Thanh ngu

* Nhận xét:- Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh... Ba chìm bảy nổi Bảy nổi ba chìm  Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng tính cố định của thành n

Giáo viên: Nguyễn Thị Ngọc Bích

Đầu voi đuôi chuột

Mắt nhắm mắt mở

Kẻ cười- người khóc

Nhanh như sóc

Chậm như sên

- Đầu voi đuôi chuột

- Mắt nhắm mắt mở

- Kẻ cười- người khóc

- Nhanh như sóc

- Chậm như sên



- Không hoán đổi được vì đây là trật tự cố định.

 Đi lại ở nơi khó khăn ( Sự vất vả, trải qua gian

nan,nguy hiểm)

* Nhận xét:

- Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh

Đứng núi này trông núi nọ

Đứng núi nọ trông núi kia

Đứng núi này trông núi khác

Ba chìm bảy nổi Bảy nổi ba chìm

 Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng tính cố định của thành ngữ cũng chỉ là tương đối

10

* LƯU Ý:

Đi guốc trong bụng

Hiểu rõ những suy nghĩ của người khác

Rất nhanh, thoắt một cái đã làm gọn một việc gì đó

Nhanh

như chớp

Thành ngữ hiểu theo nghĩa ẩn dụ.

Thành ngữ có nghĩa hiểu theo phép so sánh.

Mưa to

gió lớn

Hiện tượng thời tiết mưa to kèm theo gió lớn

Thành ngữ có nghĩa bắt nguồn từ nghĩa đen của các yếu tố tạo nên nó.

* Nhận xét:

- Nghĩa của thành ngữ được bắt nguồn từ nghĩa đen hoặc

thông qua các phép chuyển nghĩa: Ẩn dụ, so sánh

2) Sử dụng thành ngữ:

* Ví dụ

a) Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

-

Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ:

c) Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh

đào giúp cho em một cái ngách sang nhà anh

phòng khi tắt lửa, tối đèn có đứa nào đến bắt nạt

thì em chạy sang…

vị ngữ Chủ ngữ

phụ ngữ

Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hoặc làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ…

b) Sơn hào hải vị là những món ăn các lang mang tới trong ngày lễ Tiên Vương.

2) Sử dụng thành ngữ

* Nhận xét:

- Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hoặc làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ…

? So sánh hai cách nói sau, cách nói nào ngắn gọn, hàm

súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao?

Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Thân em vừa trắng lại vừa tròn Vất vả lận đận với nước non

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh

bấy nay.

Nước non lận đận một mình Thân cò trôi nổi phiêu bạt

bấy nay

 Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc có tính hình tượng, tính biểu cảm cao

2) Sử dụng thành ngữ:

* Nhận xét:

- Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc có tính hình tượng, tính biểu cảm cao

Tìm thành ngữ trong các ví dụ sau

Rét tháng tư, nắng dư tháng tám

Rét như cắt

Cười vỡ bụng Tấc đất, tấc vàng Uống nước nhớ nguồn

Nhanh như cắt

- Thành ngữ: Là một cụm từ, thường nhận xét về tínhchất, đặc điểm,… của con người, sự vật

- Tục ngữ: Là một câu, hoặc một mệnh đề, phản ánh kinh nghiệm hoặc nêu một nhận định về mọi mặt của cuộc sống

a) Đến ngày lễ Tiên Vương, các lang mang sơn hào hải vị, nem công chả phượng tới, chẳng thiếu thứ gì.

II Luyện tập:

Bài 1/sgk

 Các sản phẩm, món ăn quý hiếm

- Sơn hào hải vị

- Nem công chả phượng:

c Chốc đà mười mấy năm trời

Còn ra khi đã da mồi tóc sương.

b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua

đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khỏe như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiên” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động, vui

vẻ nhận lời.

 Đơn độc,không có họ hàng, người thân thích

- Tứ cố vô thân:

 Rất khỏe

đồi mồi

• Sơn hào hải vị

Nghĩa: Đơn độc, trơ trọi một mình, không có người thân thích.

Nghĩa: Những món ăn ngon, lạ và sang trọng.

•Tứ cố vô thân

-> Muốn hiểu nghĩa của thành ngữ Hán Việt cần phải

tìm hiểu nghĩa của các yếu tố Hán Việt và nghĩa của

các từ tạo nên thành ngữ Hán Việt đó.

Giải thích nghĩa các thành ngữ sau:

Bài tập (SGK/145) ( Về nhà làm bài)

Con Rồng cháu Tiên Thày bói xem voi

Ếch ngồi đáy giếng

- Lời tiếng nói

chiến cơ

Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn:

văn tự ruột

cửa sổ ao Bài tập 3

3 Chó ăn đá gà ăn sỏi

4 Chó chê mèo lắm lông

5 Chó cắn áo rách

1 Khoẻ như voi

2 Được voi đòi tiên

3 Lên voi xuống chó

4 Đầu voi đuôi chuột

5 Voi giày ngựa xéo

Mèo

G à

Chó

Voi

Đối với bài học ở tiết học này: