Pháp luật về quy chế cung ứng và sử dụng séc

Nhờ sự phát triển mạnh mẽ của mạng lưới ngân hàng, cũng như các dịch vụ tiền ích mà hoạt động mang lại, thay vì phải sử dụng một số lượng lớn tiền mặt trong lưu thông dễ xảy ra rủi ro, t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

HỌC PHẦN: LUẬT NGÂN HÀNG

MÃ HỌC PHẦN: BSL 1005 (2 tín chỉ)

GIẢNG VIÊN: TS NGUYỄN VINH HƯNG

Đề tài: Pháp luật về quy chế cung ứng và sử dụng Séc

Sinh viên:

MSSV:

Lớp: Luật Ngày sinh:

Hà Nội, Tháng 11/2021

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Phương pháp nghiên cứu 2

4 Phạm vi nghiên cứu 2

5 Cơ cấu bài nghiên cứu 3

NỘI DUNG 3

Chương 1 Khái quát quy định của pháp luật ngân hàng về séc và quy chế cung ứng séc 3

1.1 Khái niệm “Séc”? 3

1.2 Cung ứng Séc 3

Chương 2 Đặc điểm của quy chế cung ứng Séc của pháp luật Việt Nam hiện nay 3

2.1 Mẫu séc trắng 3

2.2 Thủ tục đăng ký mẫu séc trắng 5

2.3 In séc trắng và thông báo mẫu séc trắng (Điều 11) 6

2.4 Thủ tục cung ứng Séc (Điều 12) 8

2.5 Trách nhiệm của người được cung ứng Séc trắng 8

Chương 3 Thực tiễn quy trình cung ứng Séc tại Việt Nam 9

3.1 Ưu điểm khi cung ứng séc và thanh toán qua séc 9

3.2 Bất cập khi cung ứng và thanh toán qua Séc 10

3.3 Giải pháp 10

KẾT LUẬN 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Ngày nay, khi cuộc sống đang dần phát triển, nhu cầu về cuộc sống của con người cũng dần được cải thiện và nâng cao hơn Đặc biệt trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0, hoạt động ngân hàng đang được diễn ra một cách toàn diện, đồng bộ trên khắp đất nước cũng như toàn thế giới Nhờ sự phát triển mạnh mẽ của mạng lưới ngân hàng, cũng như các dịch vụ tiền ích mà hoạt động mang lại, thay vì phải sử dụng một

số lượng lớn tiền mặt trong lưu thông (dễ xảy ra rủi ro, thiệt hại, mất mát, hư hỏng), một số chủ thể đã lựa chọn loại hình thanh toán và lưu thông thông qua việc sử dụng séc tại các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam để chi trả cho các giao dịch của mình

Để tìm hiểu rõ hơn về quy chế cung ứng và sử dụng séc tại các ngân hàng chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam cũng như thực tiễn nhu cầu sử dụng séc đang phổ biến trong hoạt động ngân hàng ở Việt Nam hiện nay, em đã chọn đề tài “Pháp luật về quy chế cung ứng và sử dụng Séc” làm đề tài nghiên cứu để

có thể tìm hiểu một cách khái quát về nội dung liên quan đến séc và sử dụng séc trong giao dịch Tuy nhiên, trong khuôn khổ thời gian nghiên cứu có hạn, vốn hiểu biết chưa sâu, khả năng của bài viết còn hạn chế, do đó không thể tránh khỏi những sai xót, rất mong được sự chỉ bảo, góp ý bổ sung của thầy để bài tiểu luận của em có thể hoàn chỉnh hơn

2 Mục đích nghiên cứu.

Bài tiểu luận của em nhằm mục đích nghiên của những quy định của pháp luật ngân hàng, cụ thể là Thông tư 22/2015/TT-NHNN về quy chế cung ứng Séc, tìm hiểu những quy định của pháp luật về mẫu séc trắng, thủ tục đăng ký mẫu séc trắng, in séc trắng và thông báo mẫu séc trắng, thủ tục cung ứng séc trắng và trách nhiệm của người cung ứng séc trắng

3 Phương pháp nghiên cứu.

Bài tiểu luận sử dụng phương pháp phân tích, liệt kê, tổng hợp, so sánh,…

4 Phạm vi nghiên cứu.

Quy trình cung ứng Séc tại ngân hàng nhà nước và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam

5 Cơ cấu bài nghiên cứu.

Chương 1 Khái quát quy định của pháp luật ngân hàng về séc và quy chế cung ứng séc.

Chương 2 Đặc điểm của quy chế cung ứng Séc của pháp luật Việt Nam hiện nay.

NỘI DUNG Chương 1 Khái quát quy định của pháp luật ngân hàng về séc và quy chế cung ứng séc.

1.1 Khái niệm “Séc”?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 22/2015/TT-NHNN về quy chế

cung ứng và sử dụng Séc: “Séc là giấy tờ có giá do người ký phát lập, ra lệnh cho

người bị ký phát trích một số tiền nhất định từ tài khoản thanh toán của mình để thanh toán cho người thụ hưởng.”

1.2 Cung ứng Séc.

Có thể khái quát rằng, cung ứng Séc là một hoạt động nghiệp vụ của các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam nhằm cung ứng séc cho các cá nhân, tổ chức có nhu cầu sử dụng Séc để thanh toán thông qua các giao dịch

Chương 2 Đặc điểm của quy chế cung ứng Séc của pháp luật Việt Nam hiện nay.

2.1 Mẫu séc trắng.

Tổ chức cung ứng séc tự quyết định về thiết kế mẫu séc trắng do mình cung ứng theo quy định tại Điều 58 và Điều 59 Luật Các công cụ chuyển nhượng

Để bảo đảm cho tờ séc được thanh toán qua Trung tâm Thanh toán bù trừ séc thì giấy in séc, kích thước séc, yếu tố và vị trí các yếu tố trên séc trắng phải được thiết

kế theo Phụ lục 01a và Phụ lục 01b đính kèm Thông tư này

1Theo đó, các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam (gọi chung là tổ chức cung ứng séc) tự quyết định về mẫu thiết kế séc trắng do mình cung ứng, tuy nhiên phải trên cơ sở quy định của pháp luật Cụ thể phải

1 Mẫu séc của Ngân hàng Xây dựng Việt Nam

theo quy định tại Điều 58 và Điều 59 Luật Các công cụ chuyển nhượng Séc được coi

là hợp pháp và được sử dụng cho mục đích thanh toán phải thỏa mãn những điều kiện

về hình thức (mặt trước, mặt sau của séc, tỷ lệ phân bố của séc) và về nội dung (vị trí đặt Séc; số tiền; tên của người ký phát; địa điểm thanh toán; ngày ký phát,…)

“ Điều 58 Các nội dung của séc

1 Mặt trước séc có các nội dung sau đây:

a) Từ "Séc" được in phía trên séc;

b) Số tiền xác định;

c) Tên của ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán là người bị ký phát;

d) Tên đối với tổ chức hoặc họ, tên đối với cá nhân của người thụ hưởng được người ký phát chỉ định hoặc yêu cầu thanh toán séc theo lệnh của người thụ hưởng hoặc yêu cầu thanh toán séc cho người cầm giữ;

đ) Địa điểm thanh toán;

e) Ngày ký phát;

g) Tên đối với tổ chức hoặc họ, tên đối với cá nhân và chữ ký của người ký phát.

2 Séc thiếu một trong các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này thì không có giá trị, trừ trường hợp địa điểm thanh toán không ghi trên séc thì séc được thanh toán tại địa điểm kinh doanh của người bị ký phát.

3 Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, tổ chức cung ứng séc có thể đưa thêm những nội dung khác mà không làm phát sinh thêm nghĩa vụ pháp lý của

các bên như số hiệu tài khoản mà người ký phát được sử dụng để ký phát séc, địa chỉ của người ký phát, địa chỉ của người bị ký phát và các nội dung khác.

4 Trường hợp séc được thanh toán qua Trung tâm thanh toán bù trừ séc thì trên séc phải có thêm các nội dung theo quy định của Trung tâm thanh toán bù trừ séc.

5 Mặt sau của séc được sử dụng để ghi các nội dung chuyển nhượng séc.

6 Số tiền ghi bằng số trên séc phải bằng với số tiền ghi bằng chữ trên séc Nếu

số tiền ghi bằng số khác với số tiền ghi bằng chữ thì séc không có giá trị thanh toán.

Điều 59 Kích thước séc và việc bố trí vị trí các nội dung trên séc

1 Kích thước séc và việc bố trí vị trí các nội dung trên séc do tổ chức cung ứng séc thiết kế và thực hiện, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

2 Trung tâm thanh toán bù trừ séc quy định về kích thước séc, nội dung và vị trí các nội dung trên séc đối với séc thanh toán qua Trung tâm thanh toán bù trừ séc.”

Séc hợp lệ là séc phải tuân thủ các quy định về kích thước séc, việc bố trí vị trí các nội dung trên séc và nội dung của Séc

2.2 Thủ tục đăng ký mẫu séc trắng.

Ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam trước khi in séc trắng để cung ứng cho khách hàng phải thực hiện đăng ký mẫu séc trắng tại Ngân hàng Nhà nước

Tổ chức cung ứng séc nộp trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện tới Ngân hàng Nhà nước (Vụ Thanh toán) 01 bộ hồ sơ đăng ký mẫu séc trắng, hồ sơ bao gồm:

+ Giấy đề nghị đăng ký mẫu séc trắng theo Phụ lục 08 đính kèm theo Thông tư này;

+ Mẫu thiết kế của tờ séc trắng, gồm: kích thước, màu sắc, các yếu tố chi tiết của tờ séc trắng;

+ Bản sao từ sổ gốc hoặc bản sao có chứng thực hoặc nộp bản sao không có chứng thực xuất trình kèm bản chính để đối chiếu Giấy phép hoạt động của tổ chức cung ứng séc (trường hợp đăng ký lần đầu) hoặc bản sao không có chứng thực đối với trường hợp đăng ký từ lần thứ hai trở đi

Và trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng nhà nước sẽ có văn bản xác nhận về việc đăng ký mẫu séc trắng của tổ chức cung ứng séc.2

Để cung ứng Séc cho khách hàng, tổ chức cung ứng Séc phải thực hiện đăng ký mẫu séc trắng tại ngân hàng Nhà nước thông qua 02 hình thức là nộp thực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện tới Ngân hàng Nhà nước cụ thể là Vụ Thanh toán, hồ sơ đề nghị đăng ký mẫu séc trắng, để hồ sơ hợp lệ, tổ chức cung ứng Séc cần cung cấp giấy

đề nghị đăng ký mẫu séc trắng theo quy định; mẫu thiết kế của tờ séc trắng; bản sao từ

sổ gốc hoặc bản sao có chứng thực hoặc nộp bản sao không chứng thức xuất trình kèm bản chính để đối chiếu với Giấy phép hoạt động Sau khi nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ, trong vòng 05 ngày Ngân hàng nhà nước sẽ có văn bản xác nhận về việc đăng ký mẫu séc trắng của tổ chức cung ứng Séc Đây là một trong những bước quan trọng nhất để

tổ chức cung ứng Séc có thể cung ứng Séc cho khách hàng, chỉ khi nào được Ngân hàng Nhà nước cho phép cung ứng Séc, duyệt mẫu Séc thì khi đó tổ chức cung ứng Séc mới được cung ứng Séc Khi đó vừa đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của tổ chức cung ứng Séc cũng như vừa đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của khách hàng

2.3 In séc trắng và thông báo mẫu séc trắng (Điều 11).

Sau khi được Ngân hàng Nhà nước xác nhận bằng văn bản, tổ chức cung ứng séc tiến hành in séc trắng, chỉ sau khi được Ngân hàng Nhà nước xác nhận bằng văn bản, khi đó mẫu Séc trắng của tổ chức cung ứng Séc mới được công nhận và đủ điều kiện để in Séc phát hành cho khách hàng Trước khi cung ứng séc trắng cho người sử dụng séc, tổ chức cung ứng séc phải gửi mẫu séc trắng đã in để lưu mẫu tại Ngân hàng Nhà nước (Vụ Thanh toán), việc này để thuận tiện hơn cho quá trình lưu thông cũng như lưu trữ những giấy tờ hợp lệ liên quan đến Séc đối với hoạt động cung ứng của tổ chức cung ứng Séc

Tổ chức cung ứng séc được lựa chọn nơi in để ký hợp đồng in séc trắng trên cơ

sở tự chịu trách nhiệm về việc bảo đảm những yếu tố kỹ thuật và yếu tố chống giả của séc trắng do mình cung ứng Ngân hàng Nhà nước cho phép tổ chức cung ứng séc được tự do lựa chọn nơi in để ký kết hợp đồng in séc Tuy nhiên, hợp đồng in séc này

2 Thông tư 22/2015/TT-NHNN

tổ chức cung ứng phải chịu trách nhiệm về việc bảo đảm những yếu tố bắt buộc như yếu tố kỹ thuật và yếu tố chống giả của séc trắng do chính tổ chức cung ứng séc đề ra Việc in séc và việc lựa chọn nơi in phải phù hợp với các điều kiện của pháp luật về việc in séc để đảm bảo sự thống nhất về hình thức và nội dung của tờ Séc

Sau khi lựa chọn được nơi in để ký hợp đồng in séc, tổ chức cung ứng séc chịu trách nhiệm thông báo cho các bên có liên quan (các bên có liên quan như khách hàng, đối tác và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) về mẫu séc trắng của mình

Tổ chức cung ứng séc chịu trách nhiệm về việc quy định và thỏa thuận đối với

người sử dụng séc về điều kiện và điều khoản sử dụng séc do mình cung ứng, cụ thể như: cung ứng số lượng séc trắng cho khách hàng, trên cơ sở bảo đảm phù hợp với nhu cầu và độ tin cậy trong thanh toán của từng đối tượng cụ thể; Xây dựng quy trình, thủ tục bảo đảm an toàn và phân định trách nhiệm của các bên liên quan trong lưu trữ, bảo quản, luân chuyển séc trắng và séc trong quá trình xử lý thanh toán trong nội bộ tổ chức cung ứng séc; Quy định, hướng dẫn và phổ biến về trách nhiệm trong việc bảo quản séc trắng và những yêu cầu trong việc sử dụng séc đối với người được cung ứng séc trắng

Ngoài ra, tổ chức cung ứng Séc có trách nhiệm tra cứu thông tin về người đề nghị được cung ứng séc trắng lần đầu tại Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam trước khi quyết định cung ứng séc trắng cho người đó Trong trường hợp thực hiện báo nợ, báo có đầy đủ, kịp thời cho khách hàng mở tài khoản thanh toán tại đơn

vị mình theo phương thức, thời điểm báo Nợ, báo Có đã được thỏa thuận giữa tổ chức cung ứng séc và khách hàng phù hợp với quy định của pháp luật

Trong quá trình cung ứng Séc cho khách hàng, tổ chức cung ứng séc phải hướng dẫn khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán séc mà mình cung ứng; trả lời hoặc

xử lý kịp thời các thắc mắc, khiếu nại của tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ thanh toán séc trong phạm vi nghĩa vụ và quyền hạn của mình Ngoài ra, phải thực hiện những biện pháp nhận biết khách hàng; kiểm soát, phát hiện, báo cáo giao dịch có giá trị lớn, giao dịch chuyển tiền điện tử, giao dịch đáng ngờ cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật phòng, chống rửa tiền và các quy định pháp luật khác có liên quan

2.4 Thủ tục cung ứng Séc (Điều 12).

Khi có nhu cầu sử dụng séc, chủ tài khoản thanh toán hoặc người được chủ tài khoản thanh toán ủy quyền lập giấy đề nghị cung ứng séc trắng nộp cho tổ chức cung ứng séc Nói cách khác, xuất phát từ nhu cầu sử dụng Séc của mình, khách hàng là chủ tài khoản thanh toán hoặc người được chủ tài khoản thanh toán ủy quyền lập giấy

đề nghị cung ứng séc nộp cho tổ chức mà mình mong muốn và có nhu cầu sử dụng séc

để cung ứng Séc Khách hàng được tự do lựa chọn tổ chức mà mình muốn cung ứng Séc trên cơ sở tuân thủ các quy định của pháp luật, tổ chức cung ứng nào khách hàng cảm thấy bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình tốt nhất thì khách hàng có thể nộp giấy đề nghị cung ứng séc trắng tại tổ chức đó

Sau khi tổ chức cung ứng Séc nhận được giấy đề nghị cung ứng séc trắng từ chủ tài khoản thanh toán hoặc người được chủ tài khoản thanh toán ủy quyền lập giấy

đề nghị cung ứng séc Tổ chức cung ứng Séc có trách nhiệm phải kiểm tra, xác minh điều kiện của người đề nghị cung ứng Séc Khi đã xác minh điều kiện của người đề nghị cung ứng Séc thỏa mãn các điều kiện cung ứng Séc tại tổ chức cung ứng séc cũng như quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tổ chức cung ứng Séc tiến hành in và cung ứng Séc cho khách hàng của mình

Trước khi cung ứng séc trắng cho khách hàng, tổ chức cung ứng séc phải chịu trách nhiệm in, dập chữ hoặc ghi sẵn nội dung của các yếu tố: số séc, tên người bị ký phát, tên người ký phát séc; các yếu tố trên dải từ MICR (nếu có) Trường hợp tổ chức cung ứng séc có quy định cụ thể về địa điểm thanh toán thì cần in, dập chữ hoặc ghi sẵn địa điểm thanh toán trên mẫu séc trắng Trong quá trình in và cung ứng Séc, tổ chức cung ứng séc phải theo dõi tên, địa chỉ, số hiệu tài khoản thanh toán của người được cung ứng séc trắng, số lượng và ký hiệu (số xê-ry, số séc) của các tờ séc cung ứng cho người được cung ứng séc

2.5 Trách nhiệm của người được cung ứng Séc trắng.

Trong quá trình nhận Séc, người được cung ứng séc trắng phải kiểm đếm số lượng tờ séc, tính chính xác của các yếu tố trên tờ séc trang được cung ứng Nếu có sai sót phải báo ngay cho tổ chức cung ứng séc để đổi lấy tờ séc khác Sau khi đã nhận séc trắng từ tổ chức cung ứng séc, nếu xảy ra sai sót hoặc để séc bị lợi dụng thì người được cung ứng séc trắng phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về các thiệt hại xảy ra

Chương 3 Thực tiễn quy trình cung ứng Séc tại Việt Nam.

3.1 Ưu điểm khi cung ứng séc và thanh toán qua séc.

Người thụ hưởng séc có thể chuyển giao séc để nhờ thu bằng ký chuyển nhượng để nhờ thu tờ séc đó cho một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (người thu hộ) để nhờ thu theo thỏa thuận giữa các bên Quy định này tạo điều kiện cho các chủ thể thị hưởng séc thuận tiện hơn trong quá trình thanh toán séc, quá trình sử dụng séc cũng được đảm bảo, tránh được rủi ro khi sử dụng tiền mặt

Thanh toán qua Séc, người thụ hưởng có thể được thanh toán một số lượng tiền tương đối lớn hoặc rất lớn, tuy nhiên tính an toàn lại rất cao, được các tổ chức cung ứng Séc bảo mật thông tin khách hàng Hiện nay, các tổ chức cung ứng Séc đã phân

bố khắp nơi trên toàn lãnh thổ, khách hàng có thể thuận tiện hơn trong việc thanh toán trên khắp lãnh thổ mà không gặp phải trở ngại về khoản cách địa lý

Hiện nay, pháp luật Việt Nam đề cao vấn đề bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể sử dụng Séc, cụ thể trong trường hợp hư hỏng, mất séc, bên ký phát không

đủ khả năng thanh toán được quy định lần lượt tại Điều 22, Điều 26 và Điều 27 Thông

tư 22/2015/TT-NHNN về quy định hoạt động cung ứng và sử dụng Séc

Séc chỉ có giá trị khi kí bằng tay trực tiếp trên tờ Séc của người ký phát bằng bút mực theo đúng chữ ký mẫu đã được đăng ký tại các tổ chức cung ứng Séc, bằng hình thức này, người ký phát có thể kiểm soát được việc ký phát và việc sử dụng Séc, hạn chế các trường hợp lợi dụnng chữ ký để trục lợi

Quy trình và thủ tục cung ứng séc hiện nay khá đơn giản, nhanh gọn, phù hợp với nhu cầu của mọi người, bất kỳ ai có đủ điều kiện được quy định được cung ứng và

sử dụng séc đều có quyền lựa chọn Séc để thanh toán theo quy định của pháp luật