Trong những lời văn trên tác giả đã dùng cảm giác và tưởng tượng để miêu tả cội nguồn của Cốm .Hãy nêu tác dụng của cách miêu tả này ?Vừa gợi hình vừa gợi cảm , khêu gợi cảm xúc và tưởng[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày day:
TUẦN 15
TIẾT 57
Văn bản :
MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON : CỐM
(Thạch Lam)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Thạch Lam
- Phong vị đặc sắc nét đẹp văn hoá truyền thống của Hà Nội trong món quà độc đáo và giản
dị : Cốm
- Cảm nhận tinh tế, cảm xúc nhẹ nhàng, lời văn duyên dáng, thanh nhã, giàu sức biểu cảm của
nhà văn Thạch Lam trong văn bản
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu văn bản tuỳ bút có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Sử dụng các yếu tố biểu cảm giới thiệu một sản vật vật của quê hương
3 Thái độ:
- Biết quý trọng những sản vật của quê hương
4 Định hướng hình thành và phát triển năng lực :
- Hình thành năng lực cảm thụ văn học
- Năng lực hoạt động nhóm, hợp tác thảo luận và giao tiếp
II BẢNG MÔ TẢ VÀ HỆ THỐNG CÂU HỎI:
1.Tìm hiểu chung
2 Phân tích :
a Cảm nghĩ về
nguồn gốc cốm
và giá trị của
cốm
b Cảm nghĩ về
sự thưởng thức
Cốm
3.Tổng kết và
-Tác giả , Thanh Lam ?
- Tác phẩm ?
-Thấy được sự bộc lộ rất rõ tinh
tế về thiên nhiên
-Cốm là thứ quà bình dị
- Thưởng thức món quá bình dị như thế nào -Đọc lại những
- Hiểu như thế nào về thể loại : tùy bút ?
- Phân chia bố cục
-Tác giả đã huy động nhiểu cảm giác để cảm nhận
về đối tượng ? ( đặc biệt là khứu giác )
- Thấy được cái nhìn văn hóa trong ẩm thực
- Hiểu được thứ
-Tìm hiểu qua các từ ngữ đặc biệt là tính từ miêu tả tính tế hương vị và cảm giác
- Nhẹ nhàng , trân trọng
- Suy nghĩ về văn
- Diễn tả bình luận về một phương diện giá trị văn hóa của Cốm gắn liền với tục lệ siêu tết
- Suy nghĩ và nhận xét về văn hóa ẩm thực của dân tộc
- Thấy được giá
Trang 2Luyện tập phần trọng tâm
của văn bản
quà lúa non – bình dị
hóa ẩm thực Việt Nam
trị về nội dung và nghệ thuật của bài
III.CHUẨN BỊ:
- Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Đọc thuộc lòng văn bản:Tiếng gà trưa , nêu nội dung, nghệ thuật của bài thơ?
? Trình bày cảm nhận của em về bài thơ?
3 Bài mới : H Đ1- GV giới thiệu bài
Đã là người Hà Nội, hay từng sống một thời gian ở Hà Nội, mấy ai không một lần ăn cốm
với chuối tiêu vào những ngày mùa thu mát trời? Nhưng sẽ thú vị, ngon lành, thơm thảo hơn nhiều nhiều nếu chúng ta được thưởng thức những bài tuỳ bút- những bài thơ bằng văn xuôi về Cốm của Nguyễn Tuân, Thạch Lam, Băng Sơn Bài Cốm của Thạch Lam được trích từ tập tuỳ
bút Hà Nội Băm Sáu Phố Phường viết về các thứ quà riêng của Hà Nội từ trứơc CMT8 năm
1945
và năng lực cần đạt
-Kĩ năng nhận biết
về thông tin tác giả
phẩm
* HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn tìm
hiểu vài nét về tác giả,tác phẩm
? Hãy giới thiệu vài nét về tác giả Thạch
Lam
GV nói thêm về Thạch Lam : Là em
ruột của Nhất Linh và Hoàng Đạo Từng
tham gia biên tập tờ báo “Phong hóa
ngày nay …”Mất vì bệnh lao ở Yên Phụ
–Hà Nội
? Hãy cho biết thể loại của bài “Một thứ
… ”
? Em biết gì về thể loại Tuỳ bút ?
(sgk/161)
*GV nói thêm : Văn bản viết trước 1945
trong tập “Hà Nội …sáu phố phường “
Nhưng nhà văn qua sự hiểu biết sâu sắc
các phong tục dân tộc ,đã thể hiện tình
cảm đúng đắn đối với văn hoá dân tộc
,với các quan điểm mà ngày nay ta thấy
I TIM HIỂU CHUNG :
1 Tác giả, tác phẩm:
- Thạch Lam (1910-1942).Sinh tại Hà
Nội, là nhà văn lãng mạng trong nhóm
Tự Lực Văn Đoàn, được biết với các truyện ngắn và bút kí trước Cách mạng
Sáng tác của Thạch Lam thể hiện tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của ông đối với con người và cuộc sống
- Thể loại: Tuỳ bút: Là một thể văn gần với bút kí, kí sự nhưng thiên về biểu cảm, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ tình cảm của tác giả trước các hiện tượng, các vấn đề của cuộc sống, ngôn ngữ thường giàu hình ảnh và chất trữ tình
- Xuất xứ : Rút tập “Hà Nội băm sáu phố phường “, năm 1943 –Tập tuỳ bút cuối cùng của ông
2.Đọc –chú thích:
Trang 3vẫn còn tiếp tục phát huy
- GV: Đọc mẫu ,nêu yêu cầu đọc ,chú ý
hs giọng biểu cảm ở những từ ngữ gợi
cảm , nhịp điệu
- Gv: Giải thích một số từ khó SGK.
- HS: 3 hs đọc tiếp
? Dựa vào mạch cảm xúc của tác giả ,em
hãy chia bố cục văn bản ?
- HS: Thảo luận nhóm chia đoạn , 3
đoạn (đánh dấu sgk)
?Nội dung cuả mỗi đoạn là gì?
HĐ3 :Đọc –hiểu VB
? Theo dõi phần 1 văn bản ,cho biết cảm
nghĩ về nguồn gốc của cốm được tác giả
trình bày trong mấy đoạn văn ngắn ?
- HS: 2 đoạn văn
? Mỗi đoạn nói gì ?
HS: Đ1: Cội nguồn của cốm
Đ2 : Nơi cốm nổi tiếng
? Ở đoạn 1 tác giả đã mở đầu bài viết về
cốm bằng những hình ảnh ,chi tiết nào ?
? Em có nhận xét gì về cách dẫn nhập
vào bài tuỳ bút này của tác giả ?
+ Cơn gió mùa hạ ….tinh khiết Tự
nhiên , gợi cảm
+ Ấn tượng của khứu giác “ngửi” Tạo
giá trị biểu cảm cho đoạn văn.
? Cội nguồn của cốm qua cách trình bày
của tác giả là do đâu? Câu văn nào cho
em biết điều đó ?
HS : Tự bộc lộ, gạch sgk
? Ở đoạn văn thứ 2 tác giả cho ta biết
thêm điều gì về cốm?
? Tại sao Cốm gắn với tên làng Vòng ?
HS: + Làng Vòng là nơi nổi tiếng nghề
làm cốm
+ Cốm : Dẻo, thơm , ngon nhất
(chất lượng )
+ Cô gái làng vòng bán cốm : Xinh
đẹp , gọn ghẽ( Hình thức)
? Hình ảnh cô hàng cốm (hình ảnh minh
hoạ) áo quần gọn ghẽ với dấu hiệu …
Thuyền rồng có ý nghĩa gì?
3 Bố cục: 3 đoạn
- P1: Từ đầu Như chiếc thuỳên rồng:
Cảm nghĩ về nguồn gốc Cốm
- P2: Tiếp .Cao quý , kín đáo và nhũn nhặn: Cảm nghĩ về giá trị của cốm
- P3 : Còn lại: Cảm nghĩ về sự thưởng thức Cốm
II.Đọc –hiểu văn bản:
1 Cảm nghĩ về nguồn gốc Cốm -Cơn gió mùa hạ .thanh nhã, tinh
khiết->cảm nhận bằng khứu giác =>
cách vào bài tự nhiên thể hiện sự tinh
tế của tác giả
- Khi đi qua cánh đồng xanh mùi thơm mát của bông lúa non …
- Trong cái vỏ xanh kia ….ngàn hoa cỏ
- Dưới ánh nắng ….của trời
- Một loạt cách chế biến ,cách làm cốm truyền từ đời này sang đời khác -> Cốm làng Vòng
Từ ngữ chọn lọc ,tinh tế ,giàu sức biểu cảm Câu văn có nhịp điệu gần với thơ
Cốm là thứ quà đặc biệt của bàn tay khéo léo
=> Yêu quí trân trọng cội nguồn trong sạch, đẹp đẽ, giàu sắc thái văn hoá dân tộc của Cốm.
Kĩ năng , năng lực cảm thụ
về thứ quà bình
dị
Kĩ năng biết quí trọng , trân trọng
Trang 4HS: + Cốm gắn liền với vẽ đẹp của
người làm ra cốm
+ Cái cách cốm đến với người thật
duyên dáng , lịch thiệp
Vẻ đẹp con người tôn lên vẻ đẹp của
cốm
? Trong những lời văn trên tác giả đã
dùng cảm giác và tưởng tượng để miêu
tả cội nguồn của Cốm Hãy nêu tác dụng
của cách miêu tả này ?(Vừa gợi hình vừa
gợi cảm , khêu gợi cảm xúc và tưởng
tượng nơi người đọc Thể hiện sự tinh tế
trong cảm thụ Cốm của tác giả )
? Từ đó em nhận biết được điều gì về sự
hình thành của Cốm?
? Theo em tác giả bộc lộ cảm xúc nào
qua đoạn văn trên?
HS : Tự bộc lộ ,giáo viên nhận xét , chốt
ý GV chuyển ý :
? Chỉ bằng một câu thôi nhưng tác giả đã
khái quát được giá trị của cốm Theo em
câu đó là câu nào ?
Hs: Nêu và gạch sgk/160
? Qua lời văn đó em hiểu gì về thứ quà
:Cốm?
? Những câu văn sau đó tác giả cụ thể hơn
giá trị của Cốm như thế nào ?
HS: Cốm : Làm quà sêu tết Hồng cốm tốt
đôi….
? Sự hoà hợp tương xứng của hồng cốm
được phân tích trên những phương diện
nào ?
+ Màu sắc :…không bao giờ có 2 màu
hoà hợp hơn…
+ Hương vị : Thanh đạm+ ngọt sắc nâng
đỡ nhau…
? Nhận xét về phương thức biểu đạt của
đoạn văn này?
? Như thế ở đoạn 2 này giá trị của cốm
được phát hiện trên những phương diện
nào ?
? Ở cuối đoạn 2 nhân nói về những phong
tục tốt đẹp của dân tộc tác giả còn thể hiện
2 Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
- Cốm là thứ quà riêng biệt của đất nước thức dâng cánh đồng … hương vị mộc mạc ,giản dị ,thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam,
-> khái quát những giá trị đăc sắc chứa đựng trong hạt cốm khiêm nhường
=>Cốm là đặc sản của dân tộc
- Hồng cốm là thứ quà sêu tết -Màu sắc: xanh tươi và đỏ thắm
-Hương vị: thanh đạm và ngọt
sắc->nâng đỡ nhau để hạnh phúc được lâu bền
Lời nhận xét ,bình luận
=>yêu quí, trân trọng giá trị đẹp đẽ
giàu sắc thái văn hóa dân tộc của cốm
cội nguồn trong sạch giàu sắc thái văn hóa của dân tộc
Trang 5quan điểm gì ?
HS: Bình luận ,phê phán thói chuộng
ngoại …không biết thưởng thức sản vật
cao quí mà giản dị của truyên thống dân
tộc
? Qua đó tác giả muốn truyền tới bạn đọc
tình cảm và thái độ nào trong ứng xử với
thức quà dân tộc là Cốm?
HS: Trân trọng ,giữ gìn cốm như 1 vẻ đẹp
văn hóa dân tộc
? Ở đoạn cuối tác giả bàn về sự thưởng
thức cốm trên hai phương diện,đó là
những phương diện nào?(ăn và mua )
? Câu văn nào bàn về cách thưởng thức đó
?
+ HS: Tự bộc lộ
HĐ 4:Tổng kết
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật của
GV bình : Cốm là lộc của trời ,người ,
thần lúa Cốm là thức ăn vừa cụ thể vừa
trừu tượng …do đó đừng thọc tay (dung
tục)mà nâng đỡ…( tinh tế ) ăn thong thả
…
? Như vậy em thấy được thái độ của tác
giả như thế nào đối với thứ quà của lúa
non
? Bài tuỳ bút đã thể hiện nội dung và nghệ
thuật đặc sắc nào ?
HS: Đọc ghi nhớ sgk/163
HD5:Luyện tập –củng cố
- Đọc lại văn bản ,nắm được thế nào là thể
loại tuỳ bút
- Bố cục của văn bản
- Nêu cảm nghĩ của em về nguồn gốc cốm
4.Dặn dò:
- Học bài cũ ,đọc biểu cảm
- Soạn bài : chơi chữ
3 Cảm nghĩ về sự thưởng thức Cốm:
- Ăn: Thong thả từng chút , ngẫm nghĩ
- Mua: Nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chắt chiu,mà vuốt ve ,kính trọng lộc của trời cho , người ,thần lúa
Lời bàn bạc, khuyên răn hết sức biểu cảm
Cái nhìn văn hoá với việc ẩm thực
* Cốm : Giá trị tinh thần đáng được chúng ta trân trọng ,giữ gìn
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Lời van trang trọng, tinh tế, đầy cảm xúc, giàu chất thơ
- Chọn lọc các chi tiết gợi nhiều liên tưởng, kỉ niệm
- Sáng taọ trong lời văn xen kể và tả chậm rãi, ngẫm nghĩ, mang nặng tính chất tâm tình, nhắc nhở nhẹ nhàng
2 Nội dung:
- Bài văn là sự thể hiện thành công những cảm giác lắng đọng, tinh tế mà sâu sắc của Thạch Lam về văn hoá và lối sống của người Hà Nội
IV Luyện tập:
V RÚT KINH NGHIỆM: