SINH LÝ TIÊU HÓA VÀ DẠ DÀY P3

-Thần kinh giao cảm: làm giảm nhu động ruột, co mạch  giảm hấp thu.. -Thần kinh phó giao cảm: làm tăng nhu động ruột, giãn mạch  tăng hấp thu.. -Thần kinh giao cảm: làm giảm nhu đ

Bµi 3

hÊp thu c¸c chÊt ë ruét non

vµ chøc n¨ng gan

môc tiªu häc tËp:

1-Tr×nh bµy ® îc sù hÊp thu

c¸c chÊt dinh d ìng ë ruét

1 hấp thu các chất ở ruột non.

Hấp thu ở ruột non là quan trọng

nhất, vì:

- Niêm mạc ruột non có cấu trúc đặc biệt: van ruột, nhung mao, vi nhung mao  diện tích niêm mạc đạt

#500m 2

1.1- ý nghĩa của hấp thu các

chất ở ruột non.

- Các chất

dinh d ỡng ở ruột non đã sẵn sàng ở dạng hấp

thu đ ợc.

1.2.1- HÊp thu glucid.

- Dùng dd muối đ ờng ( dd Orezol )

để điều trị bệnh tiêu chảy

- Fructose : theo khuếch tán có

chất mang.

- Nơi hấp thu mạnh: cuối tá tràng,

đầu hỗng tràng

1.2.1- HÊp thu protid.

- N¬i hÊp thu m¹nh: cuèi t¸

trµng, ®Çu hçng trµng

- ë trÎ nhá: cã thÓ hÊp thu

protein nguyªn d¹ng ( γ globulin)

1.2.1- HÊp thu lipid.

- 30% glycerol vµ acid bÐo m¹ch ng¾n (< 10 C) ® îc khuÕch t¸n 

TB  m¸u T/m cöa.

- D¹ng hÊp thu: MG, acid bÐo,

glycerol, cholesterol tù do vµ

phosphatid.

- Cßn l¹i acid bÐo >10C vµ MG, cholesterol TD, phosphatid 

1 2.4 - HÊp thu c¸c

vitamin.

- Riªng vitamin B12 ® îc hÊp thu tÝch cùc, cÇn yÕu tè néi cña d¹ dµy.

- C¸c vitamin tan trong n íc:

vitamin nhãm B, C, PP chñ yÕu hÊp thu theo c¬ chÕ khuÕch t¸n.

- C¸c vitamin tan trong dÇu:

c¸c s¶n phÈm lipid, cÇn sù cã

mÆt cña muèi mËt ( trong phøc hîp micell ).

1.2.5- HÊp thu c¸c chÊt muèi

kho¸ng.

- C¸c ion (++), m¹nh nhÊt lµ Ca++

vµ Fe++: hÊp thu theo c¬ chÕ

tÝch cùc vµ rÊt phøc t¹p.

- C¸c ion (+) nhiÒu nhÊt lµ Na+,

K+: hÊp thu theo c¬ chÕ vËn

chuyÓn tÝch cùc thø ph¸t.

- C¸c ion (-) chñ yÕu ® îc hÊp thu theo c¸c ion d ¬ng.

- Mét sè ion (-) ® îc hÊp thu Ýt:

sulfat, phosphat, citrat Mét sè chÊt kh«ng ® îc hÊp thu: oxalat, fluosur …

- øng dông lµm thuèc tÈy, nh

MgSO4

1.2.6- HÊp thu n íc.

9-10 lÝt n íc/24h

 èng tiªu ho¸

- èng tiªu ho¸ t¸i hÊp thu tíi 99% l îng n íc nãi trªn (h¬n 8-

98-9l/24h), chØ cã 0,12-0,15 lit n íc th¶i theo ph©n.

1.3 - C¸c ® êng hÊp thu.

C¸c chÊt n íc, acid amin, monosaccarid, 30% glycerol vµ acid bÐo, c¸c vi tamin tan trong n íc vµ muèi kho¸ng

* § êng tÜnh m¹ch cöa vÒ gan.

* Đ ờng bạch mạch vào tuần hoàn

chung.

- Khoảng 70% các sản phẩm thuỷ phân lipid và các vitamin tan trong dầu  mao bạch mạch  hạch bạch huyết ở thành ruột  bể

Pecquet  ống ngực  tĩnh mạch

d ới đòn trái  tuần hoàn chung

1.4 Điều hoà hấp thu

-Thần kinh giao cảm: làm giảm

nhu động ruột, co mạch  giảm hấp thu.

-Thần kinh phó giao cảm: làm

tăng nhu động ruột, giãn mạch  tăng hấp thu.

1.4.2 Cơ chế thể dịch.

Các hormon villikrinin, duokrinin,

gastrin, CCK với mức độ khác nhau

làm tăng hấp thu

1.4.1.Cơ chế thần kinh

1.4 Điều hoà hấp thu

-Thần kinh giao cảm: làm giảm

nhu động ruột, co mạch  giảm hấp thu.

-Thần kinh phó giao cảm: làm

tăng nhu động ruột, giãn mạch  tăng hấp thu.

1.4.2 Cơ chế thể dịch.

Các hormon villikrinin, duokrinin,

gastrin, CCK với mức độ khác nhau

làm tăng hấp thu

1.4.1.Cơ chế thần kinh

chøc n¨ng gan

1- Các chức năng chuyển

hoá lớn của gan.

Gan là cơ quan quan trọng dự trữ

glucid và điều hoà đ ờng máu.

1.1- Chuyển hoá glucid.

• Khi l ợng đ ờng máu ổn định

0,8-1,2g/lit (4,4-6,6mmol/l ) gan tổng hợp glycogen từ glucose và các ose khác

glycogen thành glucose đ a vào máu

- Gan tổng hợp và dự trữ glucid cho cơ thể.

- Gan chuyÓn ho¸ galactose vµ fructose Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ 2 chÊt nµy ë gan sÏ g©y ra bÖnh galactose vµ fructose niÖu.

- Gan cßn t©n t¹o glucid tõ c¸c acid amin sinh ® êng, acid bÐo, glycerol, acid lactic.

1.2- ChuyÓn ho¸ protid.

GPT

Glutamic + Pyruvic α-cetoglutaric + Alanin

[ALAT: Alanin Amino Transferase]

- ë gan cã qu¸ tr×nh chuyÓn

- Gan tổng hợp gần 50% tổng l ợng protid do cơ

thể tổng hợp:100% albumin, 80% globulin và

fibrinogen, nhiều yếu tố đông máu, nhiều men quan trọng của cơ thể.

1.3- ChuyÓn ho¸ lipid.

- Gan lµ nguån chñ yÕu cung cÊp

2- Chức năng chống độc.

Một số chất kim loại nặng nh Pb, Hg,

As , các chất màu nh BSP (Bromo

Sulpho Phtalein): gan giữ lại không biến

- Khi thiểu năng gan  amoniac ↑ 

nhiễm độc, đặc biệt độc cho tổ chức

não, có thể dẫn đến hôn mê

ở gan: NH 3  chu trình ocnitin  Urê (có men đặc hiệu là OCT: Ocnitin Carbamyl Transferase)

3- Chức năng tạo mật.

3.1- Acid mật (hay muối mật)

Là thành phần duy nhất của dịch mật

có tác dụng tiêu hoá (xem phần dịch

mật).

Mật do tế bào gan sản xuất.

Thành phần đặc tr ng là acid mật và sắc tố mật.

- acid mật còn có tác dụng hoà tan các chất lipid có trong dịch mật, chống tạo sỏi mật

3.2- Sắc tố mật

(bilirubin)

BI + albumin  máu  gan

Bilirubin là sản phẩm thoái hoá của Hb,

đ ợc tạo ở lách, gan, tuỷ x ơng

đó là bilirubin tự do (BI).

-ở gan: BI + acid glucuonic  Bilirubin liên hợp (BD)  vi quảm mật  đ ờng

mật  ruột.

4- chức năng đông máu và

chống đông máu

- Sản xuất nhiều yếu tố đông máu:

fibrrinogen (yếu tố I), prothrombin

(yếu tố II), proaccelerin (yếu tố V),

proconvectin (yếu tố VII), yếu tố

chống a chảy máu A (yếu tố VIII), yếu

tố christmas (yếu tố IX)

- Gan dự trữ vitamin K

- Gan cũng tạo nên một l ợng lớn chất có tác dụng chống đông máu là heparin.

5- Chức năng tạo máu và

dự trữ máu.

- Sau khi đứa trẻ ra đời gan là nơi sản xuất và dự trữ nguyên liệu cho tạo

máu: nh globin, các lipoprotein, acid

folic, vitamin B12 và sắt d ới dạng