Tình yêu thương và lòng biết ơn chính là một biểu hiện cụ thể của tình yêu thương, sự gắn bó với gia đình, quê hương và đó cũng là sự khởi đầu của tình yêu con người, tình yêu đất nướ[r]
Trang 1TIẾT 56,57: BẾP LỬA (Bằng Việt)
Người thiết kế: Trịnh Thanh Hằng
Trang 3Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
I Đọc-hiểu chú thích
trong SGK trang 145, hãy trình bày những hiểu biết của em về tác giả Bằng
Việt?
Bằng Việt
-.Quê ở Thạch Thất – Hà Tây
- Bằng Việt thuộc thế hệ các nhà thơ
trưởng thành trong thời kỳ kháng chiến
chống Mỹ
-Giọng thơ Bằng Việt trong trẻo, thiết
tha Phù hợp với đề tài kỷ niệm, mơ ước
của tuổi trẻ
- Sáng tác chính:
+ Hương cây – Bếp lửa (thơ, in chung
với Quang Vũ, 1968), Những gương mặt
những khoảng trời (thơ, 1973), Bếp lửa –
Khoảng trời (thơ tuyển, 1988)…
Trang 4- Hoàn cảnh sáng tác: Bếp lửa được
sáng tác vào năm 1963 lúc đó Bằng Việt
đang là sinh viên học Luật ở Liên Xô.
“…Những năm đầu theo học
Luật tại đây tôi nhớ nhà kinh
khủng.Tháng 9 ở bên đó trời se
se lạnh, buổi sáng sương khói
bay mờ mờ mặt đất, ngoài cửa
sổ, trên các vòm cây gợi cảnh
mùa đông ở quê nhà Mỗi buổi
dậy sớm đi học, tôi hay nghĩ
đến hình ảnh một bếp lửa thân
quen, nhớ tới hình ảnh bà nội
lụi cụi dậy sớm nấu nồi xôi,
luộc củ khoai, củ sắn cho
cả nhà…” Đây cũng chính là
nguồn khơi mạch cảm xúc
cho Bằng Việt viết bài thơ
“Bếp lửa”
Hãy cho biết mạch cảm xúc của bài thơ
“Bếp lửa” được triển khai như thế nào?
- Mạch cảm xúc: Đi từ hồi tưởng đến hiện
tại, từ kỷ niệm đến suy ngẫm.
Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
Trang 5I Đọc-hiểu chú thích
làm mấy phần? Nêu nội dung chính của
Trang 6ngọn lửa mới nhóm như mờ ảo trong
màn sương sớm Đồng thời còn gợi cái
mờ mờ của ký ức tuổi thơ theo thời gian.
- “ấp iu” gợi nhớ đến bàn tay kiên
nhẫn,nâng niu, khéo léo và tấm lòng chi
chút của bà.
- Thành ngữ, cách nói ẩn dụ: sự vất vả
của cuộc đời bà.
=>Bếp lửa gần gũi thân thương đã in sâu
trong tâm trí cháu.nghĩ đến Bếp lửa cháu
nhớ bà,thương bà
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm, Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Trong kí ức của cháu,hình ảnh nào hiện về đầu tiên?
Hình ảnh đó có ý nghĩa ntn ở làng quê?
Chỉ ra biện pháp nghệ thuật và tác dụng của
nó trong 2 câu thơ
đầu?
Hình ảnh bếp lửa đã tác động gì đến cháu?
Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
Trang 8* Kỉ niệm năm 4 tuổi
- Đói mòn, đói mỏi: hình ảnh tả thực,
miêu tả rõ nét nhất về nạn đói
- Mùi khói: khói hun nhèm mắt, sống
mũi còn cay
->Tuổi thơ có nhiều nhọc nhằn thiếu
thốn, vất vả, gian nan, đói khổ
nhưng hạnh phúc vì có bà và có bàn
tay bà chăm sóc
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói, Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy.
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay !
Em hãy cho biết trong hồi tưởng của người cháu những kỷ niệm nào về tình bà cháu đã được gợi lại?
Kỉ niệm khi cháu lên
4 tuổi có gì đáng chú
ý?
Những hình ảnh đó gợi lại tuổi thơ như thế nào gủa tác giả?
Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
Trang 9II ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
1 Bếp lửa gợi nỗi nhớ thương bà
2 Cảm nghĩ về bà và bếp lửa
* Hồi tưởng những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy
Trang 10“Năm Ất Dậu tháng ba còn nhớ mãi
Giống Lạc Hồng cực trải lắm đau thương!
Những thây ma thất thểu đầy đường,
Rồi ngã gục không đứng lên vì…đói!”
Trang 12+Bà kể chuyện cháu nghe.
+Bà bảo cháu làm,chăm cháu học
=> Gợi lên hình ảnh người bà đầy nhọc nhằn với những tâm
sự sâu kín.Tiếng tu hú gọi bầy tha thiết cũng như lòng bà
mong nhớ con.
HĐ cặp đôi: Trong 8 năm đó cháu đã có những kỉ niệm gì cùng bà?Qua những
kỉ niệm đó gợi hình
ảnh bà ntn?
=> Bà yêu thương, đùm bọc che chở
dạy dỗ và là chỗ dựa tinh thần cho
-Âm thanh tiếng chim tu hú
→ Tiếng kêu giục giã khắc
khoải, da diết, gợi hoài niệm
nhớ mong khao khát.
Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
Trang 13Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hãy tìm những câu thơ có liên quan đến hình ảnh
này?
Trang 16Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Hãy tìm những câu thơ có
liên quan đến hình ảnh
này?
Trang 17Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi…
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh…
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
nghĩa gì?
Qua đó cho thấy bà
là người ntn?
->Bà là người hết lòng vì con cháu,hết lòng vì đất nước,là hậu phương
vững chắc
Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
Trang 18-Hình ảnh ngọn lửa ->Đó là ngọn lửa của sự sống,của tình thương,của niềm tin ở trong bà
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
Trang 19Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm.
->Cuộc đời bà quanh năm vất
vả,giàu đức hi sinh.
HĐ nhóm bàn: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?ý
nghĩa của từ
“nhóm”?
-Điệp từ “nhóm”
Bà không chỉ là người nhóm lửa,
giữ lửa mà còn là người truyền lửa
– ngọn lửa của sự sống niềm tin
cho các thế hệ nối tiếp Ngọn lửa
mang ý nghĩa biểu tượng
Trang 20Từ hình ảnh bếp lửa của bà
nhà thơ đã thốt lên “Ôi kì lạ
và thiêng liêng – bếp lửa!”
Em hiểu như thế nào về điều
kỳ lạ và thiêng liêng này?
I Đọc-hiểu chú thích
II Đọc-hiểu văn bản
2 Những suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa.
*Suy ngẫn về bếp lửa
- “Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa”
+ Kỳ lạ: Vì không gì có thể dập tắt được bếp lửa Bếp lửa vẫn cháy lên trong mọi cảnh ngộ
+ Thiêng liêng: Bếp lửa là nơi ấp ủ và sáng mãi tình bà cháu Và nhóm bếp lửa nghĩa là nhóm:
Ấp iu, nồng đượm
Niềm yêu thương.
Nồi xôi gạo.
Tâm tình tuổi nhỏ.
→ Nhóm niềm vui, sự sống và niềm yêu thương
Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
Trang 21Tiết 56 BẾP LỬA
Bằng Việt
I Đọc-hiểu chú thích
II Đọc-hiểu văn bản
4 Niềm thương nhớ của cháu
Theo em ở khổ thơ cuối tác giả đã sử dụng thủ pháp nghệ thuật gì?
- Điệp từ: “Trăm”
- Câu hỏi tu từ: “Sáng mai này bà nhóm bếp lên chưa?”
Hãy cho biết ý nghĩa của các thủ pháp nghệ thuật đó?
→ Khẳng định thế giới rộng lớn, với những điều mới mẻ.
→ Không thể nào quên được bếp lửa, tình cảm của bà.
Khổ thơ cuối mang ý nghĩa triết lý thầm kín gì?
Những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người suốt hành trình trình dài rộng của cuộc đời Tình yêu thương và lòng biết ơn chính là một biểu hiện cụ thể của tình yêu thương, sự gắn bó với gia đình, quê hương và đó cũng là sự khởi đầu của tình yêu con người, tình yêu đất nước.
Trang 22Bài thơ Bếp lửa gợi lại những kỷ niệm đầy xúc động về người bà
và tình bà cháu Đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết
ơn của người cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước
Trang 23A Người cháu B Tiếng chim tu hú
C Bếp lửa D Cuộc chiến tranh
Câu 2: Nhận định nào nói đúng nhất ý nghĩa của hình ảnh bếp lửa?
A Hiện diện như tình cảm ấm áp của người bà dành cho người cháu.
B Là chỗ dựa tinh thần của người cháu trong những năm tháng tuổi thơ.
C Là sự cưu mang, đùm bọc, chi chút của bà dành cho cháu.
D Cả A, B, C đều đúng.
Trang 24- Học thuộc bài thơ “Bếp lửa”.
- Nắm được:
+ Hình ảnh người bà gắn liền với hình ảnh bếp lửa.
+ Tình cảm yêu thương, chăm sóc chi chút của bà dành cho cháu.
+ Ý nghĩa triết lý của bài thơ.
Hướng dẫn tự học và chuẩn bị bài