Khaùi nieäm : Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm khác, có quan hệ gần gũi với nó nhằm tang sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.. Hoạt động học sinh - Baùo caùo sæ soá.[r]
Trang 1Giáo án Ngữ văn 6
Tuần : 26 Ngày soạn : 07/03/2006 Tiết : 101 Ngày dạy : 13/03/ 2006
I YÊU CẦU :
Giúp HS :
- Nắm được khái niệm hoán dụ, các kiểu hoán dụ
- Bước đầu biết phân tích tác dụng của hoán dụ
II CHUẨN BỊ :
- GV : Một số VD về hoán dụ và bảng phụ
- HS : Đọc – trả lời trước các câu hỏi SGK
III TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :
+ Hoạt động 1 : Khởi
động : (5phút)
- Ổn định lớp
- Kiểm tra bài cũ.
- Giới thiệu bài mới
- Ổn định nề nếp – sỉ số
Hỏi: Ẩn dụ là gì ? Cho ví dụ ?
+ Có mấy kiểu ẩn dụ ? Cho ví dụ ?
- GV giới thiệu bài mới
- Báo cáo sỉ số
- HS trả lời cá nhân
- Nghe và ghi tựa
+ Hoạt động 2: Tìm
hiểu khái niệm hoán
dụ (15 phút)
I Khái niệm :
Hoán dụ là gọi tên sự vật,
hiện tượng, khái niệm khác,
có quan hệ gần gũi với nó
nhằm tang sức gợi hình, gợi
cảm cho sự diễn đạt
VD Sgk
II Các kiểu hoán dụ :
Có 4 kiểu hoán dụ
- Lấy 1 bộ phận để gọi toàn
thể
- Lấy vật chứa đựng để gọi
vật bị chứa đựng
- Lấy dấu hiệu của sự vật để
gọi sự vật
- Gọi HS đọc ví dụ
- Hỏi: Các từ in đậm trong khổ thơ trên chỉ
ai ?
- GV nhận xét
- Hỏi: Giữa “áo nâu” và “áo xanh”; “nông
thôn” và “thị thành” có quan hệ với nhau như thế nào với sự vật được chỉ?
- Cách diễn đạt này có tác dụng gì?
Hỏi: Cách diễn đạt trên là hoán dụ Vậy
em hiểu thế nào là hoán dụ?
- GV nhận xét
- Chốt lại ý 1
- Gọi HS đọc các ví dụ, chú ý những từ in đậm
Hỏi : Các phép hoán dụ được thực hiện
qua các từ ngữ nào ? Chúng có quan hệ như thế nào đối với các sự vật được chỉ ?
- GV đưa thêm ví dụ (bảng phụ)
“Vì sao …… Hồ Chí Minh”
- Đọc
- HS trả lời cá nhân : công nhân và nông dân
; người dân sống ở nông thôn và thành thị
- HS trả lời cá nhân : Có quan hệ gần gũi giữa vật chứa đựng và vật bị chứa đựng
-HS trả lời cá nhân : tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
- Nghe
-Đọc lại ghi nhớ
- Đọc
- Trả lời cá nhân : + Bàn tay = người lao động
+ Một, ba = số ít, số nhiều
+ Đổ máu = chiến
HOÁN DỤ
Tiếng Việt
Lop6.net
Trang 2Giáo án Ngữ văn 6
- Lấy cái cụ thể để gọi cái
trừu tượng - GV nhận xét.
Hỏi : Mỗi VD là một kiểu hoán dụ, vậy
em hãy cho biết có mấy kiểu hoán dụ ?
- GV chốt lại ghi nhớ 2
tranh + Trái Đất = nhân loại
- Trả lời cá nhân: ghi nhớ 2
+ Hoạt động 3 : Hướng
dẫn luyện tập (20 phút)
Bài tập 1:
Các phép hoán dụ:
a Làng xóm = người nông
dân
Vật chứa đựng-vật bị chứa
đựng.
b.10 năm = thời gian trước
mắt
Cái cụ thể - cái trừu tượng.
c Aùo chàm = người dân Việt
Bắc
-> dấu hiệu của sự vật.
d Trái đất = nhân loại
Vật chứa đựng-vật bị chứa
đựng.
Bài tập 2: So sánh ẩn dụ và
hoán dụ:
* Giống : gọi tên sự vật, hiện
tượng này = tên sự vật, hiện
tượng khác
* Khác:
Ẩn dụ: quan hệ tương đồng
Hoán dụ: quan hệ tương cận
Bài tập 3:
Chính tả
- Gọi HS đọc và xác định yêu cầu bài tập 1
- Gọi HS trình bày
- Gọi HS đọc và xác định yêu cầu bài tập 2 cho HS thảo luận nhóm
- Hướng dẫn HS viết chính tả
- Đọc
- Cá nhân trình bày : Chỉ ra các phép hoán dụ và cho biết mối quan hệ của chúng
- Đọc
- Đại diện nhóm trả lời
- Viết chính tả
+ Hoạt động 4: củng cố
– Dặn dò(5 phút)
-Củng cố.
-Dặn dò.
Hỏi: Hoán dụ là gì? Có mấy kiểu hoán dụ?
- Yêu cầu HS:
- Học bài: chú ý đến hai ghi nhớ
- Chuẩn bị: Tập làm thơ 4 chữ
- Trả lời cá nhân
- Nghe
Lop6.net