Sáng kiến kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 giải tốt các bài toán về chuyển động của kim đồng hồ

*Rút ra công thức tính: Thời gian để kim phút đuổi kịp kim giờ được tính như sau: b, Bài tập luyện tập Bài 1: Hiện nay là 1 giờ đúng.. *Rút ra công thức tính: Thời gian hai kim tạo với

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

"GIÚP HỌC SINH LỚP 5 GIẢI TỐT CÁC BÀI TOÁN VỀ

CHUYỂN ĐỘNG CỦA KIM ĐỒNG HỒ"

A- ĐẶT VẤN ĐỀ I- LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

i ờ ố ờ

2 / ề ó ố

ừ ó ó ằ

ờ ừ H ừ 2008-2009

B GD& q ằ

í và T A và ã í

3 ã ờ ồ ỡ ỏ ồ ỡ internet cho ố 5 q ồ ỡ , ấ các

các vòng thi phong phú và khó ấ ề SGK

ừ ò 18 ( ề V ) các bài ề ồ ồ x ấ ố ề là ấ ừ ố iáo viên, và giáo viên ờ lúng túng ng này

ờ ò C í 3 q q ồ ỡ ã ò ề

ồ ồ ằ ấ HS ó ố ĩ

án này II- ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 1.Đối tượng nghiên cứu: H sinh ỏ toán 5 2012 -2013; 2013-2014 ờ

2- Phạm vi nghiên cứu:

Các ề ồ ồ

3- Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:

ề ằ ó 5

ố ề ồ ồ 4-Phương pháp nghiên cứu: - P ( ó q ) - P í ố ó

- ồ ỏ 5

- K ề

-

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I- CƠ SỞ LÍ LUẬN: C ã ỉ ỉ XXI ỉ

ồ ờ ờ

ấ ỗ q ố N ị q Ư II- K ó VIII ã x ị : “Giáo dục là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế xã hội, có vị trí hàng đầu trong chiến lược con người, phục vụ chiến lược kinh tế xã hội và quốc phòng” ề ỏ G ó q ấ ó là: “Đào tạo ra những con người lao động trí tuệ cao, có ý chí vững bền, có khả năng đáp ứng và đón đầu những đòi hỏi của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước ố q ố ề móng C

ó chung và môn Toán nói riêng ó ỏ

ờ V N N

ĩ ó ấ ề ố ó

M

ố q ố ; ờ ó

ó ố ó

q ờ ố g M ó ề ó ó q è

ĩ q ấ ề Nó góp í ĩ ; hình thành các ấ và quan ờ ó ý t

ó ó ó ề ó

P ồ ỡ ấ ề ấ

N ố “Toán nâng cao lớp 5- Tập 2” Vũ D ỗ H và

ố “Bồi dưỡng học sinh vào lớp 6 - Môn toán ” ó ố ò ố

ề N ồ q è

2 Đối v i giáo viên: C ề ồ ồ

bài ó q SGK viên và

ỉ ề ề

q ã ờ ẳ x nên

ồ ỡ ờ ỉ ố và trên các ò toán ị ó

c

x í ờ ỗ ấ

3 ề ph h c sinh : ấ ồ ồ

ề hai ( ờ) quãng ờ ố ỗ ề , ó ấ ừ ố

B , ờ q quãng ờ ẳ V ờ ó

sau: - K ã

ề - C ố ố ờ ò ồ - x ị

- N í ờ ( ờ 2 óc vuông; í

; ờ ẳ ) V ũ í ó ó ề

ồ ồ HS ờ ó ố

toán ừ trên, ã ố ố ấ ó ồ ỡ

ó q

III - CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ THỰC HIỆN : 1- Thiết lập cộng thức của dạng toán “ Hai vật chuyển động cùng chiều đuổi nhau” trên một quãng đường thẳng T ấ HS ề

ồ ồ trong qu

khoa Toán 5, GV ý ề 2

ề “ ”( 145- SGK toán 5) ừ

SGK giáo viên nh

cùng khởi hành một lúc để đuổi kịp nhau thì thời gian đuổi kịp (t) được tính như sau:

t uổi ịp = S Kho ng cách : Hiệu h i vận tốc

- ừ ã GV HS tí 2

ử ố ỗ ờ ị ; tính

ố 2 ờ ị nhau

S Kho ng cách = Hiệu vận tốc x t uổi ịp

Hiệu h i vận tốc = S Kho ng cách : t uổi ịp

? ờ ò q ồ ồ

ấ ằ ? (12 ) ? Trong q ờ

ò ồ ồ? (1 giờ, kim phút quay đúng 1 vòng trên bề mặt đồng hồ)

G ố : 1 vòng đồng hồ/ giờ chính là vận tốc của kim phút

(vòng đồng hồ)

ó ? ( không thay đổi)

GV : Vì vận tốc của kim giờ và kim phút không thay đổi trong quá trình

chuyển động nên hiệu vận tốc của kim giờ và kim phút cũng là đại lượng không thay đổi

III- Hướng dẫn HS giải các bài toán về chuyển động của kim đồng hồ

ề

ồ ồ ã tôi chia ề ồ ồ 3 sau:

Dạng 1: Hai kim chuyển động để chồng khít lên nhau

Dạng 2: Hai kim đồng hồ tạo với nhau thành một góc vuông

Dạng 3: Hai kim đồng hồ tạo với nhau thành một đường thẳng

a, Bài tập mẫu: Hiện nay là 2 giờ đúng, hỏi sau ít nhất bao nhiêu thời gian thì kim

phút sẽ đuổi kịp kim giờ?

? K ờ ò ồ ồ? (

* GV cần lưu ý với HS: Kho ng cách b n ầu (KCBĐ) giữ hai im ồng hồ b o

giờ cũng ph i t nh từ im phút ến im giờ ( hông t nh ngược từ im giờ ến im phút) v ph i t nh theo chiều qu y củ im ồng hồ

ử ề ó AB (Thời gian=

Khoảng cách : Hiệu hai vận tốc)

ờ

*Rút ra công thức tính: Thời gian để kim phút đuổi kịp kim giờ được tính như

sau:

b, Bài tập luyện tập

Bài 1: Hiện nay là 1 giờ đúng Hỏi bao lâu kim phút sẽ đuổi kịp kim giờ?

Bài 2: Hiện nay là 9 giờ đúng Hỏi bao lâu kim phút sẽ đuổi kịp kim giờ?

Bài 3: Hiện nay là 5 giờ 15 phút Hỏi sau bao lâu nữa thì kim phút đuổi kịp kim giờ? Lúc

3

hay ò ồ ồ

HS ễ 2 ờ :

a, Bài tập mẫu: Hiện nay là 7 giờ đúng Hỏi cần ít nhất bao nhiêu thời gian để khoảng

cách giữa hai kim tạo thành một góc vuông?

t = KCBĐ : Hiệu vận tốc

( ờ )

) : Hiệu vt = Thời gian

*Rút ra công thức tính: Thời gian hai kim tạo với nhau thành một góc

vuông(trường hợp kim phút không phải chạy vượt qua kim giờ) được tính như sau:

a, B i toán mẫu: Hiện nay là 1 giờ Hỏi sau ít nhất bao lâu nữa thì kim phút và

kim giờ tạo với nhau thành một góc vuông?

- G HS q ị í ờ ờ câu ỏ :

GV: Để kim phút và kim giờ tạo với nhau thành một góc vuông thì kim phút phải

chạy vượt lên gặp kim giờ sau đó tiếp tục chạy vượt lên cho đến khi khoảng cách giữa nó

và kim giờ tạo với nhau thành một góc vuông Tại thời điểm đó, kim phút đã đi hơn kim giờ đoạn đường bằng KCBĐ là

12

1

vòng đồng hồ và thêm

4 1

vòng đồng hồ nữa Như vậy nó đã đi hơn kim giờ đoạn đường là:

3

1 4

1 12

11 : 3

*Rút ra công thức tính: Thời gian hai kim tạo với nhau thành một góc

vuông(trường hợp kim phút phải chạy vượt qua kim giờ) được tính như sau:

b, Bài tập để luyện tập

Bài 1: Hiện nay là 12 giờ (hoặc 2 giờ; 3 giờ) Hỏi thời gian ngắn nhất để khoảng

cách giữa hai kim tạo thành một góc vuông là bao lâu?

Bài 2:Đức bắt đầu từ nhà mình để đi đến nhà Tài lúc 7 giờ 20 phút.Khi Đức đến

nơi thì vừa lúc hai kim đồng hồ tạo với nhau thành một góc vuông Hỏi Đức đến

nhà Tài lúc mấy giờ?

Bài 3: Hiện nay là 10 giờ Hỏi sau ít nhất bao lâu nữa thì khoảng cách giữa hai

kim tạo với nhau thành một góc vuông?

ố 3 G : Vào lúc 10 giờ đúng, kim phút nằm ở vị trí số 12, kim giờ nằm ở vị trí số 10 KCBĐ từ kim phút đến kim giờ (tính theo chiều kim đồng hồ)

4 3

vòng đồng hồ (1 -

4

3 4

1  ) Như vậy, trong khoảng thời gian đó kim phút đã đi hơn kim giờ đoạn đường bằng KCBĐ trừ đi

3 6

- GV HS 2 ẳ hai kim luôn là

- 2 ễ này 2 ờ :

3.1- Trường hợp 1: Để ho ng cánh giữ h i im tạo v i nh u th nh một ường thẳng thì im phút hông ph i chuyển ộng vượt qu im giờ (Hay nói cách khác trường hợp n y ho ng cách b n ầu giữ h i im >

12

1

vòng ồng hồ)

a, Bài toán mẫu: Hiện nay là 8 giờ Hỏi cần ít nhất bao nhiêu thời gian để hai kim

tạo với nhau thành một đường thẳng ?

*Rút ra công thức tính: Thời gian hai kim tạo với nhau thành một đường thẳng

(trường hợp kim phút không phải chạy vượt qua kim giờ) được tính như sau:

b, Bài tập luyện tập:

Bài 1: Hiện nay là 8 giờ (hoặc 9 giờ; 10 giờ;11 giờ) Hỏi cần ít nhất nhiêu thời gian nữa

để khoảng cách giữa hai kim tạo thành một tạo thành một đường thẳng?

Bài 2: Hiện nay là 12 giờ 40 phút Hỏi đến khi hai kim tạo với nhau thành một đường

ố 2; 3 ờ ờ giáo viên ý

x ị KCB 2 ã 3- ( 1) C 3 :

ồ ồ :

36

23 18

1 12

2

1

vòng ồng hồ)

a, Bài toán mẫu: Hiện nay là 2 giờ Thời gian ngắn nhất để kim phút và kim giờ

tạo với nhau thành một đường thẳng là bao lâu?Lúc đó là mấy giờ?

( KCBĐ + 1/2 ) : Hiệu vt = Thời gian

*Rút ra công thức tính: Thời gian hai kim tạo với nhau thành một đường

thẳng (trường hợp kim phút phải chạy vượt qua kim giờ) được tính như sau:

Bài 3: Hiện nay là 9 giờ đúng Hỏi sau ít nhất bao nhiêu phút nữa thì kim giờ và kim

phút vuông góc với nhau?

Bài 4:Bây giờ 15 giờ 40 phút Hỏi ít nhất sau bao nhiêu lâu nữa thì kim giờ và kim

V ỏ 2012-2013 ờ

nghiêm này q :

ố HS 9-10 7-8 5-6 5

SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% 12 0 0 3 25 5 42 4 33 2013-2014, khi tôi ã ã trong HS q :

ố HS 9-10 7-8 5-6 5

SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% 10 3 30 5 50 2 20 0 0 q ã ấ ấ ừ , d ĩ ã q ó ũ ã ó ố ã ó

q C - KÊT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ễ ờ ó ồ ỡ

ỏ ó 4-5, tôi ấ ờ ò ỏ

ồ K ỉ ừ

ó ồ mà q

ờ , s x

ị ỗ Có

í ừ ó q ó , è ừ ó ĩ

ồ ỡ ố

V ã ề ẽ è tro q ồ ỡ g cho 5 ề

ề ờ

là ố ĩ ỏ ã rút trong quá trình ấ ã ó q Tuy nhiên, do

ó nên ề ra các V ấ H

ồ ấ ũ è ồ ó ó ý ề

ằ ố ồ ỡ ỏ

Hà Tĩnh, ngày 3 tháng 4 năm 2014