Giáo án lịch sử 7 tuần 11

Hoạt động tìm tòi, sáng tạo - Mục tiêu: + Kiến thức: biết được hoàn cảnh thành lập nhà Trần; những điểm giống và khác nhau về luật pháp so với thời Lý; những chủ trương trong việc xây dự[r]

- HS hệ thống hóa được toàn bộ kiến thức lịch sử của nước ta trong các thời Ngô –

Đinh - Tiền Lê – Lý

2 Kĩ năng

- Làm quen với kĩ năng quan sát tranh ảnh, phương pháp phân tích, lập bảng so

sánh, đối chiếu và vẽ sơ đồ

3 Thái độ

- Bước đầu có ý thức vươn lên trong xây dựng đất nước độc lập, tự chủ → Giáo

dục lòng tự hào dân tộc, ý thức xây dựng và bảo vệ văn hóa dân tộc cho HS

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực tự chủ, tự học

- Năng lực tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật; xác định mối liên hệ, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng; so sánh, phân tích, khái quát hóa; nhận xét, đánh giá, rút ra bài học lịch sử

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Giáo viên

+ Sách giáo khoa, giáo án, tài liệu tham khảo, máy tính, máy chiếu,

2 Học sinh: sách giáo khoa, vở ghi, vở bài tập, các đồ dùng học tập cần thiết III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1 phút,

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức(1p)

- Kiểm tra sĩ số học sinh

- Kiểm tra vệ sinh của lớp

7A 19/11/2020

2 Kiểm tra bài cũ KT vở của HS (2p)

3 Bài mới

3.1 Hoạt động khởi đông (1’)

- Gv giới thiệu khái quát phần ôn tập

3.2 Hoạt động hình thành kiến thức mới

Hoạt động 1

- Thời gian: 19p

- Mục tiêu: Nêu được những nét chính về lịch

sử nước ta buổi đầu độc lập thời Ngô – Đinh –

Tiền Lê (TK X)

- Phương pháp dạy học: thuyết trình, đàm

1 Nước ta buổi đầu độc lập thời Ngô – Đinh - Tiền Lê

a Nước ta buổi đầu độc lập:

thoại, vấn đáp,

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1

phút,

Bài cũ : Em hãy cho biết những biểu hiện về

ý thức tự chủ của Ngô Quyền trong việc xây

GV: Hãy mô tả bộ máy chính quyền trung

ương và địa phương thời Tiền Lê?

HS

GV: Hãy trình bày diễn biến cuộc kháng

chiến chống Tống lần thứ nhất do Lê

Hoàn ?

HS thảo luận nhóm, mô tả diễn biến bằng các

chú thích và cử đại diện lên bảng trình bày

GV: Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế

thời Đinh – Tiền Lê có bước phát triển?

HS

GV: Đời sống xã hội và văn hóa nước Đại

Cồ Việt có gì thay đổi?

HS trình bày đời sống văn hóa, xã hội bằng

- Mục tiêu: Nêu được những nét chính về tình

hình kinh tế, chính trị, xã hội nước Đại Việt

- Năm 967 Đinh Bộ Lĩnh thốngnhất đất nước

b Nước Đại Cồ Việt thời Đinh – Tiền Lê

- Nhà Đinh xây dựng đất nước

- Tổ chức chính quyền thời TiềnLê

- Cuộc kháng chiến chống Tốngcủa Lê Hoàn (981)

- Tình hình kinh tế - văn hóa – xãhội thời Tiền Lê

2 Nước Đại Việt thời Lý (Thế

kỉ XI – XII)

- Kĩ thuật dạy học: đặt câu hỏi, trình bày 1

HS: Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ Hình thư

GV: Nhà Lý luôn kiên quyết giữ vững trong

khi duy trì mối quan hệ ban giao với các

nước láng giềng theo nguyên tắc nào?

HS:

GV: Nhà Tống âm mưu xâm lược Đại Việt

lần thứ hai nhằm mục đích gì?

HS:

GV: Vua tôi nhà Lý đã làm gì trước âm mưu

xâm lược Đại Việt của nhà Tống?

HS: “Tiến công trước để tự vệ”

GV cho HS thảo luận

N1: Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến

chống Tống giai đoạn thứ nhất (1075) do Lý

Thường Kiệt chỉ huy?

HS:

N2: Em hãy trình bày cuộc kháng chiến

chống Tống giai đoạn thứ hai?

HS:

N3 : Trình bày nguyên nhân thắng lợi của

cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077) ?

HS thảo luận nhóm, mô tả diễn biến bằng các

chú thích và cử đại diện lên bảng trình bày

GV: trình bày bài thơ thần “Nam quốc sơn hà”

của Lý Thường Kiệt và cho biết ý nghĩa của

bài thơ

HS: Bài thơ đã nói rõ nền độc lập tự chủ của

Đại Việt đã có từ lâu đời, nếu như bị xâm

phạm thì quân giặc sẽ bị đánh tan tành

- Đời sống kinh tế, văn hóa thời

Lý phát triển

Gv chốt kt

Điều chỉnh, bổ sung:

3.3 Hoạt động củng cố, luyện tập(3p)

- Giáo viên củng cố từng phần

3.4 Hoạt động tìm tòi, sáng tạo: (3p)

- Vẽ sơ đồ và nhận xét bộ máy nhà nước dưới thời Tiền lê và Thời Lý

3.5 Hướng dẫn về nhà(1p)

- HS học bài cũ Toàn bộ những kiến thức đã được học

- Chuẩn bị chủ đề Đại Việt dưới thời Trần

Ngày soạn: 12/11/2020

Tiết 22,23,24,25,26,27,28,29

CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN

Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học: Nắm được tình hình nước

Đại Việt dưới thời nhà Trần.

Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học:

I Sự thành lập nhà Trần và sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền

c Phục hồi và phát triển kinh tế thời Trần

II Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm dưới thời Trần

1 Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)

a Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ

b Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ

2 Cuộc kháng lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)

a Chủ trương của nhà Nguyên

b Kế hoạch đối phó của nhà Trần

d Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lich sử

III Tình hình kinh tế, văn hóa thời Trần

1 Sự phát triển kinh tế

a Nông nghiệp

b Thủ công nghiệp

c Thương nghiệp

2 Sự phát triển văn hóa

a Đời sống văn hoá

b Văn học

c Giáo dục và khoa học kĩ thuật

d Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc

Bước 3: Xác định mục tiêu bài học

1 Kiến thức : Giúp học sinh nắm được:

- Hoàn cảnh thành lập nhà Trần.

- Tổ chức bộ máy Nhà nước thời Trần.

- Nội dung luật pháp thời Trần.

- Nhà Trần đã xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng.

- Những biện pháp phục hồi và phát triển kinh tế thời Trần.

- Chủ trương chính sách và những việc làm của vua quan nhà Trần để đối phó với

quân Mông Cổ

- Diễn biến chính cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ.

- Việc chuẩn bị xâm lược lần thứ hai của nhà Nguyên chu đáo hơn so với lần xâm

lược thứ nhất

- Diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên.

- Âm mưu quyết xâm lược Đại Việt lần thứ ba của quân Nguyên

- Vua tôi nhà Trần quyết tâm tiến hành cuộc kháng chiến chống lại nhà Nguyên

với các trận đánh lớn: Vân Đồn, Bạch Đằng và giành thắng lợi vẻ vang - Hiểuđược vì sao ở thế kỷ XIII, trong 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông –Nguyên quân dân Đại Việt đều giành thắng lợi

- Ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược.

- Biết được một số nét chính về tình hình kinh tế- xã hội của nước ta thời Trần.

- Biết được một số thành tựu phản ánh sự phát triển của văn hoá – giáo dục- khoa

học – kỹ thuật thời Trần đạt đến trình độ cao, có nhiều công trình nghệ thuật tiêubiểu

- Đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân ta dưới thời Trần rất phong phú và đa

dạng

- Một nền văn học phong phú, mang đậm bản sắc dân tộc, làm rạng rỡ cho nền văn

hóa Đại Việt

2 Kỹ năng:

- Đánh giá các thành tựu xây dựng Nhà nước pháp luật thời Trần.

- Làm quen với phương pháp so sánh.

- Học diễn biến các trận đánh bằng cách chỉ lược đo, bản đồ.

- Đọc và vẽ lược đồ, phân tích, đánh giá, nhận xét các sự kiện lịch sử.

- Rèn luyện kĩ năng sử dụng lược đồ để thuật lại, tóm tắt cc sự kiện lịch sử.

- Phân tích, so sánh sự kiện và nhân vật lịch sử trong 3 lần kháng chiến để rút ra

nhận xét chung

- Nhận xét, đánh giá các thành tựu kinh tế - văn hoá

- So sánh sự phát triển giữa thời Lý và Trần.

- Giúp học sinh nhìn nhận sự phát triển về xã hội và văn hoá qua phương pháp so

sánh với thời kỳ trước

- Phân tích, đánh giá, nhận xét những thành tựu văn hoá đặc sắc.

3 Thái độ:

- Tự hào về lịch sử dân tộc, về ý thức tự lập tự cường của ông cha ta thời Trần.

- Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào, truyền thống dân tộc đối với công cuộc xây

dựng, củng cố và phát triển dưới thời Trần

- Giáo dục học sinh ý chí kiên cường, bất khuất, mưu trí, dũng cảm của quân và

dân ta trong cuộc kháng chiến

- Giáo dục học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, niềm tự hào dân tộc.

- Giáo dục lòng biết ơn tổ tiên đã kiên cường, mưu trí bảo vệ chủ quyền đất nước.

- Bồi dưỡng cho học sinh lòng căm thù giặc ngoại xâm, chống giặc giữ nước, niềm

tự hào về truyền thống hào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống giặc

- Bài học kinh nghiệm lịch sử về tinh thần đoàn kết dân tộc.

- Tự hào về nền văn hoá dân tộc thời Trần.

- Bồi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy nền văn hoá dân tộc

- Bồi dưỡng ý thức dân tộc và niềm tự hào về một thời lịch sử có nền văn hoá

riêng, mang đậm bản sắc dân tộc

4 Định hướng năng lực hình thành:

- Năng lực chung: năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, hợp tác,

sử dụng công nghệ thông tin, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp

- Năng lực chuyên biệt của bộ môn: tái hiện lịch sử, hiện tượng, nhân vật lịch sử,

năng lực hình thành bộ môn Lịch sử: so sánh, phân tích,phản biện, khái quát, nhậnxét, rút ra bài học lịch sử từ những sự kiện, hiện tượng, vấn đề lịch sử

Bước 4: Xác định và mô tả mức độ yêu cầu

Bảng mô tả mức độ câu hỏi, bài tập đánh giá năng lực học sinh qua chủ đề

Nội dung

chủ đề Nhận biết Thông hiểu

Vận dụng thấp Vận dụng cao

- Biết được têngọi của luậtpháp thời Trần

- Biết được tổchức trongquân đội nhàTrần

-Hiểu được

thành lập nhàTrần

-Hiểu đượcchính sáchquân đội củanhà Trần

- Vẽ được sơ

đồ bộ máy Nhànước thời Trần

- Nhận xétđược giữa bộQuốc triều hìnhluật thời Trầnvới bộ Hìnhthư thời Lý

- Nhận xét đượctình hình kinh tếthời Trần trước

và sau cuộckháng chiếnchống quânMông – Nguyên

Cổ đã sai sứgiả ba lần đưathư đe dọa và

dụ hàng vuaTrần

- Biết đượcquyết tâm củanhà Nguyênxâm lược ĐạiViệt lần thứ ba

- Hiểu đượcmục đích củaquân Mông Cổxâm lược ĐạiViệt

- Hiểu đượcnhững sự kiệnthể hiện ý chíquyết chiến củaquân dân thờiTrần chốngquân xâm lượcNguyên lần thứhai

Trình bày đượcnhững đóng gópcủa Trần QuốcTuấn trong balần kháng chiếnchống quânMông – Nguyên

III Tình hình

kinh tế, văn

hóa thời Trần

- Biết đượctình hình kinh

tế thời Trần sauchiến tranh

- Hiểu được sựkhác nhau vềđịa vị giữa cáctầng lớp trong

xã hội thờiTrần

Nhận xét đượcmức độ khácnhau về sựphân hóa cáctầng lớp xã hộidưới thời Trần

so với thời Lý

So sánh được sựkhác nhau vềphát triển tôngiáo giữa thờiTrần với thờiLý

Bước 5: Biên soạn câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả

A Câu hỏi cấp độ nhận biết

1 Vị vua cuối cùng của triều đại nhà Lý là ai?

a Lý Thánh Tông b Lý Chiêu Hoàng c Lý Thường Kiệt d Lý Kế Nguyên

2 Bộ luật thời Trần có tên gọi là

a Hình thư b Hình luật c Quốc triều hình luật d Luật Hồng Đức

3 Quân đội nhà Trần gồm có mấy bộ phận chính:

6 Tình hình kinh tế thời Trần như thế nào?

B Câu hỏi cấp độ thông hiểu

1 Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào?

2 Quân đội nhà Trần được tuyển dụng theo chính sách nào?

3 Nhận xét bộ Quốc triều hình luật thời Trần so với bộ Hình thư thời Lý

4 Quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt nhằm mục đích gì?

5 Sự kiện nào thể hiện ý chí quyết chiến của quân dân thời Trần chống quân xâmlược Nguyên lần thứ hai?

6 Xã hội thời Trần có những tầng lớp nào và cho biết địa vị của các tầng lớp đó?

C Câu hỏi cấp độ vận dụng thấp

1 Vẽ sơ đồ bộ máy Nhà nước thời Trần

2 Nhận xét bộ Quốc triều hình luật thời Trần so với bộ Hình thư thời Lý

3 Mức độ phân hóa các tầng lớp xã hội dưới thời Trần có gì khác so với thời Lý?

D Câu hỏi cấp độ vận dụng cao

1 Nhận xét tình hình kinh tế thời Trần trước và sau cuộc kháng chiến chống quânMông – Nguyên

2 Em hãy trình bày những đóng góp của Trần Quốc Tuấn trong ba lần kháng chiếnchống quân Mông – Nguyên

3 Vì sao thời Trần, Nho giáo ngày càng phát triển và địa vị địa vị của Nho giáongày càng được nâng cao?

Bước 6: Thiết kế tiến trình dạy học

Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm dưới thời Trần

Tiết 7, 8 28, 29 Tình hình kinh tế, văn hóa thời Trần

TỒ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Ổn định lớp: (1 phút)

2 Kiểm tra bài học: (5 phút)

Cho những học sinh nhắc lại kiến thức về những nguyên nhân làm cho triều đạiTiền Lê sụp đỗ dẫn đến sự thành lập nhà Lý Sự phát triển kinh tế và đời sống vănhóa của nhà Lý

3 Tiến trình dạy học

3.1 Hoạt động khởi động

- Mục tiêu: Biết được những bánh xe lịch sử các triều đại phong kiến là sự suythoái của triều đại này là điều kiện tất yếu hình thành một triều đại khác phát triểnnổi bật rồi lại bị suy vong nhường chỗ cho một triều đại mới

- Phương pháp:

+ Đàm thoại, câu hỏi, bài tập, gợi mở, …

+ Hoạt động cá nhân/ cả lớp/ nhóm/ cặp đôi

Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào, năm nào? Trong quá trình tồn tại đãtrải qua những cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nào? Tình hình kinh tế - xãhội ra sao?

- Dự kiến sản phẩm (gợi ý sản phẩm):

+ Nhà Lý suy yếu, năm 1226

+ Trải qua ba cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên Đây là độiquân hùng mạnh nhất trên thế giới lúc bấy giờ, đã đánh Nam dẹp Bắc từ châu Áđến châu Âu nhưng khi vào Đại Việt thì luôn luôn bị bại trận

+ Sau khi được thành lập, nhà Trần đã thực hiện nhiều biện pháp tích cực nhằmkhuyến khích phát triển kinh tế dẫn đến những biến đổi xã hội sâu sắc theo chiềuhướng giữ gìn và phát huy của dân tộc

- Giáo viên nhận xét, dẫn dắt vào bài mới:

Sau khi nhà Lý thành lập và phát triển thì cũng đến ngày suy vong nhườngchỗ cho một triều đại khác Đó là triều đại nhà Trần, trong quá trình tồn tại đã trảiqua những cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nào? Hôm nay, chúng ta sẽ tìmhiểu bài học với chủ đề: “Nước Đại Việt thời Trần (thế kỉ XIII)”

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

- Giáo viên: chia học sinh thành 6 nhóm:

+ Vua quan chỉ lo ăn chơi

+ Nhân dân đói khổ, nổi dậy đấu tranh

+ Nhà Lý phải dựa vào họ Trần

+ Bộ máy quan lại giống thời Lý

+ Xác định và bảo vệ quyền tư hữu tài

- Lũ lụt, hạn hán, mất mùa xảy raliên miên  nhân dân đói khổ, nổi dậyđấu tranh

- Một số thế lực phong kiến nổi dậy,Nhà Lý phải dựa vào họ Trần đểchống lại các cuộc nổi loạn

- Tháng 12 năm Ất Dậu (1226) LýChiêu Hoàng nhường ngôi cho TrầnCảnh Nhà Trần thành lập

b Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền

- Bộ máy quan lại giống thời Lý,được tổ chức theo chế độ quân chủtrung ương tập quyền

- Đứng đầu là vua, sớm nhường ngôicho con và tự xưng là Thái thượnghoàng

- Các quan được sắp xếp vào sảnhviện

- Đặt thêm các chức quan: Quốc sửviện, Thái y viện, Hà đê Sứ, Khuyếnnông sứ, Đồn điền sứ

- Cả nước chia làm 12 lộ, dưới lộ cóphủ, châu, huyện, xã

2 Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế

- Mục tiêu:

+ Kiến thức: Nhà Trần đã xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng và nhữngbiện pháp để phục hồi và phát triển kinh tế

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, trực quan.

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

- Giáo viên: Quân đội được tổ chức như

- Giáo viên: Nhà Trần đã thực hiện biện

pháp nào để phục hồi và phát triển kinh tế?

- Học sinh: dựa vào sách giáo khoa để trả

- Ngoài ra còn có hương binh vàquân của các vương hầu

- Quân đội được tuyển dụng theochính sách “ngụ binh ư nông”

- Chủ trương: “Quân lính cốt tinhnhuệ, không cốt đông”

- Quân đội thường xuyên học binhpháp và luyện võ nghệ

* Thương nghiệp:

- Chợ mọc lên ngày càng nhiều

- Thăng Long có 61 phường

- Các cửa biển là nơi buôn bán tấpnập với thương nhân nước ngoài như:Hội Thống, Hội Triều

II Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm dưới thời Trần

1 Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)

- Mục tiêu:

+ Kiến thức: Biết được âm mưu xâm lược của quân Mông Cổ Chủ trương chínhsách và những việc làm của vua quan nhà Trần để đối phó với chúng

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, trực quan.

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung