BÀI TIỂU LUẬN CHỦ ĐỀ: TẾT NGUYÊN ĐÁN

1. Lý do chỌn đề tài: Tết Nguyên Đán của người Việt là một phong tục cổ truyền tốt đẹp của nền văn hoá Việt Nam. Đó còn là một tài sản vô giá của quốc gia, là một di sản quý báu trong kho tàng văn hoá Việt Nam mà không phải quốc gia nào cũng có được.Tết cổ truyền từ ngàn xưa luôn tiềm tàng trong mình những giá trị tâm linh và giá trị nhân văn thể hiện mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, vũ trụ . Lễ Tết nguyên Đán chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống văn hoá tinh thần, hoà vào tâm hồn và máu thịt của người dân đất Việt từ bao đời nay. Tết là dịp để họ hàng, làng xóm, người thân trong gia đình xum họp đoàn tụ, thăm hỏi, cầu chúc cho nhau một năm mới bình an, hạnh phúc. 2. Mục tiêu của bài tiểu luận: - Cung cấp cho người đọc những thông tin bổ ích về Tết Cổ Truyền của người Việt mà cụ thể là các phong tục tập quán, các đặc trưng văn hoá truyền thống ngày Tết. - Bảo tồn, lưu giữ và phát huy các giá trị truyền thống quý báu của dân tộc. - Khơi dậy lòng mong muốn của con người tìm về với bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc. 3. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ TIN HỌC

KHOA: NGOẠI NGỮ

CHUYÊN NGÀNH: NGÔN NGỮ ANH

BÀI TIỂU LUẬN

CHỦ ĐỀ: TẾT NGUYÊN ĐÁN

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Công Trường Lớp: A41903

Tên nhóm: 9

Nhóm sinh viên thực hiện:

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11 tháng 12 năm 2019

I LỜI MỞ ĐẦU

MỤC LỤC

5

1.2 Lịch sử hình thành Tết Nguyên Đán của người Việt 6

2 Các hoạt động và phong tục truyền thống ngày Tết 10

3.3.2 Những lưu ý khi chọn trang phục ngày Tết 29

NHẬN XÉT & ĐÁNH GIÁ CỦA GIẢNG VIÊN

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do ch O ̣n đề tài:

Tết Nguyên Đán của người Việt là một phong tục cổ truyền tốt đẹp của nềnvăn hoá Việt Nam Đó còn là một tài sản vô giá của quốc gia, là một di sản quýbáu trong kho tàng văn hoá Việt Nam mà không phải quốc gia nào cũng cóđược.Tết cổ truyền từ ngàn xưa luôn tiềm tàng trong mình những giá trị tâm linh

và giá trị nhân văn thể hiện mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, vũ trụ

Lễ Tết nguyên Đán chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống văn hoá tinh thần,hoà vào tâm hồn và máu thịt của người dân đất Việt từ bao đời nay Tết là dịp để

họ hàng, làng xóm, người thân trong gia đình xum họp đoàn tụ, thăm hỏi, cầuchúc cho nhau một năm mới bình an, hạnh phúc

2 Mục tiêu của bài tiểu luận:

- Cung cấp cho người đọc những thông tin bổ ích về Tết Cổ Truyền của ngườiViệt mà cụ thể là các phong tục tập quán, các đặc trưng văn hoá truyền thốngngày Tết

- Bảo tồn, lưu giữ và phát huy các giá trị truyền thống quý báu của dân tộc

- Khơi dậy lòng mong muốn của con người tìm về với bản sắc văn hóa truyềnthống dân tộc

3 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu

NỘI DUNG

1 Giới thiệu về Tết Nguyên Đán:

1.1 Khái niệm :

Tết Nguyên Đán là một ngày lễ quan trọng nhất của người Việt Nam ta Đây là dịp

để những con người xa quê trở về đoàn tụ với gia đình và nhớ về tổ tiên Đây cũng làphong tục ngàn đời của người Việt Nam Tết Nguyên Đán còn có các tên gọi khác như là:Tết Cả, Tết ta, Tết Âm lịch và còn cả Tết cổ truyền Hay đơn giản chỉ là một chữ Tết.Tính theo lịch âm thì Tết Nguyên Đán muộn hơn Tết Dương lịch Nó là điểm giao thờigiữa năm cũ và năm mới, là bắt đầu của những khởi đầu mới đem lại những niềm vui và

sự may mắn Việt Nam có câu: " vui như Tết"

1.2 Lịch sử hình thành Tết Nguyên Đán của người Việt:

Việt Nam có 54 dân tộc anh em cùng sinh sống trên một lãnh thổ Mỗi một dân tộcđều có một cái tết riêng của mình nhưng tất cả đều ăn Tết Nguyên Đán Tết Nguyên Đánđược coi là tiêu biểu nhất và có phạm vi rộng lớn diễn ra trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam

Chữ Tết biến âm từ chữ “tiết” mà ra, nguyên = bắt đầu, đán = buổi sáng Như vậyTết Nguyên Đán là sự bắt đầu cho một năm mới; nó còn được gọi là Tết ta để phân biệtvới Tết Tây (đầu năm theo lịch dương) hoặc Tết cả để phân biệt với các tết còn lại

Thời cổ, năm mới phương Nam bắt đầu từ tháng Tí, tức tháng Một (=11), về sau tachịu ảnh hưởng của Trung Hoa, mới lấy tháng Dần ( tháng Giêng) làm tháng đầu năm,chỉ riêng một vài dân tộc thiểu số và một số vùng vẫn còn duy trì được tục đón năm mớivào tháng Tí Tuy chịu ảnh hưởng của Trung Hoa trong việc xác định mốc đầu năm, Tết

ta vẫn mang trọn vẹn đặc trưng văn hoá truyền thống dân tộc

Chúng ta thường nhầm lẫn cho rằng, Tết Nguyên đán có nguồn gốc xuất phát từTrung Quốc, thông qua quá trình đô hộ 1000 năm Bắc thuộc, nhân dân ta đã du nhậpphong tục này của người Hoa Hạ.Chính nhầm này dã khiến nhiều người quên rằng, trướckhi chịu sự

đô hộ của phong kiến phương Bắc, người Việt ta đã có một nền văn minh sơ khai rực rỡ ởbuổi đầu bình minh dựng nước.

Nhà nước Văn lang – Âu Lạc thời Hùng Vương, An Dương Vương đã hình thànhnên những phong tục, tập quán của người Việt, trong đó có tục “ăn Tết” trong nhữngngày đầu năm mới.Nguyên nghĩa của “Tết” chính là “Tiết” Văn hóa Việt thuộc văn minhnông nghiệp lúa nước, do nhu cầu canh tác nông nghiệp đã “phân chia” thời gian trongmột năm thành 24 tiết khác nhau (ứng với mỗi tiết này có một thời khắc gọi là “giaothời”).Trong đó, tiết quan trọng nhất là tiết khởi đầu của một chu kỳ canh tác, gieo trồng -tức Tiết Nguyên đán, sau này được biết đến là Tết Nguyên đán

Thông qua câu chuyện sự tích “Bánh chưng bánh dày” biểu trưng cho quan niệm

“Trời tròn – Đất vuông” của cư dân người Việt làm nông nghiệp; đã chứng minh TếtNguyên đán có nguồn gốc từ Việt Nam chúng ta, trước cả thời Tam Hoàng Ngũ Đế bênTrung Hoa

Khổng Tử – Nhà tư tưởng, nhà triết học, nhà giáo dục, nhà chính trị nổi tiếng ngườiTrung Hoa, trong sách Kinh Lễ có viết: “Ta không biết Tết là gì, nghe đâu đó là tên củamột ngày lễ hội lớn của bọn nguời Man, họ nhảy múa như điên, uống rượu và ăn chơivào những ngày đó”

Sách Giao Chỉ Chí cũng có đoạn viết “Bọn người Giao Quận thường tập trung lạitừng phường hội nhảy múa hát ca, ăn uống chơi bời trong nhiều ngày để vui mừng mộtmùa cấy trồng mới,không những chỉ có dân làm nông mà tất cả người nhà của Quan lang,Chúa động cũng đều tham gia lễ hội này"

Điều đó càng khẳng định, Tết Nguyên đán có nguồn gốc từ Việt Nam, sau đó đượcngười Hoa du nhập và phát triển như ngày nay

1.3 Đặc điểm về thời gian Tết Nguyên Đán:

Tết Nguyên Đán nói riêng và Lễ Tết nói chung đều gắn với thời gian nhất định TếtNguyên Đán là lễ hội có thời gian diễn ra dài nhất trong hệ thống lễ hội Tết ở Việt Nam

Vì Tết tính theo Âm lịch là lịch theo chu kì vận hành của Mặt Trăng nên Tết Nguyên Đáncủa Việt Nam muộn hơn Tết Dương lịch (còn gọi nôm na là Tết Tây) Do quy luật 3 nămnhuận một tháng của Âm lịch nên ngày đầu năm của dịp Tết Nguyên Đán không bao giờtrước ngày 21 tháng 1 Dương lịch và sau ngày 19 tháng 2 Dương lịch mà thường rơi vàokhoảng cuối tháng 1 đễn giữa tháng 2 Dương lịch Toàn bộ dịp Tết Nguyên Đán hằngnăm thường kéo dài trong khoảng 7 đến 8 ngày cuối năm cũ và 7 ngày đầu năm mới ( 23tháng Chạp đến hết ngày 7 tháng Giêng)

1.4 Không gian của lễ hội Tết:

Khác với lễ hội truyền thống khác Tết Nguyên Đán không phải là của riêng một địaphương nào, mà nó là Tết của cả dân tộc Việt Nam Tết Nguyên Đán hay Tết Cả là lễ hội

cổ truyền lớn nhất, lâu đời nhất, có phạm vi phổ biến rộng lớn nhất từ Nam Quan đến mũi

Cà Mau và cả vùng hải đảo, tưng bừng và nhộn nhịp nhất của dân tộc

Không gian của Lễ hội Tết Nguyên Đán diễn ra trên mọi nơi từ không gian nhỏ bécủa mỗi gia đình, chùa, miếu đến cả các thành phố lớn, các trung tâm đô thị và cả mọingóc ngách của tất cả nẻo đường Tất cả đều rầm rộ, hoành tráng

1.5 Tính chất của lễ hội:

1.5.1 Tính quần thể của lễ hội Tết Nguyên Đán:

Tết Nguyên Đán thu hút mọi lứa tuổi, mọi tần lớp người cùng tham gia vào các hoạtđộng lễ hội Tết Tết Nguyên Đán nói riêng và lễ Tết nói chung là một sinh hoạt văn hóa

Có thể nói, đặc trưng văn hóa điển hình nhất của Tết Nguyên Đán là nếp sống cộng đồng

Người Việt bắt đầu sinh ra cái Tết đó là việc xác định mốc mở đầu cho một nămmới, mọi người từ già đến trẻ đều mong đến ngày Tết Bởi đây là dịp lễ mọi thành viêntrong

gia đình đều về quây quần đông đủ Mọi người đều hân hoan tiễn năm cũ đi qua và đónmột năm mới sang.

1.6 Ý nghĩa Tết Nguyên Đán:

Tết Nguyên đán biểu hiện sự giao cảm giữa trời đất và con người với thần linh Xét

ở góc độ mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên Tết – do tiết (thời tiết) thuận theo sựvận hành của vũ trụ, biểu hiện ở sự chu chuyển lần lượt các mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông –

có một ý nghĩa đặc biệt đối với một xã hội mà nền kinh tế vẫn còn dựa vào nông nghiệplàm chính

- Tết là ngày đoàn tụ :

Theo quan niệm của người Việt Nam, ngày Tết đầu xuân là ngày đoàn tụ, đoànviên Người Việt Nam có tục hằng năm mỗi khi Tết đến, dù làm bất cứ nghề gì, ở bất cứnơi đâu đều mong được trở về sum họp dưới mái ấm gia đình trong 3 ngày Tết, đượckhấn vái trước bàn thờ tổ tiên, thăm lại ngôi nhà thờ, ngôi mộ, giếng nước, mảnh sân nhà,

… “Về quê ăn Tết”, đó không phải là một khái niệm thông thường đi hay về, mà là mộtcuộc hành hương về với cội nguồn, nơi chôn rau cắt rốn

Tết cũng là ngày đoàn tụ với cả những người đã mất Từ bữa cơm tối đêm 30, trướcgiao thừa, các gia đình đã thắp hương mời hương linh ông bà và tổ tiên và những ngườithân đã qua đời về ăn cơm, vui Tết với con cháu (cúng gia tiên) nhằm thể hiện lòng tưởngnhớ, kính trọng của con cháu đối với tổ tiên, người thân đã khuất

là dịp mọi người làm mới lại về phần tình cảm và tinh thần để mối liên hệ với người thânđược gắn bó hơn, tinh thần thoải mái, tươi vui hơn…

-Ngày tạ ơn:

Người Việt chọn ngày Tết làm cơ hội để tạ ơn Con cái tạ ơn cha mẹ, cha mẹ tạ ơnông bà, tổ tiên, nhân viên tạ ơn cấp chỉ huy Ngược lại, lãnh đạo cũng cảm ơn nhân viênqua những buổi tiệc chiêu đãi hoặc quà thưởng để ăn Tết…

2 Các hoạt động và phong tục truyền thống ngày Tết:

2.1 Những ngày cuối năm:

2.1.1 Phong tục “đưa ông táo về trời”:

Ông đầu rau là tên gọi chung của 3 vị thần trông coi việc bếp núc, gồm có hai ông

và một bà, họ cũng chính là ba vị Táo quân Tại các vùng quê Việt Nam, bếp lò thườngđược làm từ đất sét nung, ngày nay mọi thứ dần hiện đại, hình ảnh chiếc lò nung đượcthay thế bằng bếp dầu, bếp gas, ông Táo dần được nghĩ theo khái niệm góc bếp, tuy nhiêncụm từ "đưa ông Táo về trời" vẫn luôn được mọi người nhớ đến 3 vị Táo quân được thờcúng trong phòng bếp là những vị thần chủ định đoạt phước đức cho gia đình Cứ saungày rằm tháng Chạp hằng năm thì người dân 3 miền lại bắt tay vào dọn dẹp nhà cửa, bếpnúc và sắm đồ cúng lễ tươm tất Đến ngày 23 thì các gia đình bắt đầu chuẩn bị mâm cỗvới mong muốn tiễn đưa ông Công ông Táo về trời Tuỳ theo phong tục vùng miền màmâm cỗ lẫn nghi lễ giữa 3 miền Bắc - Trung - Nam luôn có sự khác biệt nhất định, nhưngnhìn chung thì đều thể hiện tấm lòng thành kính của gia chủ đối với vị thần cai quản việcphúc đức trong nhà

 Miền Bắc:

Ở miền Bắc, người dân thường cúng ông Công, ông Táo khá sớm, bắt đầu từ 20 vàmuộn nhất là trưa 23 tháng Chạp Bởi người dân quan niệm sau giờ đó thì ông Công, ôngTáo phải bay về trời, không còn ở dương gian nữa Lễ vật để cúng ông Công ông Táo

ngoài vàng mã, cá chép thì nhiều nơi còn dùng cả xôi chè, thường là chè bà cốt Khinấu chè,

người ta sẽ cố ý để chè vương lên ông đầu rau, hay bôi chè lên ông đầu rau để Táo Quânlên Trời báo cáo cho “ngọt” giọng Bàn thờ Táo Quân của người miền Bắc thường bàycao hơn bàn thờ tổ tiên, trên đó gồm bộ mũ, hia Khi đã cúng xong, họ đốt vàng mã vàtiễn ba ông đầu rau trong bếp bằng cách thả xuống ao, sau đó thay ba ông đầu rau mớivào bếp và cả bộ mũ trên bàn thờ Ngoài ra, người dân còn cúng một con cá chép cònsống thả trong chậu nước, ngụ ý cá sẽ biến thành rồng đưa ông Táo về trời Con cá chépnày sẽ được "phóng sinh" (thả ra ao hồ hay ra sông) sau khi cúng.

ba đường Tiếp đó, họ sẽ rước tượng ba ông Táo mới lên bàn thờ để bắt đầu một năm làmviệc tiếp theo Ngoài ra, người dân Huế còn có tục dựng cây nêu trước sân nhà hay sânđình trong sáng ngày 23

 Miền Nam:

Sáng sớm ngày 23 tháng Chạp, thay vì chỉ lau dọn nhà cửa, người miền Nam

thường chú tâm hơn đến góc bếp Ở quê, những nhà còn dùng lò nấu bằng đất nung, lò cũ

sẽ được bỏ đi để thay lò mới Ở thị thành, góc bếp được lau dọn sạch sẽ Không nhiều gia đình miền Nam có bàn thờ ông Táo Mâm cúng ngày 23 của người miền Nam thường có bình hoa tươi, đĩa “thèo lèo cứt chuột” - món kẹo làm từ mè đen và đậu phộng, nhang, đèn, 3 chung nước nhỏ và bộ “cò bay, ngựa chạy” để đốt sau khi cúng nhằm tiễn Táo về trời nhanh hơn Người Sài Gòn quan niệm rằng vào thời điểm cuối ngày, sau khi cả gia đình đã dùng xong bữa tối, không còn nấu nướng và dùng đến bếp nữa thì mới được tiễn ông Táo lên đường gặp Ngọc Hoàng

Không làm rình rang ngày tiễn, nhưng ông Táo đối với người miền Nam vẫn được kính trọng và thắp hương mỗi ngày rằm Ở một số nơi, bếp lò cũ dù được vứt đi sau ngày

23 nhưng người lớn vẫn dặn trẻ con không nên giẫm lên hoặc bước qua

2.1.2 Gói bánh chưng, bánh tét:

Bánh chưng là món ăn truyền thống có từ thời vua Hùng và không thể thiếu trongnhững ngày Tết của người Việt cho tới ngày nay Các gia đình thường gói bánh chưng từnhững ngày 27, 28, 29 Tết, đây cũng là một món quà biếu ý nghĩa cho họ hàng và bạn bètrong dịp này

- Bánh chưng gói theo hình vuông phổ biến ở miền Bắc Việt Nam

- Bánh tét gói theo hình trụ phổ biến ở miền Nam Việt Nam

Bánh được làm nên từ những vật phẩm thân quen của nền nông nghiệp lâu đời ởViệt Nam như: gạo nếp, đậu xanh, lá dong, lá chuối,…

2.1.3 Tảo mộ tổ tiên:

Hằng năm, cứ từ khoảng 20 tháng Chạp đến chiều 30 Tết, mỗi gia đình Việt Namlại thực hiện lễ nghi tảo mộ Trong quan niệm của người dân, khi năm mới đến, mọi thứđều phải được sửa sang cho mới mẻ, kể cả với những người đã khuất

Theo văn hóa của người Việt, ngôi nhà sạch sẽ tươm tất trong những ngày đầunăm mới sẽ đón được nhiều tài lộc, may mắn hơn Không dừng lại ở quan điểm tínngưỡng, mà khi nhà cửa gọn gang, sạch đẹp thì khách tới nhà sẽ cảm thấy được tôn trọngkhi được gia chủ tiếp đãi trong một không gian lịch sự, ấm áp.

2.1.5 Cúng tất niên:

Ngày tất niên có thể là ngày 30 tháng chạp (nếu năm đủ) hoặc ngày 29 tháng chạp (nếu là năm thiếu) Đây là lễ rất ý nghĩa, rất quan trọng vì nó cho biết rằng lúc này mọi công việc chuẩn bị cho ngày Tết đã xong xuôi, mọi người trong gia đình đi làm ăn xa hoặc con cháu ra ở riêng đã tề tựu đong đủ Trên bàn thờ tổ tiên, đèn nhan được thắp sáng, mâm cúng với những món ăn ngày Tết đã được đặt một cách nghiêm trang

Trong tâm thức của người Việt lễ cúng tất niên cũng như ngày Tết là cuộc họp mặtđông đủ giữa người sống và người đã khuất, giữa con người và thần linh, là cuộc hội ngộcủa nhiều thế hệ sau một năm trời ròng rã

2.1.6 Lễ trừ tịch:

Trong đêm 30 Tết người Việt còn có tục làm lễ Trừ Tịch Trừ Tịch là giờ phút cuốicùng của năm cũ sắp bước qua năm mới Ý nghĩa của lễ Trừ Tịch là đem bỏ hết nhữngđiềm xấu của năm sắp qua để đón nhận những cái mới mẻ tốt đẹp của năm sắp tới LễTrừ Tịch là để tiễn vị quan cai quản năm cũ đón vị qua năm mới đến cai quản

2.1.7 Trang trí mâm ngũ quả:

a) Ý nghĩa Mâm Ngũ Quả:

Theo phong tục người xưa truyền lại, trên bàn thờ tổ tiên không thể thiếu mâm ngũ quả Là thành quả kết tinh từ lao động sau 1 năm vất vả nhà nhà bày mâm ngũ quả đặt lên bàn thờ vừa để tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên vừa như một cách thức để tạ ơn đất trời Dân gian cho rằng “ Ngũ” trong ngũ quả mang ý nghĩa ngũ phúc lâm môn: Phúc,Lộc, Thọ, Khang, Ninh “Phúc” mang ước nguyện gia đình sum họp , hạnh phúc vui vầy

“Lộc” cầu sự no đủ, dư giả “Thọ” mong sự trường tồn , sống lâu trăm tuổi “Khang” cầusức khoẻ “Ninh” mong gia đình êm ấm, bình an, may mắn cả năm

Tùy theo văn hoá vùng miền với đặc trưng về khí hậu, sản vật và quan niệm riêng

mà mâm ngũ quả cũng có những đặc trưng riêng

Mâm ngũ quả ngày Tết là nét văn hóa đặc trưng của người Việt, dù có khác nhaugiữa các vùng miền nhưng trên hết đều thể hiện sự thành kính hướng về nguồn cội, tổtiên và ước mong một năm mới an khang, hạnh phúc và đủ đầy

b) Mâm Ngũ Quả ba miền :

 Mâm Ngũ Quả miền Bắc:

Người miền Bắc bày mâm ngũ quả theo thuyết Ngũ hành trong văn hóa phương Đông là vạn vật dung hòa cùng trời đất Vì thế, mâm ngũ quả cũng phải phối theo 5 màu: Kim

màu trắng, Mộc màu xanh, Thủy màu đen, Hỏa màu đỏ, Thổ màu vàng Cách bài trí, sắpxếp màu sắc từng loại quả xen kẽ với nhau để đẹp mắt, hợp phong thủy ngày Tết

Mâm ngũ quả miền Bắc thường có các loại quả phổ biến: Chuối xanh, bưởi, phậtthủ, đào, hồng xiêm, quýt/quất, đu đủ,….Chuối, phật thủ tượng trưng bàn tay phật chechở con người Bưởi tròn trịa hứa hẹn một năm mới no đủ may mắn Đào, hồng, quýt sắc

đỏ tượng trưng cho sự ấm cúng, thành đạt và giàu sang

Cách trình bày mâm ngũ quả truyền thống là nải chuối xanh ở dưới cùng, đỡ lấytoàn bộ các loại quả khác Chính giữa là quả bưởi hoặc phật thủ vàng Các loại quả bàyxung quanh Những chỗ còn trống cài xen kẽ quýt vàng, táo xanh, hoặc những quả ớt chín

đỏ Do hoa quả, trái cây ngày càng đa dạng nên mâm ngũ quả ngày càng phong phú hơn,

người ta cũng không câu nệ chỉ “ngũ quả” nữa mà có thể tăng lên nhiều loại hơn, thêm

chùm nho mọng, thêm táo xanh, ớt đỏ, hồng xiêm…

 Mâm ngũ quả miền Trung :

Khúc ruột miền Trung nghèo khó, đất đai cằn cỗi, khí hậu khắc nghiệt, ít hoa quảnên người dân nơi đây cũng không quá câu nệ hình thức, ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết,chủ yếu là có gì cúng nấy, thành tâm dâng kính tổ tiên Bởi thế, mâm ngũ quả mỗi nhà lạikhác nhau, quả gì cũng được, miễn là tươi ngon Ngoài ra, kèm với mâm ngũ quả ngườiMiền Trung còn chưng kèm một cặp dưa trên bàn thờ ông bà Người ta có quan niệm rằngnếu trái dưa khi bổ ra có màu sắc đỏ tươi, hương vị ngọt ngào báo hiệu rằng gia đình sẽ

có một năm mới vô cùng tốt đẹp

 Mâm Ngũ Quả miền Nam:

Riêng ở nam bộ tên gọi của mâm ngũ quả thường gắn liền với nguyện ước về tài lộccủa người dân Mâm ngũ quả nam bộ chuộng mãn cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung.theo đó màđọc trại thành câu : “ cầu sung dừa đủ xoài”

Người miền Nam kỵ cúng một số loại quả, vì theo phát âm tên gọi mang ý nghĩakhông tốt, như:

- Chuối: đọc trại thành chúi.ý nghĩa k may mắn thuận lợi

- Lê, táo (bom): Lê lết, đổ bể, dễ thất bại

- Cam, quýt: Quýt làm cam chịu

2.2 Giao thừa:

Giao thừa là thời điểm chuyển giao giữa năm mới và năm cũ, là thời gian quantrọng khi đất trời giao hòa Lễ cúng giao thừa còn được gọi là lễ trừ tịch diễn ra vào phútcuối cùng của năm với ý nghĩa đem bỏ hết những điều xấu của năm cũ để đón những điềutốt đẹp của năm mới

Theo quan niệm của người Việt, cúng giao thừa sẽ chuẩn bị hai mâm lễ cúng:

- Một mâm cúng trong nhà trước bàn thờ tổ tiên:

Cúng giao thừa trong nhà chính là lễ cúng tổ tiên nhằm cầu xin những điều tốt lành

sẽ đến với gia đình trong năm mới Lễ vật cúng giao thừa trong nhà gồm: mâm ngũ quả,hương, hoa, đèn nến, bánh kẹo, mứt tết, rượu, bánh chưng, giò/chả hoặc thịt gà, xôi gấc.Sau khi cung kính bày lễ lên bàn thờ gia tiên, đốt đèn nến, thắp hương, gia chủ thành kínhđọc văn khấn

- Một mâm cúng ngoài trời :

Đem bỏ đi hết những điều xấu, điều không may của năm cũ để chào đón một nămmới may mắn, an khang và thịnh vượng

Theo tín ngưỡng của người Việt, mỗi năm có một vị quan Hành khiển cai trị hạ giớikhác nhau Thời khắc giao thừa chính là lúc chuyển giao công việc cai trị của các vị quan

Hành khiển Vì vậy, người dân làm mâm cỗ cúng đêm giao thừa để tiễn đưa vị thần nămcũ

và chào đón vị thần mới Lễ vật cúng giao thừa ngoài trời gồm: ngũ quả, hương, hoa, đènnến, trầu cau, muối gạo, trà, rượu, quần áo và mũ nón mũ thần linh, gà trống luộc có gắnmột bông hoa hồng đỏ ở mỏ, xôi, bánh chưng nếu là phật tử có thể cúng mâm lễ chay.Tất cả được bày lên bàn trang trọng ở trước cửa nhà Vào đúng thời khắc giao thừa, ngườichủ gia đình thắp đèn, nến, rót rượu và thành kính khấn vái Khi thắp hương, gia chủ chỉcần cắm hương vào bát gạo và cắm thẳng, không được cắm nghiêng.

2.3 Bảy ngày tân niên:

2.3.1 Xông đất:

a) Xông đất là gì?

Xông đất hay còn gọi là đạp đất, xông đất là tục lệ đã có từ lâu đời ở Việt Nam.Người xưa quan niệm rằng, người đầu tiên đến chúc Tết gia đình nếu là người hạp tuổivới gia chủ thì nguyên một năm, gia chủ sẽ gặp nhiều điều may mắn, tài lộc đếnnhà.Chính vì vậy mà sau thời điểm giao thừa, bước vào những giờ phút đầu tiên của nămmới, người Việt từ xưa rất coi trọng tục "xông đất"

b) Ý nghĩa của việc xông đất:

Theo quan niệm xưa, sau đêm giao thừa, mọi thứ trong nhà đều rất mới chính vì thế

mà gia chủ thường cầu mong đầu năm sẽ có người mang đến sự may mắn, phát tài, phátlộc đến với gia đình Cho nên người đến nhà chúc Tết đầu tiên rất được xem trọng Ngườikhách đó đến vào sáng mồng 1 phải do chủ nhà sắp đặt trước và mang theo cả trái câyhay bánh mứt và lì xì khi có trẻ con trong nhà Gia chủ sẽ ra đón tiếp vui vẻ, nhiệt tình vànhận những lời chúc tốt đẹp đến với gia đình mình Tục đến nhà xông đất đầu năm, diễn

ra không lâu khi người đầu tiên đến nhà gia chủ chúc Tết Họ chỉ đến khoảng năm mườiphút gì đó cầu chúc cho gia đình gia chủ may mắn cả năm Chỉ vậy thôi, nhưng đã mangđến niềm vui và sự tin tưởng gia đạo mình sẽ may mắn cả năm Còn người đi xông đất họvui vì đã cho đi những điều tốt lành, làm phước giúp mọi người

c) Chọn người đến xông đất:

Người xưa chỉ có 2 cách chọn người tốt xông đất ngày đầu năm Người làm quan,

có học sẽ chọn người xông đất có tuổi hợp với chủ nhà Người xông đất phải là người đànông trụ cột của gia đình Với người dân lao động thì đơn giản hơn Người được chọnxông đất phải khỏe mạnh, tốt tính, gia đình hòa thuận, khấm khá Ở một số vùng miền,một số gia đình còn cổ hủ cho rằng con gái, đàn bà đến xông đất đầu năm sẽ mang lại sựxui xẻo cho gia chủ Cũng vì vậy mà ngày đầu năm, người phụ nữ thường e ngại đi chúcTết anh em, họ hàng Tuy nhiên, xã hội ngày càng tân tiến, hiện đại, bình đẳng hơn thì quanniệm “trọng nam khinh nữ” cổ hủ, lạc hậu đó dần dần bị xóa bỏ

2.3.2 Xuất hành, hái lộc:

a) Xuất hành:

Xuất hành là lần đi ra khỏi nhà đầu tiên trong năm, thường được thực hiện vào ngàytốt đầu tiên của năm mới để đi tìm may mắn cho bản thân và hia đình Trước khi xuấthành, người ta phải chọn ngày Hoàng đạo, giờ Hoàng đạo và các phương hướng tốt đểmong gặp được các quý thần, tài thần, hỉ thần

b) Hái lộc:

Vào thời khắc giao thừa hay sớm mùng 1 Tết, người ta đến đình chùa, đền phủ đểhái một cành lộc non mang về nhà, với mong muốn được Thần, Phật linh thiêng ban chotài lộc, may mắn suốt năm Đó là những cành lộc rất nhỏ trên những thân cây có sức sốngmạnh mẽ như si, sung, xanh, đa Họ mang về, treo trước hiên nhà hoặc cắm vào bìnhhoa, có nơi còn treo ở gian giữa hoặc cửa ra vào để trừ ma quỷ, hay có ý báo là đã rướcphúc lộc về nhà Cũng theo phong tục cổ truyền và quan niệm của người xưa, lộc xuânhái từ những cây như đa, sung, xanh, si sẽ đem lại những kết quả tốt đẹp nhất Còn háilộc từ cây tùng, cúc, trúc, mai sẽ mang lại niềm vui, hạnh phúc và sức khỏe cho mọingười trong gia đình Hái lộc Xuân là nét văn hóa đẹp của người Việt Nam, trong thờikhắc giao hòa giữa đất trời thì việc hái lộc về nhà là điều mà nhiều người rất thích, đó

là quan niệm mong

muốn mang về những điều tốt đẹp với ý nghĩa ''Tống cố, nghinh tân”, xua đi những điềukhông may mắn trong năm cũ, mong những điều tốt đẹp sẽ đến trong năm mới….

Nếu ngày xưa, việc hái lộc phải từ những cây ở chùa thì hiện nay, tục hái lộc đã đổikhác và có những phá cách mang tính tích cực Những năm gần đây, người đi hái lộc đầuxuân thường hái lộc theo nhiều cách chứ không nhất thiết phải bẻ cành, bứt đọt cây Lộcxuân có thể là mua một vài quả quýt, bao lì xì đựng một thẻ bài hoặc một cành hoa nhỏnhỏ … đem về nhà trong ngày đầu năm Tất cả những điều đó làm tôn lên vẻ đẹp văn hóatruyền thống của người Việt, mãi là một nét chấm phá lung linh trong mùa xuân của toàndân tộc Việt Nam

2.3.3 Thăm viếng:

a) Giới thiệu về phong tục:

Với người Việt, Tết luôn là dịp lễ lớn và quan trọng nhất trong năm Đây sẽ làkhoảng thời gian để cả gia đình trở về quây quần bên nhau, cùng chuẩn bị dọn dẹp nhàcửa, tống cựu nghênh tân Bên cạnh đó, Tết còn là mùa người ta thăm viếng những ngườithân, thầy cô, bạn bè và cầu chúc nhau một năm mới an khang, thịnh vượng Từ phongtục chúc Tết đó, ông bà xưa đã đúc kết ra câu nói “mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng

3 Tết thầy” nói về lịch trình để mọi người đi lại, thăm hỏi nhau trong 3 ngày đầu năm âmlịch

Mùng 1: Theo quan niệm của người Việt từ xưa, cha là đại diện cho họ hàng bênnội Chính vì vậy, cụm “mùng một Tết cha” có nghĩa là vào ngày mùng một Tết, cả giađình sẽ tập trung bên họ nội để cúng bái tổ tiên, sau đó là chúc Tết ông bà cha mẹ Saukhi con cháu chúc Tết và nhận lì xì mừng tuổi đầu năm, cả gia đình sẽ cùng nhau ăn bữacơm đầu năm, vừa trò chuyện vui vẻ Cuối cùng, cả gia đình sẽ cùng nhau đi chúc Tếtanh em họ hàng thân thiết bên nội, cùng trò chuyện và chúc nhau sức khỏe, năm mới anlành, hạnh phúc

Mùng 2: Đến ngày mùng 2 Tết, vợ chồng con cái sẽ “xuất hành” sang chúc Tết bênnhà ngoại – tức là bên “mẹ” Đây là lí do người xưa gọi mùng 2 là “Tết mẹ” Cũng với