Kĩ năng - Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép dựa vào văn cảnh hoặc hòan cảnh giao tiếp.. - Tạo lập tương đối thành thạo câu ghép phù hợp với yêu cầu giao tiếp.[r]
Trang 1Bài 12
Tiết 46
Tuần :12
Tieáng Vieät: CAÂU GHEÙP (TT)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Mối quan hệ về ý nghĩa giữa các vế câu ghép
- Cách thể hiện quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép
2 Kĩ năng
- Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép dựa vào văn cảnh hoặc hòan cảnh giao tiếp
- Tạo lập tương đối thành thạo câu ghép phù hợp với yêu cầu giao tiếp
3.Thái độ : Có thái độ đúng đắn trong cách dùng câu ghép trong giao tiếp
4 Năng lực HS : cảm nhận, quan sát, tưởng tượng, suy nghĩ, phân tích, vận dụng.
II NỘI DUNG HỌC TẬP: Giúp HS nắm chắc quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu của câu ghép III CHUẨN BỊ
- Giáo Viên : Giáo án , SGK , GGV , Bảng phụ ghi VD làm ngữ liệu ở các phần trong SGK
- Học Sinh : Trả lời trước các câu hỏi ở phần tìm hiểu bài , SGK , vở bài tập
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS (1 phút)
2 Kiểm tra miệng: (4 phút)
Câu 1: Hãy nêu các đặc điểm của câu ghép ? Cách nối các vế trong câu ghép ?(6đ)
Câu 2: Dùng các câu đơn sau đây để tạo thành câu ghép ?(4đ)
(1) Những cây mới trồng khó mà sống được (2) Trời hôm nay mưa to.(3) Gió thổi mạnh
Đáp án
Câu 1:
- Câu ghép là những câu do hai hoặc nhiều cụm C - V không bao chứa nhau tạo thành Mỗi cụm C-V này là một vế câu
- Cách nối các vế trong câu ghép : Dùng những từ có tác dụng nối ; Không dùng từ nối
Câu 2: Trời hôm nay mưa to , gió thổi mạnh nên những cây mới trồng khó mà sống được
3 Tiến trình bài học (33 phút)
Họat động 1 : Giới thiệu bài(1 phút)
Từ khái niệm câu ghép ở tiết trước , liên hệ đến các
mối quan hệ trong câu ghép GV đi vào bài mới
Hoạt động 2 :Tìm hiểu: Quan hệ ý nghĩa giữa các
vế trong câu ghép (17 phút)
Học sinh đọc vd / sgk/123
? Câu trên có mấy vế? Các vế được nối với nhau bằng
phương tiện gì ? mỗi vế biểu thị ý nghĩa gì?
…tiếng Việt // đẹp bởi vì tâm hồn của ng VN ta đẹp.
Kết quả nguyên nhân
I Quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép.
1 Ví dụ ( sgk /123.)
- …tiếng Việt // đẹp bởi vì tâm hồn
của ng VN ta đẹp
Kết quả nguyên nhân
Trang 2? Vậy các vế trong câu ghép trên có mối quan hệ ý
nghĩa gì
- Quan hệ nguyên nhân – kết quả
GV treo bảng phụ một số VD: Học sinh tiếp tục quan
sát bảng phụ
? Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu
ghép
a - Nếu anh //đi thì tôi //cũng đi
- Nếu trời không mưa thì tôi sẽ đến
->QH điều kiện (giả thiết)
b - Nhà //thì nghèo,mà họ //vẫn thường giúp mọi
người
- Tuy trời rét nhưng nó vẫn không lạnh
-> QH tương phản
c Càng cao danh vọng, càng dày gian nan
- > QH tăng tiến
d Anh // đi, hay là tôi// đi
-> QH lựa chọn
e Gió //cứ thổi và mây // cứ bay
- > QH bổ sung
f.Hai người//giằng co…rồi ai nấy//đều buông gậy ra
- >QH tiếp nối
g Chồng//cày, vợ //cấy ,con trâu// đi bừa
-> QH đồng thời
h Tôi bật khóc :chỉ còn mình tôi ở lại
- >QH giải thích
GV củng cố ghi nhớ
? Các vế trong câu ghép có quan hệ ý nghĩa với nhau
như thế nào
- Các vế trong câu ghép có quan hệ ý nghĩa với nhau
khá chặt chẽ
? Dựa vào tìm hiểu trên , em rút ra đặc điểm quan hệ
ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép
- Các kieu3 quan hệ thường gặp : nguyên nhân, điều
kiện( giả thiết), tương phản, tăng tiến, lựa chọn, tiếp
nối, đồng thời , giải thích
?Dựa vào đâu để xác định được mối quan hệ ý nghĩa
giữa các vế trong câu ghép
- Dựa vào những quan hệ từ, cặp quan hệ từ, cặp từ hô
ứng
- Để nhận biết chính xác , trong nhiều trường hợp, ta
dựa vào văn cảnh hoặc hoàn cảnh giao tiếp
GV gọi HS đọc lại ghi nhớ : SGK /123
Họat Động 3 : Luyện Tập (15 phút)
HS đọc yêu cầu BT1/sgk/ 124 HS lên bảng trình bày
GV nhận xét - sữa chữa
- Nếu anh //đi thì tôi //cũng đi.
->QH điều kiện (giả thiết)
- Tuy trời rét nhưng nó vẫn không lạnh -> QH tương phản
- Càng cao danh vọng, càng dày gian nan.- > QH tăng tiến
- Anh // đi, hay là tôi// đi -> QH lựa chọn
- Gió //cứ thổi và mây // cứ bay
- > QH bổ sung
- Hai người//giằng co…rồi ai nấy//đều buông gậy ra - >QH tiếp nối
- Chồng//cày, vợ //cấy ,con trâu// đi bừa -> QH đồng thời
- Tôi bật khóc :chỉ còn mình tôi ở lại
- >QH giải thích
2 Ghi nhớ : sgk / 123
II Luyện tập
1 BT 1/sgk/ 124 : Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép.
Trang 3a) VÕ 1 - VÕ 2: nh©n qu¶ (v×)
VÕ 2 - VÕ 3: gi¶i thÝch ( : )
HS đọc yêu cầu BT 2 /sgk/ 124
HS lên bảng trình bày
GV nhận xét - sữa chữa
HS đọc yêu cầu BT 3 /sgk/ 125
HS trao đổi nhóm
Đại diện nhóm trình bày
GV nhận xét - sữa chữa
HS đọc yêu cầu BT 4 /sgk/ 125
HS trao đổi nhóm
Đại diện nhóm trình bày
GV nhận xét - sữa chữa
a Cảnh vật…// thay đổi, vì…lòng
tôi//có sự thay đổi : tôi đi học
Kết quả nguyên nhân giải thích
b QH điều kiện -kết quả.(Nếu – thì)
c QH tăng tiến.( chẳng những mà)
d QH tương phản.(Tuy)
e V1: QH thời gian nối tiếp (Từ nối : rồi )
V2: QH nguyên nhân – kết quả.(yếu – lẳng)
2 BT 2/sgk/124: Xác định quan hệ ý
nghĩa – tác dụng
a Trời xanh thẳm biển cũng xanh thẳm như …
điều kiện kết quả
& 3 câu còn lại đều là QH điều kiện (vế đầu )- kết quả (vế sau )
b QH giữa các vế trong 2 câu ghép là
QH nguyên nhân( vế đầu )- kết quả (vế sau )
Không nên tách mỗi vế câu trong câu ghép đã cho thành câu riêng vì chúng có quan hệ ý nghĩa khá chặt chẽ với nhau
3 BT 3/sgk/125 : Cách dùng câu nghép
- Về mặt lập lụân : mỗi câu ghép trình bày một sự việc mà Lão Hạc nhờ ông giáo
- Về giá trị biểu hiện: tg cố ý viết câu dài để tái hiện cách kể lể dài dòng của Lão Hạc
4 BT 4 : SGK/125
a Câu ghép thứ 2 : Điều kiện – kết
quả -> Không nên tách mỗi vế thành một câu đơn, vì nó sẽ không đảm bảo tính mạch lạc
b Nếu tách mỗi vế thành câu đơn -> diễn tả cách nói ngập ngừng, nghẹn ngào
- Cách nói của tác giả : là muốn gợi tả cách kể lể, van nài thiết tha của chị Dậu
4 Tổng kết(Củng cố , rút gọn kiến thức) (4 phút)
? Các vế trong câu ghép có quan hệ ý nghĩa với nhau như thế nào.
- Các vế trong câu ghép có quan hệ ý nghĩa với nhau khá chặt chẽ
Trang 4? Dựa vào tìm hiểu trên , em rút ra đặc điểm quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép
- Các kieu3 quan hệ thường gặp : nguyên nhân, điều kiện( giả thiết), tương phản, tăng tiến, lựa chọn, tiếp nối, đồng thời , giải thích
? Dựa vào đâu để xác định được mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép
- Dựa vào những quan hệ từ, cặp quan hệ từ, cặp từ hô ứng
- Để nhận biết chính xác , trong nhiều trường hợp, ta dựa vào văn cảnh hoặc hoàn cảnh giao tiếp
5 Hướng dẫn học tập( Hướng dẫn HS tự học ở nhà) (3 phút)
* Đối với bài học ở tiết học này
- Về nhà học bài, tiếp tục làm bài tập còn lại chưa hoàn thành trên lớp
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
- Chuẩn bị bài “ Phương pháp thuyết minh”
+ Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh: Dựa vào nội dung SGK
+ Luyện tập: Dựa vào lí thuyết để thực hành
V PHỤ LỤC : Tư liệu