NHẬP MÔN DƯỢC XÃ HỘI HỌC

Mục tiêu 02 Trình bày và phân tích được đặc điểm của thuốc trong đời sống xã hội, nêu được phạm vi nghiên cứu của “dược xã hội học” NỘI DUNG BÀI HỌC 01 03 04 SOCIOLOGY MEDICAL SOCIALOGY

Trang 1

BÀI 1:

NHẬP MÔN DƯỢC XÃ HỘI

1

NGUYỄN THỊ MAI DIỆU nguyentmaidieu@dtu.edu.vn

TỔ BM: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC -THỰC HÀNH DƯỢC KHOA

MỤC TIÊU BÀI HỌC

2

Trình bày được khái niệm “y xã hội học”, liệt kê và cho ví dụ được các vấn đề xã hội và sức khỏe

Mục tiêu 01

Mục tiêu 03

Trình bày được vai trò của người dược sĩ trong hiện đại và chức năng dược sĩ 7 sao

Mục tiêu 02

Trình bày và phân tích được đặc điểm của thuốc trong đời sống xã hội, nêu được phạm vi nghiên cứu của “dược xã hội học”

NỘI DUNG BÀI HỌC

01

03

04

SOCIOLOGY

MEDICAL SOCIALOGY

SOCIOLOGY OF PHARMACY

THE ROLE OF PHARMACIST



A 8 STARS OF PHARMACIST

02

3

https://www.youtube.com/watch?v=t_eWESXTnic

4

1.SƠ LƯỢC VỀ XÃ HỘI HỌC (SOCIOLOGY)

“Xã hội học là ngành

khoa học nghiên cứu những nguyên nhân xã

hội và hệ quả đối với hành vi của con người”

Xã hội học là khoa học

sử dụng một loạt các PP khoa học để NC XH, các ứng xử (behavior) và hành động (action) XH

Một định nghĩa vắn tắt về xã hội học là môn khoa học nghiên cứu về các tương tác

xã hội.

1.1 Định nghĩa

Trang 2

1.2 Cuộc đại cách mạng tư sản Pháp năm 1789

Sẽ bùng phát chiến tranh, khủng hoảng kinh tế, xung đột

chínhtrị, suy thoái đạo đức, bùng nổ dân số, … Trước tình

hìnhđó, xã hội nãy sinh một yêu cầu là cần một ngành khoa

học đóng vai trò tương tự như một bác sĩ theo dõi cơ thể

sống – XH tiến tới giải phẩu các mặt các lĩnh vực khác nhau

trên các khíacạnh của nó từ tầm vĩ mô cho đến vi mô, kể cả

khi XH cóthăng bằng hay là mất thăng bằng để chỉ ra trạng

thái thật của XH, phát hiện ra các vấn đề của XH, dự báo

khuynhhướng phát triễn của XH và đề ra các PP khả thi

Cuộc cách

mạng công

nghiệp

Sự bùng

nỗ về hàng hóa và DV

Làn sóng di cư,phân hóa mâu thuẩn giai cấp

6

1.3.Các nhà xã hội học

Auguste Comte (1798 - 1857)

Xãhội học có nhiệm vụ đáp ứng được nhucầu nhận thức, nhu cầu giải thích những biến đổi xã hội và góp phần vào việc lập lại trật tự ổn định xã hội

Bản chất của xã hội học là ở chỗ sử dụng các phương pháp khoa học để xâydựng lý thuyết và kiểm chứng giả thuyết

Xãhội học có NV phát hiện ra các quy luật, xây dựng lý thuyết, NC cơ cấu XH (tĩnh học xã hội) và NC quá trình XH (động học XH) Xã hội học có nhiệm

vụ trả lời câu hỏi: trật tự XH (tổ chức

xãhội) được thiết lập, duy trì và biến đổi như thế nào

7

Karl Marx (1818-1883)

Karl Heinrich Marx (1818-1883) Ông là nhà tư tưởng người Đức gốc Do thái, và

cũng là nhà kinh tế chính trị, nhà lãnh đạo cách mạng của Hiệp hội Người lao động Quốc tế Những ý tưởng cải cách của Marx trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đã được áp dụng tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, góp phần kiến tạo nên xã hội hiện đại

8

4 thành tố cơ bản nghiên cứu xã hội học

Vấn đề

Phương pháp

Kết quả

Kết luận

“Xã hội học là ngành

khoa học nghiên cứu những nguyên nhân xã

hội và hệ quả đối với hành vi của con người”

Karl Marx (1818-1883)

Trang 3

2.1 Định nghĩa

2 Y XÃ HỘI HỌC ( MEDICAL SOCIOLOGY)

“Là khoa học nghiên cứu các yếu tố văn hóa, xã hội liên

quan đến bệnh tật và những nguyên tắt xã hội trong tổ

chức và điều trị”

( Charles Mc Intire1984)

2.2 Các lĩnh vực nghiên cứu

2.2.1 Dịch tễ học xã hội: để thực hành y học xã hội

DTHXH là ngành KHNC sự phân bố (các yếu tố) xã hội

(social distribution) và các yếu tố xã hội quyết định cho

trạng thái sức khỏe”

10

2.2 Các lĩnh vực nghiên cứu 2.2.1 Dịch tễ học xã hội: để thực hành y học xã hội

DTHXH là ngành KHNC sự phân bố (các yếu tố) xã hội (social distribution) và các yếu tố xã hội quyết định cho trạng thái sức khỏe”

Mục tiêu của DTHXH: là xác định các yếu tố môi trường

XH có liên quan đến SK, thể chất và tinh thần

Đối tượng nghiên cứu: là xã hội và tổ chức xã hội tác động như thế nào đến sức khỏe và tiêu chuẩn sống/mức sống của từng cá nhân và cả cộng đồng

Mục tiêu của DTHXH: là xác định các yếu tố môi trường

XH có liên quan đến SK, thể chất và tinh thần

11

2.2 Các lĩnh vực nghiên cứu

2.2.2 Y xã hội học (Social Medicine)

Y xã hội học làm sáng tỏ:

* Nguyên nhân KT, XH của bệnh tật và tử vong

* Đào tạo được người hành nghề chăm sóc sức khỏe

một cách sáng suốt có năng lực

* Bản chất của sức khỏe và đau ốm;

Y xã hội học nghiên cứu các khía cạnh xã hội của sức

khỏe và bệnh tật trên cả 3 bình diện: xã hội (cộng

đồng), gia đình và cá nhân

Y xã hội học là khoa học nghiên cứu những nhu cầu y

học hoặc nhu cầu chăm sóc sức khỏe của xã hội bằng

những kiến thức của dịch tê- Nghiên cứu dịch tễ học

12

2.2 Các lĩnh vực nghiên cứu 2.2.2 Y xã hội học (Social Medicine) Một số nội dung nghiên cứu của Y xã hội học:

▪ Sự chuyển đổi xã hội nhanh chóng (ảnh hưởng của xã hội và lối sống phương Tây)

▪ Sự phá vỡ mối quan hệ gia đình (Hôn nhân, gia đình tan vỡ)

▪ Thất nghiệp

▪ Quá trình đô thị hóa

▪ Hệ thống giáo dục…

▪ Phân biệt địa phương/Chủ nghĩa vùng miền

Trang 4

2.2.3 Định nghĩa

➢Là một quá trình mà theo đó tình trạng sức khỏe và

hành vi nào đó của con ngườiđược xác địnhvàđiều trị

như là bệnh tật

2.2.4 Hiện tượng y học hóa cuộc sống Medicalization

“Kinh doanh bệnh tật” (selling

sickness): các vấn đề về bệnh tật

có giải pháp bằng thuốc men- Tất

cả bệnh tật có thể giải quyết bằng

2.2.5 Các yếu tố xã hội và sức khỏe

❖Bệnh tật có nguyên nhân sinh họclẫn nguyễn nhânxã hội

❖Xem xét, nghiên cứu các vấn đề sức khỏe và bệnh tật: y học &

môi trường xã hội

❖Các thực hành y khoavừa đem lạilợi íchvừa có thểgây hại

❖Công tác chăm sóc sức khỏe và

thuốc men ngày càng được coi là“hàng hóa”, thầy thuốc và cán

bộ y tế được coi là người cung cấp dịch vụ CSSK còn người bệnh được coilà người sử dụng dịch vụ

15

Câu Hỏi Thảo Luận

Anh/Chị hãy cho ví dụ và phân tích về một bệnh

tật có nguyên nhân sinh học lẫn nguyễn nhân

xã hội?

Tự ý sử dụng thuốc để điều trị Hậu quả Ngày 6-9-2017, tại bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội

Bệnh nhân nam sinh năm 1995 nhập viện nguy kịch do sử dụng 19 viên paracetamol 500mg để hạ sốt trong 2 ngày

Sau đó, bệnh nhân đã tử vong, bệnh nhân có tiền sử viêm

Trang 5

3.DƯỢC XÃ HỘI HỌC (SOCIAL PHARMACY)

3.1 Định nghĩa

3.2 Đặc điểm của

thuốc 3.3 Phạm vi nghiên

cứu dược xã hội học

3.4 Hiện tượng

dược học hóa cuộc

sống Pharmaceuticalization

Xã hội học thuốc men (sociology of pharmaceutical) Xã hội của thực hành dược (social aspects of pharmaceutical practice)

Dược Xã hội

Tích cực Tiêu cực

Giai đoạn nghiên cứu sản xuất một thuốc mới từ dược

19

Anh/Chị hãy cho biết ai có quyền kê đơn thuốc?

Bác sĩ kê đơn Dược sĩ tư vấn, bán thuốc

Thị trường Dược phẩm là

một thị trường có tính chất đặc biệt

20

Trang 6

Nhà máy đạt chẩn GMP-WHO

mới được sản xuất thuốc

Sử dụng khoa học kĩ thuật

hiện đại

Công nghiệp Dược phẩm cũng có những nét rất đặc trưng

3.2 Đặc điểm của thuốc

➢Chứa hàm lượng cao về khoa học công nghệ

➢Chi phí khổng lồ cho nghiên cứu và phát triển

➢Có giá trị kinh tế lớn, lợi nhuận cao và giá thuốc có xu hướng tăng

➢Thị trường dược phẩm là một thị trường có tính chất đặc biệt

➢Công nghiệp dược phẩm cũng có những nét rất đặc trưng

➢Có ý nghĩa xã hội cao

3.DƯỢC XÃ HỘI HỌC (SOCIAL PHARMACY)

23

3.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU DƯỢC XÃ HỘI HỌC

24

DƯỢC XÃ HỘI HỌC PHẠM VI QUỐC TẾ

Tình hình phân bố và sử dụng thuốc thế giới

Thuốc cho các bệnh hiếm Thuốc thiết yếu

Vai trò của các tập đoàn dược phẩm

Trang 7

Anh/Chị hãy trình bày những hiểu biết của mình

($/người/ năm)

Một số quốc gia kém phát triển 1

(Cuối thập kỉ 10 thế kỉ XXI)

Theo WHO: các nước đang phát triển chiếm 80% dân số nhưng chỉ đươc hưởng 20%

dược phẩm sx trên thế giới

Năm 2020 VN: TB 85$/người

TÌNH HÌNH CUNG ỨNG VÀ SỬ DỤNG THUỐC

26

27

DƯỢC XÃ HỘI HỌC PHẠM VI QUỐC GIA

Đảm bảo công bằng trong tiếp cận thuốc Thuốc thiết yếu

Giá thuốc

Chính sách phát triển

DƯỢC XÃ HỘI HỌC PHẠM VI GIA ĐÌNH

Hiểu biết về thuốc

Hành vi sử dụng thuốc

Chi phí cho CSSK và

thuốc men

Trang 8

DƯỢC XÃ HỘI HỌC PHẠM VI CÁ NHÂN

Hiểu biết về thuốc

Hành vi sử dụng thuốc

30

Hiện tượng “dược học hóa” cuộc sống (pharmaceuticalization) được định nghĩa là “quá trình chuyển tình trạng, khả năng và tiềm năng của con người thành cáccơ hộichosự can thiệp của thuốc men”

3.4 HIỆN TƯỢNG DƯỢC HỌC HÓA CUỘC SỐNG

PHARMACEUTICALIZATION

- Tạo ra sự thay đổi trong hệ thống quản lý thuốc men và thúc đẩy phát minh

- Thúc đẩy chính sách phát triển công nghiệp dược

- Nâng cao vai trò của cộng đồng bệnh nhân và người tiêu dung đối với các nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách

31

Sử dụng thuốc không để chữa bệnh

Phương tiện truyền

thông về vai trò của

dược phẩm

Bất kể vấn đề nào về sức khỏe đều được giải quyết bằng

thuốc

3.4 HIỆN TƯỢNG DƯỢC HỌC HÓA CUỘC SỐNG

PHARMACEUTICALIZATION

Công nghiệp hóa y học bằng công nghệ cao , kỹ thuật đắt tiền và sử dụngtràn lan các thuốc mớitrong khi cácthuốc đang sử dụng vẫn đang còn giá trị chữa bệnh

(Theo WHO Drug Information, 2003) Tạm ngừng lưu hành nimesulide (Tây Ban Nha) Do độc tính trên gan

32

Trang 9

Anh/Chị hãy trình bày những hiểu biết của mình

về đề kháng kháng sinh, kể tên một vài kháng

sinh theo tên quốc tế mà anh/chị biết?

Tự ý sử dụng thuốc để điều trị Hậu quả 34

35

https://www.youtube.com/watch?v=eup3_i_5uaw

36

4 VAI TRÒ CỦA NGƯỜI DƯỢC SĨ TRONG XÃ HỘI HIỆN ĐẠI

Trang 10

DƯỢC SĨ 8 SAO NGƯỜI CUNG CẤP DỊCH VỤ CHĂM SÓC THUỐC MEN

NGƯỜI RA QUYẾT ĐỊNH DECISION MAKER

NGƯỜI TRUYỀN THÔNG COMMUNICATOR NGƯỜI HƯỚNG DẦN

ADVISER NGƯỜI QUẢN LÝ MANAGER NGƯỜI HỌC TẬP SUỐT ĐỜI

LIFE-LONG LEARNER

NGƯỜI THẦY TEACHER

CHẤT LƯỢNG CAO ĐÚNG ĐẮN HIỂU BIẾT VÀ ĐÁNG TIN CẬY

TỐT VÀ SẴN SÀNG CHIA SẺ THÔNG TIN

CHIA SẺ VÀ TIẾP THU

THÔNG CẢM

TỰ HỌC

NHÀ NGHIÊN CỨU

01

03

04 02

38

➢ “Xã hội học là ngành khoa học

nghiên cứu nhữngnguyên nhân

xã hộivàhệ quảđối với hành vi của con người”

➢ Y xã hội học

➢ Hiện tượng y học hóa cuộc sống

➢ Vấn đề“kinh doanh bệnh tật”

➢ Đặc điểm của thuốc

➢ Phạm vi nghiên cứu DXH học

➢ Hiện tượng dược học hóa cuộc sống

➢ Dược sĩ chăm lo thuốc men cho người bệnh

➢ Dược sĩ 8 sao

1) Hãy điền từ còn thiếu vào chỗ trống:

Y xã hội học là:

“Là khoa học nghiên cứu các yếu tố ………

liên quan đến ………và những nguyên tắt xã

hội trong tổ chức và điều trị”

Y học hóa cuộc sống: Là một ……(1)……… mà theo

đó tình trạng sức khỏe và hành vi nào đó của con

người … (2)………….… và …….(3)………

Vấn đề “kinh doanh bệnh tật” (………(4)…………) tất

cả các vấn đề bệnh tật được giải quyết bằng

… (5)……

39

Câu hỏi tự lượng giá:

quá trình

được xác định điều trị như là bệnh tật

Selling sickness thuốc men

văn hóa, xã hội bệnh tật

2) Lĩnh vực nghiên cứu nào không thuộc dược xã hội phạm vi quốc tế:

A) Vai trò của các tập đoàn dược phẩm đa quốc gia B) Tiếp cân thuốc thiết yếu cho nhân loại

C) Nghiên cứu, sản xuất thuốc cho các “bệnh hiếm”

D) Giá thuốc và quản lý giá thuốc

40

Trang 11

1) Hiện tượng “y học hóa cuộc sống ” là gì? Nó tác động

tích cực hay tiêu cực đến đời sống xã hội của chúng ta?

2) Theo em hiện tượng “dược học hóa” sẽ mang lại

những cơ hội và thách thức gì cho ngành dược trong

thời đại 4.0 ?

3) Đặc điểm của thuốc trong đời sống xã hội là gì? Phân

tích?

4) Trình bày phạm vi nghiên cứu của dược xã hội học?

5) Trong tương lai (sau khi tốt nghiệp dược sĩ đại học )

em muốn làm việc trong lĩnh vực gì của ngành dược,

lĩnh vực đó cần phát huy chức năng của dược sĩ 8 sao

như thế nào?

41

1 AN NINH THỦ ĐÔ https://anninhthudo.vn/doi-song/ngo-doc-paracetamol-nhung-vu-viec-dau-long-do-dung-thuoc-qua-lieu/821741.antd

thuốc, nguyên liệu làm thuốc.

3. Hoàng Thy Nhạc Vũ, (2019), “Dược xã hội”, NXB Tổng hợp TP Hồ

Chí Minh

4 KẾT NỐI Y TẾ

http://www.thuoc.net.vn/mobile/Default.aspx?Mod=ViewNews&NewsID=1 518

105/2016/QH13, Luật Dược 105 (2016)

6 Lê Văn Truyền, (2014), "Giáo trình dược xã hội học Sociology of Pharmacy",

Đại học Duy Tân, 1-8.

42

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	1,75 MB