Chuyen de Doi moi PP Day va Hoc

Xuất phát từ những mối quan tâm ấy, tôi xin được trao đổi một thực tế - một thực trạng đáng buồn, đó là sự yếu kém đến khó tưởng tượng của đại đa số học sinh phổ thông hiện nay trong v[r]

TỔ VẬT LÝ - CN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH TĂNG CƯỜNG KỸ NĂNG VẬN DỤNG KIẾN THỨC VẬT LÝ VÀO THỰC TẾ

ĐỜI SỐNG

I ĐẶT VẤN ĐỀ

II NỘI DUNG

1 THỰC TRẠNG VỀ VẤN ĐỀ

2 MỘT SỐ NGUYÊN NHÂN CƠ BẢN

3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ

III KẾT LUẬN

Với trách nhiệm của người giáo viên vật lí trực tiếp đứng lớp

giảng dạy ở trường trung học phổ thông nhiều năm, chúng tôi

quan tâm nhiều đến chất lượng học tập của học sinh, đến suy nghĩ, tâm tư tình cảm của học sinh đối với bộ môn của mình, quan tâm nhiều đến việc đổi mới phương pháp dạy học sao cho chất lượng dạy và học vật lí của thầy trò chúng tôi đạt được hiệu quả tốt nhất trong những điều kiện hiện có

Xuất phát từ những mối quan tâm ấy, tôi xin được trao đổi

một thực tế - một thực trạng đáng buồn, đó là sự yếu kém đến khó tưởng tượng của đại đa số học sinh phổ thông hiện nay trong việc vận dụng kiến thức vật lí đã học vào thực tế cuộc sống của chính mình Trăn trở với thực tế nêu trên, tôi xin mạnh dạn được nêu ra

“Một số giải pháp giúp học sinh tăng cường kỹ năng vận dụng kiến thức vật lý vào thực tế đời sống” Có thể những giải pháp

này còn mang tính rời rạc chưa có tính hệ thống nhưng nó phần nào cải thiện thực trạng trên

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nhiều học sinh lớp 10 còn không thể giải thích được những hiện tượng rần gần gũi với đời sống:

Tại sao khi đi xe máy dưới trời mưa, ta lại có cảm giác những giọt nước mưa không rơi theo phương phẳng đứng mà theo

phương xiên (trong điều kiện không có gió), hắt cả vào mặt, vào mắt của ta?

Một người chặt cây và 2 người phụ kéo cho cây đổ Để cây đổ theo ý muốn người ta dùng 2 sợi dây cột tại một điểm trên cao rồi kéo về 2 phía khác nhau không trùng với phương người đó mong muốn Tại sao không cột 1 sợi dây rồi kéo thẳng xuống nơi cây phải đổ mà phải cột hai dây như vậy và kéo 2 sợi dây

như thế nào để cây đổ xuống?

THỰC TRẠNG VỀ VẤN ĐỀ

Tại sao mặt đường chỗ cong phải làm nghiêng hay những vận động viên đua

xe máy phải nghiêng xe nhiều đến vậy khi phải qua những chỗ đường vòng?

Ví dụ 1 Trong phần kiểm tra bài cũ bài Định luật bảo toàn động lượng ta có thể đặt câu hỏi :

Thế nào là hệ kín? Phát biểu định luật bảo toàn động

lượng? Giải thích tại sao khi một người nhảy từ trên cao

xuống mặt đất cứng, người đó phải khuỵu chân lúc chạm đất?

Trả lời:

+ Hệ kín: SGK Vật lý 10 nâng cao (trang 144)

+ Định luật bảo toàn động lượng: SGK Vật lý 10 nâng cao (trang 145)

+ Khi người nhảy từ trên cao xuống đất, ngay trước và sau

khi chạm đất độ biến thiên động lượng rất lớn Khuỵu

chân để kéo dài thời gian chân chạm đất, như vậy sẽ giảm được lực tác dụng xuống đất và theo định luật III Newton lực do mặt đất tác dụng lên chân người cũng giảm, tránh khỏi chấn thương.

Ví dụ 2 Trong bài sự nở vì nhiệt của vật rắn ta có

thể đặt câu hỏi: Em hãy giải thích tại sao một số

ngôi nhà sau khi xây dựng một thời gian thì

trần hay tường bị nứt?

Trả lời: Có thể có 2 lí do:

- Khi xây dựng việc gia cố móng không tốt, nhà bị lún nhưng không đều nên dẫn đên nứt.

- Khi xây tường hay đổ trần nhà, người thợ trộn bê tong không đúng tỉ lệ nên trời nóng hay lạnh sự dãn nở vì nhiệt của bê tong và sắt, thép không đều nên gây ra nứt

Ví dụ 3 Trong bài Sự hóa hơi và ngưng tụ - vật lý 10 ta có thể

đặt câu hỏi:Em hãy nêu một vài ứng dụng về sự bay hơi và ngưng tụ trong thực tế đời sống?

Trả lời: Một vài ví dụ về sự bay hơi và ngưng tụ trong thực tế

đời sống:

- Khi trồng cây người ta cắt bớt lá để giảm sự bay hơi của nước

- Người ta thường làm muối vào mùa nắng

- Nấu rượu: để tách rượu, người ta đun cho rượu hóa hơi, sau đó làm lạnh cho ngưng tụ thành rượu

- Chế tạo các lò sấy để làm cho sản phẩm chóng khô

- Muốn quần áo mau khô thì phải trải rộng ra và phơi ở những chỗ nhiều nắng và gió

- Khi pha sơn ta nên pha bằng xăng hay dầu mà không nên pha bằng nước Vì pha bằng xăng hay dầu thì sơn chóng khô hơn

• Ví dụ 4 Khi dạy bài hiện tượng khúc xạ ánh sáng

lớp 11 ta có thể đặt câu hỏi:

Khi đi bơi hoặc xuống ao hồ, sông ngòi, bể bơi cần

chú ý điều gì?

• Trả lời: Chú ý khi bơi: Những người không biết bơi

và đang tập bơi thường hay quên định luật khúc xạ ánh sáng nên có thể gặp hậu quả đáng tiếc, đôi khi nguy hiểm bởi tất cả các vật chìm trong nước dâng lên cao hơn vị trí thực của chúng Đáy hồ ao, sông ngòi, bể bơi hình như được nâng lên do đó làm độ sâu của nước giảm đi Sự nhầm lẫn về độ sâu của nước có thể nguy hiểm cho tât cả mọi người đặc biệt những người thấp nhỏ hay trẻ em.

Ví dụ 5 Trong bài Đặc trưng sinh lí của âm lớp 12, ta có thể hỏi: Dân gian có câu” Thùng rỗng kêu to” Điều này có đúng về mặt kiến thức vật lý không? Cho biết ý kiến của em.

Trả lời: Câu nói trên thường để châm biếm những người làm

việc không ra gì, nhưng nói thành tích thì giỏi Tuy nhiên câu nói trên về mặt kiến thức vật lý lại rất đúng Khi gõ vào chiếc thùng rỗng bên trong ( như chiếc thùng làm bằng tôn không đựng gì bên trong), phần thùng bị gõ có khả năng dao động mạnh tạo ra âm to Trong khi đó những chiếc thùng đặc (thùng tôn đó chứa đầy gạo) khi gõ nó chẳng thể dao động mạnh nên phát ra âm nhỏ, không vang xa

Ví dụ 6 Một máy bay theo phương thẳng ngang với vận tốc v1= 150m/s, ở độ cao 2km (so với mực nước biển) và cắt bom tấn công một tàu chiến.Lấy g = 10m/s2 và bỏ qua sức cản không khí

1 Tìm khoảng cách giữa máy bay và tàu chiến theo phương ngang để máy bay cắt bom rơi trúng đích khi tàu đang chạy với vận tốc v2= 20m/s?Xét hai trường hợp:

a Máy bay và tàu chiến chuyển động cùng chiều

b Máy bay và tàu chiến chuyển động ngược chiều

2 Cũng ở độ cao đó, vào đúng thời điểm khi máy bay bay

ngang qua một khẩu pháo đặt cố định trên mặt đất (cùng độ cao với mặt biển) thì pháo nhả đạn Tìm vận tốc ban đầu nhỏ nhất của đạn để nó trúng máy bay và xác định góc bắn khi đó Cho biết: Máy bay và tàu chiến chuyển động trong cùng một mặt phẳng thẳng đứng

Ví dụ 7 Có 5 tấm tôn xếp chồng lên nhau

Trọng lượng mỗi tấm là 150N và hệ số ma sát giữa các tấm là 0,2 Cần có một lực là bao nhiêu để:

1 Kéo hai tấm trên cùng

2 Kéo tấm thứ ba.