Mục tiêu nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm là nhằm giúp học sinh lớp 4 có kĩ năng đọc diễn cảm đối với các loại hình văn bản nghệ thuật, các bài văn xuôi giúp học sinh có khả năng hiểu - cảm nhận nội dung và giá trị của bài Tập đọc một cách sâu hơn. Mặt khác, tạo cơ sở để các em học tốt hơn ở các lớp trên và tạo điều kiện thuận lợi để các em có thể vận dụng vào thực tế cuộc sống.
Trang 1M C L CỤ Ụ
A. Đ T V N ĐẶ Ấ Ề
I. C S KHOA H C C A V N ĐƠ Ở Ọ Ủ Ấ Ề
1. C s lí lu nơ ở ậ
Ti u h c là c p h c n n t ng đ t c s ban đ u cho vi c hình thànhể ọ ấ ọ ề ả ặ ơ ở ầ ệ
và phát tri n toàn di n nhân cách c a con ngể ệ ủ ười, đ t n n t ng v ng ch cặ ề ả ữ ắ cho giáo d c ph thông và cho toàn b h th ng giáo d c qu c dân. Giáoụ ổ ộ ệ ố ụ ố
d c ti u h c nh m giúp h c sinh hình thành nh ng c s ban đ u cho sụ ể ọ ằ ọ ữ ơ ở ầ ự phát tri n đúng đ n và lâu dài v đ o đ c, trí tu , th ch t, th m mĩ và cácể ắ ề ạ ứ ệ ể ấ ẩ
kĩ năng c b n góp ph n hình thành nhân cách con ngơ ả ầ ười Vi t Nam xã h iệ ộ
ch nghĩa. M t khác, giáo d c ti u h c là n n móng đ u tiên giúp conủ ặ ụ ể ọ ề ầ
ngườ ồ ại t n t i và phát tri n, trong đó môn Ti ng Vi t có m t v trí đ c bi tể ế ệ ộ ị ặ ệ quan tr ng vì nó hình thành và phát tri n cho h c sinh kh năng giao ti p, làọ ể ọ ả ế
c s đ phát tri n t duy cho tr , giúp tr ti p thu các môn h c khác.ơ ở ể ể ư ẻ ẻ ế ọ
Trong vi c d y ti ng Vi t cho h c sinh đ c và hi u đệ ạ ế ệ ọ ọ ể ược n i dungộ bài thì phân môn T p đ c có vai trò th t quan tr ng. Phân môn T p đ cậ ọ ậ ọ ậ ọ giúp các em có kĩ năng nghe t t, đ c thông, vi t th o, đ c đúng còn giúpố ọ ế ạ ọ các em hi u để ược n i dung văn b n. Đ c di n c m giúp các em c m thộ ả ọ ễ ả ả ụ
được nh ng cái hay, cái đ p c a ngh thu t văn chữ ẹ ủ ệ ậ ương. Ngoài ra phân môn T p đ c còn có tác d ng r t to l n trong vi c giáo d c tình c m choậ ọ ụ ấ ớ ệ ụ ả
h c sinh c a l a tu i ti u h c. Tuy nhiên do đ c đi m tâm sinh lí l a tu iọ ủ ứ ổ ể ọ ặ ể ứ ổ
c a các em ch a th c m nh n h t ho c có c m nh n cũng không thủ ư ể ả ậ ế ặ ả ậ ể
di n đ t t t vì v n ngôn ng c a các em còn quá đ n gi n, ít i và ch aễ ạ ố ố ữ ủ ơ ả ỏ ư phong phú. Quá trình d y T p đ c, đ các em đ c đúng đã là khó, đ cácạ ậ ọ ể ọ ể
em đ c di n c m đọ ễ ả ược văn b n còn khó khăn g p nhi u l n.ả ấ ề ầ
Nh v y, đ đ t đư ậ ể ạ ược các yêu c u trên và đáp ng nhu c u ngàyầ ứ ầ càng cao v nâng cao ch t lề ấ ượng giáo d c toàn di n cho h c sinh đòi h iụ ệ ọ ỏ
m i giáo viên c n đ y m nh đ i m i phỗ ầ ẩ ạ ổ ớ ương pháp d y h c sao cho “nhạ ọ ẹ nhàng, ch t lấ ượng, hi u qu ”.ệ ả
Trang 22. C s th c ti nơ ở ự ễ
Theo chương trình đ i m i sách giáo khoa, phân môn T p đ c l p 4ổ ớ ậ ọ ớ
g m 62 bài t p đ c thu c các lo i hình văn b n ngh thu t, trong đó có 45ồ ậ ọ ộ ạ ả ệ ậ bài văn xuôi, 1 v k ch, 17 bài th Phân môn T p đ c ti p t c c ng c ,ở ị ơ ậ ọ ế ụ ủ ố nâng cao kĩ năng đ c tr n, đ c th m đã đọ ơ ọ ầ ược hình thành, phát tri n t cácể ừ
l p dớ ướ ồi đ ng th i rèn m t kĩ năng m i là đ c di n c m (nghĩa là đ cờ ộ ớ ọ ễ ả ọ
ph i th hi n tình c m, thái đ qua gi ng đ c phù h p v i s vi c, hìnhả ể ệ ả ộ ọ ọ ợ ớ ự ệ
nh, c m xúc, tính cách c a nhân v t trong bài)
Nh v y, vi c rèn kĩ năng đ c di n c m cho h c sinh là m t vi cư ậ ệ ọ ễ ả ọ ộ ệ làm không đ n gi n và d dàng, đòi h i ngơ ả ễ ỏ ười giáo viên ph i có nh ngả ữ
bi n pháp c th đ áp d ng thì m i nâng cao ch t lệ ụ ể ể ụ ớ ấ ượng, hi u qu d yệ ả ạ
T p đ c.ậ ọ
Khi vào th c t gi ng d y thì ph n l n h c sinh còn lúng túng, g pự ế ả ạ ầ ớ ọ ặ nhi u khó khăn. H u nh các em ch đ c đúng, t c là dùng c quan th giácề ầ ư ỉ ọ ứ ơ ị
đ chuy n các kí hi u ch vi t trong văn b n thành dòng âm thanh ngônể ể ệ ữ ế ả
ng S em đ c di n c m đ t yêu c u còn có ph n h n ch Mà đ c di nữ ố ọ ễ ả ạ ầ ầ ạ ế ọ ễ
c m h n ch t c là h n ch năng l c c m th văn h c c a các em. Đi uả ạ ế ứ ạ ế ự ả ụ ọ ủ ề này làm tôi trăn tr , lo l ng. ở ắ
Xu t phát t th c ti n và k t h p v i suy nghĩ “làm th nào đ cácấ ừ ự ễ ế ợ ớ ế ể
em đ c di n c m đọ ễ ả ượ ốc t t, giúp các em say mê, ph n kh i h c t t phânấ ở ọ ố môn T p đ c (cũng nh các phân môn khác c a môn Ti ng Vi t) và cácậ ọ ư ủ ế ệ môn h c khác”, tôi đã quy t đ nh ch n đ tài “ọ ế ị ọ ề Rèn kĩ năng đ c di n c m ọ ễ ả các bài văn xuôi cho h c sinh l p 4” ọ ớ làm đ tài nghiên c u v i mongề ứ ớ
mu n dùng tri th c đã h c và kinh nghi m gi ng d y c a b n thân đ gópố ứ ọ ệ ả ạ ủ ả ể
ph n nâng cao ch t lầ ấ ượng gi ng d y phân môn T p đ c.ả ạ ậ ọ
II. M C ĐÍCH NGHIÊN C U C A SÁNG KI N KINH Ụ Ứ Ủ Ế
NGHI MỆ
Nghiên c u đ tài nh m giúp h c sinh l p 4 có kĩ năng đ c di n c mứ ề ằ ọ ớ ọ ễ ả
đ i v i các lo i hình văn b n ngh thu t, các bài văn xuôi giúp h c sinh cóố ớ ạ ả ệ ậ ọ
kh năng hi u c m nh n n i dung và giá tr c a bài T p đ c m t cáchả ể ả ậ ộ ị ủ ậ ọ ộ sâu h n. M t khác, t o c s đ các em h c t t h n các l p trên và t oơ ặ ạ ơ ở ể ọ ố ơ ở ớ ạ
đi u ki n thu n l i đ các em có th v n d ng vào th c t cu c s ng.ề ệ ậ ợ ể ể ậ ụ ự ế ộ ố
Trang 3III. Đ I TỐ ƯỢNG NGHIÊN C U, PH M VI NGHIÊN C U VÀỨ Ạ Ứ
ÁP D NGỤ
1. Đ i tố ượng nghiên c u ứ
“Rèn kĩ năng đ c di n c m các bài văn xuôi cho h c sinh l p 4”ọ ễ ả ọ ớ
2. Ph m vi nghiên c uạ ứ
H c sinh l p 4ọ ớ Trường Ti u h c ể ọ
3. Th i gian th c hi n đ tàiờ ự ệ ề
Năm h c 2019 2020ọ
3/15
Trang 4B. QUÁ TRÌNH TH C HI N Đ TÀIỰ Ệ Ề
I. KH O SÁT TH C TẢ Ự Ế
Trong quá trình gi ng d y, tôi nh n th y r ng: Kĩ năng đ c di nả ạ ậ ấ ằ ọ ễ
c m c a h c sinh còn y u. Có nh ng em đ c đúng còn ch a chu n, bi uả ủ ọ ế ữ ọ ư ẩ ể
hi n: Phát âm ng ng, l n l n các ph âm (r/d/gi, s/x, ch/tr) ho c v nệ ọ ẫ ộ ụ ặ ầ ( u/iu, ư ươu/iêu); đ c sai d u thanh (~/’/?/.). H u h t h c sinh (k c h cọ ấ ầ ế ọ ể ả ọ sinh khá, gi i) đ u đ c ng ng nh ng ti ng có ph âm đ u l/n. V i nh ngỏ ề ọ ọ ữ ế ụ ầ ớ ữ
ti ng khó đ c, các em đ c còn nhát g ng, ng c ng M t khác h c sinhế ọ ọ ừ ắ ứ ặ ọ
ch a bi t ngh h i sau d u câu, h c sinh còn đ c theo b n năng, đ c t do,ư ế ỉ ơ ấ ọ ọ ả ọ ự thích ngh lúc nào thì ngh Ho c là khi đ c các câu dài, các em không bi tỉ ỉ ặ ọ ế
ng t ngh gi a các c m t Vì v y, khi đ c lên s làm cho ngắ ỉ ữ ụ ừ ậ ọ ẽ ười nghe hi uể
l m, hi u sai nghĩa c a câu văn, ý th ầ ể ủ ơ
V i nh ng h c sinh đ c đúng t t thì các em ch a có kĩ năng th hi nớ ữ ọ ọ ố ư ể ệ
gi ng đi u và bi u l c m xúc khi đ c bài, t c là ch a bi t đ c di n c mọ ệ ể ộ ả ọ ứ ư ế ọ ễ ả (đ c hay).ọ
S li u đi u tra trố ệ ề ước khi th c hi n: ự ệ
Giáo viên yêu c u h c sinh đ c bài ầ ọ ọ Ng ườ i ăn xin (t p I)ậ
K t qu thu đế ả ược nh sau:ư
T ng s h cổ ố ọ
sinh
Đ c di n c mọ ễ ả Đ c đúngọ Đ c ch a l u loátọ ư ư
42 em 9 em = 21,4% 23 em = 54,8% 10 em = 23,8%
Trước th c tr ng nh v y đòi h i ngự ạ ư ậ ỏ ười giáo viên ph i có nh ngả ữ
bi n pháp tích c c giúp h c sinh đ c đúng, đ c di n c m t t, có h ng thúệ ự ọ ọ ọ ễ ả ố ứ khi đ c phân môn T p đ c.ọ ậ ọ
II. NGUYÊN NHÂN
Khi có k t qu kh o sát, tôi đi sâu vào phân tích và tìm hi u đế ả ả ể ượ c nguyên nhân d n đ n ch t lẫ ế ấ ượng đ c di n c m c a h c sinh còn h n ch ,ọ ễ ả ủ ọ ạ ế
đó là:
H c sinh ch a làm ch đọ ư ủ ược ng đi u, nghĩa là ch a có kĩ năngữ ệ ư
ph i h p các y u t âm thanh, cố ợ ế ố ường đ , ng đi u đ bi u th ý nghĩa,ộ ữ ệ ể ể ị
ph m trù ng pháp cũng nh s c thái c m xúc bi u c m.ạ ữ ư ắ ả ể ả
Trang 5 Do v n t ng còn h n ch , các em ch a hi u rõ các t ng trongố ừ ữ ạ ế ư ể ừ ữ văn b n d n đ n ng t ngh h i không đúng văn b n và hi u sai ý câu văn,ả ẫ ế ắ ỉ ơ ả ể
nh t là nh ng câu văn có c u trúc ng pháp ph c t p.ấ ữ ấ ữ ứ ạ
Trong quá trình gi ng d y, giáo viên còn ít chú ý t i khâu luy n đ cả ạ ớ ệ ọ cho h c sinh mà ch y u đi sâu vào bài gi ng. Ho c cũng có nh ng giáoọ ủ ế ả ặ ữ viên đã chú ý đ n khâu luy n đ c cho h c sinh nh ng m i d ng l i m cế ệ ọ ọ ư ớ ừ ạ ở ứ
đ luy n đ c trôi ch y, đ c đúng mà ch a chú ý đ n luy n đ c di n c m.ộ ệ ọ ả ọ ư ế ệ ọ ễ ả
III. NH NG GI I PHÁP KHOA H C TI N HÀNHỮ Ả Ọ Ế
1. Đ c m uọ ẫ
Vi c đ c m u c a giáo viên có nh hệ ọ ẫ ủ ả ưởng l n đ i v i h c sinh, sớ ố ớ ọ ẽ giúp h c sinh hi u rõ h n nh ng khía c nh tinh t , nh ng thái đ , tình c mọ ể ơ ữ ạ ế ữ ộ ả
c a tác gi đ i v i các nhân v t trong tác ph m. Đ c m u là bi n phápủ ả ố ớ ậ ẩ ọ ẫ ệ không th thi u đ hình thành cách đ c di n c m cho h c sinh. Theo tôi,ể ế ể ọ ễ ả ọ
gi ng đ c c a giáo viên là h t s c quan tr ng. Giáo viên đ c di n c mọ ọ ủ ế ứ ọ ọ ễ ả toàn bài giúp h c sinh đ nh họ ị ướng được cách đ c. Không nh ng th còn lôiọ ữ ế
cu n, h p d n, gây h ng thú h c t p cho h c sinh. Tôi th y, khi giáo viênố ấ ẫ ứ ọ ậ ọ ấ
đ c m u, các em r t chăm chú l ng nghe, coi gi ng đ c c a cô lúc dó nhọ ẫ ấ ắ ọ ọ ủ ư
là “th n tầ ượng” đ các em b t chể ắ ước theo, h c t p theo. Mu n đ c m uọ ậ ố ọ ẫ
được hay, gi ng đ c truy n c m, giáo viên ph i chu n b bài chu đáo trọ ọ ề ả ả ẩ ị ướ c khi lên l p. Giáo viên ph i t luy n đ c và s a gi ng sao cho phù h p v iớ ả ự ệ ọ ử ọ ợ ớ bài đ c.ọ
2. Rèn cho h c sinh kĩ năng đ c đúngọ ọ
Đ c đúng là s tái hi n m t âm thanh c a bài đ c m t cách chínhọ ự ệ ặ ủ ọ ộ xác, không có l i; không đ c th a, không đ c sót. Đ c đúng ph i th hi nỗ ọ ừ ọ ọ ả ể ệ đúng h th ng ng âm chu n, nghĩa là đ c đúng chính âm.ệ ố ữ ẩ ọ
Ngay t đ u năm h c, tôi nh n th y r ng vi c rèn kĩ năng đ c đúngừ ầ ọ ậ ấ ằ ệ ọ cho h c sinh là m t đi u không th thi u. Đi u đó cũng gi ng nh đ th cọ ộ ề ể ế ề ố ư ể ự
hi n đúng phép tính nhân (x), chia (:) trong toán h c thì h c sinh ph i thu cệ ọ ọ ả ộ
b ng c u chả ử ương v y. Nên b t đ u t khi nh n l p, tôi đã d n các em vậ ắ ầ ừ ậ ớ ặ ề nhà đ c trọ ước nh ng bài văn, bài th trong sách Ti ng Vi t 4 (vì qua 3ữ ơ ế ệ tháng ngh hè, vi c luy n đ c c a các em nhìn chung còn h n ch ). Giỉ ệ ệ ọ ủ ạ ế ờ truy bài, các bàn trưởng, t trổ ưởng có nhi m v ki m tra các b n trong bànệ ụ ể ạ mình. Tôi hướng d n h c sinh đ c t t h n kèm c p, giúp đ nh ng h cẫ ọ ọ ố ơ ặ ỡ ữ ọ sinh đ c y u. N u h c sinh nào đ c ch a t t (đ c ng c ng , đ c sai) thìọ ế ế ọ ọ ư ố ọ ắ ứ ọ
5/15
Trang 6các t trổ ưởng ghi tên các b n đó và báo cáo v i giáo viên ch nhi m đạ ớ ủ ệ ể giáo k p th i có bi n pháp giúp đ ị ờ ệ ỡ
Trong gi T p đ c, tôi thờ ậ ọ ường xuyên chú tr ng rèn luy n cho h cọ ệ ọ sinh kĩ năng đ c đúng ph n luy n đ c, c th là:ọ ở ầ ệ ọ ụ ể
2.1 Hướng d n h c sinh đ c đúng âm, v n, d u thanh.ẫ ọ ọ ầ ấ
2.1.1 Đ c đúng các âm d l nọ ễ ẫ
Đ c đúng là phát âm đúng h th ng ng âm chu n. Nói cách khác làọ ệ ố ữ ẩ
ph i đ c đúng chính âm (không đ c theo cách phát âm c a đ a phả ọ ọ ủ ị ương, mà cách phát âm có s sai l ch so v i âm chu n). Phát âm đúng ti ng Vi t làự ệ ớ ẩ ế ệ yêu c u c n thi t. Đ c đúng đòi h i th hi n chính xác âm v Đ h c sinhầ ầ ế ọ ỏ ể ệ ị ể ọ
đ c đúng, trong quá trình gi ng d y tôi đã cho các em phát hi n, so sánh,ọ ả ạ ệ phân bi t đ t đó các em phát âm đúng hay đ c đúng hay đ c đúng các âmệ ể ừ ọ ọ
đ u trong các bài đ c và trong giao ti p.ầ ọ ế
Khi h c sinh đ c bài, giáo viên nghe th t tinh xem h c sinh đó đ c cóọ ọ ậ ọ ọ chính xác không? Còn sai ti ng nào? T nào? Sau đó giáo viên ghi các tở ế ừ ừ các em d đ c sai lên b ng cho h c sinh đ c l i nhi u l n. V i nh ngễ ọ ả ọ ọ ạ ề ầ ớ ữ
ti ng có c p ph âm l/n thì vi c rèn cho h c sinh c n t m h n vì đa ph nế ặ ụ ệ ọ ầ ỉ ỉ ơ ầ các em đ u phát âm sai do nh hề ả ưởng c a ti ng đ a phủ ế ị ương
Trước h t, tôi cho các em th y tác h i c a vi c phát âm sai. Vi cế ấ ạ ủ ệ ệ phát âm sai d n đ n ngẫ ế ười nghe hi u l ch ý nghĩa c a ti ng, c a t trongể ệ ủ ế ủ ừ câu và d n đ n hi u sai ý c a văn b n.ẫ ế ể ủ ả
+ Ví d : Khi d y bài ụ ạ D Mèn bênh v c k y u ế ự ẻ ế (t p I) có câu:ậ
“Năm tr ướ c, g p khi tr i làm đói kém, m em ph i vay l ặ ờ ẹ ả ươ ng ăn c a ủ
b n Nh n” ọ ệ thì ph i đ c là vay “lả ọ ương” ăn ch không đ c là vay “nứ ọ ương”
ăn vì “l ươ ng” đây là “lở ương th c”, “lự ương tháng” khác “nương r y”ẫ hay “làm nương”
Nh v y, chúng ta c n ch rõ cho h c sinh khi nào phát âm là “l”, khiư ậ ầ ỉ ọ nào phát âm đ c là “n” trên c s h c sinh hi u nghĩa c a t ọ ơ ở ọ ể ủ ừ
Ngoài ra, tôi chú tr ng rèn phát âm đúng hai ph âm đ u l/n trong cácọ ụ ầ
ti t ế Luy n phát âm ệ c a bu i h c th hai, trong t t c các ti t h c, môn h củ ổ ọ ứ ấ ả ế ọ ọ khác
2.1.2 Đ c đúng các v nọ ầ
Không nh ng yêu c u h c sinh đ c đúng ph âm đ u (l/n) nh trênữ ầ ọ ọ ụ ầ ư
mà c n rèn cho các em đ c đúng c nh ng v n khó, ti ng khó, v n cóầ ọ ả ữ ầ ế ầ
Trang 7nguyên âm đôi mà các em hay phát âm sai, tôi đã hướng d n c th nhẫ ụ ể ư sau:
Khi các em đ c bài, giáo viên cùng h c sinh theo dõi. N u h c sinhọ ọ ế ọ
đ c sai, giáo viên ghi lên b ng và s a cho h c sinh: “con họ ả ử ọ ươu” (v nầ
“ươu”) không đ c là con “hiêu” (v n iêu), “v h u” không đ c là “v hiu”,ọ ầ ề ư ọ ề
“u ng rố ượu” không đ c là “u ng ri u” ho c cho h c sinh phát hi n cácọ ố ệ ặ ọ ệ
ti ng có v n khó nh “tuy t, khuy t, khúc khu u, đêm khuya, ngo nế ầ ư ế ế ỷ ằ ngoèo ” Giáo viên g i h c sinh đ c l i nh ng t , ti ng có v n khó r iọ ọ ọ ạ ữ ừ ế ầ ồ giáo viên u n n n s a luôn cho h c sinh.ố ắ ử ọ
2.1.3 Đ c đúng d u thanhọ ấ
Bên c nh hạ ướng d n h c sinh đ c đúng âm, v n nh trên tôi cònẫ ọ ọ ầ ư luy n cho h c sinh đ c đúng d u thanh.ệ ọ ọ ấ
H c sinh ti u h c v n còn có em ch a phát âm đúng, đ c đúng d uọ ể ọ ẫ ư ọ ấ thanh . Các em còn phát âm sai d u thanh nh : thanh ngã (~) phát thànhở ấ ư thanh s c (ắ ') nh ti ng “m ” thành “m ” là sai nghĩa c a câu. Chính vìư ế ỡ ớ ủ
th c n rèn cho các em đ c đúng d u thanh trong các bài t p đ c nh sau:ế ầ ọ ấ ậ ọ ư
Giáo viên đ a ra các ti ng mà có d u thanh hay l n. Giáo viên g iư ế ấ ẫ ọ
m t s h c sinh đ c. H c sinh khác nh n xét b n đ c đúng d u thanhộ ố ọ ọ ọ ậ ạ ọ ấ
ch a. N u v n còn h c sinh đ c ch a đúng thì giáo viên đ c m u và phânư ế ẫ ọ ọ ư ọ ẫ tích cho h c sinh.ọ
+ Ví d : Khi d y bài ụ ạ Ch em tôi ị (t p I)ậ
Trong bài các m t s t , ch ng h n nh : “t c lộ ố ừ ẳ ạ ư ặ ưỡi” không đ c làọ
“t c lặ ưới”, “gi n d ” không đ c là “gi n d ”, “dũng c m” không đ c làậ ữ ọ ậ ứ ả ọ
“dúng c m” ả
2.2 Rèn t c đ đ cố ộ ọ
Trên c s h c sinh đã làm đơ ở ọ ược yêu c u phát âm đúng, giáo viên sầ ẽ chuy n sang yêu c u đ c đúng t c đ , t c là v i m t kho ng th i gianể ầ ọ ố ộ ứ ớ ộ ả ờ
nh t đ nh c n ph i đ t đấ ị ầ ả ạ ược m t dung lộ ượng theo quy đ nh. Giáo viên c nị ầ
hướng d n h c sinh đ c v i t c đ v a ph i, d nghe và phù h p v i n iẫ ọ ọ ớ ố ộ ừ ả ễ ợ ớ ộ dung c a văn b n. Đ giúp h c sinh đ c đúng t c đ , giáo viên c n chú ýủ ả ể ọ ọ ố ộ ầ
hướng d n h c sinh:ẫ ọ
7/15
Trang 8Bi t ng i đ c v i t th tho i mái cũng nh bi t gi kho ng cáchế ồ ọ ớ ư ế ả ư ế ữ ả trung bình gi a m t và sách theo đúng quy đ nh chung c a vi c đ cữ ắ ị ủ ệ ọ (kho ng 25 30 cm). Trả ước khi đ c đọ ược thành ti ng, h c sinh c n đ cế ọ ầ ọ
th m t t c các câu ch trong bài c n đ c.ầ ấ ả ữ ầ ọ
Vi c đi u ch nh t c đ đ c là c n thi t. V i nh ng em đ c quá t cệ ề ỉ ố ộ ọ ầ ế ớ ữ ọ ố
đ bình thộ ường, giáo viên nên đ c m u đ các em có th ọ ẫ ể ể ướ ược l ng và
đi u ch nh t c đ đ c. Cũng có th cho các em đ c n i ti p nhau: em cóề ỉ ố ộ ọ ể ọ ố ế
t c đ đ c nhanh s đố ộ ọ ẽ ược đ c ti p n i v i các em có t c đ trung bình.ọ ế ố ớ ố ộ
V i nh ng em đ c ch m so v i t c đ bình thớ ữ ọ ậ ớ ố ộ ường, giáo viên cũng có thể
đ c m u đ các em t đi u ch nh tăng t c đ lên ho c cho các em đ cọ ẫ ể ự ề ỉ ố ộ ặ ọ
ch m đ c ti p n i v i nh ng em có t c đ đ c v a ph i. Cách ti n hànhậ ọ ế ố ớ ữ ố ộ ọ ừ ả ế
nh v y có th giúp các em t đi u ch nh đư ậ ể ự ề ỉ ượ ốc t c đ đ c c a mình.ộ ọ ủ
Tùy t ng văn b n, tùy t ng bài mà c n có t c đ đ c cho phù h p.ừ ả ừ ầ ố ộ ọ ợ
Nh ng giáo viên c n đ nh hư ầ ị ướng cách đ c chung, đó là không đ c li nọ ọ ế tho ng, đ c nhanh quá. Vì đ c nh th s d b sót t ho c s v p (đ cắ ọ ọ ư ế ẽ ễ ỏ ừ ặ ẽ ấ ọ
ng c ng ) khi g p nh ng ti ng có v n khó đ c.ắ ứ ặ ữ ế ầ ọ
2.3 Rèn kĩ năng đ c di n c mọ ễ ả
Kĩ năng đ c di n c m các văn b n ngh thu t đọ ễ ả ở ả ệ ậ ược luy n t p sauệ ậ khi h c sinh đã đ t đọ ạ ược nh ng yêu c u t i thi u v đ c đúng, đ c rõữ ầ ố ể ề ọ ọ ràng, m ch l c; sau khi h c sinh đã tìm hi u và n m đạ ạ ọ ể ắ ược n i dung, ýộ nghĩa c a bài đ c. Mu n đ c di n c m m t văn b n, ph i l a ch n đủ ọ ố ọ ễ ả ộ ả ả ự ọ ượ c
gi ng đi u, ng đi u phù h p v i tình hu ng miêu t , th hi n đọ ệ ữ ệ ợ ớ ố ả ể ệ ược tình
c m, thái đ , đ c đi m c a nhân v t hay tình c m, thái đ c a tác gi đ iả ộ ặ ể ủ ậ ả ộ ủ ả ố
v i nhân v t và n i dung miêu t ớ ậ ộ ả
Đ có kĩ năng đ c di n c m, giáo viên c n hể ọ ễ ả ầ ướng d n các em luy nẫ ệ
t p đ đ t đậ ể ạ ược các yêu c u trên theo m c đ t th p đ n cao; c th là:ầ ứ ộ ừ ấ ế ụ ể
2.3.1 Nh n gi ng các t ng quan tr ng trong câuấ ọ ừ ữ ọ
Các t c n nh n gi ng đó là các t ng g i t , g i c m, t ngừ ầ ấ ọ ừ ữ ợ ả ợ ả ừ ữ
“chìa khóa” làm n i b t ý chính. Các t lo i nh : t láy, t tổ ậ ừ ạ ư ừ ừ ượng hình,
tượng thanh thường đượ ử ục s d ng nhi u, đ c bi t là trong văn miêu t ề ặ ệ ả
Sau khi phát hi n ra gi ng đ c c a t ng đo n, toàn bài, giáo viên yêuệ ọ ọ ủ ừ ạ
c u h c sinh t tìm các t ng mà các em c n đ c nh n gi ng và giáo viênầ ọ ự ừ ữ ầ ọ ấ ọ
nh n xét, b sung, h c sinh g ch chân các t ng đó.ậ ổ ọ ạ ừ ữ
Trang 9+ Ví d : Bài ụ Ông Tr ng th di u ạ ả ề (t p I)ậ
Khi đ c đo n văn ca ng i tính ham h c và ch u khó c a Nguy nọ ạ ợ ọ ị ủ ễ
Hi n, c n nh n gi ng các t ng :ề ầ ấ ọ ừ ữ
“Đã h c thì cũng ph i đèn sách nh ai nh ng sách c a chú là ọ ả ư ư ủ l ng ư trâu, n n cát ề , bút và ngón tay hay m nh g ch v ả ạ ỡ, còn đèn là v tr ng ỏ ứ thả đom đóm vào trong”.
2.3.2 Bi t th hi n ng đi u (s thay đ i v t c đ , cao đ ,ế ể ệ ữ ệ ự ổ ề ố ộ ộ
cường đ , trộ ường đ ) phù h p v i t ng lo i câu (câu h i, câu k , câuộ ợ ớ ừ ạ ỏ ể
c m, câu c u khi n…).ả ầ ế
Trong m t tác ph m, đ th hi n n i dung độ ẩ ể ể ệ ộ ược sinh đ ng, hình nhộ ả
h p d n, chân th t thì tác gi ph i s d ng linh ho t nhi u ki u câu. M iấ ẫ ậ ả ả ử ụ ạ ề ể ỗ
ki u câu l i ph i để ạ ả ược th hi n ng đi u theo m t cách khác nhau. N uể ệ ữ ệ ộ ế
c đ c đ u đ u, câu nào cũng gi ng nhau thì bài văn m t đi cái hay và nétứ ọ ề ề ố ấ
đ c s c c a nó. Vì th giáo viên giúp h c sinh nh n ra cách th hi n ngặ ắ ủ ế ọ ậ ể ệ ữ
đi u.ệ
+ Ví d : đ c bài ụ ọ Ng ườ i ăn xin ( t p I) có câu:ậ
“Đôi môi tái nh t, qu n áo t t i th m h i…” ợ ầ ả ơ ả ạ thì đ c ngh h i dàiọ ỉ ơ sau ch có d u ch m l ng th hi n s ng m ngùi, xót thỗ ấ ấ ử ể ệ ự ậ ương
“Chao ôi! C nh nghèo đói đã ả g m nát ặ con ng ườ i đau kh kia thành ổ
x u xí ấ bi t nh ế ườ ng nào!” thì đ c nh m t l i than.ọ ư ộ ờ
“Cháu i, ơ c m n ả ơ cháu! Nh v y là cháu ư ậ đã cho lão r i.” ồ đ c nhọ ư
m t l i c m n chân thành, xúc đ ng.ộ ờ ả ơ ộ
Đ th c hi n để ự ệ ược bi n pháp này đòi h i giáo viên ph i làm thệ ỏ ả ườ ng xuyên đ i v i văn b n th hi n các ki u câu nh trên.ố ớ ả ể ệ ể ư
2.3.3 Bi t đ c phân bi t l i k c a tác gi v i l i c a nhân v t:ế ọ ệ ờ ể ủ ả ớ ờ ủ ậ
Bi n pháp này nh m giúp h c sinh đ c th hi n s phân bi t gi aệ ằ ọ ọ ể ệ ự ệ ữ
l i k c a tác gi v i l i nhân v t trong tác ph m. Đ c gi ng l i k c aờ ể ủ ả ớ ờ ậ ẩ ọ ọ ờ ể ủ tác gi chính là gi ng đ c chung c a bài. Còn tùy t ng nhân v t mà thái đả ọ ọ ủ ừ ậ ộ
th hi n qua gi ng đ c l i khác nhau.ể ệ ọ ọ ạ
+ Ví d : Bài ụ Nh ng h t thóc gi ng ữ ạ ố
9/15
Trang 10Giáo viên c n đ nh hầ ị ướng cho h c sinh: đ c di n c m v i gi ngọ ọ ễ ả ớ ọ
ch m rãi.ậ
\ Còn l i c u bé Chôm tâu vua thì ngây th , lo l ng: ờ ậ ơ ắ “Tâu B h ! ệ ạ Con không làm sao cho thóc n y m m đ ả ầ ượ c”
\ L i nhà vua: ờ
* Khi thì ôn t n: “ồ Tr ướ c khi phát thóc gi ng, ta đã cho lu c kĩ r i ố ộ ồ
L nào thóc y còn m c đ ẽ ấ ọ ượ c? Nh ng xe thóc đ y p kia đâu ph i thu ữ ầ ắ ả
đ ượ ừ c t thóc gi ng c a ta!” ố ủ
* Khi thì dõng d c (khen ng i Chôm): ạ ợ “Trung th c là đ c tính quý ự ứ
nh t c a con ng ấ ủ ườ i. Ta s truy n ngôi cho chú bé trung th c và dũng c m ẽ ề ự ả này.”.
Ngoài ra, có nh ng tác ph m c n ph i th hi n s phân bi t l i c aữ ẩ ầ ả ể ệ ự ệ ờ ủ các nhân v t sao cho phù h p v i đ c đi m l a tu i và tính cách c a t ngậ ợ ớ ặ ể ứ ổ ủ ừ nhân v t (ngậ ười già, tr em, ngẻ ườ ối t t, k x u…)ẻ ấ
Đ i v i nh ng bài c n th hi n nhi u gi ng đ c theo các ki u câu,ố ớ ữ ầ ể ệ ề ọ ọ ể
đ tránh h c sinh đ c lên xu ng gi ng tùy ti n, giáo viên ph i hể ọ ọ ố ọ ệ ả ướng d nẫ
th t t t khái ni m các ki u câu và cách đ c các ki u câu: ậ ố ệ ể ọ ể
Câu k ( cu i câu có d u ch m): khi đ c th ng ph i xu ng gi ng cu iể ở ố ấ ấ ọ ườ ả ố ọ ở ố câu
Câu h i ( cu i câu có d u ch m h i): khi đ c ph i lên gi ng cu i câu.ỏ ở ố ấ ấ ỏ ọ ả ọ ở ố
Câu c m, câu khi n ( cu i câu có d u ch m than) khi đ c ph i lên gi ng ả ế ở ố ấ ấ ọ ả ọ ở
cu i câu.ố
Câu k có d u ch m l ng khi đ c ph i kéo dài gi ng.ể ấ ấ ử ọ ả ọ
Tóm l i ạ : S thành công c a vi c đ c di n c m ph thu c r t nhi uự ủ ệ ọ ễ ả ụ ộ ấ ề vào s th hi n gi ng đ c, s phân bi t gi ng (nh đã trình bày trên).ự ể ệ ọ ọ ự ệ ọ ư ở Giáo viên làm t t bi n pháp này là đã góp ph n quan tr ng vào s thànhố ệ ầ ọ ự công c a vi c rèn luy n kĩ năng đ c di n c m cho h c sinh.ủ ệ ệ ọ ễ ả ọ
2.3.4 Phân tích cách ng t ngh h i ắ ỉ ơ
Cùng v i vi c rèn luy n kĩ năng đ c đúng, xác đ nh gi ng đi u phùớ ệ ệ ọ ị ọ ệ
h p n i dung bài thì h c sinh c n bi t cách ng t ngh h i đúng (ngh nhanh,ợ ộ ọ ầ ế ắ ỉ ơ ỉ
t nhiên). M i câu văn, dù ng n hay dài thì đ u ph i có cách ngh h i phùự ỗ ắ ề ả ỉ ơ