Nhà Tiền Lê đã tiến thêm một bước trong xây dựng chính quyền độc lập tự chủ, đây là sự hoàn thiện chính quyền trung ương, chia lại đơn vị hành chính, chú trọng xây dựng quân đội… Hoạt độ[r]
Trang 1Tuần: 6 Ngày soạn: 23 /09/2017
Bài 9: NƯỚC ĐẠI CỒ VIỆT THỜI ĐINH - TIỀN LÊ (Tiết 1)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức: HS cần nắm:
- Sự ra đời của triều đại Tiền Lê và tổ chức nhà nước thời Tiền Lê
- Nét chính về diễn biến, ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất dưới sự lãnh đạo của Lê Hoàn
- Trình bày theo lược đồ, ghi nhớ nét chính về diễn biến, ý nghĩa lịch sử cuộc kháng chiến chống Tống
2 Thái độ: Giáo dục HS:
- Lòng tự hào và tự tôn dân tộc
- Biết ơn các vị anh hùng dân tộc có công xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
3 Kỹ năng: Bồi dưỡng cho HS kĩ năng vẽ sơ đồ và lập biểu đồ.
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: - Giáo án, lược đồ cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất.
2 Học sinh: - Sách giáo khoa, dụng cụ học tập, tìm hiểu bài trước khi đến lớp.
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
1 Ổn định lớp: (1 phút)
Kiểm tra sĩ số lớp học:
Lớp 7A1………Lớp 7A2………
2 Kiểm tra bài cũ: (15 phút) GV cho HS làm bài kiểm tra 15 phút:
Câu 1 (8 đ): Ngô Quyền đã dựng nền độc lập, tự chủ như thế nào?
Câu 2 (2đ): Nêu công lao của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh trong buổi đầu dựng nước?
Đáp án:
Câu 1: Ngô Quyền đã dựng nền độc lập, tự chủ
- Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua - Đóng đô ở Cổ Loa
- Xây dựng chính quyền mới:
+ Vua đứng đầu triều đình
+ Đặt các chức quan: văn, võ
+ Cử các tướng coi giữ các châu
- Sơ đồ bộ máy nhà nước:
Vua
Thứ sử các châu
=> Chặt chẽ, thể hiện ý thức tự chủ của Ngô Quyền
Câu 2: Công lao của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh trong buổi đầu dựng nước:
- Ngô Quyền: Lập nên chiến thắng Bạch Đằng năm 938, đánh tan quân xâm lược Nam Hán chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc Lập ra triều Ngô, khẳng định nền độc lập tự chủ của nước ta
- Đinh Bộ Lĩnh: Dẹp loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước, lập re triều Đinh
Trang 23 Giới thiệu bài: (1 phút) Sau khi dẹp yên 12 sứ quân, đất nước được thanh bình và thống nhất
Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua và tiếp tục xây dựng một quốc gia vững mạnh mà Ngô Quyền đã đặt nền móng
4 Bài mới: (25 phút)
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Tìm hiểu những việc làm để xây dựng đất
nước của nhà Đinh (8 phút)
? Sau khi thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh làm gì?
HS: Trả lời.
? Tại sao Đinh Bộ Lĩnh không xưng Vương mà lại xưng
Đế?
HS: suy nghĩ trả lời Có thể xem khái niệm “Hoàng đế” ở
SGK/153
GV: Giải thích và nhấn mạnh: Đinh Bộ Lĩnh là người Việt
đầu tiên xưng Đế.
? Đinh Bộ Lĩnh sau khi lên ngôi Hoàng đế thì đã làm gì?
Tại sao lại lấy tên nước là Đại Cồ Việt?
HS: Trả lời.
GV: Chuẩn kiến thức và giải thích: “Đại” và “Cồ” đều có
nghĩa là lớn - nước Việt to lớn có ý đặt ngang hàng với
Trung Hoa
GV khẳng định: Hoa Lư là quê hương của ông, đất hẹp,
nhiều đồi núi và thuận lợi cho việc phòng thủ…
GV hướng dẫn HS quan sát hình 19 – SGK/31
*HS trao đổi bàn (2’): Việc nhà Đinh đặt tên nước và
không dùng niên hiệu của hoàng đế Trung Quốc nói lên
điều gì?
HS: trả lời và bổ sung, GV nhận xét và nhấn mạnh: Việc
làm đó khẳng định nền độc lập ngang hàng chứ không phụ
thuộc vào Trung Quốc…
? Đinh Tiên Hoàng còn áp dụng những biện pháp gì để xây
dựng đất nước? Những việc làm đó có ý nghĩa gì?
HS: Rút ra và trả lời theo thông tin cuối mục 1/29
GV: chuẩn kiến thức và chốt lại: Thời Đinh, nước ta chưa
có luật pháp cụ thể, vua sai đặt vạc dầu và chuồng cọp trước
cung điện để răn đe kẻ phản loạn -> ổn định đời sống xã hội
và là cơ sở để xây dựng – phát triển đất nước
GV: khẳng định một lần nữa công lao của Đinh Bộ Lĩnh
dẹp loạn 12 sứ quân; Tiến thêm một bước xây dựng nền độc
lập tự chủ, khẳng định chủ quyền quốc gia
Hoạt động 2: Tìm hiểu tổ chức chính quyền thời Tiền
Lê (8 phút)
? Nhà Tiền Lê được thành lập trong hoàn cảnh nào?
HS: trả lời.
? Vì sao Lê Hoàn được suy tôn làm vua?
HS: Có tài, có chí lớn, được nhân dân quy phục, tin cậy
I Tình hình chính trị, quân sự
1 Nhà Đinh xây dựng đất nước
- Năm 968: Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế (Đinh Tiên Hoàng)
- Đặt tên nước là Đại Cồ Việt, đóng
đô ở Hoa Lư (Ninh Bình)
- Mùa xuân 970, vua Đinh đặt niên hiệu là Thái Bình
- Phong vương cho các con
- Cử tướng thân cận giữ chức vụ chủ chốt
- Dựng cung điện, đúc tiền
- Xử phạt nghiêm kẻ phạm tội
- Sai sứ sang giao hảo với nhà Tống
2 Tổ chức chính quyền thời Tiền Lê
a Sự thành lập nhà Lê:
- 979, Đinh Tiên Hoàng bị giết => nội bộ lục đục
- Nhà Tống âm mưu xâm lược
- Năm 980: Lê Hoàn được suy tôn
Trang 3* Giáo viên giới thiệu sơ lược về Lê Hoàn Sgk trang 29 –
30
=> Giáo dục tư tưởng về việc thái hậu họ Dương ủng hộ các
triều thần suy tôn Lê Hoàn làm vua -> Thể hiện sự đúng
đắn, hy sinh…
? Sau khi lên ngôi, Lê Hoàn đã tổ chức bộ máy nhà nước
như thế nào ?
HS: Trả lời, GV chuẩn kiến thức và phân biệt thời Tiền Lê
là thời kì Lê Hoàn, còn Hậu Lê là thời kì Lê Lợi
GV: Cho HS thảo luận nhóm 3 phút: Vẽ sơ đồ bộ máy nhà
nước thời Tiền Lê?
Đại diện nhóm trả lời và bổ sung GV treo sơ đồ và phân
tích việc tổ chức chính quyền ở trung ương và địa phương
? Em có nhận xét gì về bộ máy nhà nước thời Tiền Lê?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: So với thời Ngô, Đinh bộ máy nhà nước được hoàn
thiện hơn, thể hiện sự thống nhất, chặt chẽ
Nhà Tiền Lê đã tiến thêm một bước trong xây dựng chính
quyền độc lập tự chủ, đây là sự hoàn thiện chính quyền
trung ương, chia lại đơn vị hành chính, chú trọng xây dựng
quân đội…
Hoạt động 3: Tìm hiểu cuộc kháng chiến chống Tống
của Lê Hoàn (9 phút)
? Quân Tống xâm lược nước ta trong hoàn cảnh nào?
HS: Nội bộ nhà Đinh lục đục vì tranh giành quyền lực.
? Quân Tống tiến vào nước ta theo đường nào?
HS: 2 đường thuỷ - bộ.
GV: Dùng lược đồ kháng chiến chống Tống lần I chỉ đường
tiến công của giặc (quân bộ theo đường Lạng Sơn, quân
thuỷ theo đường sông Bạch Đằng)
? Khi quân Tống kéo vào, Lê Hoàn làm gì?
HS: Trả lời.
GV giảng: Lê Hoàn đã kế thừa tài chỉ huy quân sự trước
đây của Ngô Quyền
? Kết quả cuộc kháng chiến chống Tống?
HS: Trả lời.
? Cuộc kháng chiến chống Tống của nhân dân ta có ý nghĩa
như thế nào ?
HS: Nêu được ý nghĩa cuộc kháng chiến đối với dân tộc
GV: chuẩn kiến thức, phân tích để học sinh thấy rõ ý nghĩa
to lớn của cuộc kháng chiến
? Nêu công lao của Lê Hoàn
HS: Dựa vào kiến thức vừa tìm hiểu, trả lời
GV: Chốt giáo dục HS ghi nhớ công lao to lớn của các vị
anh hùng
làm vua Đổi niên hiệu là Thiên Phúc
và lập ra nhà Lê -> Tiền Lê
b Tổ chức chính quyền:
- Ở Trung Ương : + Vua đứng đầu
+ Giúp vua có thái sư, đại sư và quan lại (quan văn, võ)
+ Các con vua được phong vương và trấn giữ các nơi quan trọng
- Ở địa phương : + Cả nước chia 10 lộ
+ Dưới lộ là phủ, châu
- Quân đội: Gồm 10 đạo, hai bộ phận: cấm quân, quân địa phương
3 Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn
* Diễn biến:
- Đầu năm 981, quân Tống tiến đánh nước ta theo 2 đường thủy - bộ
- Lê Hoàn trực tiếp tổ chức và lãnh đạo kháng chiến: Chặn đánh quân thủy ở sông Bạch Đằng; Diệt quân
bộ ở biên giới phía Bắc
* Kết quả: quân Tống đại bại, quân
ta giành thắng lợi
* Ý nghĩa:
- Khẳng định quyền làm chủ đất nước
- Đánh bại âm mưu xâm lược của kẻ thù
- Củng cố nền độc lập
5 Củng cố: (2 phút)
*HS trả lời các câu hỏi:
Trang 4- Việc nhân dân ta lập đền thờ vua Đinh chứng tỏ điều gì?
- Tường thuật diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống do Lê Hoàn chỉ huy bằng lược đồ?
6 Hướng dẫn học tập ở nhà: (1 phút)
- Học bài theo các nội dung
- Tìm hiểu về kinh tế và văn hoá thời Tiền Lê
- Chuẩn bị giờ sau học bài 9 (mục II)
IV RÚT KINH NGHIỆM