2 tiểu luận quyền lực chính trị

Qua gần 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện, có ý nghĩa lịch sử. Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đã đạt được, ở một số địa phương vẫn xảy ra những “điểm nóng”, những vụ việc phức tạp, như vụ nông dân Thái Bình khiếu kiện diễn ra ở hầu hết các xã năm 1997 1999; bạo động ở Tây Nguyên tháng 22002 và tháng 42004;

MỤC LỤC

Trang

1 Khái niệm điểm nóng xã hội và điểm nóng chính trị - xã hội 4

3 Nguyên nhân dẫn đến điểm nóng chính trị - xã hội 7

4 Một số âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, phản động, cơ hộichính trị trong việc lợi dụng các điểm nóng chính trị - xã hội 8

5 Yêu cầu xử lý điểm nóng chính trị - xã hội 10

1 Biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn điểm nóng chính trị - xã hội xảy ra 11

2 Quy trình, biện pháp khi xử lý điểm nóng chính trị - xã hội 15

III.

PHÁT HUY VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM CỦA QUÂN ĐỘI TRONG THAM GIA XỬ LÝ ĐIỂM NÓNG CHÍNH TRỊ - XÃ

1 Quân đội tham gia xử lý điểm nóng chính trị - xã hội là tất yếu, khách quan 22

2 Yêu cầu, nguyên tắc, phương châm tham gia xử lý điểm nóng chính trị

3 Một số giải pháp cơ bản phát huy vai trò, trách nhiệm của Quân độitham gia xử lý điểm nóng chính trị - xã hội hiện nay 25

4 Phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên Quân đội tham gia

xử lý điểm nóng chính trị - xã hội và trách nhiệm của người học 29

2016 đến năm 2017; vụ lấn chiếm đất quốc phòng tại xã Đồng Tâm (huyện MỹĐức, Hà Nội) tháng 4-2017; vụ kích động gây rối tại Phan Rí, thành phố PhanThiết (tỉnh Bình Thuận) tháng 6-2018…

Thực tế cho thấy, các điểm nóng đó có thể do nhiều nguyên nhân khácnhau, về quy mô, tính chất và mức độ hậu quả cũng không giống nhau nhưngđều cảnh báo về sự yếu kém trong quản lý xã hội, và đều để lại những hậu quảxấu trong đời sống; ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động lãnh đạo, quản lýcủa cấp ủy, chính quyền các cấp, đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội,đến sản xuất và đời sống của Nhân dân Vì vậy, việc nghiên cứu lý luận, tổngkết thực tiễn, chủ động phát hiện, ngăn ngừa và xử lý các điểm nóng chính trị -

xã hội là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng hiện nay

Với những lý do đó, tôi chọn vấn đề “Biện pháp xử lý điểm nóng chính trị

- xã hội ở Việt Nam hiện nay” làm tiểu luận tốt nghiệp chương trình hoàn chỉnh

cao cấp lý luận chính trị; với mong muốn góp phần cung cấp cơ sở, luận cứ khoahọc giúp cấp uỷ, chính quyền địa phương xác định những biện pháp phù hợp, khảthi để phòng ngừa và xử lý điểm nóng tại địa phương; đồng thời góp phần để lãnhđạo, chỉ huy các cơ quan, đơn vị Quân đội nghiên cứu, vận dụng vào quá trìnhphối hợp tham gia giải quyết điểm nóng tại địa bàn đơn vị đóng quân

NỘI DUNG

I NHẬN THỨC CHUNG VỀ ĐIỂM NÓNG CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI

1 Khái niệm điểm nóng xã hội và điểm nóng chính trị - xã hội

Trong những năm gần đây, thuật ngữ “điểm nóng” được sử dụng trong một sốvăn bản của các cơ quan Đảng, Nhà nước và khá phổ biến trong các văn bản củanhững cơ quan bảo vệ pháp luật như: Thanh tra, Viện kiểm sát, Công an, Tòa án và

cả trong đời sống sinh hoạt thường ngày Thế nhưng cho đến nay chưa có cơ quan

nào, ngành nào (kể cả những cơ quan có trách nhiệm giải quyết) đưa ra khái niệmđầy đủ, chính xác về “điểm nóng” để làm cơ sở cho việc phân loại, xác định chínhxác diễn biến tình hình nơi xảy ra vụ việc để đề ra các biện pháp giải quyết phù hợp.Nhiều địa phương, ngành đã xác định “điểm nóng” theo các tiêu thức riêngcủa mình, thậm chí theo quan điểm cá nhân của từng người Do vậy, việc đánh giádiễn biến tình hình ở cơ sở không đồng nhất, có nơi chỉ “sốt nhẹ” nhưng đã xácđịnh là “điểm nóng”, ngược lại có nơi “nóng” thật sự nhưng vì những lý do khácnhau mà không được xác định là “điểm nóng”

Cả hai khuynh hướng trên đều dẫn tới hậu quả là cấp ủy đảng và chính quyềncác cấp đã có nhiều biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo không phù hợp, từ đó làm giảmhiệu quả, hiệu lực của các quyết định giải quyết Thậm chí có nơi, có lúc còn làm

tình hình thêm phức tạp Đã đến lúc cần phải có một định nghĩa (hoặc khái niệm)

về “điểm nóng” và xác định các tiêu chí, các yếu tố đặc trưng của “điểm nóng” đểlàm cơ sở cho việc đánh giá diễn biến tình hình khiếu nại, tố cáo, diễn biến các mâuthuẫn xảy ra trong từng địa phương, từng ngành và toàn quốc góp phần vào việcđánh giá, phân loại chính xác cán bộ, đảng viên và các tổ chức cơ sở đảng Đồngthời, cần đầu tư nghiên cứu để đề ra các biện pháp giải quyết có hiệu quả “điểmnóng”, cũng như các biện pháp làm hạn chế phát sinh “điểm nóng”

Điểm nóng xã hội hiểu một cách thông thường là đời sống xã hội trong trạngthái không bình thường, bất ổn định, có biểu hiện rối loạn; diễn ra sự xung đột,chống đối giữa các lực lượng với những hành vi không còn tự kiềm chế được, đãvượt ra ngoài hoặc có khả năng vượt ra ngoài khuôn khổ của pháp luật và chuẩnmực văn hóa đạo đức; diễn ra tại một địa điểm, trong một thời gian nhất định và

có khả năng lan tỏa sang nơi khác Điểm nóng xã hội thường có nguồn gốc từnhững tranh chấp dân sự, từ những khiếu kiện của nhân dân không được giải

quyết kịp thời, để dây dưa kéo dài, gây tích đọng mâu thuẫn và bùng phát

Điểm nóng chính trị - xã hội cũng có đặc trưng như điểm nóng xã hội nóichung, song nó có tính đặc thù riêng, diễn ra trong lĩnh vực chính trị - xã hội, khi

mà sự chống đối của đám đông quần chúng, của những lực lượng đối lập đãhướng trực tiếp vào những người nắm giữ quyền lực chính trị, cơ quan quyền lực

và thể chế chính sách của chính quyền nhà nước

Khi điểm nóng xã hội nổ ra thường có những biểu hiện sau: Đời sống xã hội

trong trạng thái không bình thường, bất ổn định, có lúc rối loạn; sự phản ứng,

xung đột của đám đông, của các lực lượng không còn tự kiềm chế được trở thành

sức mạnh, áp lực chống đối lẫn nhau; hành vi của đám đông quần chúng đã vượt qua ngoài khuôn khổ của pháp luật và chuẩn mực văn hoá đạo đức; diễn ra trong

không gian và thời gian nhất định, có khả năng lan tỏa sang nơi khác;

Từ những biểu hiện trên có thể khái quát: Điểm nóng xã hội là đời sống xã hội trong trạng thái không bình thường, bất ổn định, rối loạn, diễn ra sự xung đột, chống đối giữa các lực lượng với những hành vi không còn tự kiềm chế được, đã vượt ra ngoài khuôn khổ của pháp luật và chuẩn mực văn hoá đạo đức, diễn ra tại một địa điểm, trong một thời gian nhất định và có khả năng lan tỏa sang nơi khác Điểm nóng xã hội có thể diễn ra ở những địa bàn và trong những lĩnh vực

khác nhau Nó có thể phát sinh ở khu vực nông thôn, miền núi hay thành thị, ở các

xí nghiệp hay trường học… nó có thể diễn ra trong lĩnh vực kinh tế, chính trị hay

xã hội… Điểm nóng xảy ra ở các khu vực trên được gọi chung là điểm nóng xãhội

Điểm nóng chính trị- xã hội là điểm nóng xã hội diễn ra trong lĩnh vực chính trị- xã hội khi mà sự chống đối của đám đông quần chúng của các lực lượng đối lập đã hướng trực tiếp vào những người nắm quyền lực chính trị, cơ quan quyền lực và thể chế chính sách của chính quyền nhà nước.

Trong thực tiễn thường xảy ra các điểm nóng xã hội nhiều hơn là các điểmnóng chính trị - xã hội Còn điểm nóng chính trị - xã hội xảy ra ít hơn nhưng phứctạp và quyết liệt hơn vì nó liên quan trực tiếp tới quyền lực nhà nước Tuy nhiên,điểm nóng xã hội trong các lĩnh vực khác đều có khả năng trực tiếp trở thành điểmnóng chính trị - xã hội Chẳng hạn, những cuộc đình công, bãi công của người laođộng chống giới chủ, học sinh bãi khoá chống ban lãnh đạo nhà trường, nông dântranh chấp đất đai với nhau… nếu không có cách xử lý đúng đều có thể chuyển

thành cuộc đấu tranh chống chính chính quyền nhà nước Như vậy, nếu chúng ta

xử lý tốt điểm nóng xã hội thì sẽ hạn chế sự phát sinh điểm nóng chính trị - xã hội.Điểm nóng xã hội có thể có nguồn gốc từ những tranh chấp dân sự, từ sự khiếukiện của nhân dân không được giải quyết kịp thời, để dây dưa, kéo dài, gây tíchđọng mâu thuẫn và bùng phát thành điểm nóng chính trị - xã hội Do đó, để điểmnóng xã hội và điểm nóng chính trị - xã hội không nổ ra cần giải quyết tốt nhữngtranh chấp về mặt dân sự, giải quyết kịp thời những khiếu kiện của nhân dân; ngănngừa sự chống đối của các lực lượng phản động

Từ sự phân tích trên có thể cho thấy, điểm nóng có nổ ra hay không, mức độnhư thế nào không chỉ phụ thuộc vào những điều kiện, nhân tố khách quan ngoàichủ thể cầm quyền mà nó còn phụ thuộc vào chính chủ thể cầm quyền Ngaytrong điều kiện khủng hoảng xã hội, hay khủng hoảng chính trị xã hội, nếu chủ thểcầm quyền có giải pháp đúng thì cũng có thể không phát sinh điểm nóng, hoặcđiểm đóng có nổ ra thì tác hại cũng không lớn Ngược lại nếu chủ thể cầm quyền

áp dụng giải pháp sai lầm thì sẽ làm cho cuộc khủng hoảng thêm trầm trọng vàkhó tránh khỏi nổ ra điểm nóng xã hội hoặc điểm nóng chính trị- xã hội

2 Phân loại điểm nóng chính trị - xã hội

Trên cơ sở tổng hợp, đánh giá tác động xã hội của các điểm nóng ở ViệtNam từ trước đến nay, có thể phân thành 3 loại chủ yếu: loại điểm nóng có yếu tốđịch, loại điểm nóng do những sai phạm pháp luật hoặc vi phạm dân chủ của một

bộ phận cán bộ chính quyền và loại điểm nóng do một số phần tử bất mãn, cơ hội,tiêu cực kích động, lôi kéo, khiếu kiện đông người

Loại điểm nóng có yếu tố địch là loại điểm nóng có chỉ đạo, tài trợ của cácthế lực thù địch cả bên trong lẫn bên ngoài, để chống phá Đảng, Nhà nước, như vụbạo động ở Tây Nguyên (tháng 2-2002 và tháng 4-2004), vụ phá rối gây mất ổnđịnh an ninh trật tự ở Mường Nhé (tỉnh Điện Biên, năm 2011),

Loại điểm nóng do sai phạm pháp luật hoặc vi phạm dân chủ của một bộ phậncán bộ chính quyền, như tham ô, tham nhũng, sai phạm trong quản lý đất đai, đầu tưcác công trình, dự án, chỉ đạo đền bù, giải phóng mặt bằng, tổ chức tái định cư, thựchiện không đúng chính sách an sinh xã hội, trù dập, ức hiếp công dân, Đây lànguyên nhân chủ yếu, phổ biến dẫn đến việc xảy ra các điểm nóng hiện nay

Loại điểm nóng do một số phần tử bất mãn, cơ hội, tiêu cực lợi dụng dânchủ, nhân quyền để kích động, tuyên truyền, lôi kéo, mua chuộc công dân khiếukiện, chống đối xảy ra ở một số nơi nhưng không nhiều.

Sự phân chia các loại điểm nóng như trên chỉ mang tính tương đối Trên thực

tế, các điểm nóng có liên quan đến nhau và trong một điểm nóng thường bao gồmnhiều yếu tố khác nhau; trong đó đa số các điểm nóng đều có sự chỉ đạo, tiếp taycủa các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị trong và ngoài nước

3 Nguyên nhân dẫn đến điểm nóng chính trị - xã hội

3.1 Nguyên nhân chủ quan

Một số nơi hệ thống chính trị ở cơ sở còn nhiều yếu kém, bất cập, nội bộ mấtđoàn kết; vai trò lãnh đạo, quản lý điều hành của cấp uỷ, chính quyền hạn chế, cácđoàn thể quần chúng hoạt động hiệu quả thấp; công tác giáo dục, quản lý, rènluyện đảng viên bị xem nhẹ; tính chiến đấu trong Đảng giảm sút, có hiện tượngche dấu vụ việc, bao che cán bộ đảng viên sai phạm Khi vụ việc xảy ra thì lẩntránh không giải quyết, hoặc chưa làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, giảithích, thuyết phục, hướng dẫn Nhân dân, mà thiên về sử dụng những biện pháphành chính không phù hợp, thậm chí bắt bớ, trấn áp trái pháp luật khiến tình hìnhcàng phức tạp thêm Trong khi đó lại chưa phê phán, lên án nghiêm khắc nhữnghành vi kích động, xúi giục của bọn xấu, chưa kiên quyết xử lý, trừng trị những kẻ

cố tình gây rối, chống đối và coi thường pháp luật

Các địa phương huy động dân đóng góp quá sức có nhiều khoản thu sai quyđịnh; chính quyền buông lỏng và vi phạm nguyên tắc trong quản lý sử dụng tàichính, đất đai Một số cán bộ tham nhũng, thoái hoá có lối sống xa hoa, coithường, thách thức Nhân dân Việc xử lý cán bộ mắc khuyết điểm, sai phạmkhông nghiêm minh Công tác tiếp dân, giải quyết đơn thư khiếu nại của Nhân dânchưa được chú trọng thường xuyên; việc thanh tra giải quyết vụ việc không kịpthời, không dứt điểm, không đến nơi đến chốn; cá biệt có nơi hữu khuynh, baoche, xử lý không nghiêm túc càng làm Nhân dân thêm hoài nghi, bức xúc

Một số nơi Quy chế dân chủ cơ sở chưa được cụ thể hoá, triển khai thực hiệnmang tính hình thức, không thực chất, quyền làm chủ và quyền lợi chính đáng củangười dân bị xâm phạm nghiêm trọng Một số ngành chức năng và chủ đầu tưkhông công khai định mức đền bù, hỗ trợ khi thu hồi đất Trong quá trình triểnkhai lại thiếu chặt chẽ, chính sách thiếu nhất quán, giá cả chênh lệch quá lớn giữagiá đất đền bù với giá thị trường, giữa nơi này với nơi khác Những năm gần đây,

dân chủ hoá ngày càng đi vào đời sống, ý thức dân chủ của Nhân dân được nângcao bên cạnh mặt tích cực cũng làm nảy sinh mặt trái Một số người dân chủ quátrớn, vô chính phủ, lợi dụng dân chủ để gây rối song chưa có biện pháp chế tài

3.2 Nguyên nhân khách quan

Một số đối tượng, chủ yếu là các phần tử bất mãn, cơ hội (có cả một số ít cán

bộ đảng viên đã nghỉ hưu, đối tượng chính sách, người có công…), các phần tửphản động trong các tôn giáo lợi dụng dân chủ, chống tham nhũng và chính sáchdân tộc, tôn giáo của Đảng, Nhà nước để kích động, lôi kéo Nhân dân, khống chếquần chúng khiếu kiện đông người gây mất trật tự công cộng, có những hànhđộng quá khích, vi phạm pháp luật nhằm mục đích chống phá

Trình độ nhận thức và hiểu biết về chính sách, pháp luật của một bộ phậnNhân dân còn hạn chế, dễ bị những kẻ xấu dụ dỗ, lôi kéo, lợi dụng để phục vụ chomục đích xấu của chúng Điều kiện đời sống vật chất tinh thần của công nhântrong nhiều nhà máy, xí nghiệp chậm được cải thiện Một số doanh nghiệp viphạm pháp luật về lao động, không đóng hoặc đóng không đầy đủ bảo hiểm chocông nhân, xâm phạm quyền con người của công nhân, không trả tiền lương làmthêm ngoài giờ…dẫn đến việc công nhân đình công

Sự can thiệp, chỉ đạo từ bên ngoài ngày càng bộc lộ rõ Đã có nhiều sự việccho thấy các thế lực thù địch, phản động nước ngoài và trong nước âm mưu lợidụng các điểm nóng vào mục đích chống phá cách mạng Một số tổ chức hội đoànđược thành lập và nhận tài trợ của nước ngoài đã tìm cách tiếp cận những côngnhân đình công và người dân khiếu kiện để móc nối, tìm hiểu, dụ dỗ họ gia nhập

tổ chức của chúng, mang tiền tới “cứu trợ” nhằm khuyến khích, cổ vũ các hoạtđộng quá khích, cực đoan

Nguyên nhân trực tiếp của các điểm nóng trong xã hội là sự mâu thuẫn về lợiích kinh tế, chính trị, văn hóa…, trong đó mâu thuẫn về lợi ích kinh tế là chủ yếu Vìvậy để hạn chế tình huống phức tạp, phòng ngừa điểm nóng trong xã hội cần quantâm giải quyết tốt các mâu thuẫn nội tại, trực tiếp, bên trong của mỗi địa phương

4 Một số âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị trong việc lợi dụng các điểm nóng chính trị - xã hội

Một là, triệt để lợi dụng truyền thông, mạng xã hội để tuyên truyền xuyên tạc, gây mất niềm tin của Nhân dân với chính quyền, lực lượng vũ trang Thủ

đoạn chính là lập nhiều tài khoản, fanpage, hội nhóm (kín hoặc công khai) trên

mạng xã hội, chia sẻ liên kết với các tài khoản đăng ký tên miền ở nước ngoàihòng tránh sự truy cứu hình sự của cơ quan chức năng Việt Nam; chỉ đạo viết bài,

tổ chức phát trực tiếp (livetream), phỏng vấn các đối tượng cơ hội chính trị, nhữngngười cầm đầu chống đối, những người không ủng hộ chính quyền, “nhóm dânoan”, “Tổ Đồng thuận”… hòng xuyên tạc sự thật, vu cáo chính quyền, bôi nhọ, hạ

uy tín các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội, Công an; khẳng địnhhành vi gây rối mất an ninh trật tự của các đối tượng là “chính đáng”, “chínhnghĩa”, đứng về phía “Nhân dân”(1)

Hai là, gây áp lực với các tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao âm mưu chính trị hóa, quốc tế hóa vấn đề Thủ đoạn chính là vận động để đưa ra các dự

luật, tổ chức điều trần nhằm xuyên tạc tình hình “dân chủ”, “nhân quyền”, “tự dotôn giáo” tại Việt Nam như: Tổ chức điều trần tại Thượng nghị viện Mỹ, Thượngnghị viện Châu Âu, Quốc hội Úc về quan hệ Việt Nam - Mỹ, Việt Nam - EU, ViệtNam - Úc Nội dung tập trung vào “tình trạng vi phạm nhân quyền, tự do tôn giáotại Việt Nam”; “Dự luật thúc đẩy tự do, nhân quyền và nền hành chính phápquyền tại Việt Nam”, vu cáo Việt Nam “vi phạm nhân quyền” Thông qua mạng

xã hội và nhiều hình thức khác, kêu gọi, kích động tập trung đông người gây áplực với chính quyền địa phương, biểu tình trước đại sứ quán các nước phương Tây

ở Việt Nam, cơ quan ngoại giao Việt Nam ở ngoài nước; gặp gỡ, chuyển đơn, thưđến đại diện cơ quan ngoại giao các nước phương Tây ở Việt Nam; đòi đưa ViệtNam vào các nước cần được quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo (CPC), đề nghị

EU không thông qua, ký kết hiệp định thương mại (EVFTA), đòi quốc tế điều trađộc lập một số vụ việc phức tạp, điểm nóng xảy ra trong thời gian qua, điển hình

là vụ việc xảy ra tại xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội(2)

Ba là, tăng cường hậu thuẫn từ bên ngoài kết hợp với tạo dựng ngọn cờ, tập hợp lực lượng bên trong núp dưới danh nghĩa chống tham ô, tham nhũng, ô nhiễm môi trường, “dân chủ”, “tự do tôn giáo”, “nhân quyền”… Đây là thủ đoạn

1()

Chỉ riêng vụ việc xảy ra ở Đồng Tâm, trên không gian mạng, nhiều báo đài nước ngoài và các hội nhóm “xã hội dân sự” trong nước phát tán thông tin xuyên tạc về tình hình Đồng Tâm, kích động biểu tình, cổ súy tập hợp lực lượng, hòng gây mất ổn định xã hội Từ ngày 08/01/2020 đến 14/01/2020 có trên 2.500 lượt bài đăng trên các trang thông tin điện tử, blog; 45.800 lượt tin, bài, clip đăng trên facebook; 380 video clip trên youtube liên quan đến vụ việc, thu hút hàng triệu lượt tương tác, bình luận, cổ súy, kích động, chống phá chiếm gần 40% tin bài trên không gian mạng Trong số này có 2.605 trang mạng đăng ký tên miền nước ngoài.

2()

Vụ việc xảy ra ở Đồng Tâm, có 24 tổ chức và khoảng 600 cá nhân ký vào bản “Tuyên bố Đồng Tâm” do một

số hội, nhóm chống đối biên soạn; gửi thông báo đến chính phủ một số nước phương Tây, một số cơ quan ngoại giao nước ngoài ở Việt Nam âm mưu chính trị hóa, quốc tế hóa vụ việc

được các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước lợi dụng để phát triển,tập hợp lực lượng, sẵn sàng phục vụ cho âm mưu bạo loạn lật đổ khi có thời cơ.Trong nhiều năm qua, lợi dụng danh nghĩa chống tham ô, tham nhũng, ô nhiễmmôi trường, “dân chủ”, “tự do tôn giáo”, “nhân quyền”… một số chính phủ, các tổchức nước ngoài núp dưới danh nghĩa các tổ chức phi chính phủ (NGO), các đảngphái phản động như “Đảng Việt tân”, “Đảng Dân chủ nhân dân Việt Nam”,

“Mạng lưới nhân quyền Việt Nam”, “Quỹ người Thượng”… tăng cường các hoạtđộng tiếp xúc, tài trợ, tập huấn, tư vấn hỗ trợ cho các hoạt động chống đối của cácđối tượng dưới hình thức như mời du học, tập huấn các “kỹ năng chuyển hóamềm”, “đấu tranh bất bạo động”, “bất tuân dân sự” ở nước ngoài hoặc núp dướidanh nghĩa một số dự án nghiên cứu bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số trongnước… Ở một số điểm nóng, cơ quan chức năng đã phát hiện có sự chỉ đạo,hướng dẫn việc chế tạo vũ khí nóng, bom xăng, quả nổ… qua mạng xã hội củacác đối tượng ở nước ngoài (3), (nhóm “Việt Nam chính phủ quốc gia lâm thời” doĐào Minh Quân cầm đầu còn tài trợ, huấn luyện tổ thức khủng bố)

Bốn là, kích động người dân chống đối, tạo cớ đối đầu với chính quyền dần hình thành “điểm nóng” làm tiền đề cho hoạt động bạo loạn, ly khai Đây là mục

tiêu cốt lõi của các thế lực thù địch, phản động Hầu hết các điểm nóng diễn ra banđầu đều có phạm vi hẹp, tính chất chưa gay gắt, nhưng do không được xử lý triệt

để, thỏa đáng, để kéo dài, gây bức xúc trong dân chúng, khi xử lý lại “nửa vời”,không tạo được sự đồng thuận cao trong xã hội, không nhận được sự ủng hộ củangười dân; một số đối tượng cơ hội có động cơ sai trái, các đối tượng thù địch, phảnđộng lợi dụng đòi hỏi chính đáng của người dân kích động người dân chuyển từ yêusách chính đáng sang những yêu sách bất hợp lý, thậm chí phi lý để chống đối, đẩyngười dân vào vi phạm pháp luật buộc phải dựa theo sự chỉ đạo của chúng

5 Yêu cầu xử lý điểm nóng chính trị - xã hội

Thứ nhất, cần phải áp dụng các giải pháp làm cho điểm nóng nguội dần và hạn chế sự lan tỏa sang nơi khác Yêu cầu này còn được gọi là biện pháp hạ nhiệt

độ “rút ngòi nổ”, ví như phải dập tắt một đám cháy sao cho nó không bùng phátlớn hơn, không lan tỏa sang nơi khác mà nguội dần đi Các giải pháp hành độngtrong trường hợp này phải mau lẹ, chính xác; phải hạn chế một cách tối đa nhữngthiệt hại có thể xảy ra

6/2018 và vụ việc phức tạp ở xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, Thành phố Hà Nội.

Thứ hai, phải khắc phục tình trạng bất ổn định, tạo lập sự ổn định chính trị xã hội làm tiền đề cho sự phát triển kinh tế - xã hội Sự ổn định có thể ở hai trạng thái:

- Ổn định bề ngoài, nhất thời nhưng bên trong lại chứa đựng nguy cơ bùng

phát bất ổn định lớn hơn Ổn định tạo tiền đề cho sự phát triển và đảm bảo cho sự

ổn định bền vững lâu dài

- Trạng thái thứ hai mới thật sự là yêu cầu xử lý điểm nóng chính trị - xã hội.

Ổn định chính trị là nhằm mục tiêu phát triển kinh tế và chỉ trên cơ sở phát triểnkinh tế mới có thể đảm bảo cho sự định hướng lâu dài về chính trị- xã hội

Thứ ba, cần tạo ra những tiền đề, nhân tố để điểm nóng không tái phát.

Để đạt yêu cầu này thì những giải pháp xử lý điểm nóng không phải chỉmang tính chất cấp thiết; nhất thời, “chữa cháy”, mà có ý nghĩa chiến lược, cơ bản

và lâu dài Thường phải có những giải pháp chữa trị căn nguyên sinh ra điểm nóng

và kết hợp với tổng thể các giải pháp khác để cho đời sống xã hội phát triển vữngmạnh cả về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội…

Thứ tư, cần củng cố sự bền vững của cơ sở chính trị và tăng cường hiệu lực của hệ thống chính trị Xử lý điểm nóng chính trị - xã hội không chỉ với mục tiêu

thiết lập sự ổn định chính trị, mà cơ bản hơn là củng cố sự bền vững của cơ sởchính trị Sự bền vững ấy chính là chính sách an dân, chiếm được lòng dân và sựđồng tình ủng hộ của nhân dân với nhà nước huy động sự tham gia của nhân dânvào công việc nhà nước Và cũng trên cơ sở đó mà củng cố và tăng cường hiệu lựccủa hệ thống chính trị, sao cho sau khi xử lý điểm nóng, cơ sở chính trị và hệthống chính trị mạnh hơn trước

II MỘT SỐ BIỆN PHÁP XỬ LÝ ĐIỂM NÓNG CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1 Biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn điểm nóng chính trị - xã hội xảy ra

Phòng ngừa, ngăn chặn để không xảy ra điểm nóng chính trị - xã hội là biệnpháp căn cơ, gốc rễ, quan trọng hàng đầu, đòi hỏi cấp uỷ, chính quyền các cấp cầnthường xuyên quan tâm thực hiện tốt

1.1 Tập trung chỉ đạo, điều hành và vận động các tầng lớp nhân dân phát triển kinh tế - xã hội để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân

Trên thực tế, nếu địa phương nào, đất nước nào tạo được môi trường tốt, có

cơ chế, chính sách phù hợp để nhân dân, doanh nhân đầu tư phát triển sản xuất,kinh doanh, phát minh, sáng chế… thì kinh tế tăng trưởng nhanh Tùy đặc điểm,

lợi thế cụ thể của từng địa phương để lựa chọn, định hướng và chỉ đạo phát triểncông nghiệp, dịch vụ, và nông nghiệp có hiệu quả Gắn sản xuất với thị trường, ưutiên đầu tư các tiến bộ khoa học, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượngcao, Trên cơ sở kinh tế phát triển, việc làm cho người lao động được giải quyết,công tác an sinh xã hội, đời sống vật chất và tinh thần cho người dân được nângcao C Mác từng khẳng định “Lợi ích là động lực trực tiếp”, vì thế cách phòngngừa “điểm nóng” hiệu quả nhất là chính quyền chỉ đạo, điều hành để phát triểnnhanh, bền vững kinh tế - xã hội, trên cơ sở đó nâng cao đời sống vật chất và tinhthần cho nhân dân “Điểm nóng”, vụ, việc phức tạp dễ phát sinh khi chính quyền

để người dân nghèo đói, thất nghiệp, tham nhũng lớn, phân hóa giàu - nghèo cao,tiêu cực xã hội gia tăng…

1.2 Tăng cường quản lý nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, trọng tâm là quản lý nhà nước về đất đai và phòng, chống tham nhũng, lãng phí

Trong những năm gần đây, số đơn, thư khiếu nại, tố cáo của công dân đếncác cơ quan chức năng đều cao Trên thực tế, có khoảng 70% số đơn, thư khiếunại, tố cáo của công dân là thuộc lĩnh vực đất đai, đền bù, giải phóng mặt bằng.Tình trạng vi phạm dân chủ trong đền bù giải phóng mặt bằng, vi phạm pháp luậttrong quản lý đất công vẫn diễn ra, có địa phương vi phạm này trở thành “điểmnóng”, gây bức xúc nhất trong nhân dân Cùng với những thiếu sót trong quản lýnhà nước về đất đai, tình trạng tham nhũng, lãng phí trong xây dựng cơ bản, khaithác khoáng sản, mua bán tài sản công, sử dụng ngân sách, thực hiện các chươngtrình, dự án… cũng diễn ra phức tạp làm suy giảm lòng tin của nhân dân với chínhquyền Thực hiện tốt quản lý nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, trọng tâm

là quản lý nhà nước về đất đai, phòng, chống tham nhũng, lãng phí là biện pháptích cực, hiệu quả để giảm phát sinh “điểm nóng”

1.3 Thường xuyên làm tốt công tác tuyên truyền pháp luật, cải cách thủ tục hành chính và giải quyết kịp thời, đúng pháp luật đối với các kiến nghị, đơn, thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân

Quốc hội đã ban hành rất nhiều văn bản pháp luật, nhưng việc tuyên truyền,phổ biến chúng đến nhân dân thì còn nhiều hạn chế Các cơ quan truyền thôngchưa dành thời lượng phù hợp cho việc phổ biến pháp luật Việc tổ chức học tập

và trao đổi các văn bản liên quan trực tiếp đến người dân, như Luật Đất đai, LuậtKhiếu nại tố cáo, Luật Trưng cầu ý dân, cũng ít được các cơ sở quan tâm Do

thiếu nhận thức đầy đủ về pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật của một bộphận công dân chưa tốt nên phát sinh tiêu cực, phức tạp Người dân và các doanhnghiệp khi trực tiếp làm việc với chính quyền các cấp, với các cơ quan chức năngcủa chính quyền thì vẫn bị nhũng nhiễu, bị vòi vĩnh Một số cơ quan, đơn vị thựchiện công tác cải cách thủ tục hành chính chưa tốt, việc giải quyết nhiều kiến nghịchính đáng, đơn, thư khiếu nại, tố cáo của công dân thiếu kịp thời, gây bức xúclớn trong nhân dân Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phản bác lại các luận điệuxuyên tạc của các thế lực thù địch thiếu sắc bén, kịp thời là những điểm yếu đểđịch lợi dụng kích động gây ra “điểm nóng”.

1.4 Xây dựng hệ thống chính trị, đặc biệt xây dựng chính quyền cơ sở thực sự trong sạch, vững mạnh

Để xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh đòi hỏi các cấp, các ngành phảiquán triệt và tổ chức thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu của

BCHTW khóa XII “Một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của

hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”, (Nghị quyết số 18-NQ/

TW, ngày 25-10-2017), trong đó có tổ chức bộ máy chính quyền các cấp

Thực tế cho thấy, ở đâu hệ thống chính trị thực sự trong sạch, vững mạnh thì

ở đó không có “điểm nóng” Do đó, cần làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng, bố trícán bộ, công chức, viên chức có đạo đức, gương mẫu, có năng lực chuyên môn,nghiệp vụ trong bộ máy của hệ thống chính trị Chất lượng đội ngũ cán bộ quyếtđịnh việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhất là việc giải quyết những công việcliên quan đến người dân Trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải hết sứcquan tâm việc lựa chọn, bố trí người đứng đầu chính quyền các cấp Nếu ngườiđứng đầu gương mẫu, thượng tôn pháp luật, nói đi đôi với làm, v.v thì công tácchỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước có hiệu lực, hiệu quả cao Vừa qua, các

“điểm nóng” chủ yếu xảy ra ở các cấp cơ sở, nên chính quyền cơ sở cần nắm chắctình hình của nhân dân, phát huy tính dân chủ, giải quyết tốt đơn, thư khiếu nại, tốcáo, chăm lo tốt công tác an sinh xã hội… Phải kiên quyết khắc phục bệnh thànhtích khi phân loại tổ chức cơ sở đảng, phân loại cơ sở Có một số nơi hệ thốngchính trị cơ sở được phân loại trong sạch, vững mạnh nhưng khi xảy ra “điểmnóng” thì tê liệt, không chỉ đạo, điều hành được nhân dân

1.5 Thực hiện tốt công tác tiếp dân, đối thoại với nhân dân

Trung ương và Chính phủ đã có các văn bản quy định người đứng đầu cấp

ủy, chính quyền định kỳ hoặc đột xuất đối thoại với nhân dân và chỉ đạo tốt côngtác tiếp dân Trong tình hình hiện nay, việc tiếp công dân và đối thoại với côngdân được coi là giải pháp hiệu quả để phòng ngừa “điểm nóng” Ở một số địaphương, đồng chí chủ tịch ủy ban nhân dân nắm chắc tình hình đơn, thư khiếu nại,

tố cáo và kịp thời đối thoại với công dân thì không để xảy ra “điểm nóng” Nângcao chất lượng hiệu quả các cuộc tiếp dân, đối thoại với nhân dân, đặc biệt sautiếp xúc, đối thoại với dân, chính quyền tích cực chỉ đạo giải quyết kịp thời, đúngpháp luật các kiến nghị, đề xuất chính đáng của nhân dân Tuy nhiên, việc tiếpcông dân, đối thoại với công dân ở nhiều địa phương làm chưa tốt Theo báo cáocủa Ban Dân nguyện tại kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIV, việc tiếp dân định kỳcủa chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạt tỉ lệ bình quân 48,3%, chủ tịch ủy bannhân dân huyện đạt bình quân 71,8% và chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã đạt bìnhquân 24% so với quy định Việc tiếp công dân ở những địa phương chưa tốt cầnphải được chính quyền các cấp sớm khắc phục

1.6 Chủ động xây dựng cán bộ cốt cán và người có uy tín trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt ở vùng đồng bào có đạo, vùng đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng trọng điểm quốc phòng, an ninh

Công tác nắm tình hình nhân dân, nắm tâm tư, nguyện vọng để tham mưuhoặc trực tiếp giải quyết là nhiệm vụ rất quan trọng Để nắm chắc tình hình, nhất

là tình hình vùng đồng bào có đạo, dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng khókhăn thì chính quyền, cán bộ, công chức, viên chức phải sâu sát cơ sở, gần gũi vớinhân dân và quan tâm xây dựng lực lượng chính trị nòng cốt Để xây dựng lựclượng chính trị nòng cốt và người có uy tín đòi hỏi từng cơ quan chức năng, nhưcông an, quân đội, nội vụ, trực tiếp là ban tôn giáo, ban dân tộc phải có phươngpháp phù hợp, hiệu quả đối với đặc điểm, tình hình từng vùng, miền khác nhau.Các địa phương ở vùng Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ hết sức quan tâm,phát hiện, xây dựng, tranh thủ người có uy tín trong đồng bào các dân tộc thiểu số,các địa phương có đồng bào tôn giáo quan tâm xây dựng lực lượng nòng cốt, nhất

là đội ngũ chức sắc, chức việc Địa phương nào mà chính quyền xây dựng đượclực lượng chính trị nòng cốt và có cơ chế để các lực lượng này phối hợp chặt chẽthì việc nắm thông tin, chất lượng công tác tham mưu cho chính quyền sẽ hiệu quả

hơn Dự báo, nắm chắc tình hình cơ sở là biện pháp phòng ngừa phát sinh khiếukiện đông người, phát sinh “điểm nóng” một cách chủ động nhất, kịp thời nhất.

1.7 Nâng cao chất lượng công tác dân vận của cán bộ, công chức, viên chức, chiến sĩ lực lượng vũ trang các cấp

Để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, các cấp ủy đảng, chính quyền phảiquán triệt và tổ chức thực hiện tốt Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 19-5-2018, của

Ban Chấp hành Trung ương khóa XII “Về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ” Hiệu quả từ công tác dân vận có vai trò quan trọng đối với đội ngũ,

cán bộ, công chức, viên chức, các cơ quan chính quyền trong việc phục vụ nhândân Chính quyền các cấp chủ yếu là người đứng đầu phải làm tốt công tác giáodục chính trị, tư tưởng, nâng cao đạo đức công vụ, ý thức trách nhiệm phục vụnhân dân cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của chính quyền các cấp Cán

bộ, công chức, viên chức và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang phải tự giác họctập, nắm vững kiến thức pháp luật, nghiệp vụ để vừa trực tiếp tuyên truyền, vừavận động nhân dân thực hiện Đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, công chức, viên chức côngtác ở vùng đồng bào dân tộc nào thì phải học tiếng dân tộc đó để có thể giao tiếp,hòa nhập, gắn bó với đồng bào Thực tế, ở nhiều địa phương, nơi nào đội ngũ cán

bộ, công chức, viên chức, chiến sĩ lực lượng vũ trang tiếp xúc với dân mà gươngmẫu, trách nhiệm, nói đi đôi với làm, vận động, tập hợp nhân dân tốt thì nơi đóvừa có phong trào, vừa ít xảy ra “điểm nóng” Mỗi cán bộ, công chức, viên chứcquán triệt và thực hiện sự chỉ bảo của Bác Hồ: Dân vận kém thì việc gì cũng kém,dân vận khéo thì việc gì cũng thành công, nhất là trong thực hiện công tác đền bù,giải phóng mặt bằng, trong chương trình xây dựng nông thôn mới, là góp phầnphòng ngừa “điểm nóng”

2 Quy trình, biện pháp khi xử lý điểm nóng chính trị - xã hội

2.1 Nắm tình hình, phân tích nguyên nhân và nhận dạng mâu thuẫn

Khi điểm nóng xảy ra, để có căn cứ cho những giải pháp đúng thì việc nắm

tình hình có ý nghĩa quyết định Cần có thông tin chính xác về các mặt: Số lượng

quần chúng tham gia biểu tình, chống đối; thành phần tham gia, đối tượng thamgia; hình thức tổ chức lực lượng; họ nêu những yêu sách gì? Những yêu sách ấy

phải do cơ quan nào giải quyết? ai là người cầm đầu? số lượng những người quá

khích? những âm mưu và thủ đoạn? họ có quan hệ và được sự chỉ đạo của các lựclượng phản động trong nước và ngoài nước hay không?

Phương thức nắm tình hình có thể thông qua chính quyền, các đoàn thể quầnchúng ở cơ sở, dựa vào dân; bằng nghiệp vụ chuyên môn của cơ quan công an vàcác cơ quan an ninh khác… Cần phải bám sát địa bàn, thông tin kịp thời nhữngdiễn biến về cơ quan tham mưu tổng hợp để lập ra những phương án xử lý

Trên cơ sở tổng hợp thông tin về nhiều mặt, người chỉ huy và bộ phận thammưu tổng hợp phải đánh giá đúng nguyên nhân phát sinh điểm nóng Sau khi phântích nguyên nhân cần xác định những mâu thuẫn xem điểm nóng đó chứa đựng mâuthuẫn đối kháng hay không đối kháng, mâu thuẫn giữa nội bộ nhân dân hay mâuthuẫn giữa ta và địch, mức độ của các mâu thuẫn và sự đan xen của các mâu thuẫn

ấy Trên cơ sở nhận dạng, xác định đúng mâu thuẫn mới có căn cứ để định ra quanđiểm, nguyên tắc, phương châm chỉ đạo, phương thức giải quyết và tổ chức lựclượng thực hiện Nếu như xác định sai mâu thuẫn thì toàn bộ nhận thức và hànhđộng sẽ sai lầm, hậu họa sẽ không nhỏ, điểm nóng sẽ không được giải quyết mà cònbùng phát lớn hơn

2.2 Áp dụng những biện pháp rút ngòi và hạn chế sự lan tỏa sang nơi khác

Trước hết, phải thiết lập được sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất, phát huy hiệu

lực của hệ thống chính trị để giữ vững quyền lực chính trị Người chỉ huy, người

đứng đầu có vị trí đặc biệt quan trọng Người chỉ huy có đủ bản lĩnh, có phươngpháp đúng sẽ thống nhất được các quan điểm, nguyên tắc, phương châm chỉ đạo

và tổ chức lực lượng thực hiện, tạo nên sự thống nhất ý chí và hành động Nếukhông có người chỉ huy đáp ứng yêu cầu giải quyết công việc, khắc phục sự rốiren, phức tạp diễn ra ngay bên trong nội bộ thì khó có thể giải quyết được sự phứctạp, rối loạn bên ngoài xã hội Trong trường hợp cần thiết có thể phải thay ngườichỉ huy Tuy nhiên việc thay thế người chỉ huy cũng có thể là một sai lầm vì lựclượng đối lập đấu tranh chống lực lượng cầm quyền thường chĩa mũi nhọn vàonhững người đứng đầu cứng rắn nhất Nếu chúng ta thay thế người đứng đầu bằngmột người khác yếu hơn thì rất dễ bị đối phương đánh đổ Cứ như vậy người thaythế tiếp theo lại yếu hơn nữa và cuối cùng dẫn đến sự mất quyền lực

Xử lý điểm nóng chính trị - xã hội cần có sự chỉ đạo thống nhất của các cấp,các ngành từ trung ương đến cơ sở Bởi vì, đây là một vấn đề nhạy cảm, phạm vitác động không chỉ ở nơi xảy ra điểm nóng mà còn ảnh hưởng đến các nơi khác