Bài giảng ngữ văn 7 bài 20 câu đặc biệt 6

LUYỆN TẬP : BÀI TẬP 1+2 : Tìm trong các ví dụ dưới đây những câu đặc biệt và câu rút gọn .Nêu tác dụng.. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng b

KIỂM TRA BÀI CŨ

Trong các câu sau, câu nào là câu rút gọn?

a Mùa xuân đến rồi!

b Ngày mai, tơi đi chợ.

c Học ăn, học nĩi, học gĩi, học mở.

d Nam là học sinh giỏi.

KIỂM TRA BÀI CŨ

Cĩ nên sử dụng câu rút gọn như trường hợp dưới đây khơng? Vì sao?

Cơ giáo gọi Duy lên kiểm tra bài cũ, Duy chần chừ

khơng muốn lên.

- Cơ: Em cĩ học bài khơng?

- Duy: Khơng.

Nhóm bạn đang chơi ngoài sân trường , bỗng có mưa bóng mây.

Nam kêu lên :

- M a ! - M a ! ưa ! ưa !

Bạn Nga bảo đó chỉ là một từ , Tùng lại bảo đó là một câu Theo em bạn nào đúng ?

CÂU ĐẶC BIỆT

I.THẾ NÀO LÀ CÂU ĐẶC BIỆT ?

Ôi, em Thuỷ! : là một câu không thể có chủ ngữ và vị ngữ

1 Tìm hiểu ví dụ :( SGK/27)

Tiết 82 :

Ôi, em Thuỷ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm em

tôi giật mình Em tôi bước vào lớp

(Khánh Hoài)

Hãy lựa chọn câu trả lời đúng?

a Đó là câu bình thường có đủ chủ ngữ- vị ngữ.

b Đó là câu rút gọn, lược bỏ chủ ngữ, vị ngữ.

c Đó là câu không thể có chủ ngữ, vị ngữ.

→ câu đặc biệt.

Câu đặc biệt là loại câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ - vị ngữ.

2 Ghi nhớ : ( SGK/ 28)

* BÀI TẬP NHANH :

a) - Chị gặp anh ấy bao giờ ?

- Một đêm mùa xuân

b) Một đêm mùa xuân Trên dòng sông êm ả , cái đò cũ của bác tài Phán từ từ trôi

Phân biệt câu in đậm trong các ví dụ sau :

 Câu rút gọn

 Câu đặc biệt

CÂU ĐẶC BIỆT

II.TÁC DỤNG CỦA CÂU ĐẶC BIỆT :

1 Tìm hiểu ví dụ :( SGK/28)

II.TÁC DỤNG CỦA CÂU ĐẶC BIỆT :

1 Tìm hiểu ví dụ :( SGK/28)

Một đêm mùa xuân  Xác định thời gian , nơi chốn

Tiếng reo Tiếng vỗ tay.  Liệt kê, thông báo

Trời ơi !  Bộc lộ cảm xúc

Sơn ! Em Sơn ! Sơn ơi!

Chị An ơi !

 Gọi đáp

2 Ghi nhớ : (SGK/29)

Câu đặc biệt thường dùng để :

- Nêu lên thời gian , nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn ;

- Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật , hiện tượng ;

- Bộc lộ cảm xúc ;

- Gọi đáp

Nhóm bạn đang chơi ngoài sân trường , bỗng có mưa bóng mây.

Nam kêu lên :

- M a ! - M a ! ưa ! ưa !

Bạn Nga bảo đó chỉ là một từ , Tùng lại bảo đó là một câu Theo em bạn nào đúng ?

III LUYỆN TẬP :

BÀI TẬP 1+2 : Tìm trong các ví dụ dưới đây những câu đặc biệt và câu

rút gọn Nêu tác dụng ?

a) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày

trong tủ kính ,trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương , trong hòm Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích ,tuyên

truyền ,tổ chức ,lãnh đạo ,làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước ,công việc kháng chiến

( Hồ Chí Minh )

b) Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh ,uốn mình ,giương cặp răng rộng

và nhọn như đôi gọng kìm , rồi thoắt cái lao nhanh xuống hang sâu Ba giây Bốn giây Năm giây Lâu quá !

( Vũ Tú Nam )

c) Sóng ầm ầm vào những tảng đá lớn ven bờ Gió biển thổi lồng lộng

Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của một con tàu Một hồi còi

( Nguyễn Trí Huân )

d) Chim sâu hỏi chiếc lá :

- Lá ơi ! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi !

- Bình thường lắm ,chẳng có gì đáng kể đâu

( Trần Hoài Dương )

Hết giờ

a) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày trong tủ kính ,trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương , trong hòm Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích ,tuyên truyền ,tổ chức ,lãnh đạo ,làm cho tinh thần yêu

nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu

nước ,công việc kháng chiến

- Không có câu đặc biệt

- Câu rút gọn :

+ Có khi được trưng bày trong tủ kính ,trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy

+ Nghĩa là phải ra sức giải thích ,tuyên truyền ,tổ chức ,lãnh đạo ,làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào + Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương , trong hòm

a)

b) Đứng trước tổ dế, ong xanh khẽ vỗ cánh ,uốn mình ,giương cặp răng rộng và nhọn như đôi gọng kìm , rồi thoắt cái lao nhanh xuống hang

sâu Ba giây Bốn giây Năm giây Lâu quá !

- Câu đặc biệt :

- Không có câu rút gọn Ba giây Bốn giây Năm giây Lâu quá !

b)

BÀI TẬP 1+2 : Tìm trong các ví dụ dưới đây những câu đặc biệt và

câu rút gọn Nêu tác dụng :

 Làm cho câu gọn hơn , tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện

trong câu đứng trước.

 Xác định thời gian , bộc lộ cảm xúc

c) Sóng ầm ầm vào những tảng đá lớn ven bờ Gió biển thổi lồng

lộng Ngoài kia là ánh đèn sáng rọi của một con tàu Một hồi còi

- Câu đặc biệt : Một hồi còi

- Không có câu rút gọn

c)

d) Chim sâu hỏi chiếc lá :

- Lá ơi ! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi !

- Bình thường lắm ,chẳng có gì đáng kể đâu

- Câu đặc biệt :

- Câu rút gọn :

Lá ơi ! + Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi ! + Bình thường lắm , chẳng có gì đáng kể đâu

d)

 Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật , hiện tượng

 Làm cho câu gọn hơn – câu mệnh lệnh thường rút gọn chủ ngữ + Bình thường lắm , chẳng có gì đáng kể đâu

 Làm cho câu gọn hơn , tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước.

 Gọi đáp

III LUYỆN TẬP :

Bài tập 3 : Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5 – 7 câu) tả cảnh quê

hương em , trong đó có một vài câu đặc biệt

Gợi ý :

- Nội dung: Cảnh quê hương em

- Hình thức : ngắn gọn (khoảng 5 - 7 câu)

- Sử dụng : Câu đặc biệt

Em sinh ra và lớn lên ở một miền quê đẹp và thanh

bình Con sông Cái mềm mại uốn lượn quanh những mái nhà xinh Những trưa mùa hè Dưới luỹ tre xanh lợp bóng mát , con trâu già hiền lành nhai cỏ Bầu trời Mặt đất Dòng sông Tất cả như xanh hơn , trong hơn dưới ánh nắng lấp lánh

.Những trưa mùa hè.

Bầu trời Mặt đất Dòng sông

B Câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ – vị ngữ

C Câu chỉ có chủ ngữ

A Câu cấu tạo theo mô hình chủ ngữ – vị ngữ

Câu đặc biệt là :

D Câu không có vị ngữ

B Gọi đáp

C Bộc lộ cảm xúc

A Nêu lên thời gian , nơi chốn diễn ra

sự việc được nói đến trong đoạn

Những câu đặc biệt trong đoạn văn sau có tác dụng

gì : “ Một ngôi sao Hai ngôi sao. Sao lấp lánh Sao như nhớ thương ”

D Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật , hiện tượng

B Tiếng suối chảy róc rách

C Hoa sim.

A Trên cao , bầu trời xanh không một gợn mây

Trong các câu sau , câu nào là câu đặc biệt ?

D Mưa rất to.

B Hai câu

C Ba câu

A Một câu

Đoạn văn “Sớm Chúng tôi tụ hội ở góc sân Toàn chuyện trẻ em Râm ran ”( Duy Khán) có mấy câu đặc biệt ?

D Bốn câu

CÂU ĐẶC BIỆT

DẶN DÒ :

1/ Học bài và viết đoạn văn có dùng câu rút gọn , câu đặc biệt (Chủ đề tự do )

2/ Soạn bài mới : Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận

- Đọc lại bài “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”.Tìm

bố cục và cách lập luận trong bài

- Xem sơ đồ trong SGK/ 30 để xác lập luận điểm trong từng phần và mối quan hệ giữa các phần

TIẾT HỌC KẾT THÚC

CẢM ƠN QUÍ THẦY CÔ GIÁO CÙNG CÁC EM HỌC SINH