Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới[r]
Trang 1Th y Cô ầ
Cho Em
Mïa Xu©n
Trang 2KiÓm tra bµi cò:
Trong chương trình ngữ văn THCS, em đã được học bài thơ nào có chủ đề về tình bà cháu ?
Hãy đọc một đoạn thơ mà em yêu thích và giới thiệu về bài thơ đó trước lớp.
- Đó là bài th¬ TiÕng gµ tr a cña Xu©n Quúnh.
-Bài thơ viết về tình cảm bà cháu được viết khi
trên đường hành quân xa …
Trang 3Trên đường hành quân xa
Trang 5B»ng ViÖt
Ngữ văn 9
TiÕt : 57,58
Văn bản:
Trang 7… “Những năm đầu theo
học Luật tại đây tôi nhớ nhà
kinh khủng Tháng 9 ở bên
đó trời se se lạnh, buổi sáng
sương khói thường bay mờ
mờ mặt đất, ngoài cửa sổ,
trên các vòm cây, gợi nhớ
cảnh mùa đông ở quê nhà
Mỗi buổi dậy sớm đi học, tôi
hay nhớ đến khung cảnh
một bếp lửa thân quen, nhớ
lại hình ảnh bà nội lụi cụi
dậy sớm nấu nồi xôi, luộc củ
khoai củ sắn cho cả nhà”
Trang 8Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay !
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay !
Trang 9Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !
Mẹ cùng cha bận công tác không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi ! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa ?
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !
Mẹ cùng cha bận công tác không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi ! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa ?
Trang 10Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng, bà dặc cháu đinh ninh:
"Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên !"
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng …
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng, bà dặc cháu đinh ninh:
"Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên !"
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng …
Trang 11Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa !
Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở :
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa ? …
1963 ( Bằng Việt*, trong “Hương cây – Bếp
-lửa”
NXB Văn học, Hà Nội, 1968)
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa !
Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở :
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa ? …
1963
-( Bằng Việt*, trong “ Hương cây – Bếp
lửa ” NXB Văn học, Hà Nội, 1968)
Trang 13* Sù nghiÖp :
- B»ng ViÖt lµm th¬ tõ những năm 60, thuéc thÕ hÖ c¸c nhµ th¬ tr ëng thµnh trong kh¸ng chiÕn chèng Mü Vµo năm
Trang 15=> Nhà thơ Bằng Việt đó từng nhận được cỏc giải thưởng cao quý như :
- Giải nhất về thơ của Hội Văn học Nghệ thuật Hà Nội
- Tháng 7-2011 ông đ ợc tái đắc cử chức vụ : Chủ tịch hội
liên hiệp v n học nghệ thuật Hà Nội ă
=> Nhà thơ Bằng Việt đó từng nhận được cỏc giải thưởng cao quý như :
- Giải nhất về thơ của Hội Văn học Nghệ thuật Hà Nội
- Tháng 7-2011 ông đ ợc tái đắc cử chức vụ : Chủ tịch hội
liên hiệp v n học nghệ thuật Hà Nội ă
Trang 16"Sau 35 năm đọc lại Hương
cây - Bếp lửa, dù ít nhiều bài
thơ trong tập đã rơi rụng theo thời gian, nhưng những gì còn lại vẫn tươi non cái cảm xúc ban đầu trong tôi. Và không chỉ thế hệ tôi mà cả thế hệ sau vẫn còn tìm thấy
ở tập thơ này sự đồng điệu
và chia sẻ… Được bạn đọc thế hệ sau thuộc thơ mình, đấy chính là hạnh phúc lớn của nhà thơ".
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo
"Sau 35 năm đọc lại Hương
cây - Bếp lửa, dù ít nhiều bài
thơ trong tập đã rơi rụng theo thời gian, nhưng những gì còn lại vẫn tươi non cái cảm xúc ban đầu trong tôi. Và không chỉ thế hệ tôi mà cả thế hệ sau vẫn còn tìm thấy
ở tập thơ này sự đồng điệu
và chia sẻ… Được bạn đọc thế hệ sau thuộc thơ mình, đấy chính là hạnh phúc lớn của nhà thơ".
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo
Trang 17®ang häc ngµnh luËt ë n íc ngoµi Bµi th¬ ® îc ® a vµo tËp th¬ “H ¬ng C©y - BÕp Löa” (1968), tËp th¬ ®Çu tay cña B»ng ViÖt và L u Quang Vò
Chính nhà thơ đã nói: “Mỗi buổi dậy sớm đi học, tôi hay nhớ đến khung cảnh một bếp lửa thân quen, nhớ lại hình ảnh bà nội … ”
Trang 18Phần 1: Khổ thơ đầu (Hình ¶nh bÕp löa gîi dßng håi t ëng)
Phần 3: Khổ thơ thứ 6 (Suy ngh vÒ bµ vµ bÕp löa) ĩ
Phần 4: Khổ thơ cuối (Lời nh¾n göi kh«ng ngu«i nçi nhí vÒ bµ )
Phần 2: Bố khổ tiếp theo ( Kû niÖm tuæi th¬ sèng bªn bµ g¾n víi bÕp löa
- Bài thơ được viết trong mạch cảm xúc về bà theo thể thơ tự
do, mặc dù chủ yếu là câu thơ gồm tám chữ.
- Phương tức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp với tự sự trữ tình, miêu tả và nghị luận.
Hãy khái quát về thể loại và bố cục bài thơ
Trang 19Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay ! …
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay ! …
II/ ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN:
Trang 20- Chờn vờn
- ấp iu nồng đ ợm
- Cháu th ơng bà …
Bếp lửa sớm mai ở làng quê Việt Nam gợi nhớ về quê h ơng
Kỷ niệm về tuổi thơ, Kỷ niệm về bà
Là xuất phát mọi tènh yêu
-> Kỷ niệm ấu thơ bên bếp lửa
- Mùi khói
Lên 4 tuổi quen mùi khói
Năm ấy đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe rạc ngựa gầy
Một thời lịch sử
đau th ơng của dân tộc
Giọng kể tâm tỡnh kết hợp với miêu tả, tác giả dựng lại bức tranh
đau th ơng của một thời dân tộc
Bằng Việt
- Bếp lửa
Tiết : 57,58
I/ ĐỌC, TèM HIỂU CHÚ THÍCH:
II/ ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN:
1 Hỡnh ảnh bếp lửa và những hồi tưởng về bà
Trang 21-> Kỷ niệm về bà bên bếp lửa
Tiếng tu hú Tu hú kêu trên cánh đồng xa
Tu hú kêu bà có nhớ không
Tiếng tu hú sao tha thiết
Tu hú ơi ! kêu chi hoài … ?
Điệp ngữ, nhân hoá
Nhằm khắc sâu nỗi nhớ th ơng bà và quê
h ơng khắc khoải đến quặn lòng
Trang 22Khi giặc đốt làng - Dựng lại túp lều
- Bà vẫn vững lòng dặn cháu đinh ninh
- Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
I/ ĐỌC, TèM HIỂU CHÚ THÍCH:
II/ ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN:
1 Hỡnh ảnh bếp lửa và những hồi tưởng về bà
Tiết : 57,58
Trang 232 Những suy ngẫm về bà và hỡnh ảnh bếp lửa
1 Hỡnh ảnh bếp lửa và những hồi tưởng về bà
Bếp lửa Ngọn lửa
Ngọn lửa lòng bà ủ sẵn Ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
-Ngọn lửa của niềm tin, của tỡnh th ơng đ ợc thắp lên từ bếp lửa
iệp ng
Đ ữ nhằm khẳng định
Giờ có:
-Khói trăm tàu -Lửa trăm nhà -Niềm vui trăm ngả
Nhắc nhở:
Bà nhóm bếp lên ch a
ạo lý nhớ
Đ nguồn
Bằng ViệtTiết : 57,58