Tiet 101 HOAN DUngu van 6

*Ghi nhớ : Hoán dụ là gọi tên sự vật hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt ..[r]

Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

(Tố Hữu)

Ví dụ:

Áo nâu

Áo xanh

Chỉ người nông dân

Chỉ người công

nhân

Áo và người có quan hệ gần gũi

Nông thôn

Thị thành

Những người sống ở nông thôn

Những người sống

ở thành phố

Nơi sống và người sống

có quan hệ gần gũi

Đặc điểm,

tính chất

Sự vật có đặc điểm, tính chất

CÁCH DIỄN ĐẠT CỦA TÁC GIẢ TỐ HỮU

CÁCH DIỄN ĐẠT BÌNH THƯỜNG

Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành

đứng lên.

“Tất cả nông dân ở nông thôn và công nhân ở thành phố đều đứng lên. ”

Cách diễn đạt ở ví dụ 1 hay

hơn Vì nó sử dụng biện pháp

tu từ hoán dụ nên giàu hình

ảnh, ngắn gọn và biểu cảm.

Thông báo sự kiện, không có giá trị biểu cảm.

*Ghi nhớ :

Hoán dụ là gọi tên sự vật hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái

nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt

II.Các kiểu hoán dụ

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cùng thành cơm.

(Hoàng Trung Thông)

b Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

(Ca dao)

c Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè.

(Tố Hữu)

b) Một cây làm chẳng nên non.

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

( Ca dao )

d) Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

( Tố Hữu )

a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

( Hoàng Trung Thông )

c) Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về ( Tố Hữu )

Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

Lấy dấu hiệu của hiện tượng để gọi hiện tượng

Lấy cái cụ thể

để gọi cái trừu tượng.

Lấy một bộ phận

để gọi toàn thể

BÀI TẬP NHANH

Xác định và chỉ rõ các kiểu hoán dụ trong các câu thơ sau:

a/ Sài Gòn thức đêm đêm theo Hà Nội

Nghe thủ đô đập giữa tim mình

b/ Bác ơi tim Bác mênh mông thế

Ôm cả non sông mọi kiếp người

(Người Sài Gòn) (Người Hà Nội)

( Tình yêu thương)

-> Vật chứa đựng- vật bị chứa đựng

->Cái cụ thể- Cái trừu tượng

Bài 1 (sgk/84)

Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho

biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì

a Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm

đói rách Làng xóm ta ngày nay bón mùa nhộ nhịp cảnh làm ăn tập thể

(Hồ Chí Minh)

b Vì lợi ích mười năm phải trồng cây

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người

(Hồ chí Minh)

c Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay

(Tố Hữu)

d Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên người: Hồ chí Minh

(Tố Hữu)

1 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau

và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì

a) Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn

quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa

nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể.

( Hồ Chí Minh )

Làng xóm

Làng xóm

Làng xóm

chỉ người nông dân.

vật bị chứa đựng.

vật chứa

đựng

Quan

hệ

III - LUYỆN TẬP

b) Vì lợi ích mười năm phải trồng cây ,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

( Hồ Chí Minh )

mười năm : trăm năm

Mười năm Trăm năm

thời gian trước mắt thời gian lâu dài.

Quan

c) Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

( Tố Hữu)

sự vật.

Áo chàm

Áo chàm người dân Việt Bắc.

Quan hệ dấu hiệu của sự vật

d) Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên người: Hồ Chí Minh

(Tố Hữu)

vật bị chứa đựng

Quan hệ Vật chứa đựng

- Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng sự vật, hiện tượng khác.

- Đều có bốn kiểu.

2 So sánh hoán dụ với ẩn dụ :

GIỐNG

NHAU

KHÁC

NHAU

Người cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm

- Gọi tên sự vật, hiện tượng bằng tên sự vật, hiện tượng khác;

- Có tác dụng tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt Dựa vào quan hệ tương đồng

(giống nhau)

Dựa vào quan hệ tương cận

(gần gũi)

Cụ thể:

- Hình thức

- Cách thức thực hiện

- Phẩm chất

- Chuyển đổi cảm giác

Cụ thể:

- Bộ phận - toàn thể

- Vật chứa đựng -vật bị chứa đựng

- Dấu hiệu của sự vật - sự vật

- Cụ thể - trừu tượng

15