* Giai điệu về thời đại được phản ánh một cách chân thực, 6,0 sinh động, hấp dẫn - Đồng chí: Giai điệu thời đại được khai thác từ hiện thực của 0,5 cuộc chiến đấu đầy khó khăn, gian khổ,[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
LÀO CAI LỚP 9 THCS NĂM 2017
MÔN THI: Ngữ văn Thời gian: 150 phút, không kể thời gian giao đề
( Đề thi gồm 01 trang, 02 câu)
Câu 1 : ( 8,0 điểm )
NGỌC TRAI
Không hiểu bằng cách nào, một hạt cát lọt được vào bên trong cơ thể một con trai Vị khách không mời mà đến tuy rất nhỏ, nhưng gây rất nhiều khó chịu
và đau đớn cho cơ thể mềm mại của con trai Không thể tống hạt cát ra ngoài, cuối cùng con trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất dẻo bọc quanh hạt cát
Ngày qua ngày,
con trai đã biến hạt cát gây ra những nỗi đau cho mình thành một viên ngọc trai lấp lánh, tuyệt đẹp
(Theo Lớn lên trên lưng mẹ - Bùi Xuân Lộc - NXB Trẻ, 2005)
Suy nghĩ về bài học giáo dục em nhận được từ câu chuyện trên
Câu 2 (12 điểm)
Ra- xum Ga-đa-top được mệnh danh là nhà thơ của mọi thời đại có dành
cho báo Nước Nga văn học một cuộc trò chuyện, trong đó bày tỏ sâu sắc suy
nghĩ của mình về văn học:
“ Nền tảng của bất kì tác phẩm nào cũng phải là chân lý được khắc họa bằng tất cả tài nghệ của nhà văn Cần hát đúng giai điệu về thời đại mình và phải miêu tả nó một cách trung thực bằng những hình ảnh hấp dẫn, không một chút giả tạo.”
(SGK Ngữ văn 9, 2005, tr.160)
Em hiểu lời bàn trên như thế nào? Bằng sự hiểu biết của mình về hoàn cảnh lịch sử đất nước, con người Việt Nam hãy làm sáng tỏ lời bàn ấy qua các
tác phẩm Đồng chí của Chính Hữu và Bài thơ về tiểu đội xe không kính của
Phạm Tiến Duật
- Hết -
Ghi chú:
* Thí sinh không sử dụng tài liệu
* Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
LÀO CAI LỚP 9 THCS NĂM 2017
HƯỚNG DẪN CHẤM THI MÔN NGỮ VĂN
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
Câu 1: ( 8,0 điểm )
1 Yêu cầu về kĩ năng
- Biết cách làm bài nghị luận xã hội, biết kết hợp nhiều thao tác lập luận khác nhau
- Bài văn có bố cục rõ ràng, mạch lạc Kết cấu chặt chẽ, dẫn chứng chọn lọc, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức
Học sinh có thể diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau nhưng cần làm rõ được những nội dung cơ bản sau:
Bố
Mở
bài
Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận chính xác, hấp dẫn
(Thái độ sống tích cực, có ý chí, nghị lực và niềm tin)
0,75
Thân
bài
- Giải thích ý nghĩa câu chuyện:
+ Hạt cát: biểu tượng cho những khó khăn và những biến cố
bất thường có thể xảy đến với con người bất kì lúc nào
+ Viên ngọc trai: biểu tượng cho vẻ đẹp và giá trị của con
người trong cuộc sống
+ Con trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất dẻo
bọc quanh hạt cát biến hạt cát gây ra nỗi đau cho mình
thành viên ngọc trai lấp lánh tuyệt đẹp: biểu tượng cho con
người biết chấp nhận thử thách để đứng vững, biết vượt lên
hoàn cảnh và tạo ra những thành quả cống hiến cho cuộc đời
+ Khái quát: Câu chuyện ngắn gọn nhưng trở thành bài học sâu
sắc về thái độ sống tích cực Phải có ý chí và bản lĩnh, mạnh
dạn đối mặt với khó khăn gian khổ, học cách sống đối đầu và
dũng cảm, học cách vươn lên bằng nghị lực và niềm tin
- Suy nghĩ về ý nghĩa câu chuyện: Khẳng định câu chuyện
có ý nghĩa nhân sinh sâu sắc với mỗi người trong cuộc đời
+ Trong cuộc sống, vẫn thường xảy ra những khó khăn, trở
ngại, nó luôn vượt khỏi toan tính, dự định của con người Vì
vậy, con người chúng ta phải biết đối mặt, chấp nhận thử thách
để đứng vững, phải hình thành cho mình nghị lực, niềm tin,
sức mạnh để vượt qua (như con trai cũng đã cố gắng nỗ lực,
không tống được hạt cát ra ngoài thì nó đối phó bằng cách tiết
ra chất dẻo bọc quanh hạt cát) (Dẫn chứng)
+ Khó khăn, gian khổ cũng là điều kiện thử thách và tôi luyện
ý chí, là cơ hội để mỗi người khẳng định mình Vượt qua nó,
0,5
0,5
0,75
0,75
1,5
1,5 HDC CHÍNH THỨC
Trang 3con người sẽ trưởng thành hơn, sống có ý nghĩa hơn (Dẫn
chứng - phân tích)
+ Phê phán những con người có lối sống hèn nhát, chấp nhận,
đầu hàng, buông xuôi, đổ lỗi cho số phận (Dẫn chứng trong
cuộc sống)
1,0
Kết
bài
Khẳng định vấn đề và rút ra bài học cho cuộc sống
+ Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng, cũng thuận
buồm xuôi gió Khó khăn, thử thách luôn là quy luật mà con
người phải đối mặt
+ Phải có ý thức sống và phấn đấu, không được đầu hàng,
không được gục ngã mà can đảm đối đầu, khắc phục nó để tạo
nên thành quả cho cuộc đời, để cuộc sống có ý nghĩa
0,75
Câu 2 (12 điểm)
* Yêu cầu về kỹ năng
- Hiểu đề, biết cách làm bài văn nghị luận văn học Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ Hành văn trôi chảy Bài văn viết có cảm xúc Không mắc lỗi diễn đạt, dùng từ, ngữ pháp, chính tả
* Yêu cầu về kiến thức
- Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo ý cơ bản sau:
Bố
Mở
bài
- Giới thiệu vấn đề cần nghị luận chính xác và hấp dẫn; Trích
dẫn ý kiến
1,0
Thân
bài
- Tác phẩm văn học (đứa con tinh thần của nhà văn) là thư kí
của cuộc sống hiện thực, là tấm gương phản chiếu hiện thực
thông qua lăng kính chủ quan và sự sáng tạo của người cầm
bút
- Chân lí là sự phản ánh sự vật, hiện tượng của hiện thực vào
nhận thức của con người đúng như chúng tồn tại
- Khái quát nhận định: Văn học mang nội dung cụ thể của thời
đại mình, đã hướng ngòi bút vào hiện thực ấy, ca hát về thời
đại mình khổ đau mà vô cùng vĩ đại
0,5
0,5 0,5
Chứng minh nhận định
- Nền tảng chân lý:
+ Hiện thực của đất nước trong hai cuộc kháng chiến trường
kì (chống thực dân Pháp từ năm 1946 -1954; chống đế quốc
Mĩ từ năm 1954 - 1975)
+ Giới thiệu khái quát hoàn cảnh sáng tác hai bài thơ và điểm
chung của hai tác giả (vừa là nhà thơ, vừa là chiến sĩ)
+ Hoàn cảnh xuất thân và tinh thần quyết tâm giành độc lập tự
1,0
Trang 4do của những người lính
- Hai bài thơ đã phản ánh trung thực hiện thực chiến tranh của
đất nước: khổ đau mà vĩ đại, bi tráng - hào hung, khẳng định
chân lý bất biến của dân tộc "không có gì quý hơn độc lập, tự
do"
0,5
* Giai điệu về thời đại được phản ánh một cách chân thực,
sinh động, hấp dẫn
6,0
- Đồng chí: Giai điệu thời đại được khai thác từ hiện thực của
cuộc chiến đấu đầy khó khăn, gian khổ, thiếu thốn và hi sinh
của người lính trong buổi đầu kháng chiến chống thực dân
Pháp xâm lược Hệ thống hình ảnh trong bài thơ từ hiện thực
đó đi vào tác phẩm không hề tô vẽ
+ Hiện thực về người lính: Họ có cùng hoàn cảnh xuất thân,
cùng chung mục đích- nhiệm vụ, lí tưởng; tình đồng chí, đồng
đội thiêng liêng, cao quý và cuộc sống thiếu thốn, gian nan
(dẫn chứng- phân tích)
+ Vẻ đẹp chân thực nhưng cũng rất hào hoa của bức tượng đài
đẹp đẽ về người lính (dẫn chứng- phân tích)
+ Hình ảnh người lính hiện lên chân thực, giản dị, gắn bó keo
sơn trong mọi hoàn cảnh Vất vả, gian nan nhưng họ vẫn lạc
quan, vẫn tin ở thắng lợi cuối cùng
- Bài thơ về tiểu đội xe không kính: Giai điệu về thời đại được
nhà thơ khai thác từ hiện thực những chiếc xe không kính và
người chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong cuộc
kháng chiến chống Mĩ
+ Hình ảnh những chiếc xe bị biến dạng đến trần trụi nhưng
vẫn ngày đêm băng qua bom đạn tiến thẳng ra mặt trận, đã trở
thành biểu tượng của một dân tộc anh hùng, phản ánh đúng
tính chất khốc liệt của cuộc chiến tranh (dẫn chứng- phân
tích)
+ Vẻ đẹp hình tượng người chiến sĩ lái xe không kính: tư thế
ung dung, tinh thần lạc quan, yêu đời, coi thường hiểm nguy,
thử thách, trẻ trung hồn nhiên, ấm áp tinh thần đồng đội, ý chí
quyết tâm giải phóng miền Nam của người lính lái xe, nhà thơ
đã khắc họa chân dung người lính - tuổi trẻ Việt Nam thời
chống Mĩ: hào hùng, hào hoa, bi tráng (dẫn chứng- phân tích)
+ Bài thơ vừa mang thanh khí của thời đại, vừa mang tầm vóc
lịch sử Đó là tiếng nói của cuộc sống hiện thực hào hùng,
oanh liệt thời chống Mĩ, là biểu tượng anh hùng tuyệt vời về
người lính Trường Sơn Bài thơ góp phần làm sống mãi hình
ảnh thế hệ thanh niên thời đại Hồ Chí Minh gian khổ mà oanh
liệt
0,5
1,5
0,5 0,5
0,5
1,0
1,0
0,5
- Hai bài thơ với giọng điệu, ngôn ngữ khác nhau nhưng cùng
làm nổi bật chân lí từ hiện thực khốc liệt của hai cuộc chiến
Trang 5tranh
- Hai bài thơ là hai giai điệu ca hát cho hai thời kì kháng chiến
chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ xâm lược của dân tộc Là
bài ca về tượng đài người lính đẹp đẽ, hào hùng giúp thế hệ
sau thấy được họ đã sống, chiến đấu và chiến thắng oanh liệt
như thế nào
Kết
bài
- Khái quát vấn đề nghị luận; Khẳng định nhận định của
Ra-xum Ga
-đa-top
1,0
Lưu ý:
- Giám khảo nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh
- Cần khuyến khích những bài có chất văn, những suy nghĩ và cách trình bày sáng tạo
- Điểm lẻ toàn bài tính đến 0,25
- HẾT -