SINH LÝ SINH DỤC VÀ SINH SẢN

3.Trình bày đ ợc các giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt, cơ chế phóng noãn và cơ chế chảy máu 4.Trình bày đ ợc các giai đoạn của thụ thai, mang thai và những thay đổi của bà mẹ đang mang t

SINH LÝ SINH DỤC VÀ SINH SẢN

Tác giả: Nguyễn Ngọc Hùng (Đạo trích từ SINH LÝ YHN)

3.Trình bày đ ợc các giai đoạn của chu kỳ kinh

nguyệt, cơ chế phóng noãn và cơ chế chảy máu

4.Trình bày đ ợc các giai đoạn của thụ thai, mang thai và những thay đổi của bà mẹ đang mang thai

5.Trình bày đ ợc các chức năng của rau thai

6.Trinh bày đ ợc hiện t ợng sổ thai, bài tiết và bài xuất sữa

7.Trình bày đ ợc nguyên nhân và những thay

đổi trong giai đoạn dậy thì, mãn kinh

8.Kể tên, nêu cơ chế tác dụng của các biện pháp tránh thai

• Bào thai: Định hình giới tính

• Từ sinh – dậy thì: Không hoạt động

• Dậy thì: Phân biệt hai giới

• Thời kỳ sinh sản: Khác biệt giữa hai

Thêi kú bµo thai

TuÇn thø 7 - 8

Tinh hoµn ( TB leydig)

Testoster

on

MÇm SD trung tÝnh

C¬ quan

SD n÷C¬ quan

SD nam

HCG

Buång trøng

Không hoạt

động

Thời kỳ sơ sinh – tr ớc dậy thì

KiÓu n÷

TÇm vãc H×nh d¸ng T©m lý

TÝnh t×nh CÊu

tróc – chøc n¨ng

hÖ thèng

SS

No·n

Cã KN sinh s¶n

Estrogen Progeste

ron

• C¬ chÕ: Tr ëng thµnh hÖ

limbic

2 Chøc n¨ng s¶n sinh tinh trïng

12 – 14 n¨m

Tinh bµo I

Tinh bµo II

Tinh tö TiÒn

tinh trïng

Ph©n chia gi¶m nhiÔm

lÇn 1 22X, 22Y

Ph©n chia gi¶m nhiÔm

lÇn 2 22X, 22Y

H×nh thÓ tinh trïng

• §iÒu hoµ s¶n sinh tinh trïng

3 Chøc n¨ng néi tiÕt: T¸c

dông cña testosteron

 K/thÝch ph¸t triÓn bé phËn / c¬ quan SD nam

 § a tinh hoµn tõ bông → b×u

•Thêi kú bµo thai

Phát triển cơ thể

Tác dụng khác

Xuất hiện và bảo tồn đặc tính SD phụ

Phát triển cơ quan SD ngoài

↑ Sản sinh tinh trùng

↑ Tổng hợp, bài tiết ở TB Sertoli↑ Tổng hợp protein cơ

↑ CHCS

↑ SLHC

↑ Tái hấp thu ion Na + / ống l ợn xa

3 Chøc n¨ng néi tiÕt: §iÒu hoµ bµi tiÕt testosteron

thai )

• LH ( tõ dËy th× )

3 Chøc n¨ng néi tiÕt: Inhibin

• øc chÕ FSH → §iÒu hoµ s¶n sinh tinh trïng

4 Chøc n¨ng cña c¸c bé phËn

kh¸c.

• TuyÕn tiÒn liÖt: Bµi tiÕt dÞch chøa

• Tói tinh: Bµi tiÕt dÞch chøa chÊt dinh d ìng, prostaglandin

• Tinh dÞch:

60% dÞch tói tinh 30% dÞch tuyÕn tiÒn liÖt

10% dÞch èng dÉn tinh

Tinh trïng

• Giao hîp vµ phãng tinh

5 Rối loạn hoạt động chức năng

sinh sản

• Suy giảm chức năng sinh dục và sinh sản

 Suy giảm bẩm sinh

 Suy giảm tr ớc tuổi dậy thì

 suy giảm sau tuổi dậy thì

• U tinh hoàn và c ờng sinh dục

CÊu t¹o niªm m¹c tö cung

BiÓu m« Mao

m¹ch èng

§M th¼ ng

§M xo

¾n

3 Chøc n¨ng néi tiÕt cña

Estron

Estrog en

Cơ quan SD

↑ Đặc tính

SD phụ

Chuyển hoá

đầu xg vào thân xg Lắng

đọng muối

Nở khung chậu

Progester on

Tö cung

Vó

↑ th©n nhiÖt CTC

Vßi

trøng

2 Chøc n¨ng ngo¹i tiÕt cña buång trøng

Hoµng thÓ

M¹ch m¸u

Mµng trong suèt Phãn

No·n bµo

No·n nang cÊp II

TÕ bµo h¹t

No·n nang cÊp I ( nguyªn thuû )

Enzym ph©n gi¶i

Protein ( Collagenase )

Progesteron

Xung huyÕt nang

( Bµi tiÕt prostaglandin ) ThÊm huyÕt t

¬ng vµo nang

Nang phång

c¨ng

C¬ chÕ phãng no·n

4 Chu kỳ kinh nguyệt

sinh

(Giai đoạn estrogen)

• Giai đoạn bài

tiết

(giai đoạn progesterol)

Biến đổi ở tuyến yên

Biến đổi ở buồng trứng

Biến đổi ở niêm mạc

tử cung

Cơ chế của kinh nguyệt

• Hoạt động của hệ trục: Dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng.

• FSH => buồng trứng, trứng phát triển Nang trứng tiết

estrogen => niêm mạc tử cung dày lên

• LH do tuyến yên tiết ra => trứng chín và rụng => nang chứa

trứng tiết hóc môn progesteron

• TH trứng không thụ tinh, hóc môn giảm dần rồi mất hẳn, =>

niêm mạc tử cung bong và chảy ra ngoài Đó chính là đợt hành kinh của chu kỳ mới.

• Vòng kinh không phóng noãn: chỉ có estrogen => tụt đột ngột

của estrogen => chảy máu kinh nguyệt.

• Vòng kinh có phóng noãn: có hoàng thể => sự tụt đột ngột

của

cả estrogen và Progesteron => chảy máu kinh nguyệt.

Mèi liªn quan gi÷a tuyÕn yªn –

buång trøng – n/m tö cung

trong CKKN

TuyÕn yªn

Buång trøng

Tö cung

Ch¶y m¸u

G/® t¨ng sinh

G/® bµi tiÕt

Ch¶y m¸u

Hoµng thÓ

®ang tho¸i ho¸

VD§

N/n ®ang PT

Phãng NHoµng

thÓ TuyÕn yªn

Thay đổi Hormon trong CKKN

Cơ chế phóng noãn

5 Thô thai

2 Tinh trùng đang v ợt qua màng trong suốt

3 Tinh trùng đang v ợt qua vỏ tế bào noãn

4 Đầu tinh trùng đã xâm nhập vào bào t

ơng của noãn

5 Hình thành tiền nhân đực và tiền nhân cái

6 Tổ chức lại bộ NST và bắt đầu phân chia

Màng trong suốt

Noã

n

Lớp tế bào hạt Tiền nhân

đực

Tiền nhân cái

Thể trung tâm

6 Mang thai

• Chøc n¨ng rau thai Cung cÊp chÊt dinh d

• ↑ TB mµng rông /TC

→ dµnh cho thai

↑tho¸i ho¸ m«

mì mÑ → a bÐo → cung cÊp n¨ng l îng cho thai

6 Mang thai ( tiếp )

• Thay đổi ở bà

to, ↑bài tiết hormon ( yên, cortisol, T 3 –T 4 , PTH, relaxin )

7 Sæ thai

Oxytocin

• Vai trß cña yÕu tè

c¬ häc

C¨ng c¬ TC C¨ng CTC

8 Bµi tiÕt - bµi xuÊt s÷a

• Sù ph¸t triÓn tuyÕn vó: vai trß cña

9 C¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai

M ·n kinh ë phô n÷

• Nguyªn nh©n: Suy kiÖt buång trøng

Thêi kú sau sinh s¶n

Tuæi

40

Tuæi 70 Tuæi 80

TÌNH HUỐNG

• Th, 17 tuổi, chưa có kinh nguyệt, mẹ cô có

kinh nguyệt lúc 13 tuổi, em gái cô 12 tuổi cũng vừa có kinh nguyệt.

TÌNH HUỐNG

• XN: cortisol T3-T4, Prolactin bình thường,

Testosteron rất cao

• XN di truyền có kiểu NST 44XY

• Phẫu thuật thăm dò ổ bụng: có hai tinh

• Tại sao hình thể ngoài (ngực, âm hộ) vẫn phát

triển bình thường? Điều trị estrogen để làm gì?

• Tại sao có đường sinh dục ngoài của nữ, nhưng

lại không có buồng trứng, tử cung, vòi trứng, âm đạo bịt?