khái niệm quang tâm trong phân kì thì chúng sẽ gặp - Cho hs trà lời câu hỏi trục SGK và trả lời câu hỏi của nhau tại một điểm trên trục chính của thấu kính có đặc GV chính, cùng phía với[r]
Trang 1Tuần: 25 Ngày soạn: 02/02/2018 Tiết : 49 Ngày dạy : 06/02/2018
I Mục tiêu :
1
Kiến thức :
- Nhận biết được thấu kính phân kì
- Mô tả được đường truyền của các tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì
2 Kĩ năng :
- Vẽ được đường truyền của các tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì
3 Thái độ :
- Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả công việc
II Chuẩn bị :
1 GV: - 1 TKPK có tiêu cự khoảng 12cm; 1 giá quang học; 1 cây nến cao khoảng 5cm
2 HS: - Đọc trước bài mới.
III Tổ chức hoạt động dạy và học :
1 Ổn định lớp: - Kiểm tra sĩ số vệ sinh lớp.
9A1
9A2
9A3
9A4
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ? Có những cách nào để nhận biết thấu kính hội tụ?
3 Tiến trình:
GV tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới
- Nghe nội dung GV đặt vấn
đề theo phương án SGK
- HS làm theo yêu cầu của GV
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm của thấu kính phân kì
- Cho hs trả lời C1 Thông
báo về thấu kính phân kì?
- Cho một vài hs nhận xét về
hình dáng của thấu kính
phân kì và so sánh với thấu
- Từng hs thực hiện C1: Có thể nhận biết thấu kính phân
kì một trong ba cách sau:
- Dùng tay phân biệt độ dày phần rìa và độ dày phần giữa của thấu kính Nếu thấu kính
I Đặc điểm của thấu kính phân kì:
1 Quan sát và tìm cách nhận biết:
C1: - Dùng tay phân biệt độ dày phần rìa và độ dày phần
Bài 44 THẤU KÍNH PHÂN KỲ
Trang 2kính hội tụ và hoàn thành
câu C2?
- Hướng dẫn hs làm thí
nghiệm như hình 44.1 và trả
lời C3?
- Thông báo hình dáng mặt
cắt và kí hiệu thấu kính phân
kì
phần rìa mỏng hơn phần giữa thì đó là thấu hội tụ
- Đưa TK lại gần dòng chữ trên trang sách Nếu nhìn qua
TK thấy dòng chữ lớn hơn so với dòng chữ đó khi nhìn trực tiếp thì đó là TKHT
- Dùng TK hứng AS mặt trời hoặc ánh sáng ngọn đèn đặt ở
xa lên màn hứng Nếu chùm sáng đó HT trên màn hình thì
đó là TKHT
- Từng hs thực hiện C2: Thấu kính phân kì có độ dày phần rìa lớn hơn phần giữa, ngược hẳn với thấu kính hội tụ
- Các nhóm bố trí thí nghiệm như 44.1 SGK
- Từng hs quan sát thí nghiệm
để trả lời C3: Chùm tia tới song song cho chùm tia ló là chùm phần kì nên ta gọi thấu kính đó là phân kì
giữa của thấu kính Nếu thấu kính phần rìa mỏng hơn phần giữa thì đó là thấu kính hội tụ Đưa thấu kính
lạ gần dòng chữ trên trang sách Nếu nhìn qua thấu kính thấy dòng chữ lớn hơn
so với dòng chữ đó khi nhìn trực tiếp thì đó là thấu kính hội tụ Dùng thấu kính hứng ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng ngọn đèn đặt ở xa lên màn hứng Nếu chùm sáng
đó hội tụ trên màn hình thì
đó là thaấu kính hội tụ
C2: Thấu kính phân kì có độ dày phần rìa lớn hơn phần giữa, ngược hẳn với thấu kính hội tụ
2 Thí nghiệm:
C3: Chùm tia tới song song cho chùm tia ló là chùm phần kì nên ta gọi thấu kính
đó là phân kì
Hoạt động 3: Tìm hiểu trục chính,quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính phân kì
- Cho hs tiến hành làm lại
TN hình 44.1 SGK?
- Theo dõi và hướng dẫn các
nhóm yếu làm TN, quan sát
lại hiện tượng để trả lời C4?
- Gợi ý: Dự đoán xem tia nào
có thể truyền thẳng Tìm
cách kiểm tra dự đoán (dùng
bút đánh dấu đường truyền
của tia sáng trên màn hứng,
dùng thước thẳng để kiểm tra
đường truyền đó)
- Cho đại diện một vài nhóm
trả lời C4?
- Cho hs trà lời câu hỏi trục
chính của thấu kính có đặc
điểm gì? GV nhắc lại khái
niệm trục chính?
- Các nhóm tiến hành làm lại
TN
- Từng hs quan sát thảo luận nhóm để trả lời C4: Tia ở giữa khi đi qua quang tâm của thấu kính phân kì tiếp tục truyền thẳng không bị đổi hướng Có thể dùng thước thẳng để kiểm tra dự đoán đó
- Từng hs đọc thông báo về trục chính trong SGK và trả lời câu hỏi của GV
- Từng hs đọc thông báo về khái niệm quang tâm trong SGK và trả lời câu hỏi của GV
-Các nhóm tiến hành làm lại thí nghiệm như hình 44.1
II Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính phân kì:
1 Trục chính: C4: Tia ở giữa khi đi qua quang tâm của thấu kính phân kì tiếp tục truyền thẳng không bị đổi hướng Có thể dùng thước thẳng để kiểm tra dự đoán đó
2 Quang tâm:
3 Tiêu điểm: C5: Nếu kéo dài chùm tia ló ở thấu kính phân kì thì chúng sẽ gặp nhau tại một điểm trên trục chính, cùng phía với chùm tia tới có thể dùng thước thẳng kiểm tra dự đoán đó
Trang 3- Cho hs đọc phần thông báo
và trả lời câu hỏi sau: Quang
tâm của thấu kính có đặc
điểm gì?
- Cho hs làm làm thí nghiệm
như hình 44.1 SGK, theo dõi
hướng dẫn nhóm hs TN yếu,
có thể gợi ý nghư sau: Dùng
bút đánh dấu đường truyền
của tia sáng ở trên màn
hứng, dùng thước thẳng đặt
vào đường truyền đã đánh
dấu để vẽ tiếp đường kéo
dài
- Cho một vài nhóm trả lời
C5?
- Cho một hs lên bảng làm
C6 và trình bày ý kiến của
mình trước lớp
- Cho hs tự đọc khái niệm về
tiêu điểm và trả lời: Tiêu
điểm của TKPK được xác
định như thế nào? Nó có đặc
điểm gì khác so với TKHT?
- GV chính xác hoá câu trả
lời của HS
- Cho hs trả lời câu hỏi: Tiêu
cự của TKPK là gì?
- Trả lời C5: Nếu kéo dài chùm tia ló ở thấu kính phân
kì thì chúng sẽ gặp nhau tại một điểm trên trục chính, cùng phía với chùm tia tới có thể dùng thước thẳng kiểm tra
dự đoán đó
-Từng nhóm làm C6: Hình 44.1 biểu diễn chùm tia tới và chùm tia ló trong TN
Từng hs đọc phần thông báo khái niệm về tiêu điểm trong SGK và trả lời và trả lời câu hỏi của GV
- Tìm hiểu khái niệm tiêu cự:
hs tự đọc khái niệm về tiêu
cự và trả lời câu hỏi của GV
4 Tiêu cự:
Hoạt động 4: Vận dụng ( 8 phút)
- Cho hs trả lời C7, C8, C9
- Theo dõi và kiểm tra hs
thực hiện C7?
- Thảo luận với cả lớp để trả
lời C8?
- Đề nghị một hs phát biểu
trả lời C9?
- Cá nhận hs trả lời các câu hỏi
C7: Tia ló của tia tới 1 kéo dài
đi qua tiêu điểm F
Tia ló của tia tới 2 qua quang tâm, truyền thẳng không đổi hướng
C8: Kính cận là thấu kính phân kì, có thể nhận biết một trong hai cách sau:
- Phần rìa của thấu kính mỏng hơn phần giữa
III Vận dụng:
C7: Tia ló của tia tới 1 kéo dài đi qua tiêu điểm F Tia
ló của tia tới 2 qua quang tâm truyền thẳng không đổi hướng
C8: Kính cận là thấu kính phân kì, có thể nhận biết một trong hai cách sau:
- Phần rìa của thấu kính mỏng hơn phần giữa
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn
Trang 4-Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ ấy
C9: TKPK có những đặc điểm trái ngược với thấu kính hội tụ:
-Phần rìa thấu kính phần kì dày hơn phần giữa
-Chùm sáng tới song song với trục chính của thấu kính phân
kì , cho chùm tia ló phân kì
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ ấy
so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ ấy
C9: TKPK có những đặc điểm trái ngược với thấu kính hội tụ:
-Phần rìa thấu kính phần kì dày hơn phần giữa
-Chùm sáng tới song song với trục chính của thấu kính phân kì , cho chùm tia ló phân kì
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn
so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ ấy
IV Củng cố:
- Cho hs đọc phần ghi nhớ sgk
- Củng cố lại các kiến thức đã học trong bài
V
Hướng dẫn về nhà:
- Về nhà học thuộc phần ghi nhớ
- Cho hs đọc phần có thể em chưa biết
- Làm bài tập SBT, xem trước bài 45 SGK
VI.Rút kinh nghiệm:
