Giới thiệu bài mới: (1 phút) Ở TK XVI – XVIII, đời sống tinh thần Đại Việt có những bước phát triển mới; Sự ra đời của chữ Quốc Ngữ, sự phát triển rầm rộ của văn học chữ Nôm4. Bài học hô[r]
Trang 1Tuần: 25 Ngày soạn: 19/02/2017 Tiết: 49 Ngày dạy: 21/02/2017
Bài 23: KINH TẾ, VĂN HÓA THẾ KỈ XVI – XVIII (tiết 2)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức : Sau bài học HS cần nắm được:
- Những nét chính về tình hình văn hóa ở các thế kỉ XVI – XVIII
- Những điểm mới về mặt tư tưởng, tôn giáo và văn học nghệ thuật
2
Thái độ: -Nhận thức tinh thần lao động cần cù sáng tạo, khiếu thẩm mĩ, đời sống tinh thần của
nhân dân ta thời bấy giờ
- Bồi dưỡng tinh thần tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu thêm văn hóa dân tộc
3 Kĩ năng: Rèn kĩ năng rút ra nhận xét, so sánh
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Giáo án, hình ảnh liên quan đến bài học.
2 Học sinh: Sách giáo khoa, vở bài tập.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: (1 phút)
Kiểm tra sĩ số lớp học:
Lớp 7A1……… Lớp 7A2………
2 Kiểm tra bài cũ: (5 phút)
- Nêu tình trạng sản xuất nông nghiệp Đàng Ngoài, Đàng Trong? Tại sao?
- Kể tên một số làng thủ công nổi tiếng và các trung tâm buôn bán Tại sao thủ công truyền thống được phát triển
3 Giới thiệu bài mới: (1 phút) Ở TK XVI – XVIII, đời sống tinh thần Đại Việt có những bước phát
triển mới; Sự ra đời của chữ Quốc Ngữ, sự phát triển rầm rộ của văn học chữ Nôm Bài học hôm nay
ta sẽ tìm hiểu nội dung những bước phát triển mới đó
4 Bài mới : (35 phút)
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cần đạt Hoạt động 1: Tìm hiểu về tình hình tôn giáo Đại Việt ở
các thế kỉ XVI-XVIII (15 phút)
? Em hãy nhắc lại tình hình tôn giáo nước ta thời Lê Sơ?
HS: Dựa vào kiến thức đã học, trả lời
? Tình hình tôn giáo nước ta thế kỉ XVI – XVIII như thế
nào? Điểm khác so với thời Lê Sơ?
HS: Suy nghĩ, thảo luận theo cặp
GV: Hướng dẫn HS thảo luận cặp
Nhấn mạnh sự khác biệt của vai trò Nho giáo thời kì này so
với thời Lê Sơ
Khác với thời Lê Sơ Phật giáo và Đạo giáo bị hạn chế, Nho
giáo độc tôn thì đến thời kì này Nho giáo mất vị trí độc tôn,
Phật giáo và Đạo giáo được phục hồi, sinh hoạt văn hóa dân
gian tiếp tục nở rộ với các lễ hội truyền thống thể hiện tình
đoàn kết, bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước
Đạo Thiên Chúa được các giáo sĩ truyền bá theo các thuyền
buôn Bồ Đào Nha, đến thế kỉ XVII – XVIII hoạt động của
các giáo sĩ càng tăng dù bị các chúa Trịnh – Nguyễn ngăn
II VĂN HÓA
1 Tôn giáo
- Nho giáo vẫn được chính quyền phong kiến đề cao trong học tập, thi
cử và tuyển chọn quan lại
- Phật giáo và Đạo giáo thời Lê sơ bị hạn chế, đến lúc này được phụ hồi
- Nhân dân vẫn giữ nếp văn hóa truyền thống qua các lễ hội
- Từ năm 1533, Đạo Thiên Chúa được truyền bá, đến thế kỉ XVII – XVIII hoạt động của các giáo sĩ càng tăng mặc dù bị các chúa Trịnh – Nguyễn cấm
Trang 2? Em hãy cho biết nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt tôn
giáo thời kì này so với thời Lê Sơ?
HS: suy nghĩ, trả lời
GV: Nhấn mạnh nguyên nhân sự khác biệt đó là do tình hình
chính trị, xã hội, đất nước bị chia cắt chế độ phong kiến tập
quyền thay bằng phân quyền, tư tưởng Nho giáo là bệ đỡ của
chế độ phong kiến tập quyền không còn thích hợp nữa, nhân
dân bị đói khổ, li tán, khát khao được thống nhất là nguyện
vọng của nhân dân vì thế tôn giáo (Phật, Đạo, sinh hoạt
truyền thống) chính là những thứ mà họ tìm đến để bày tỏ
nguyện vọng tha thiết của mình
? Vì sao đạo Thiên Chúa bị các chúa Trịnh – Nguyễn ngăn
cấm mà vẫn tồn tại trong nhân dân?
HS: Suy luận, trả lời
GV: HD HS trả lời Nêu tư tưởng của đạo Thiên Chúa, sử
dụng câu hỏi gợi mở
? Chế độ chính trị xã hội nước ta làm cho nhân dân cuộc
sống như thế nào? Mong muốn của họ khi lâm vào hoàn
cảnh, cuộc sống như vậy?
GV: Tư tưởng của đạo Thiên Chúa phù hợp với tâm tư
nguyện vọng của nhân dân, an ủi cuộc sống bần cùng, cơ
cực, bế tắc đương thời
Hoạt động 2: Tìm hiểu về sự ra đời của chữ Quốc Ngữ (8
phút)
GV: Dựa vào SGK em hãy cho biết:
? Tính đến thời kì Lê Sơ, nước ta có những loại chữ nào?
HS: Dựa vào kiến thức đã học, trả lời
Thời kì này một loại chữ mới ra đời đó là chữ Quốc Ngữ,
chữ Quốc Ngữ chính là chữ ngày nay chúng ta đang dùng
? Em hãy cho biết nguồn gốc của chữ Quốc Ngữ?
HS: Dựa vào SGK, khái quát
GV: Nhấn mạnh, sự ra đời của chữ Quốc Ngữ xuất phát trừ
nhu cầu truyền đạo, vai trò to lớn của các giáo sĩ phương
Tây, nhất là giáo sĩ - lếch- xăng đơ Rốt trong việc sáng tạo ra
chữ Quốc Ngữ Cho đến thế kỉ XVII, tiếng Việt đã phong
phú và trong sáng
Một số giáo sĩ phương Tây trong đó có giáo sĩ A- lếch- xăng
đơ Rốt là người có đóng góp quan trọng, đã dùng chữ cái La
Tinh để ghi âm tiếng Việt và truyền đạo
? Đặc điểm của loại chữ mới này?
HS: Dựa vào SGK, trả lời
? Vai trò của chữ Quốc Ngữ trong đời sống văn hóa của dân
tộc?
HS: Nêu được vai trò của chữ Quốc Ngữ
GV: Với những ưu điểm tiện lợi, khoa học, dễ học, chữ
Quốc Ngữ đã trở thành chữ viết chính thức của dân tộc Điều
2 Sự ra đời chữ Quốc Ngữ
- Đến thế kỉ XVII, tiếng Việt đã phong phú và trong sáng
- Xuất phát từ nhu cầu truyền đạo Các giáo sĩ đã dùng chữ cái La Tinh ghi
âm tiếng Việt
- Đây là chữ Việt tiện lợi, khoa học,
dễ phổ biến vì thế lan rộng ra nhân dân và ngày nay trở thành chữ Quốc Ngữ của nước ta
Trang 3này thể hiện dân tộc ta là một dân tộc ham học hỏi biết tiếp
thu tinh hoa văn hóa thế giới để làm giàu cho văn hóa dân
tộc
GV nhấn mạnh: Việt Nam là nước duy nhất ở châu Á có
chữ viết theo hệ Latinh, còn hầu hết các nước châu Á đều
viết theo kiểu tượng hình
Hoạt động 3: Tìm hiểu về văn học và nghệ thuật dân gian
ở thế kỉ XVI - XVIII (12 phút)
? Em hãy nêu tình hình văn học nước ta ở các thế kỉ
XVI-XVII?
HS: Dựa vào SGK, trả lời
? Nêu các tác giả, tác phẩm truyện Nôm, nội dung của các
truyện Nôm? Ở chương trình văn học 7 em đã được học
truyện Nôm nào?
HS: Dựa vào SGK và kiến thức văn học, trả lời
? Đến thế kỉ XVIII, văn học nước ta có đặc điểm gì?
HS(yếu): Dựa vào SGK, trả lời
GV: Chốt, ghi bảng
Khẳng định sự phát triển mạnh mẽ của nền văn học thời kì
này
? Vì sao văn học lại phát triển mạnh mẽ?
GV: Do bối cảnh lịch sử của đất nước, văn học là nơi để
nhân dân bày tỏ tâm tư của mình, chế giễu chế độ xã hội bất
công thối nát
? Em hãy đặc điểm nghệ thuật dân gian nước ta thế kỉ XVI –
XVIII?
GV: chốt, nghệ thuật dân gian như múa trên dây, múa đèn,
ảo thuật, điêu khắc, nghệ thuật sân khấu như chèo tuồng, hát
ả đào được khôi phục và phát triển
3 Văn học và nghệ thuật dân gian
* Văn học chữ Nôm
- VH chữ Nôm được phát triển nhiều hơn trước, nhiều nhà thơ tiêu biểu như Đào Duy Từ, Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Nội dung:
+ Ca ngợi hạnh phúc của con người + Tố cáo sự bất công trong xh, sự thối nát của triều đình
*Văn học dân gian: - Phát triển với nhiều thể loại phong phú
* Nghệ thuật dân gian: Được khôi phục và phát triển
- Điêu khắc gỗ: đơn giản mà dứt khoát, tự nhiên, mềm mại
- Sân khấu, tuồng
5 Củng cố: (3 phút) HS: Trả lời nhanh
- Đạo Thiên Chúa do bộ phận nào truyền bá vào nước ta?
- Chữ Quốc Ngữ ra đời là do nhu cầu gì?
- Ai là người góp phần quan trọng cho sự ra đời của chữ Quốc Ngữ ở nước ta?
- Thế kỉ XVIII, dòng văn học nào phát triển mạnh?
6 Hướng dẫn học tập ở nhà: (1 phút)
- Em hãy tìm hiểu về tư tưởng của tôn giáo mà các em đang tôn thờ
- Học bài theo vở ghi Chuẩn bị bài 24
IV RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………