Giải đáp: Không thể xem đây là câu rút gọn, bởi vì ta không thể thêm vào đây thành phần bị lược bỏ ( cụ thể ở đây là vị ngữ ). Nếu với câu rút gọn, để hiểu được nó người ta phải đặt và[r]
Trang 1CÂU ĐẶC BIỆT (Người thuyết trình)
1 Thế nào là câu đặc biệt?
Phân tích thành phần cấu tạo của các câu dưới đây, so sánh và rút ra nhận xét:
Ôi, em Thuỷ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm tôi giật mình Em tôi bước vào
lớp
(Khánh Hoài)
Ở đây chúng ta lưu ý câu đc in đậm: Ôi, em Thuỷ!
Đây là câu chỉ gồm một từ cảm thán (Ôi) và một cụm danh từ (em Thuỷ)
*Đặt câu hỏi: Vậy các bạn có nxét gì? Có thể xem đây là câu rút gọn ko và tại sao? Giải đáp: Không thể xem đây là câu rút gọn, bởi vì ta không thể thêm vào đây thành phần bị lược bỏ ( cụ thể ở đây là vị ngữ ) Nếu với câu rút gọn, để hiểu được
nó người ta phải đặt vào trong ngữ cảnh, tức là dựa vào ý nghĩa của các câu trước
đó thì với câu đặc biệt, người ta có thể hiểu được ý nghĩa của nó cả khi tách nó ra khỏi ngữ cảnh Nói là câu đặc biệt là vì nó không được cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ như câu thông thường, cũng không phải được lược bớt thành phần nào
đó để có thể khôi phục như câu rút gọn
Dẫn: Vậy câu đặc biệt có tdụng gì, chúng ta hãy cùng tìm hiểu ở phần 2
2 Câu đặc biệt có tác dụng gì?
a) Tìm các câu đặc biệt trong những đoạn văn sau đây:
(1) Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả, cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi
(Nguyên Hồng) (2) Đoàn người nhốn nháo lên Tiếng reo Tiếng vỗ tay
(Nam Cao)
Trang 2(3) "Trời ơi!" Cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa Lũ nhỏ cũng khóc mỗi lúc một to hơn
(Khánh Hoài) (4) An gào lên:
- Sơn! Em Sơn! Sơn ơi!
- Chị An ơi!
Sơn đã nhìn thấy chị
(Nguyễn Đình Thi) Giải đáp: Các câu đặc biệt là:
- (1): Một đêm mùa xuân
- (2): Tiếng reo Tiếng vỗ tay
- (3): "Trời ơi!"
- (4): - Sơn! Em Sơn! Sơn ơi!; - Chị An ơi!
b)Hỏi: Các câu đặc biệt trên dùng để làm gì? Xác định tác dụng của từng câu?
1 Tìm trong các đoạn văn sau những câu đặc biệt và câu rút gọn:
a) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến
(Hồ Chí Minh) Tìm 1 người đọc
Trang 3b) Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh, uốn mình, giương cặp răng rộng và nhọn như đôi gọng kìm, rồi thoắt cái lao nhanh xuống hang sâu Ba giây Bốn giây Năm giây Lâu quá!
(Vũ Tú Nam)
* nt
c) Sóng ầm ầm đập vào những tảng đá lớn ven bờ Gió biển thổi lồng lộng Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của một con tàu Một hồi còi
(Nguyễn Trí Huân) d) Chim sâu hỏi chiếc lá:
- Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
- Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu
(Trần Hoài Dương)
*Giải đáp
a) – Không có câu đặc biệt
- Câu rút gọn:
-Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm
-Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến
b) – Câu đặc biệt:
Ba giây Bốn giây Năm giây Lâu quá!
- Không có câu rút gọn
c) – Câu đặc biệt:
Một hồi còi
Trang 4- Không có câu rút gọn.
d) – Câu đặc biệt: Lá ơi!
– Câu rút gọn:
Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu
2 Nhận xét tác dụng của từng câu đặc biệt và câu rút gọn vừa tìm được
*Giai đáp
"Có khi được trưng bày trong tủ kính, dễ thấy Nhưng cũng có khi trong hòm."
"Nghĩa là công việc kháng chiến."
-Làm cho lời văn ngắn gọn, tránh lặp thừa
Ba giây Bốn giây Năm giây
-Xác định, gợi tả thời gian
Lâu quá!
-Bộc lộ trạng thái cảm xúc
Một hồi còi
-Thông báo về sự có mặt của sự vật, hiện tượng
Lá ơi!
-Gọi đáp
"hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!"; "bình thường lắm, chẳng có gì đáng
kể đâu."
-làm cho lời văn ngắn gọn, tránh lặp từ