từ điển thuật ngữ về phát triển của UNDP

từ điển thuật ngữ về phát triển của UNDP

UNITED NATIONS DEVELOPMENT PROGRAMME

a glossary of COMMON development terms

Version 2.1

Ha Noi, April 2003

FOREWORD

Development in Viet Nam has grown tremendously in recent years as all major international bilateral and multilateral donors increased their activities Donors, at times, experienced a common frustrating issue– the lack of a common or shared vocabulary for development terms This difficulty arose in part because many of the concepts were new to Vietnamese counterparts Development terms are also subject to evolving meanings in light of changing development practices throughout the world In response to the need for common terminiology and in the interest of promoting donor harmonization, concerned national staff of the

United Nations Development Programme in Viet Nam have compiled this Glossary of Common

Development Terms This Glossary is designed to serve as a tool for staff of the United Nations

system, bilateral donors, Vietnamese counterparts, international consultants as well as other development partners that will improve understanding and communication in this complicated arena

of development assistance

This Glossary has over 1,500 English main entries and nearly 1,000 derivative or associated words which can be classified into four broad groups: (i) concepts which are often used by

development partners (e.g capacity building, institutional development, sustainable

development); (ii) concepts for which Vietnamese equivalents are not yet widely recognized (e.g downstream, upstream, governance, human development); (iii) concepts which have special

contexts (e.g Capacity 21, Agenda 21, 20:20 Initiative) or common terms which have however evolved in meaning over time (e.g result, outcome, participation); and (iv) names of major development agencies (e.g ADB, SIDA, World Bank), and international conventions on current development issues (e.g Convention on the Rights of the Child, Convention on Biological

Diversity) The English entries not only have Vietnamese equivalents but, in many cases, are also

supported by definitions, explanations or examples in order to provide exact meanings and/or clarify contextual meanings The Glossary is therefore more than a simple list of English concepts and their Vietnamese equivalents It is in fact meant to serve as a modest repository of development knowledge to be shared among users

The first version of this Glossary was launched for internal use within UNDP in May 2001 and formally posted on the UNDP website in April 2002 This current version has been refined and upgraded and contains new terms and an easier presentational format However, given the extremely rich and evolving nature of development knowledge, the Glossary is far from a comprehensive or perfect publication, nor is it intended to be one Instead, it should be seen as a living reference material which requires regular updating if it is to continue to serve as a useful working tool for Vietnamese and other development practitioners Therefore, the inputs and suggestions of all users are most welcome Such contributions can be sent either to the United Nations Development Programme, through registry@undp.org.vn , or directly to Mr Phan Duc Thang at ducthang@undp.org.vn

TECHNICAL NOTES

The entries in this glossary begin on Page 1 and continue in an alphabetical order

from A to W The entries are printed in heavy bold letters The left-hand words, for example (Employment, Enrolment) are main entries and determine the alphabetical order Those following these words are derivative words which are derived from the main

entries and which denote associated concepts A derivative entry may be followed by a

tilde ( ~ ) mark, for example (Full ~ : Có việc làm đầy đủ) or proceeded by the same mark, for example (~ generation: Tạo việc làm) In some cases, it may be placed between other words, for example (Net ~ ratio: Tỷ lệ đi học đúng tuổi)

A main entry or a derivative entry can be a noun (n), a verb (v) or an adjective (adj)

It may have one or more than one Vietnamese equivalent term It may be supported by a definition, for example (i.e prices that are set by the State) or an explanation, for example (i.e UNICEF’s response to adjustment programmes launched by IMF during the 1980’s )

in order to give the exact meaning or context of the word The entry may as well be

illustrated by an example in order to clarify the meaning or usage, for instance (e.g ~ to

clean water: Được sử dụng nước sạch) In some cases the example is accompanied by a Vietnamese translation, while it is not in other cases A Vietnamese equivalent term is always written in italic while a definition, explanation and example is always written in

normal letters In all cases, however, the tilde ( ~ ) mark used throughout the glossary

represents the main entry or the derivative entry and is intended to avoid a repetition of the entry itself

A

Absorb (v) Hấp thụ, tiếp nhận (e.g To ~ a large amount of foreign aid: Tiếp nhận một

khối lượng lớn viện trợ nước ngoài)

Absorptive capacity (n) Khả năng tiếp nhận (e.g The ~ of the Government has

improved recently)

Accede to (v) Tham gia, trở thành thành viên (e.g To ~ an international convention:

tham gia một công ước quốc tế)

Accession (n) Sự tham gia, trở thành thành viên (e.g ~ to AFTA, WTO: Tham gia Tổ

chức thương mại thế giới, Khu vực mậu dịch tự do ASEAN)

Access (n) Tiếp cận, được sử dụng (e.g ~ to advanced technology: Được tiếp cận với công nghệ tiên tiến; ~ to clean water: Được sử dụng nước sạch) Hence, Accessible (adj)

Dễ tiếp cận, có thể tiếp cận (e.g The rural village is accessible by car)

Account for (v) Giải trình, tìm kiếm, hạch toán (e.g To ~ the failure of the visit: Giải trình về thất bại của chuyến viếng thăm; To ~ the Americans missing in action during the war in Viet Nam: Tìm kiếm người Mỹ mất tích trong cuộc chiến tranh Việt Nam; To ~

something in the State budget: Hạch toán vào ngân sách Nhà nước)

Accountability (n) Trách nhiệm giải trình (i.e the requirement that officials answer to

stakeholders on the disposal of their powers and duties, act on criticisms made of them,

and accept responsibility for failure, incompetence or deceit) A clear ~ mechanism: Một cơ chế rõ ràng về trách nhiệm giải trình Mutual ~ : Trách nhiệm giải trình với

nhau (i.e recipient governments and donors are accountable to each other respectively

for the proper use of aid and for the provision of effective aid); Public ~ : Trách nhiệm

giải trình trước cử tri hoặc trước dân (i.e a government agency is accountable to the

electorate or the wider public for the decisions taken)

Accountable (adj) Chịu trách nhiệm giải trình (e.g The director is responsible for

managing the project and is ~ to the Government for the effective use of its financial

nặng Hence, Addiction (n) Sự nghiện ngập (e.g drug ~, alcohol ~ )

Addictive (adj) Gây nghiện ~ substances: Các chất gây nghiện

Address (v) Giải quyết, đề cập tới (e.g Environmental issues should be addressed in

detail in the national development strategy: Các vấn đề về môi trường cần được đề cập

chi tiết trong chiến lược phát triển quốc gia)

Adjustment assistance (n) Trợ giúp hay viện trợ phục vụ điều chỉnh (i.e public financial

assistance provided to workers and industries hurt by imports of lower-priced foreign goods

in order to allow them to "adjust" to a new occupation)

Adjustment programme (n) Chương trình điều chỉnh (i.e a programme aimed at

restricting short-term demand and improving productive efficiency in the longer terms)

Adjustment with a human face Điều chỉnh mang tính nhân văn (i.e UNICEF’s

response to adjustment programmes launched by IMF during the 1980’s UNICEF held that such programmes were not only for economic growth but had to take into account

implications on people, in particular the most vulnerable groups) Xem thêm Structural

Advancement of women (n) Sự tiến bộ của phụ nữ (e.g The National Committee for the

Advancement of Women: Uỷ ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ)

Advantage (n) Lợi thế, điểm mạnh; Absolute ~ : Lợi thế tuyệt đối; Comparative ~ : Lợi

thế so sánh; Equal ~ : Lợi thế ngang bằng

Advantage position (n) Vị thế thuận lợi

Advocate (v) Tuyên truyền vận động (e.g To ~ sustainable development concepts; (n)

Người ủng hộ (e.g UNDP is a strong ~ of sustainable development principles)

Advocacy (n) Sự tuyên truyền vận động (e.g ~ for sustainable development policies) Afford (v) Có thể chi trả, có thể thanh toán (e.g Social services must be set at

reasonable prices so that the poor can ~ )

Affordability (n) Khả năng chi trả, khả năng thanh toán (e.g the ~ of the poor for cost housing)

low-Affordable (adj) Có khả năng chi trả, có khả năng thanh toán (e.g Social services must

be set at ~ prices to the poor: Giá các dịch vụ xã hội phải ở mức người nghèo có thể chịu

đựng được)

Agenda 21 (n) Chương trình nghị sự Thế kỷ 21 (i.e an action plan for sustainable

development for the 21st century, adopted by the UN Conference on Environment and Development in 1992 in Rio de Janeiro)

Aggregate (adj) Tính gộp, tính tổng số At the ~ level: ở mức tổng hợp; ~ demand:

Tổng cầu; ~ expenditure: Tổng chi; ~ revenue: Tổng thu; ~ supply: Tổng cung Agricultural (n) Thuộc về nông nghiệp; ~ exports: Nông sản xuất khẩu; ~ output: Sản

lượng nông nghiệp; ~ productivity: Năng suất nông nghiệp; ~ reform: Cải cách nông

nghiệp; ~ sector: Ngành nông nghiệp; ~ subsidies: Trợ giá nông nghiệp

Agricultural earnings (n) Thu nhập từ nông nghiệp

Agricultural extension (n) Khuyến nông ~ services: Dịch vụ khuyến nông; ~ worker:

Người làm công tác khuyến nông, cán bộ khuyến nông

Agricultural biodiversity (n) Đa dạng sinh học nông nghiệp

Agricultural pollution (n) Ô nhiễm nông nghiệp

Agriculture (n) Nông nghiệp Integrated ~ : Nông nghiệp toàn diện; Organic ~ : Nông

nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ Traditional ~ : Nông nghiệp truyền thống

Agri-silviculture (n) Canh tác cây gỗ xen cây ngắn ngày (i.e a form of agroforestry consisting of tree and crop components) Hence, Agro-silvicultural system: Hệ thống

canh tác nông lâm kết hợp

Agro (adj) Thuộc về nông nghiệp (được dùng như một tiếp đầu ngữ) ~ -biodiversity:

Đa dạng sinh học nông nghiệp; ~ - forestry: Nông - lâm kết hợp; ~ - ecosystem: Hệ

sinh thái nông nghiệp; ~ - industry: Nông - công kết hợp

Aid (n) Viện trợ Aid and Assistance is used in this glossary to refer to financial flows which qualify as Official Aid or Official Development Assistance (Xem thêm Official aid and Official Development Assistance) Long-term ~ : Viện trợ dài hạn (i.e official loans with an original or extended maturity of more than one year) Short-term ~ : Viện

trợ ngắn hạn (i.e official loans with a maturity of one year or less)

Aid coordination (n) Điều phối viện trợ (i.e the process by which a recipient

government plans external aid in support of national goals, priorities and strategies)

Aid management (n) Quản lý viện trợ (i.e the process by which a recipient government

integrates external aid and internal resources in the implementation of its development programmes and activities)

Aid mobilization (n) Vận động viện trợ, huy động viện trợ

AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome): Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc

phải ở người ~ prevention and control: Phòng chống và kiểm soát AIDS

Air pollution (n) Ô nhiễm không khí ~ index: Chỉ số ô nhiễm không khí; ~ control legislation: Luật pháp kiểm soát ô nhiễm không khí; ~ control strategy: Chiến lược

kiểm soát ô nhiễm không khí

Alienated (n) Bị xa lánh Socially ~ : Bị xã hội xa lánh

Allocate (v) Phân bổ, phân phối Hence, Allocation (n) Sự phân bổ, phân phối (e.g The effective ~ of public resources: Sự phân bổ có hiệu quả nguồn lực công cộng)

Alternative (adj) Khác, thay thế ~ farming: Canh tác thay thế; ~ crop: Cây trồng thay

thế; ~ energy: Năng lượng thay thế; ~ solution: Giải pháp thay thế; ~ technology:

Công nghệ thay thế

Amortization (n) Trả dần, thanh toán dần (e.g The ~ of a loan) ~ schedule: Lịch trả

(thanh toán) nợ.

Anti-narcotic activities (n) Các hoạt động phòng chống ma tuý

Appraise (v) Thẩm định Hence, Appraisal (n) Sự thẩm định (i.e the process of

checking the quality of a programme or project design prior to approval) Hence Project

or programme appraisal: Thẩm định dự án hoặc chương trình

Approach (n) Phương thức, cách tiếp cận Economic ~ : Cách tiếp cận về kinh tế; Environmental ~ : Cách tiếp cận về môi trường; Programme or Programmatic ~ :

Cách tiếp cận theo chương trình; Project ~ : Cách tiếp cận theo dự án; Social ~: Cách

tiếp cận về xã hội; Sectoral ~ : Cách tiếp cận theo ngành (Also Sector-wide approach) Approve (v) Phê duyệt Hence, Approval (n) Sự phê duyệt (i.e the process of signing a

project or programme document where donor funds are committed) Hence, Project or

programme approval: Phê duyệt dự án hoặc chương trình

Aquaculture (n) Nuôi trồng thủy sản Marine ~ : Nuôi trồng thuỷ sản biển; Upland ~ :

Nuôi trồng thuỷ sản ở miền núi

Area-wide environmental quality management: Quản lý chất lượng môi trường theo

vùng lãnh thổ (i.e the process of analyzing the impact of industrial activity on

environmental systems in a given geographic area, assessing their assimilative capacity

to handle industrial pollutants and establising environmental action plans)

Arrears (n) Nợ quá hạn (i.e overdue payments of debt)

Articulate (v) Trình bày rõ ràng Hence, Well-articulated (adj) Được trình bày rõ ràng (e.g ~ ideas, views)

Articulation (n) Sự trình bày rõ ràng (e.g The ~ of national priorities)

ASEAN Free Trade Area (AFTA): Khu vực mậu dịch tự do ASEAN

Asia – Pacific Economic Cooperation Forum (APEC): Diễn đàn Hợp tác Kinh tế

Châu á - Thái Bình Dương Được thành lập năm 1989, APEC là diễn đàn quốc tế nhằm

khuyến khích hợp tác kinh tế và thương mại, cũng như trao đổi các vấn đề về phát triển

và an ninh ở khu vực Châu á - Thái Bình Dương

Asian Development Bank (ADB): Ngân hàng Phát triển châu á Được thành lập năm

1966, ADB là một tổ chức tài trợ phát triển với tôn chỉ thúc đẩy sự nghiệp phát triển kinh

tế và xã hội ở châu á và Thái Bình Dương

Assimilative capacity (n) Khả năng hấp thụ, khả năng đồng hóa (i.e the ability of a

water body to purify itself of pollutants)

Assistance (n) Sự trợ giúp, viện trợ External ~ : Sự trợ giúp, viện trợ từ bên ngoài Technical ~ : Trợ giúp kỹ thuật Xem thêm Technical assistance và Technical

cooperation

Association of Southeast Asian Nations (ASEAN): Hiệp hội các nước Đông Nam á

Được thành lập năm 1967, thành phần của ASEAN hiện có đủ 10 nước Đông Nam á, với tôn chỉ xúc tiến an ninh và giải quyết tranh chấp trong khu vực, tăng cường buôn bán,

phát triển kinh tế, đầu tư giữa các nước thành viên

Assumption (n) Giả định (i.e a condition that is important to the success of a project

but which is beyond the control of the project and whose probability of being satisfied cannot be assured)

Audit (n) Kiểm toán (i.e an official examination of financial accounts to see if they are

in order The scope of audits includes financial ~ kiểm toán tài chính, compliance ~

kiểm toán về tuân thủ quy chế and performance audit or value for money audit kiểm

toán về hiệu quả) External ~ : Kiểm toán do người bên ngoài tiến hành (còn gọi là

Independent ~ : Kiểm toán độc lập); Internal audit: Kiểm toán nội bộ

Audit sampling (n) Lấy mẫu kiểm toán, chọn mẫu kiểm toán

Auditor (n) Nhân viên kiểm toán ~ General: Tổng kiểm toán

Australian Agency for International Development (AusAID): Cơ quan Phát triển

Quốc tế ốt-xtrây-lia.

Awareness (n) Nhận thức Environmental ~ : Nhận thức về môi trường; Gender ~ :

Nhận thức về giới; HIV/AIDS ~ : Nhận thức về HIV/AIDS; ~ raising: Nâng cao nhận

thức.

B

Backstopping (n) Theo dõi và hỗ trợ (i.e activities to review, support and advise on the

smooth implementation of a project, e.g Technical ~ by the Executing Agency: Theo dõi

và hỗ trợ kỹ thuật của Cơ quan điều hành dự án)

Backward-looking (adj) Hướng về quá khứ, đối lập với Forward-looking (e.g The analysis should not be ~, but forward-looking)

Balance of payments (n) Cán cân thanh toán (i.e a tabulation of the credit and debit

transactions of a country with other countries and international institutions)

Balance of payments support: Hỗ trợ cán cân thanh toán (e.g a form of programme

aid that is provided by the IMF through the Central Bank to manage the problems of balance of payments deficits, insufficient foreign reserves and debt unsustainability It usually carried conditionality in the form of a programme of policy reforms agreed by

the recipient government with the IMF and World Bank)

Balance of trade (n) Cán cân thương mại

Bankable (adj) Có thể được ngân hàng tài trợ (e.g A ~ project proposal)

Barrier (n) Hàng rào Non-tariff ~ s: Hàng rào phi thuế quan; Tariff ~ s: Hàng rào

thuế quan; Trade ~ s: Hàng rào thương mại

Baseline data (n) Dữ liệu gốc, dữ liệu cơ sở (i.e data that describe the situation to be

addressed by a project and that serve as a starting point for measuring changes in its

performance) ~ survey: Điều tra dữ liệu gốc, điều tra dữ liệu cơ sở

Basic social services (BSS): Các dịch vụ xã hội cơ bản (i.e social services that were

defined by the World Summit on Social Development in Copenhaghen in 1995, to consist

of primary education, primary health care and nutrition, family planning services, clean water and low-cost sanitation)

Behaviour (n) Hành vi, cách hành xử; High-risk ~ : Hành vi có nguy cơ cao

Behavioural (adj) Thuộc về hành vi ~ change: Thay đổi hành vi

Benchmark (n) Mốc chuẩn, điểm chuẩn (i.e an intermediate target to measure

progress in a given period using a certain indicator)

Beneficiary (n) Người thụ hưởng Direct ~ : Người thụ hưởng trực tiếp; Indirect ~:

Người thụ hưởng gián tiếp; Ultimate ~ : Người thụ hưởng cuối cùng

Benefit (n) Lợi ích, trợ cấp Age ~s : Trợ cấp nhân thọ; Direct ~ s : Lợi ích trực tiếp; Medical ~s : Trợ cấp y tế; Fringe ~s : Phụ cấp ngoài lương; Unemployment ~ s: Trợ

cấp thất nghiệp

Best practice (n) Tập quán tốt nhất (e.g Our plan of action has benefited from the ~ s of

other partners)

Better-off (adj ) Khá giả hơn, giàu có hơn ~ regions: Những vùng khá giả hơn;

~ people: Những người khá giả hơn

Bid (n) Đấu thầu, gói thầu ~ evaluation, selection: Đánh giá thầu, chọn thầu; ~ price:

Giá bỏ thầu; Invitation to ~ : Thư mời thầu To bid for (v) Tham gia đấu thầu

Bidder (n) Người tham gia đấu thầu (e.g Lowest, highest ~ : Người bỏ thầu thấp nhất, cao nhất; Successful ~ : Người thắng thầu)

Bidding (n) Việc đấu thầu (also Tendering) Competitive ~ : Đấu thầu cạnh tranh; International ~ : Đấu thầu quốc tế; Limited ~ : Đấu thầu hạn chế; Local ~ : Đấu thầu

trong nước; Open ~ : Đấu thầu công khai; ~ conditions: Điều kiện dự thầu;

~ documents: Hồ sơ dự thầu; ~ procedures, rules: Thủ tục đấu thầu, quy chế đối thầu Bilateral (adj) Song phương ~ agreement: Hiệp định song phương; ~ donor: Nhà tài

trợ song phương

Bilateral aid (n) Viện trợ song phương (i.e official development assistance provided on a

country-to-country basis)

Bilateral trade agreement (n) Hiệp định thương mại song phương

Bio (adj) Sự sống, sinh học (dùng như một tiếp đầu ngữ) Bio-chemistry: Môn hoá sinh; Bio-gas: Sinh khí; Bio-energy: Năng lượng sinh học; Bio-engineering: Kỹ thuật sinh

học; fuel: Nhiên liệu sinh học; ethics: Đạo đức trong công nghệ sinh học; mass: Sinh khối; Bio-safety: An toàn trong công nghệ sinh học

Bio-Biodiversity (n) Sự đa dạng sinh học (gồm genetic diversity, species diversity và ecosystem diversity) ~ conservation: Bảo tồn sự đa dạng sinh học; ~ resources:

Nguồn tài nguyên đa dạng sinh học Convention on ~ Conservation: Công ước về bảo

tồn đa dạng sinh học, ký kết tại Hội nghị của LHQ về Môi trường và Phát triển năm

1992 tại Rio de Janeiro

Biodiversity awareness strategy (n) Chiến lược nâng cao nhận thức về đa dạng sinh

Birth spacing (n) Khoảng cách sinh (i.e time gap between birth deliveries)

Blue sector (n) (i.e environmental issues that relate to water resources,

coastal zones and the sea)

Bottle-neck (n) Sự ách tắc, khâu ách tắc (e.g Bottle-necks in ODA implementation: Những ách tắc trong việc thực hiện viện trợ phát triển chính thức)

Bottom-up (adj) Từ dưới lên, từ cơ sở lên ~ approach: Phương pháp hay cách tiếp cận

từ cơ sở lên (as opposed to Top-down approach)

Brain drain (n) (Tình trạng) chảy máu chất xám

Brain gain (n) Tăng cường chất xám, làm giàu chất xám (e.g The immigration of skilled

labour is a brain drain of one country but a brain gain for another country)

Brainstorming (n) Xới vấn đề, khêu gợi ý tưởng (i.e a creative form of discussion with the sole purpose of producing suggestions or ideas) ~ techniques: Kỹ thuật xới vấn đề,

kỹ thuật khêu gợi ý tưởng của người tham gia

Break-even point (n) Điểm hoà vốn

Breakthrough (n) Bước đột phá Digital ~ : Bước đột phá về công nghệ số; Genetic ~ :

Bước đột phá về công nghệ gien; Technological ~ : Bước đột phá về công nghệ

Breast-feed (v) Nuôi con bằng sữa mẹ Hence, Breast-fed (adj) Được nuôi bằng sữa

mẹ; Breast-feeding (n) Việc nuôi con bằng sữa mẹ

Bretton Woods Agreement: Hiệp định Bretton Woods ~ là Hiệp định tiền tệ đạt được

tại một hội nghị quốc tế tổ chức năm 1944 tại Bretton Woods, Hoa Kỳ

Bretton Woods Institutions: Các tổ chức Bretton Woods, tức là Quỹ tiền tệ Quốc tế và

Nhóm Ngân hàng Thế giới, được thành lập theo Hiệp định BrettonWoods

Brief (v) Thông báo, trước khi bắt đầu một hoạt động (e.g The delegation was briefed before it began its project visit) Hence, Briefing (n) Buổi thông báo

Broad-based Có cơ sở rộng rãi, trên diện rộng ~ support: Sự hỗ trợ rộng rãi;

~ growth: Sự tăng trưởng đạt được trên diện rộng

Brown sector (n) (i.e environmental issues that relate to urban and industrial

pollution)

Budget (n) Ngân sách ~ deficit: Thâm hụt ngân sách; ~ line: Dòng ngân sách;

~ revision: Điều chỉnh ngân sách; ~ surplus: Thặng dư ngân sách

Budgetary (adj) Thuộc về ngân sách ~ control: Kiểm soát ngân sách; ~ process: Quy

trình (xây dựng và quản lý) ngân sách; ~ support: Hỗ trợ ngân sách

Buffer zone (n) Vùng đệm, khu đệm (i.e an area of land separating land uses which are

incompatible with each other and which should be of sufficient width to prevent any

conflict between them) ~ management: Quản lý vùng đệm

Build on or upon (v) Dựa trên cơ sở, phát huy (e.g The project has built upon the

results of recent research initiatives: Dự án được xây dựng dựa trên kết quả của các công

trình nghiên cứu gần đây)

Built-in stabilizer (n) Cơ chế tạo ổn định nội tại

Business (n) Kinh doanh ~ activity: Hoạt động kinh doanh; ~ cycle: Chu kỳ kinh

doanh; ~ environment: Môi trường kinh doanh; ~ ethics: Đạo đức kinh doanh;

~ model: Mô hình kinh doanh; ~ strategy: Chiến lược kinh doanh

C

Calorie (n) Đơn vị nhiệt lượng ca-lo Daily ~ intake per capita: Khẩu phần ca-lo tiêu

thụ hàng ngày theo đầu người; Daily ~ supply per capita: Khẩu phần ca-lo cung cấp

hàng ngày theo đầu người

Canadian International Development Agency (CIDA): Cơ quan Phát triển Quốc tế

Ca-na-đa

Capacity (n) Năng lực (i.e the skills, knowledge and resources needed to perform a function) Individual ~ : Năng lực cá nhân; institutional ~ : Năng lực thể chế

Capacity 21 (n) Năng lực thế kỷ 21 (i.e a programme of technical assistance set up by

the United Nations Development Programme in June 1993 in order to assist developing

countries to realize the objectives of Agenda 21) Xem thêm Agenda 21

Capacity assessment (n) Đánh giá năng lực

Capacity building (n) Xây dựng năng lực ~ differs from Capacity development in that

the latter builds on a pre-existing capacity basis Hence, To build capacity (e.g ~ of an institution)

Capacity development (n) Tăng cường năng lực (i.e the process by which individuals,

institutions, communities develop their capacities to perform functions, solve problems

and set and reach objectives) Hence, To develop capacity (e.g ~ of an organization)

Capital (n) Vốn, nguồn vốn Directly productive ~ : Nguồn vốn trực tiếp tham gia sản

xuất (máy móc, thiết bị, công cụ sản xuất); Financial ~ : Nguồn vốn về tài chính (để đầu

tư); Human ~ : Nguồn vốn về con người; Infrastructural ~ : Nguồn vốn về kết cấu hạ

tầng; Institutional ~ : Nguồn vốn về thể chế (nền dân chủ, quyền con người, hệ thống

pháp chế…); Natural ~ : Nguồn vốn về tự nhiên; Social ~ : Nguồn vốn xã hội (các

chuẩn mực, hệ thống, tổ chức, truyền thống, giá trị…, trong đó có nguồn vốn về thể chế);

A society’s total ~ : Tổng nguồn vốn của một xã hội

Capital assistance (n) Viện trợ về vốn

Capital-intensive (adj) Cần nhiều vốn (e.g A ~ industry)

Capitalize on (v) Phát huy, tận dụng, tranh thủ (e.g To ~ emerging opportunities) Carbon tax (n) Thuế các-bon (i.e a tax on the consumption of fossil carbon-containing

fuels in order to discourage consumption, reduce carbon dioxide emissions and provide funds to promote other measures for reducing the greenhouse effect)

Carrying capacity (n) Sức tải, khả năng tải (i.e the maximum number of organisms that

an ecosystem can support without damaging the ecosystem itself) ~ of a tourism site:

Sức tải của một điểm du lịch; The Earth’s ~ : Sức tải của trái đất

Case study (n) Nghiên cứu trường hợp điển hình (i.e an example of a research problem,

usually described by a representative case, unit of population… , e.g to conduct a ~ on a

subject matter: Tiến hành nghiên cứu trường hợp điển hình về một đề tài nào đó)

Catalyst (adj) Có tính chất xúc tác ~ role: Vai trò xúc tác; ~ money: Nguồn vốn mang

tính xúc tác

Causal relationship (n) Mối quan hệ nhân quả

Cause and effect relationship (n) Quan hệ nhân quả

Central planning (n) Kế hoạch hoá tập trung

Centrally planned economy (n) Kinh tế kế hoạch hoá tập trung

Change (n) Sự thay đổi, đổi mới ~ process: Tiến trình đổi mới; ~ management: Quản

lý tiến trình đổi mới (i.e ways to implement and monitor change within an organization)

Change agent hay change catalyst: Nhân tố kích thích đổi mới (i.e an individual who

attempts to influence decesion-making in a direction that is conducive to change)

Checklist (n) Danh mục (các câu hỏi, vấn đề) để đối chiếu (e.g The ~ for project

appraisal: Danh mục các câu hỏi để đối chiếu khi thẩm định dự án; The ~ for briefing a

visiting mission: Danh mục các vấn đề cần thông báo cho đoàn khách đến thăm)

Child (n) Trẻ em ~ abuse: Lạm dụng trẻ em; ~ care: Chăm sóc trẻ em; ~ rearing:

Nuôi dưỡng trẻ em

Child-bearing age (n) Tuổi sinh con, also Reproductive age Women in ~ : Phụ nữ

đang ở độ tuổi sinh con

Child-blind (adj) Không quan tâm đến trẻ em (e.g A ~ social policy, project)

Child care (n) Chăm sóc trẻ em ~ center: Trung tâm nuôi dạy trẻ em

Child labour (n) Lao động ở trẻ em Hence, Child labourers (n) Trẻ em phải lao động Child malnutrition (n) Suy dinh dưỡng ở trẻ em

Child prostitution (n) Mãi dâm ở trẻ em Hence, Child prostitutes (n) Trẻ em hành

nghề mãi dâm

Child welfare (n) Phúc lợi cho trẻ em (e.g a ~ policy, programme)

Children in specially difficult circumstances: Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt

Civil servants (n) Công chức

Civil service (n) Ngành công vụ

Civil society (n) Xã hội dân sự (i.e the realm of individuals and groups - organized or

unorganized - who interact in the social, political and economic domains and who are regulated by formal and informal rules and laws)

Civil society organizations (n) Các tổ chức xã hội dân sự

Clean energy sources (n) Các nguồn năng lượng sạch (i.e natural gas, solar, wind,

sustainable biomass and mini-hydro power)

Clean production technology (n) Công nghệ sản xuất sạch (i.e use of environmentally friendly processes in production activities) Hence, cleaner production technology:

Công nghệ sản xuất sạch hơn

Client-oriented (adj) Định hướng phục vụ khách hàng (e.g a ~ mentality: Thái độ sẵn

sàng phục vụ khách hàng)

Climate change (n) Sự biến đổi khí hậu (e.g Convention on ~ : Công ước về biến đổi

khí hậu, được ký kết tại Hội nghị LHQ về Môi trường và Phát triển năm 1992 tại Rio de

Janeiro) Global ~ : Sự biến đổi khí hậu toàn cầu

Cloning (n) Nhân dòng vô tính, nhân gien vô tính

Cluster evaluation (n) Đánh giá cụm dự án (có liên quan với nhau về nội dung)

Coastal mangrove forest (n) Rừng ngập mặn ven biển

Coastal zone management (n) Quản lý dải ven bờ Integrated ~ : Quản lý tổng hợp dải

ven bờ

Coastal wetland (n) (Vùng) đất ngập mặn ven biển

Co-financing (n) Cùng góp vốn, là thuật ngữ dùng chung cho các phương thức tài trợ cost-sharing đồng tài trợ, trust fund quỹ uỷ thác và parallel financing tài trợ song

song

Commercial (adj) Thuộc về thương mại ~ interest rate: Lãi suất thương mại;

~ lending: Cho vay theo điều kiện thương mại; ~ loan: Khoản vay thương mại

Commercialize (v) Thương mại hoá Hence, Commercialization (n) Sự thương mại hoá

(e.g ~ of public services: Thương mại hoá các dịch vụ công cộng)

Commit (v) Cam kết, quyết tâm (e.g ~ oneself to doing something: Cam kết làm một

việc gì đó)

Commitment (n) Sự cam kết (i.e arrangement for financial assistance or technical

cooperation incorporated into a signed agreement specifycing terms and conditions)

For example: ODA ~s to Viet Nam in 2001 reached US$ 1.6 billion: Cam kết ODA cho Việt Nam trong năm 2001 lên đến 1,6 tỷ USD

Commodity (n) Hàng hóa ~ assistance: Viện trợ bằng hàng hoá (i.e financial

assistance provided by a donor to a recipient country in the form of commodities or

goods) ~ loan: Khoản tiền vay bằng hàng hoá

Common but differentiated responsibilities (n) Trách nhiệm chung nhưng có phân biệt

mức độ (i.e Principle No 7 of the 1992 Rio Declaration which says “States shall

cooperate in a spirit of global partnership to conserve, protect and restore the health and integrity of the Earth’s ecosystem However, in view of the different contributions to global environmental degradation, States shall have common but different

responsibilities”

Communicable diseases (n) Các căn bệnh lây lan

Community (n) Cộng đồng ~ health care: Y tế cộng đồng;

Community development (n) Phát triển cộng đồng (i.e the organization of all aspects

of community living, in particular new settlement projects and the improvement of

existing facilities)

Community education (n) Giáo dục ý thức cộng đồng (i.e an enabling process by

which children and adults acquire a sense of identification with their community)

Community forestry (n) Lâm nghiệp cộng đồng (i.e a form of social forestry where

tree planting is undertaken by a community on common or communal lands)

Community participation (n) Sự tham gia của cộng đồng (i.e the participation of a

community in its own development)

Community participation role (n) Vai trò hoạt động cộng đồng (của phụ nữ ) Xem

thêm Gender roles

Community-based (adj) Dựa vào cộng đồng, ở cấp cộng đồng

Community-based development approaches (n) Các phương thức phát triển dựa vào

cộng đồng

Community-based drug treatment (n) Cai nghiện tại (dựa vào) cộng đồng

Community-based forest management (n) Quản lý rừng dựa vào cộng đồng (i.e a

strategy for achieving people-centered development where the focus of decision-making with regard to the sustainable use of forest resources in the area lies with the

communities of that area)

Community-based organizations (n) Các tổ chức cộng đồng

Comparative advantage: Lợi thế so sánh Theory of ~ : Thuyết về lợi thế so sánh (i.e

the specialization in the production and export of those goods/services in which a country can make or provide most profitably)

Compete (v) Cạnh tranh (e.g to ~ with each other for the increasingly scarce

development resources)

Competing (adj) Cạnh tranh nhau, ganh đua nhau (e.g ~ claims on the limited national

resources: Những đòi hỏi tranh giành nguồn lực hạn hẹp của quốc gia)

Competition (n) Sự cạnh tranh, ganh đua Fair ~ : Cạnh tranh lành mạnh; Healthy ~ :

Cạnh tranh lành mạnh; Imperfect ~ : Cạnh tranh không hoàn hảo; Perfect ~ : Cạnh

tranh hoàn hảo; Unfair ~ : Cạnh tranh không lành mạnh

Competitive (adj) Có khả năng cạnh tranh, mang tính cạnh tranh ~ bidding: Đấu

thầu cạnh tranh; ~ market: Thị trường cạnh tranh; ~ price: Giá cả cạnh tranh

Competitiveness (n) Có khả năng cạnh tranh, sức cạnh tranh (e.g The ~ of the national

economy: Sức cạnh tranh của nền kinh tế quốc dân)

Completion (n) Sự hoàn thành, kết thúc Financial ~ : Kết thúc về tài chính (e.g the financial ~ of a project); Operational ~ : Kết thúc về hoạt động (của một dự án)

Comprehensive (adj) Toàn diện A ~ approach: Cách tiếp cận toàn diện

Comprehensive Poverty Reduction and Growth Strategy or CPRGS: Chiến lược

toàn diện về xoá nghèo đói và tăng trưởng (i.e a strategic policy paper that was

requested by the World Bank and prepared by the Government of Viet Nam to replace

the previous Poverty Reduction Strategy Paper - or PRSP)

Comprehensive Development Strategy or CDF (n) Chiến lược phát triển toàn diện

(i.e a mechanism developed by the World Bank for coordinating WB assistance and government spending in support of a comprehensive strategy covering all aspects of development in a recipient country)

Concept (n) Khái niệm, ý tưởng A project ~: ý tưởng dự án (i.e A paper that provides a

preliminary idea of the overall possibility and desirability of a project)

Concept paper (n) Bản phác thảo (về một ý tưởng hoặc đề tài)

Conceptual (adj) Thuộc về khái niệm A ~ framework: Khung khái quát, phương pháp

luận

Conceptual approach (n) Phương pháp tiếp cận mang tính khái quát

Conceptualization (n) Xây dựng khái niệm, xây dựng ý tưởng Project ~: Xây dựng ý

tưởng dự án Hence, To conceptualize a project: Xây dựng ý tưởng dự án

Concessionary (Also Concessional, Soft) (adj) Mang tính ưu đãi A ~ loan: Khoản vay

ưu đãi (i.e credit extended in terms that are more favourable to the borrower than market

rates)

Concessionality level (n) Mức độ ưu đãi (i.e a measure of the “softness” of a credit

reflecting the benefit to the borrower compared to a loan at the market rate)

Condition (n) Điều kiện (e.g a neccesary and sufficient ~ : Điều kiện cần và đủ)

Conditionality (n) Có điều kiện, điều kiện ràng buộc (i.e policy measure(s) that a

government agrees to implement as a requirement to receive aid)

Conflict (n) Xung đột, mâu thuẫn ~ of interest: Xung đột lợi ích

Conflict resolution (n) Giải quyết xung đột

Conflicting (adj) Xung đột với nhau, mâu thuẫn với nhau (e.g ~ interests, ideas: Những

lợi ích, những ý tưởng trái ngược nhau)

Consensus (n) Sự nhất trí, sự đồng thuận On the consensus ~ : Theo nguyên tắc đồng

thuận Political ~ : Sự đồng thuận về chính trị

Consensus building (n) Xây dựng sự nhất trí, đồng thuận (e.g A ~ activity, initiative:

Một hoạt động, một sáng kiến nhằm xây dựng sự đồng thuận)

Conservation (n) Bảo tồn; ~ area, site, zone: Khu bảo tồn; Cultural ~ : Bảo tồn văn

hoá; Heritage ~ : Bảo tồn di sản

Constituency (n) Những người hậu thuẫn (i.e a group of people with the same interests

that one can turn to for support); Cử tri (i.e a body of voters in a district having its own

Consultative Group Meeting (n) Hội nghị Nhóm Tư vấn (i.e a periodic meeting

between the Government of a developing country and its major aid partners for

dialoguing on national issuses/priorities and mobilizing additional external assistance This is an aid mobilization mechanism which is chaired by the World Bank)

Consulting (adj) Thuộc về tư vấn ~ business: Nghề tư vấn; ~ firm: Công ty tư vấn;

~ industry: Ngành (công nghiệp) tư vấn

Consumer (n) Người tiêu dùng ~ demand: Nhu cầu tiêu dùng; ~ price: Giá tiêu dùng;

~ subsidy: Trợ giá tiêu dùng

Consumer price index (n) Chỉ số giá tiêu dùng

Contaminate (v) Làm nhiễm bẩn Hence, Contamination (n) Làm nhiễm bẩn

Contaminated site (n) Nơi bị nhiễm bẩn

Contingency (n) Tình huống bất trắc ~ fund: Quỹ dự phòng; ~ plan: Kế hoạch dự

phòng.

Continuous programming (n) Phương pháp xây dựng dự án mang tính liên tục (i.e a

concept that involves the programming by objectives through earmarking of limited resources for selected development objectives of the country programme for which

projects have not yet been identified)

Contraceptive (n) Dụng cụ tránh thai ~ measures: Các biện pháp tránh thai

Contraceptive prevalence rate (n) Tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai (i.e the

percentage of married women of childbearing age, 15-49 years old, who are using, or

whose husbands are using, any form of contraception)

Contract (n) Bản hợp đồng hoặc (v) Làm hợp đồng (e.g to ~ somebody to do something: Hợp đồng với người nào để làm việc gì)

Contracting out (n) Khoán cho người ngoài (i.e an arrangement whereby a department

or agency enters into a commercial contract with an external supplier that provides

services) Hence, to contract out something: Khoán cho người ngoài

Contractual (adj) Thuộc về hợp đồng ~ obligations: Các nghĩa vụ theo hợp đồng;

~ provisions: Các điều khoản hợp đồng; ~ terms: Các điều kiện hợp đồng

Contribution (n) Khoản đóng góp In cash ~ : Đóng góp bằng tiền mặt; In kind ~ :

Đóng góp bằng hiện vật (dưới các hình thức như nhân sự, văn phòng, vật tư , thiết bị tại

chỗ, đất đai, nhà xưởng, v.v ); Counterpart ~: Đóng góp của cơ quan đối tác (bằng

tiền mặt hoặc bằng hiện vật)

Control (n) Sự kiểm soát, biện pháp kiểm soát Export ~ s : Các biện pháp kiểm soát

xuất khẩu; Exchange rate ~ s : Các biện pháp kiểm soát tỷ giá hối đoái; Import ~ s :

Các biện pháp kiểm soát nhập khẩu; Price ~ s : Các biện pháp kiểm soát giá cả Convention (n) Công ước (e.g ~ on the Rights of the Child: Công ước về Quyền Trẻ

em; ~ for the Pretection of Ozone Layer: Công ước về bảo vệ tầng ô-dôn; ~ for the Protection of the World Cultural and Natural Heritage: Công ước về bảo vệ di sản

văn hoá và thiên nhiên thế giới; ~ on Biological Diversity: Công ước về bảo vệ sự đa

dạng sinh học; ~ on International Trade in Endangered Species: Công ước về thương

mại quốc tế đối với các loài động vật có nguy cơ tiệt chủng; ~ on the Law of the Sea:

Công ước về Luật biển)

Coping strategy (n) Chiến lược, biện pháp khắc phục khó khăn (i.e plans, means and

actions used by the poor and/or the vulnerable to deal with difficult situations such as

unemployment, sickness, food shortage)

Core resources: Nguồn vốn thường xuyên (i.e voluntary contributions by donor

governments to UN development Agencies, as opposed to Non-core resources)

Corporate (adj) Tổng quát (e.g A ~ plan: Một kế hoạch tổng quát); Thuộc về công ty (e.g A ~ law: Luật công ty)

Corrupt (adj) Tham nhũng (e.g A ~ official: Một quan chức tham nhũng)

Corruption (n) Sự tham nhũng (i.e defined broadly as the abuse of public office for private gains) ~ - free (adj) Không có tham nhũng (e.g A ~ society: Một xã hội không

có tham nhũng)

Cost (n) Chi phí Fixed ~ : Chi phí cố định; Hidden ~ : Chí phí ẩn; Visible ~ : Chi phí

hiện

Cost-push inflation (n) Lạm phát do sức đẩy của chi phí (i.e inflation which is created

and sustained by increases in production costs, independently of the state of demand)

Cost recovery (n) Lấy thu bù chi, thu hồi chi phí On a ~ basis: Trên cơ sở lấy thu bù

chi

Cost sharing (n) Đồng tài trợ (i.e financial contributions which are made by another

donor to a development project of UNDP and which are entrusted to UNDP to manage

in accordance with UNDP's own financial rules/regulations) Xem thêm Co-financing Cost-benefit analysis (n) Phân tích chi phí-lợi ích (i.e a method to determine total

benefits and costs of a project through which to detect the alternation with the highest

benefit-cost ratio)

Cost-effective (adj) Hiệu quả tính theo chi phí, hiệu quả kinh tế

Cost-effectiveness analysis (n) Phân tích chi phí – hiệu quả (i.e an approach adopted

when the benefits from a project cannot be readily measured on monetary terms, yet it has political or corporate benefits)

Counterpart (n) Bên đối tác, bên đồng nhiệm ~ agency: Cơ quan đối tác; ~ capacity:

Năng lực của cơ quan đối tác; The Vietnamese Foreign Minister and his US ~ : Ngoại

trưởng Việt Nam và người đồng nhiệm Hoa Kỳ

Counterpart funding (n) Vốn đối ứng (i.e the contribution in local currency to project

costs by a country receiving development aid)

Counterpart personnel (n) Nhân viên đối tác (i.e local staff of a country receiving aid who have the same role as, and complement the work, of technical assistance experts) Country programme (n) Chương trình quốc gia (e.g UNDP’s ~ for Viet Nam for the

period 1992-1996)

Credit (n) Tín dụng Micro ~ or small ~ : Tín dụng quy mô nhỏ; Rural ~ : Tín dụng

nông thôn; Informal ~ association: Hội chơi hụi

Creditworthy (adj) Có khả năng thanh toán nợ (e.g a ~ country, company) Hence, Creditworthiness (n) Khả năng thanh toán nợ

Critical mass (n) Khối lượng cần thiết, để tạo nên tác động mong muốn (e.g There

needs to be a ~ of assistance in order to make a meaningful impact on poverty reduction

efforts in the province)

Crop rotation (n) Luân canh (i.e an agricultural method in which two or more crops are

rotated from year to year to reduce nutrient depletion of the soil and reliance on

pesticides)

Cropping (n) Trồng trọt, canh tác ~ intensity: Cường độ canh tác; ~ pattern: Cơ cấu

cây trồng; ~ season: Mùa vụ trồng trọt; ~ sequence: Trình tự gieo trồng; ~ system: Hệ

thống trồng trọt

Cross check (n) Kiểm tra chéo

Cross-cutting (adj) Mang tính đa ngành, xuyên suốt ~ approach: Phương pháp tiếp cận

mang tính đa ngành; ~ issue: Một vấn đề xuyên suốt

Cross fertilization (n) Thụ tinh chéo, (nghĩa bóng) sự trao đổi kinh nghiệm

Cross-sectoral (adj) Mang tính đa ngành ~ approach: Phương pháp tiếp cận mang

tính đa ngành.

Crowd out (v) Lấn át, chèn lấn (e.g Too much foreign expertise in a project can ~ local initiative) Hence, Crowding out (n) Sự lấn át, sự chèn lấn

Cultural (adj) Thuộc về văn hoá ~ diversity: Sự đa dạng về văn hoá; ~ environment:

Môi trường văn hoá; ~ exchange: Trao đổi văn hoá; ~ property: Tài sản văn hoá;

~ values: Các giá trị văn hoá

Cultural heritage (n) Di sản văn hoá

Cultural identity (n) Bản sắc văn hoá (e.g national ~ : Bản sắc văn hoá dân tộc)

Cultural integration (n) Hội nhập về văn hoá

Culture (n) Văn hoá ~ in development: Văn hoá trong (hoạt động) phát triển;

Development ~: Văn hoá phát triển; Football ~ : Văn hoá bóng đá; Office ~ : Văn

hoá văn phòng; Traditional ~ : Văn hoá truyền thống

Culture of Peace (n) Nền Văn hoá Hoà bình (do UNESCO phát động trên toàn thế giới

năm 2000)

Cultural shock (n) Cú sốc về văn hoá (do tiếp xúc với một nền văn minh rất khác biệt) Cumulative (adj) Tích luỹ ~ impact, effect: Tác động, hiệu quả tích luỹ

Cut across (v) Liên quan đến nhiều ngành, nhiều tổ chức (e.g Issues that ~ Government

agencies: Những vấn đề liên quan đến nhiều cơ quan Chính phủ)

Cutting edge (n) Mũi nhọn, tân tiến nhất (e.g A ~ technology: Công nghệ mũi nhọn; To

be on the ~ of the development business: Đứng ở hàng đầu hoạt động phát triển)

D

DAC List of Aid Recipients (n) Danh sách các nước nhận viện trợ của Uỷ ban Viện trợ

Phát triển Danh sách này bao gồm Phần I (Part I) và Phần II (Part II) Phần I gồm các

nước đang phát triển có mức GNP theo đầu người từ 9,385 USD trở xuống (giá cố định

năm 1995) và được nhận Viện trợ Phát triển Chính thức Phần II gồm các nước đang trong thời kỳ chuyển đổi được nhận Viện trợ Chính thức, ở Trung Âu, Đông Âu, các

Nước Cộng hoà thuộc Liên Xô cũ và một số nước hoặc lãnh thổ có trình độ phát triển cao

hơn Xem thêm Development Assistance Committee

Danish International Development Agency (DANIDA): Cơ quan Phát triển Quốc tế

Đan Mạch

Data (n) Dữ liệu, số liệu ~ analysis: Phân tích dữ liệu; ~ bank: Ngân hàng dữ liệu;

~ collection: Thu thập dữ liệu; ~ processing: Xử lý dữ liệu; ~ retrieval: Truy cập dữ

liệu; ~ storage: Lưu trữ dữ liệu; ~ transmission: Truyền dữ liệu; ~ base: Cơ sở dữ

liệu

Death rate (n) Tỷ lệ tử vong Crude ~ : Tỷ lệ tử vong thô; Total ~ : Tổng tỷ lệ tử vong Debrief (v) Báo cáo kết quả, khi kết thúc một hoạt động (e.g The delegation debriefed the minister at the end of its visit) Hence, Debriefing (n) Buổi báo cáo kết quả

Debt (n) Nợ Bad ~ : Nợ khê đọng, nợ khó đòi; Bilateral ~ : Nợ song phương;

Domestic ~ : Nợ trong nước; Foreign ~: Nợ nước ngoài (also external ~ ); Multilateral

~ : Nợ đa phương; Public ~ : Nợ công; Unsustainable ~ : Nợ quá sức chịu đựng (i.e

debt which exceeds 2 to 2.5 times a country's annual export earnings)

Debt cancellation (n) Xoá nợ (also Debt forgiveness)

Debt crisis (n) Cuộc khủng hoảng nợ (i.e widespread inability in the 1980’s among

developing countries to service loans, resulting in strains in domestic development due to rising oil prices, higher real interest rates, reduced lending and declining exports …)

Debt management (n) Quản lý nợ

Debt refinancing (n) Tài trợ bằng vay nợ (i.e a form of debt relief in which a new loan

is arranged to enable the debtor country to meet service payments on an earlier loan)

Debt relief (n) Giảm nợ (i.e a form of programme aid that is provided by the IMF to

write off part of the debt owned by a recipient government Debt relief maybe in the

form of Debt cancellation, Debt refinancing, or Debt rescheduling)

Debt renegotiation (n) Thương lượng lại về việc trả nợ (i.e negotiation in order to

change the terms of existing loans, usually by extending repayment nominal interest rates)

Debt repayment (n) Trả nợ (Hence, To repay a debt)

Debt rescheduling (n) Hoãn trả nợ, đáo nợ (Hence, To reschedule a debt)

Debt restructuring (n) Cơ cấu lại nợ (i.e any action officially agreed between the

creditor and the debtor that alters the terms previously established for the repayment,

including forgiveness or rescheduling) Hence, To restructure a debt)

Debt service (n) Tổng nợ phải trả (i.e the sum of principal payments and interest

payments on total external debt) Hence, Debt servicing (n) Việc trả nợ, việc thanh toán

nợ.

Debt service obligations (n) Nghĩa vụ trả nợ

Debt service ratio (n) Tỷ xuất nợ phải trả (i.e the ratio of debt service payments to

earnings from exports of goods)

Debt structure (n) Cơ cấu nợ

Debt swap (n) Tráo nợ

Debtor (n) Con nợ A ~ country: Nước vay nợ

Debt-for-nature swaps (n) Chuyển hoán nợ phục vụ bảo tồn thiên nhiên (i.e an

arrangement whereby a debt is resettled well below face value with the debtor country,

on the understanding that the funds received to settle the debt will be invested in the country concerned on conservation projects)

Decentralization (n) Sự phi tập trung hoá, phân cấp quản lý (i.e a general term that

refers to the restructuring of authority so that it is shared between governing institutions

at central, regional and local levels Decentralization involved two key elements, namely

devolution phân quyền and delegation ủy quyền)

Decentralize (v) Phi tập trung hoá, phân cấp quản lý (e.g To ~ the decision-making

process: Phân cấp quá trình ra quyết định)

Decentralized (adj) Được phân cấp quản lý ~ decision-making: Phân cấp ra quyết

định; ~ management: Phân cấp quản lý

Deficit (n) Thâm hụt Budget ~ : Thâm hụt ngân sách; Food ~ : Thiếu lương thực; Trade ~ : Thâm hụt cán cân thương mại

Deficit financing (n) Lấy tài chính bù thâm hụt ngân sách, tài trợ thâm hụt ngân sách

(i.e a situation where expenditure exceeds revenue such that a deficit is operated

deliberately in order to stiimulate economic activity and employment by injecting more

purchasing power into the economy)

Deflation (n) Giảm phát Hence, Deflator (n) Chỉ số giảm phát

Deforestration (n) Tình trạng tàn phá rừng (i.e Loss of forest cover from 40% of the

trees or more)

Delegate (v) Uỷ quyền, giao phó (e.g To ~ the authority to someone: Uỷ quyền cho ai) Hence, Delegation or ~ of authority (n) Sự uỷ quyền (i.e the transfer of government

decision-making and administrative authority to semi-independent local units who may

still be legally accountable to the central government)

Demand (n) Yêu cầu, lượng cầu (e.g ~ for skilled labour has exceeded supply)

Aggregate ~ : Tổng cầu; In ~ : Được nhiều người yêu cầu, được ưa chuộng (e.g Top quality secretaries are always in great ~) Excess ~ : Dư cầu

Demand management (n) Quản lý lượng cầu

Demand pull inflation: Lạm phát do cầu vượt cung

Demand-driven (adj) Trọng cầu, do cầu quyết định (as opposed to Suppply-driven)

~ development aid: Viện trợ phát triển theo nhu cầu (của bên tiếp nhận)

Demand-side economics: Kinh tế học trọng cầu (as opposed to Supply-side

economics)

Demographic (adj) Thuộc về dân số học ~ analysis: Phân tích dân số học; ~ change:

Thay đổi dân số học; ~ indicators: Các chỉ số dân số học; ~ momentum: Động lực dân

số học; ~ transition: Chuyển tiếp dân số học Hence, Demography (n) Dân số học

Demographic model (n) Mô hình dân số học (i.e a model concerned with the structure,

growth and change of populations)

Demonstration (n) Trình diễn (e.g ~ activities: Những hoạt động mang tính trình diễn;

A ~ project: Một dự án mang tính trình diễn)

Department for International Development (DfID): Cơ quan Phát triển Quốc tế Anh

quốc.

Dependency ratio (n) Tỷ lệ phụ thuộc (i.e the ratio of the population defined as

dependent, aged under 15 and above 65, on the working age population, aged 15- 64)

Deplete (v) Làm suy giảm, làm cạn kiệt (e.g To ~ natural resources: Làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên; To ~ the ozone layer: Làm suy giảm tầng ô-dôn) Montreal

Convention on Substances that ~ the Ozone Layer: Công ước Montreal về các chất

Developing country (n) Nước đang phát triển (i.e a low- or middle-income country in

which most people have a lower standard of living than do most people in a high-income

country)

Development (n) (Sự nghiệp) phát triển (i.e the process of improving the quality of all

human lives which consists of three equally important aspects: raising people's living standards in terms of their incomes and consumption levels; creating conditions conducive

to the growth of people's self-esteem through the establishment of social, political, and economic systems/institutions; increasing people's freedom to make their choices in terms

of consumer goods and services) ~ agency: Cơ quan, tổ chức phát triển; ~ partner: Đối

tác phát triển; ~ right: Quyền tham gia phát triển; ~ target: Chỉ tiên phát triển

Development administration (n) Quản trị phát triển

Development assistance (n) Viện trợ phát triển, trợ giúp phát triển

Development Assistance Committee (DAC): Uỷ ban viện trợ phát triển, thuộc Tổ chức

Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) DAC là cơ quan chủ yếu qua đó OECD giải quyết các vấn đề hợp tác với các nước đang phát triển và là một trong những diễn đàn chính của

OECD để phối hợp các hoạt động hỗ trợ sự nghiệp phát triển bền vững

Development cooperation (n) Hợp tác phát triển (i.e a term often used synonymously

with overseas development assistance to indicate the inter-dependent nature of the

devel-opment process and emphasize the cooperative effort of both poorer and richer countries) Development economics (n) Kinh tế học phát triển

Development objective (n) Mục tiêu phát triển (i.e a long-term objective of national

development or of a national programme)

Development planning (n) Quy hoạch phát triển

Development strategy (n) Chiến lược phát triển

Digital divide (n) Khoảng cách công nghệ số (i.e the richest 20% of the world

population have access to 93.3% of the internet facilities and 74% of the telephone lines

while the poorest 20% have access to only respectively 0.2% and 1.5%)

Devolution (v) Sự phân quyền (i.e a concept which is commonly understood to be

genuine decentralization Under devolution, local units of government have full authority

to take decisions over which central authorities exercise little or no direct control)

Digital revolution (n) Cách mạng công nghệ số

Diminishing returns to scale (n) Lợi tức giảm dần theo quy mô (i.e a generalization

that while an increase in some inputs relative to other fixed inputs may raise total output,

there will come a point when the extra output is likely to diminish) Law of ~ : Quy luật

lợi tức giản dần

Direct support (n) Hỗ trợ trực tiếp A ~ project: Dự án hỗ trợ trực tiếp (i.e a project

that is designed to respond to a one-time need and to reach its beneficiaries directly by preparing, for example, feasibility studies, development plans, technical designs )

Disadvantaged (adj) Bị thiệt thòi Economically ~ provinces: Các tỉnh bị thiệt thòi về

kinh tế; ~ groups: Các nhóm dân cư bị thiệt thòi

Disaster (n) Thiên tai (thường hay đi với natural ~ s ) Environmental ~ : Tai biến môi

trường; Technological ~ : Tai hoạ do công nghệ gây ra; Man-made ~ : Tai hoạ do con

người gây ra; Water ~ : Thiên tai do nước gây ra, thuỷ tai

Disaster forecasting (n) Dự báo thiên tai

Disaster management (n) Quản lý thiên tai

Disaster mitigation (n) Giảm nhẹ (hậu quả) thiên tai

Disaster preparedness (n) Phòng chống thiên tai

Disaster-prone (adj) Hay gặp thiên tai (e.g Viet Nam is one of the most ~ countries in

the world)

Disaster relief (n) Cứu trợ thiên tai

Disaster response (n) Biện pháp đối phó với thiên tai

Disaster warning (n) Cảnh báo về thiên tai

Disburse (v) Chi tiêu, giải ngân (e.g Viet Nam disbursed over US$ 1.4 billion of ODA

thần; Occupational ~s: Bệnh nghề nghiệp; Respiratory ~s: Bệnh đường hô hấp;

Vector-borne ~ s: Bệnh truyền qua vật chủ trung gian; Water-borne ~ s: Bệnh truyền

qua nước.

Displaced people (n) Người lánh nạn; Internally ~ : Người lánh nạn trong nước Dissolution (n) Giải thể (e.g The ~ of loss-making State-owned enterprises: Giải thể các

doanh nghiệp Nhà nước làm ăn thua lỗ)

Distribution (n) Sự phân phối, sự phân bổ ~ of profits: Phân phối lợi nhuận;

Geographical ~ of aid: Phân bổ viện trợ theo vùng lãnh thổ; Geographical ~ of

poverty: Tình trạng nghèo theo vùng lãnh thổ Hence, Distribute (v) Phân phối, phân

bổ

Distribution of income (n) Phân phối thu nhập Functional ~ : Phân phối thu nhập

theo chức năng (i.e dividing income according to sources such as wages, profits, rent,

ect ); Size ~ : Phân phối thu nhập theo quy mô (i.e showing how many persons or

families receive how much income)

Diversification (n) Sự đa dạng hoá Crop ~ : Đa dạng hoá cây trồng; Export ~: Đa

dạng hoá xuất khẩu; Risk ~ : Đa dạng hoá rủi ro

Diversity (n) Tính đa dạng (e.g The ~ of ecosystems: Tính đa dạng của các hệ sinh

thái)

Diversity in unity (n) Tính đa dạng trong thống nhất (e.g To maintain the ~ in unity of

the United Nations Organization)

Divest (v) Thanh lý Thus, Divestiture (n) Sự thanh lý (e.g ~ of a loss making business: Thanh lý doanh nghiệp làm ăn thu lỗ)

Divide (n) Đường phân cách, khoảng cách North-South ~ : Khoảng cách giữa các nước

phương Bắc (các nước giàu) và phương Nam (các nước nghèo); Urban - rural ~ :

Khoảng cách giữa thành thị và nông thôn; Digital ~ : Khoảng cách công nghệ số

Dividend (n) Tiền lãi cổ phần, cổ tức To pay dividends: Trả lãi cổ phần; (nghĩa bóng)

mang lại lợi ích (e.g The strong reform measure that the Government took has paid fast

dividends: Biện pháp cải cách mạnh mẽ Chính phủ thực hiện đã mang lại lợi ích nhanh chóng)

Document (n) Tài liệu, (v) Văn bản hoá, ghi chép thành văn bản (e.g Lessons from

poverty reduction projects must be well-documented and widely shared amongst target

groups)

Dollarization (n) (Sự, tình trạng) đô la hoá (i.e the ~ of a national currency)

Donor (n) Nhà tài trợ ~ country: Nước tài trợ; ~ organiztion: Tổ chức tài trợ;

Bilateral ~: Nhà tài trợ song phương; Multilateral ~: Nhà tài trợ đa phương;

~ community: Cộng đồng các nhà tài trợ

Donor-driven or donor-led (adj) (Bị, do) nhà tài trợ chi phối (e.g A ~ aid coordination

event: Hoạt động điều phối viện trợ do các nhà tài trợ chi phối)

Downstream (adj) ở cấp vi mô, cuối nguồn, đối lập với Upstream (e.g The

effectiveness of ~ assistance activities is heavily affected by the upstream economic

policy and institutional environments)

Drop-out (n) Bỏ học ~ rate: Tỷ lệ bỏ học (Xem thêm School drop-out) Hence, to drop out of school (v) : Bỏ học

Drug (n) Ma tuý, chất gây nghiện ~ control and prevention: Kiểm soát và phòng

chống ma tuý; ~ interdiction and seizure: Ngăn chặn buôn lậu và bắt giữ ma tuý Dry farming (n) Canh tác trên đất khô hạn

Drug abuse (n) Lạm dụng ma tuý Hence, Drug abuser (n) Người lạm dụng ma tuý Drug addiction (n) Nghiện ma tuý Hence, Drug addict (n) Người nghiện ma tuý Drug dealer (n) Người buôn bán ma tuý

Drug demand reduction (n) Giảm lượng cầu ma tuý

Drug detoxification (n) Cai nghiện ma tuý Community-based ~ : Cai nghiện tại cộng

đồng; Family-based ~ : Cai nghiện tại nhà; Obligatory ~ : Cai nghiện bắt buộc; Voluntary ~ : Cai nghiện tự nguyện

Drug inhaling (n) Hít, ngửi ma tuý Hence, Drug inhaler (n) Người hít, ngửi ma tuý Drug relapse (n) Tái nghiện ~ rate: Tỷ lệ tái nghiện

Drug-related harms (n) Tác hại do may tuý gây ra

Drug supply reduction (n) Giảm lượng cung ma tuý

Drug trafficking (n) Vận chuyển, buôn lậu ma tuý Hence, Drug trafficker (n) Người

vận chuyển, buôn lậu ma tuý

Drug treatment (n) Điều trị ~ and rehabilitation: Điều trị và phục hồi chức năng

người nghiện ma tuý

Duration (n) Thời gian diễn ra (một sự kiện, một hoạt động) Project ~ : Thời gian thực

hiện dự án.

E

Ear-mark (v) Phân bổ sơ bộ Hence, Ear-marking (n) Sự phân bổ sơ bộ (e.g the ~ of

available aid resources: Sự phân bổ sơ bộ các nguồn viện trợ hiện có)

Earth Summit (n) Hội nghị Thượng đỉnh về Trái đất (i.e the other name of the UN

Conference on Environment and Development held in 1992 in Rio de Janeiro, Brazil)

Easy money (n) Tiền dễ vay

Ecological (adj) Thuộc về sinh thái ~ balance: Cân bằng sinh thái; ~ indicators: Các

chỉ số về sinh thái

Ecological agriculture (n) Nông nghiệp sinh thái

Ecological capacity (n) Sức tải của hệ sinh thái (Xem thêm Carrying capacity)

Ecological diversity (n) Sự đa dạng về sinh thái

Ecological niche (n) Nơi cư trú, ổ sinh thái (i.e a place in the system that provides all

the living needs of a species, that species being better adapted to occupy that niche than

any other species)

Ecological resilience (n) Sức bền của hệ sinh thái

Ecologically sustainable (adj) Bền vững về mặt sinh thái

Ecology (n) Sinh thái học (i.e scientific study of the interactions between organisms and their environment) Human ~ : Sinh thái học nhân văn; Marine ~: Sinh thái biển

Ecomuseum (n) Bảo tàng sinh thái Ha Long Bay ~ feasibility study: Nghiên cứu khả

thi về bảo tàng sinh thái Vịnh Hạ Long

Economic (adj) Thuộc về kinh tế ~ aid: Viện trợ kinh tế; ~ analysis: Phân tích kinh tế;

~ cost: Chi phí kinh tế; ~ disparity: Sự chênh lệch về kinh tế; ~ forecasts: Dự báo kinh

tế; ~ incentive: Biện pháp khuyến khích về kinh tế; ~ indicators: Các chỉ số kinh tế;

~ instruments: Các công cụ kinh tế; ~ resources: Các nguồn lực kinh tế; ~ systems:

Các hệ thống kinh tế

Economic cooperation (n) Hợp tác kinh tế

Economic development (n) Phát triển kinh tế (i.e economic growth plus structural and institutional change which involves the progress towards goals and objectives)

Economic growth (n) Tăng trưởng kinh tế (i.e an increase in productive capacity of an economy over time, giving rise to an increase in real National Income)

Economic integration (n) Hội nhập kinh tế

Economic interdependence (n) Sự tuỳ thuộc lẫn nhau về kinh tế

Economic liberalization (n) Tự do hoá kinh tế

Economic performance (n) Hiệu quả hoạt động kinh tế

Economic planning (n) Quy hoạch kinh tế

Economically active population (n) Dân số hoạt động kinh tế (i.e all men or women

who supply labour for the production of goods/services during a specified period of

time) ~ in working age: Dân số hoạt động kinh tế trong độ tuổi lao động

Economies of scale (n) Hiệu quả kinh tế theo quy mô, tiết kiệm nhờ quy mô (i.e the

gains by way of reduced average and marginal costs of production per unit of output

arising from increasing the scale of a plant, business or industry)

Economistic (adj) Mang tính kinh tế thuần tuý (e.g An ~ approach: Cách tiếp cận kinh

tế học thuần tuý)

Economy (n) Nền kinh tế Barter ~ : Nền kinh tế hàng đổi hàng; Centrally planned ~ :

Kinh tế kế hoạch hoá tập trung; Closed ~ : Nền kinh tế đóng (also Inward-looking ~ ); Command ~ : Nền kinh tế theo mệnh lệnh; Market ~ : Nền kinh tế thị trường; Mixed ~ : Nền kinh tế hỗn hợp (có các thành phần kinh tế tư nhân và Nhà nước); Open ~ : Nền

kinh tế mở (also Outward-looking ~)

Ecosystem (n) Hệ sinh thái (i.e a self-sustaining and self-regulating community of organisms interacting with each other and with the environment) Natural ~ : Hệ sinh

thái tự nhiên; Representative ~ : Hệ sinh thái đại diện đặc trưng; Supporting ~ : Hệ

sinh thái hỗ trợ; Sensitive ~ : Hệ sinh thái nhạy cảm

Ecosystem diversity (n) Đa dạng hệ sinh thái

Ecosystem management (n) Quản lý hệ sinh thái

Ecosystem rehabilitation (n) Khôi phục hệ sinh thái

Ecosystem restoration (n) Phục hồi hệ sinh thái

Ecotourism (n) Du lịch sinh thái

Education (n) Giáo dục Primary ~ : Giáo dục tiểu học; Lower secondary ~ : Giáo

dục trung học cơ sở; Upper secondary ~ : Giáo dục trung học phổ thông; Higher ~ :

Giáo dục cao học

Education for all (n) Giáo dục cho tất cả mọi người Plan of Action for ~ : Kế hoạch

hành động về Giáo dục cho tất cả mọi người, được thông qua tại Hội nghị Thế giới về

Giáo dục cho Tất cả mọi người tổ chức tại Jomtien, Thái Lan, vào năm 1990

Educational attainment (n) Học vấn Level of ~ : Trình độ học vấn

Effective (adj) Có hiệu lực, hiệu quả (e.g An ~ public administration system)

Efficient (adj) Có hiệu suất, hiệu quả (e.g An ~ management mechanism)

Electronic (adj) Bằng phương tiện điện tử, thường được viết tắt là “E-”, ví dụ: E-business: Kinh doanh điện tử; E-commerce: Thương mại điện tử; E-government:

Chính phủ điện tử; E-learning: Học tập qua mạng điện tử; E-mail: Thư điện tử; E-payment: Thanh toán (qua mạng) điện tử; E-training: Đào tạo qua mạng điện tử Emergency relief (n) Cứu trợ khẩn cấp (e.g To send ~ to flood victims)

Emperical (n) Thuộc về thực tế ~ evidence: Bằng chứng thực tế; ~ ground: Căn cứ,

cơ sở thực tế.

Employment (n) Việc làm Casual ~ : Việc làm tạm thời; Full ~: Có việc làm đầy đủ

(i.e the state of an economy in which all persons seeking employment are able to obtain

paid positions); Seasonal ~ : Việc làm thời vụ

Employment generating (adj) Tạo ra việc làm (e.g ~ policy measures: Những biện

pháp tạo việc làm)

Employment generation (n) Tạo việc làm

Employment security (n) ổn định về việc làm, đảm bảo việc làm

Employment-intensive (adj) Tạo ra nhiều việc làm (e.g an ~ business, industry,

project)

Empower (v) Nâng cao vị thế, tạo điều kiện tham gia (e.g To ~ the poor: Nâng cao vị

thế của người nghèo, tạo điều kiện để người nghèo tham gia)

Empowerment (n) Nâng cao vị thế, tạo điều kiện thuận lợi (i.e the expansion of ability

and/or opportunity to someone which enables him/her to participate in or endorse

decision-making that affects his/her life)

Enabling environment (n) Môi trường thuận lợi (i.e conditions surrounding an activity

or system that facilitate the fulfillment of the potential of that activity or system, such as

supportive laws and policies, e.g An ~ for foreign direct investment)

Endangered species (n) Các loài vật có nguy cơ tiệt chủng (i.e Organisms that are at

risk of becoming extinct)

Endogenous (adj) Nội sinh

End-user (n) Người sử dụng cuối cùng (e.g The end-users of project results)

Energy-intensive (adj) Tiêu thụ nhiều năng lượng (e.g an ~ industry)

Engine of growth (n) Động lực tăng trưởng (e.g The private sector is often seen as the ~

of a market economy)

Enhanced Structural Adjustment Facility (ESAF): Thể thức điều chỉnh cơ cấu tăng

cường, do Quỹ Tiền tệ Quốc tế lập ra nhằm giúp các nước đang phát triển thực hiện các

chương trình trung hạn về kinh tế vĩ mô và điều chỉnh cơ cấu

Enrolment (n) Số người đi học, số người nhập học (nếu được báo cáo vào đầu năm học) Age-specific ~ ratio: Tỷ lệ đi học đặc trưng theo lứa tuổi; Gross ~ ratio: Tỷ lệ đi học

chung (i.e the number of students enrolled in a level of education, regardless of age, as a

percentage of the population of official school age for that level) Net ~ ratio: Tỷ lệ đi

học đúng tuổi (i.e the number of children of official school age enrolled in school as a

percentage of the number of children of official school age in the population)

Entitlement (n) Tiêu chuẩn, chế độ Entitlement-based (adj) Theo tiêu chuẩn, chế độ

(e.g To replace a ~ system by a merit-based system: Thay thế hệ thống dựa vào tiêu

chuẩn bằng hệ thống dựa vào kết quả làm việc)

Entrepreneur (n) Nhà doanh nghiệp, doanh nhân Entrepreneurial (adj) Có ý thức

doanh nghiệp Entrepreneurship (n) ý thức doanh nghiệp

Environment (n) Môi trường Built ~ : Môi trường do con người tạo ra, môi trường

nhân tạo; Business ~ : Môi trường kinh doanh; Cultural ~ : Môi trường văn hoá;

Human ~ : Môi trường nhân văn; Institutional ~ : Môi trường thể chế; Investment ~ :

Môi trường đầu tư; Natural ~ : Môi trường tự nhiên; Physical ~ : Môi trường vật chất; Policy ~ : Môi trường chính sách; Political ~ : Môi trường chính trị Built and natural

~ of the Ha Long World Heritage Area: Môi trường nhân tạo và môi trường tự nhiên của

Khu Di sản Thế giới Vịnh Hạ Long

Environmental (adj) Thuộc về môi trường ~ concerns, considerations: Các vấn đề

(cần quan tâm) về môi trường; ~ forecasting: Dự báo về môi trường; ~ impact: Tác

động đến môi trường; ~ indicators: Các chỉ số về môi trường; ~ legislation: Luật pháp

về môi trường; ~ science: Khoa học môi trường; ~ tax: Thuế môi trường

Environmental accounting (n) Kiểm kê môi trường

Environmental assessment (n) Đánh giá về môi trường Strategic ~ : Đánh giá môi

trường chiến lược (i.e a systematic method for identifying, predicting and evaluating the

potential effects on the environment of a development policy, plan or programme)

Environmental audit (n) Kiểm toán môi trường

Environmental awareness (n) Nhận thức về môi trường ~ strategy: Chiến lược nâng

cao nhận thức về môi trường

Environmental care system (n) Hệ thống bảo đảm môi trường (gồm các biện pháp như

giám sát, kiểm toán, báo cáo và kiểm kê môi trường)

Environmental conservation (n) Bảo tồn môi trường

Environmental degradation (n) Suy thoái, xuống cấp về môi trường

Environmental economics (n) Kinh tế học môi trường

Environmental education (n) Giáo dục về môi trường

Environmental evaluation (n) Đánh giá về môi trường

Environmental heritage (n) Di sản môi trường

Environmental impact assessment (n) Đánh giá tác động môi trường (i.e a systematic

method for identifying, predicting and evaluating the potential effects on the

environment of a development project or activity)

Environmental impact statement (n) Báo cáo về đánh giá tác động môi trường

Environmental management (n) Quản lý môi trường

Environmental monitoring (n) Quan trắc (hoặc giám sát) môi trường;

Environmental policy and planning (n) Chính sách và quy hoạch môi trường

Environmental protection (n) Bảo vệ môi trường

Environmental quality: Chất lượng môi trường ~ standards: Các tiêu chuẩn chất

lượng môi trường, bao gồm Ambient standards Tiêu chuẩn môi trường xung quanh và

Emission/discharge standards Tiêu chuẩn phát thải)

Environmental regeneration (n) Tái tạo môi trường

Environmental reporting (n) Lập báo cáo về môi trường

Environmental sustainability (n) Tính bền vững về môi trường

Environmentally sensitive (adj) Nhạy cảm về môi trường (e.g An ~ area: Khu vực nhạy cảm về môi trường; An ~ export: Mặt hàng xuất khẩu nhạy cảm về môi trường)

Environmentally-friendly (adj) Quan tâm bảo vệ môi trường, thân thiện với môi trường (e.g An ~ production technology, development project)

Equitable distribution (n) Phân phối công bằng (e.g An ~ of the benefits of economic

growth: Phân phối công bằng những lợi ích của tăng trưởng kinh tế)

Equitize (v) Cổ phần hoá Hence, Equitization (e.g The ~ of loss-making State-owned

enterprises: Cổ phần hoá các doanh nghiệp Nhà nước làm ăn thua lỗ)

Ergonomics (n) Nhân trắc học (i.e the study of the relationship between people and the

equipment, machinery, tools and furnature they use at workplace, with the aim of

improving their work performance)

Ethics (n) Đạo đức Professional ~ : Đạo đức nghề nghiệp

Evaluation (n) Đánh giá (i.e a time-bound exercise that attempts to assess

systematically and objectively the relevance, performance and success of on-going or

completed projects, programmes) Project ~ : Đánh giá dự án

Evaluation by agent (n) Đánh giá theo người thực hiện, gồm có: External or

independent ~ : Đánh giá bên ngoài, đánh giá độc lập và Internal ~ : Đánh giá nội bộ

Evaluation by scope (n) Đánh giá theo quy mô, gồm có: Project ~ : Đánh giá dự án, Cluster ~ : Đánh giá cụm dự án, Programme ~ : Đánh giá chương trình, Sectoral ~ :

Đánh giá theo ngành, và Thematic ~ : Đánh giá theo chuyên đề

Evaluation by timing (n) Đánh giá theo thời điểm, gồm có: Mid-term ~ : Đánh giá

giữa kỳ, Terminal ~ : Đánh giá kết thúc, và Ex-post ~ : Đánh giá sau khi kết thúc hay Impact ~ : Đánh giá tác động

Excellence (n) Sự xuất sắc Center of ~ : Trung tâm tri thức hay công nghệ tiên tiến Exchange (n) Trao đổi, hối đoái Cultural ~ : Trao đổi văn hoá; ~ market: Thị trường

ngoại hối; ~ rate: Tỷ giá hối đoái

Exchange control regulations (n) Quy chế quản lý ngoại hối

Exclusion (n) Sự loại bỏ, ruồng bỏ Social ~ : (Tình trạng) bị xã hội ruồng bỏ, bị gạt ra

ngoài lề xã hội (Also social marginalization)

Executing agency: Cơ quan điều hành, chủ đầu tư (của một dự án hay chương trình) Executing arrangements: Cách tổ chức điều hành (của một dự án hay chương trình) Execution (n) Sự điều hành (i.e the management of a UNDP-funded project which

includes accountability for the effective use of UNDP resources) National execution:

Phương thức quốc gia điều hành dự án

Exit strategy (n) Chiến lược, kế hoạch rút lui (i.e a plan for phasing out external

assistance)

Exogenous (adj) Ngoại sinh

Expendable equipment (n) Thiết bị tiêu hao

Expenditure (n) Chi tiêu Public ~ : Chi tiêu công cộng; Public ~ management:

Quản lý chi tiêu công cộng; Public ~ review: Kiểm điểm chi tiêu công cộng

Expert (n) Chuyên gia (Hence, Expertise kiến thức chuyên sâu)

Export (n) Xuất khẩu; ~ earnings: Thu nhập từ xuất khẩu; ~ promotion: Xúc tiến xuất

khẩu; ~ quota: Hạn ngạch xuất khẩu; ~ value: Kim ngạch xuất khẩu

Export processing zone (n) Khu chế xuất

Export-oriented (adj) Theo định hướng xuất khẩu (e.g An ~ economy, industry) Exposure (n) Tiếp xúc, tiếp cận với (e.g ~ to international experiences: Tiếp xúc, tiếp

cận với kinh nghiệm quốc tế)

Extended family (n) Gia đình mở rộng, gia đình nhiều thế hệ

Extension (n) Kéo dài, gia hạn Contract ~ : Gian hạn hợp đồng, triển hạn hợp đồng; Project ~ : Gia hạn dự án, kéo dài dự án

Extensive (adj) Rộng về diện tích, lớn về số lượng ~ farming: Quảng canh; ~ growth:

Sự tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên (i.e economic growth based on extensive

exploitation of resources)

Externality (n) Ngoại ứng, yếu tố ngoại lai (i.e a benefit or cost falling on a third party

who normally cannot pay or be compensated for it through the martket mechanism)

Extrabudgetary (adj) Ngoài ngân sách ~ expenditure: Khoản chi tiêu ngoài ngân

sách; ~ income: Thu nhập ngoài ngân sách

F

Face value (n) Giá trị danh nghĩa (e.g to take something for its ~ : Chấp nhận, nhìn

nhận một cái gì theo giá trị danh nghĩa của nó)

Facilitate (v) Tạo dễ dàng, dẫn dắt (e.g to ~ a workshop, seminar, policy dialogue) Facilitating (adj) Tạo dễ dàng… (e.g To play a ~ role in the training course: Đóng vai

trò là người dẫn dắt trong khoá đào tạo)

Facilitation (n) Tạo thuận lợi (e.g Business, investment ~ : Tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và đầu tư) Trade ~ : Thuận lợi hoá thương mại

Facilitator (n) Người dẫn dắt, người đóng vai trò trung gian, người hỗ trợ (e.g The consultant served as a ~ for the training workshop)

Factor (n) Yếu tố ~ market : Thị trường các yếu tố sản suất

Factors of production (n) Các yếu tố sản suất (i.e land, labour, capital, natural

resources that combine to produce goods and services)

Familiar with (adj) Quen biết, am hiểu, thấu hiểu (e.g To be ~ Vietnamese economic

and political conditions: Am hiểu điều kiện kinh tế và chính trị ở Việt Nam) Hence,

Familiarity with (n) Sự am hiểu, sự thấu hiểu

Family (n) Gia đình ~ environment: Môi trường trong gia đình; extended ~ : Gia đình

mở rộng (gồm nhiều thế hệ sống chung); ~ farm: Trang trại gia đình; nuclear ~ : Gia

đình hạt nhân (gồm cha mẹ và các con)

Family planning (n) Kế hoạch hoá gia đình ~ services: Dịch vụ kế hoạch hoá gia đình Family-based (adj) Dựa theo hộ, gia đình (e.g A ~ farming system: Hệ thống canh tác dựa vào hộ gia đình)

Farm (n) Nông trại On-farm (adj) Trên đồng ruộng, liên quan đến nông nghiệp (e.g

~ employment); Off-farm (adj) Phi nông nghiệp (e.g ~ income generating activities) Farmer (n) Người nông dân ~ network analysis: Phân tích mạng lưới nông dân Farming (n) Canh tác Dry ~ : (Phương pháp) canh tác trên đất khô hạn; Extensive ~ :

Quảng canh; Intensive ~ : Thâm canh; Mixed ~ : Xen canh; Organic ~ : Phương pháp

canh tác sạch, canh tác hữu cơ (không sử dụng hoá chất mà chỉ sử dụng các chất hữu

cơ)

Farming systems (n) Các hệ thống canh tác ~ research: Nghiên cứu về các hệ thống

canh tác

Farming techniques (n) Kỹ thuật canh tác

Feasibility study (n) Nghiên cứu khả thi (i.e a way to determine whether a solution is

achievable, given the organization’s resources and constraints)

Feedback (n) ý kiến phản hồi, sự hồi âm (i.e the use of information produced at one stage in a series of operations as input at another stage) ~ mechanism: Cơ chế cung cấp

thông tin phản hồi; A bottom-up ~ mechanism: Cơ chế cung cấp thông tin phản hồi từ

cơ sở

Fellowship (n) Đào tạo theo học bổng Hence, Fellowship holder: Người được cấp học

bổng; ~ training programme: Chương trình đào tạo theo học bổng

Female head of household (n) Chủ hộ là nữ

Female-headed household (n) Hộ do phụ nữ làm chủ hộ (Xem thêm Woman)

Fertility (n) Khả năng sinh đẻ, mức sinh (e.g drop, decline or fall in ~ : Giảm mức sinh) Fertility rate (n) Tỷ suất sinh Age-specific ~ : Tỷ suất sinh đặc trưng theo lứa tuổi; Crude ~ : Tỷ suất sinh thô; Fecundity ~ : Tỷ suất sinh tiềm năng; Marital ~ : Tỷ suất

sinh trong giá thú; Natural ~ : Tỷ suất sinh tự nhiên; Total ~ : Tổng tỷ suất sinh (i.e the

number of childdren that a woman would have, hypothetically, during her lifetime if

current age-specific fertility rates were to persist)

Field (n) Thực địa (e.g A ~ level activity: Hoạt động ơ cấp thực địa; A ~ visit: Chuyến đi thăm thực địa; A ~ worker: Người làm việc trên thực địa)

Field (v) Triển khai trên thực địa (e.g To ~ a consultant mission: Đưa đoàn chuyên gia

tư vấn đến thực địa)

Financial assistance (n) Viện trợ tài chính (i.e all bilateral or multilateral financial

flows, excluding the cost of technical cooperation It is sometimes called capital aid, and includes both project and non-project aid)

Financial closure (n) Khoá sổ tài chính, kết thúc về tài chính (e.g The ~ of a project:

Kết thúc dự án về tài chính, khoá sổ tài chính của dự án)

Financial management information system (n) Hệ thống thông tin quản lý tài chính Finnish Department of International Development Cooperation (FINNIDA): Cơ

quan Hợp tác Phát triển Quốc tế Phần Lan.

Fiscal (adj) Thuộc về ngân sách, thuộc về tài khoá ~ balance: Cân đối ngân sách;

~ deficit: Thâm hụt ngân sách; ~ expenditure: Chi tiêu ngân sách; ~ policy: Chính

sách tài khoá; ~ revenue: Thu ngân sách; ~ year: Năm tài khoá

Flood (n) Lũ lụt Flash ~ : Lũ quét; ~ peak: Đỉnh lũ; ~ trough: Chân lũ

Follow up on (v) Triển khai tiếp theo (e.g to ~ the implementation of the decisions

taken by the monthly Government Meeting)

Follow-up (n) Triển khai tiếp theo (e.g To plan ~ activities after the World Summit on

Social Development: Lên kế hoạch hoạt động sau Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát

triển xã hội)

Food (n) Lương thực, thực phẩm

Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO): Tổ chức Lương

thực và Nông nghiệp LHQ, thành lập năm 1945 Tôn chỉ của FAO là nâng cao mức dinh

dưỡng và mức sống của nhân dân thế giới, cải tiến sản xuất và phân phối nông phẩm và

lương thực, và cải thiện điều kiện sống của các nhóm dân cư nông thôn

Food deficiency (n) (Tình trạng) thiếu lương thực Hence, Food deficient (adj): Thiếu

lương thực (e.g Viet Nam used to be a ~ country)

Food for works (n) Lương thực phục vụ xây dựng công trình (i.e an aid modality used

by the World Food Programme to finance development projects by providing food to

people who take part in such projects)

Food insecurity (n) Tình trạng thiếu an ninh lương thực

Food relief (n) Cứu trợ lương thực

Food safety (n) An toàn thực phẩm

Food security (n) An ninh lương thực (e.g World Summit on ~ : Hội nghị thượng đỉnh

Thế giới về An ninh lương thực)

Foreign investment (n) Đầu tư của nước ngoài Hence, Foreign investor: Nhà đầu tư

nước ngoài; Foreign direct investment: Đầu tư trực tiếp của nước ngoài (FDI)

Forest (n) Rừng Closed ~ : Rừng dày, rừng kín; Managed ~ : Rừng quản lý; layered ~ : Rừng nhiều tầng; Natural ~ : Rừng tự nhiên; Open ~ : Rừng thưa, rừng mở; Special use ~ : Rừng đặc dụng

Multi-Forest conservation (n) Bảo tồn rừng

Forest coverage (n) Độ che phủ của rừng

Forest degradation (n) Tình trạng rừng xuống cấp

Forest management (n) Quản lý rừng

Forest nursery (n) Vườn ươm cây trồng rừng

Forest resources (n) Tài nguyên rừng

Forestry (n) Lâm nghiệp Social ~ : Lâm nghiệp xã hội

Forestry extension (n) Khuyến lâm ~ extension worker: Người làm công tác khuyến

lâm.

Formulate (v) Soạn thảo, xây dựng (e.g To ~ a policy, project) Hence, Formulator (n)

Người xây dựng, người soạn thảo (e.g the ~ of a project)

Formulation (n) (Việc) soạn thảo, xây dựng (e.g the ~ of a policy) Project ~ : Xây

Free-standing (adj) Độc lập (để phân biệt với Investment-related) ~ technical

assistance: Trợ giúp kỹ thuật độc lập (i.e assistance that is provided for institutional

development, capacity building or, more broadly, for any purpose that is not directly

related to an investment project)

Friendly (adj) Hữu nghị, thân thiện với, quan tâm đến, tiện lợi; Child-friendly: Hỗ trợ

cho trẻ em; Environmentally-friendly: Thân thiện với môi trường; User-friendly: Tiện

lợi cho người sử dụng.

Full time (adj) Chuyên trách (e.g ~ job, post: Công việc, chức danh chuyên trách) Functional literacy (n) Biết chữ hành dụng

Funding instruments (n) Phương thức cung cấp tài trợ (i.e modalities to provide aid

whereby each has different management structures, accounting arrangements and

conditions attached These often refer to programme aid and project aid)

Fungibility (n) (e.g the fact that donor funding provided to a project that the

Government would have undertaken anyway (even if donor funding were not available) has the effect of freeing Government resources to be used for other purposes Hence, the total effect of donor support depends on how the Government uses these freed resources and not on the specific project against which the ODA is formally earmarked)

G

Gap (n) Khoảng cách, sự chênh lệch (e.g growing ~ between the rich and the poor:

Khoảng cách ngày càng tăng giữa người giàu và người nghèo); sự thiếu hụt (e.g the

information, knowledge ~ : sự thiếu hụt thông tin, tri thức)

Gender (n) Giới (i.e a concept that is defined to refer to the interaction between and socially constructed roles of men and women Hence, ~ is different from Sex giới tính)

(Xem thêm Sex)

Gender analysis (n) Phân tích về giới (i.e the process of analyzing information to

ensure that development resources and benefits are effectively and equitably targeted to

both women and men)

Gender and Development (GAD) Giới và phát triển (i.e an approach developed in the

1980’s, with the objective of removing disparities in social, economic and political equality between women and men as a pre-condition for achieving people-centered

development) Xem thêm Women in Development

Gender awareness (n) Nhận thức về giới (i.e the awareness of the needs to create equal

opportunities for women and men in development activities)

Gender blind (adj) Mù về giới, không quan tâm đến vấn đề giới (e.g A ~ policy,

project)

Gender-blindness (n) (Sự) mù về giới, không quan tâm đến vấn đề giới (i.e the failure to

realize that development policies, plans, activities can have different effects on men and

women)

Gender disparity (n) Bất bình đẳng về giới

Gender equality (n) Bình đẳng về giới (i.e women and men have equal conditions for

realizing their full human potential as well as equal opportunities for participating in, contributing to and benefiting from national, political, economic, social and cultural

development gains)

Gender equity (n) Công bằng về giới

Gender mainstreaming (n) Lồng ghép vấn đề giới (i.e the systematic integration of

gender equality objectives into development policies, plans, activities to ensure that both women and men equally participate in and benefit from development)

Gender needs (n) Nhu cầu về giới, gồm hai loại: Practical gender needs và Strategic

gender needs

Gender planning (n) Lập kế hoạch về giới (i.e the process of planning development

policies, plans, activities that are gender sensitive and which take into account the impact

of differing gender roles and gender needs of women and men)

Gender relations (n) Quan hệ về giới

Gender roles (n) Vai trò về giới (i.e learned behaviours in a given society or community

that condition which activities, tasks and responsibilities are perceived as male and

female Hence, ~ are dynamic and changing over time) ~ bao gồm ba khía cạnh là reproductive role, productive role và community participation role

Gender sensitive (adj) Nhạy cảm về giới (e.g A ~ agricultural policy: Một chính sách

nông nghiệp nhạy cảm về giới)

General budget support (n) Hỗ trợ ngân sách (i.e a form of programme aid that is

provided by the IMF and that is is similar to the balance of payments support, except for the fact that its conditionality is focused on the use of donor funds within the recipient government's budget rather than balance of payments issues)

Generate (v) Tạo ra, sinh ra (e.g ~ employment, income: Tạo việc làm, tạo thu nhập) Generation (n) Tạo ra, sinh ra Employment ~ : Tạo việc làm; Income ~ : Tạo thu

nhập.

Generic (ad) Thuộc về di truyền, phổ biến cho cả loài ~ characteristics: Các tính chất

phổ biến Hence, Generically (adv) Mang tính phổ biến

Genetic (n) Thuộc về nguồn gien ~ engineering: Công nghệ gien; ~ resources: Các

nguồn tài nguyên về gien

Genetic diversity (n) Đa dạng di truyền, đa dạng về nguồn gien.

Genetically modified (adj) Được biến đổi gien (e.g ~ crops: Các cây trồng biến đổi

gien; ~ organisms: Các sinh vật biến đổi gien)

Geographic information system (GIS) Hệ thống thông tin địa lý (i.e a computerized

system for entering, storing, handling, analysing and displaying data that can be drawn from different sources, both statistical and mapped)

German Agency for Technical Cooperation (viết tắt theo tiếng Đức là GTZ): Cơ quan

Hợp tác Kỹ thuật CHLB Đức.

Gini coefficient or Gini index (n) Hệ số Gini (i.e a measurement of the inequality in

income distribution, whereby 0 represents perfect equality and 1 represents perfect

inequality)

Global Environmental Facility (n) Quỹ môi trường toàn cầu (i.e a facility which was

initially set up by the World Bank in 1991 and later endorsed by UNDP and UNEP, to provide additional grant and concessional funding for the achievement of agreed global environmental benefits)

Global warming (n) Hiện tượng nóng lên của trái đất

Globalization (n) Toàn cầu hoá (i.e the increasing integration of world production, commerce, communications, finance, social life and other related aspects) ~ process:

Quá trình toàn cầu hoá ~ of finance, trade, communications: Toàn cầu hoá về tài

chính, thương mại, thông tin

Governance (n) Điều hành quốc gia, quản lý quốc gia (i.e the exercise of economic,

political and administrative authority to manage a country’s affairs at all levels) Đôi khi

Governance được sử dụng để thay thế cho Management khi cần nhấn mạnh tính toàn diện của công tác quản lý (e.g Economic ~ ; Environmental ~ ) Hence, Good

governance: Điều hành quốc gia tốt (i.e the ideal situation where a country is well

governed in the widest possible public interest)

Government-led (adj) Do Chính phủ chủ đạo, do Chính phủ chủ trì (e.g ~ aid

coordination activities: Các hoạt động điều phối viện trợ do Chính phủ chủ đạo)

Grace period (n) Giai đoạn hoãn trả nợ, ân hạn (i.e the period at the beginning of the

term of a loan during which no amortization payments are required)

Grant (n) Viện trợ không hoàn lại, also Grant aid, grant assistance (i.e financial

assistance and the cost of technical cooperation, provided as a gift Grants may be made bilaterally or as contributions to international organizations with development assistance

programmes) On a ~ basis: Trên cơ sở viện trợ cho không

Grant element (n) Yếu tố không hoàn lại, thành tố hỗ trợ (i.e a measure of the extent to

which the terms of a loan are below the normal commercial rates at the time, with regard

to interest rate, maturity and grace period) Xem thêm Official development

assistance

Grassroots (n) Cấp cơ sở (e.g ~ organizations: Các tổ chức ở cấp cơ sở)

Grassroots democracy (n) Dân chủ cơ sở ~ Decree: Nghị định (của Chính phủ) về

thực hiện quy chế dân chủ cơ sở

Green account (n) Tài khoản xanh Hence, ~ acounting (n) Kế toán xanh

Green revolution (n) Cuộc cách mạng xanh (i.e the promotion of high-yielding cereal

crops in the 60's and 70's)

Green sector (n) (i.e environmental issues that relate to forests and

bio-diversity)

Greenhouse effect (n) Hiệu ứng nhà kính (i.e the warming of the atmostphere due to the absorption of certain gases called “greenhouse gases”)

Greenhouse gases (n) Các chất khí gây hiệu ứng nhà kính (e.g carbon dioxide,

methane, nitrous oxide, cholorofluorocarbons or CFCs)

Grey sector (n) (i.e environmental issues that relate to education, awareness raising and capacity building for environmental management)

Gross domestic product (GDP) (n) Tổng sản phẩm quốc nội (i.e the total output of

goods and services for final use produced by an economy by both residents and

non-residents, regardless of the allocation to domestic and foreign claims)

Gross national product (GNP) (n) Tổng sản phẩm quốc dân (GNP comprises GDP plus

net factor income from abroad which is the income residents receive from abroad for factor services, less similar payments made to non-residents who contribute to the

domestic economy)

Growth (n) Sự tăng trưởng Balanced ~ : Tăng trưởng cân đối; Broad-based ~ : Tăng

trưởng trên diện rộng; Export-led ~ : Tăng trưởng dựa vào xuất khẩu; ~ pole: Cực tăng

trưởng; ~ potential: Tiềm năng tăng trưởng; ~ rate: Tỷ lệ tăng trưởng

Growth model (n) Mô hình tăng trưởng New ~ : Mô hình mới về tăng trưởng (i.e a

model characterized by a set of new assumptions whereby economic growth depends largely on technological innovation and the aaccumulation of human capitalas well

public goods and infrastructure); Old ~ : Mô hình cổ điển về tăng trưởng (i.e a model

chatacterized by a set of traditional assumptions whereby economic growth depends

largely on constant refurns on production, capital, labour and technical progress)

Growth theory (n) Lý thuyết tăng trưởng New ~ : Lý thuyết mới về tăng trưởng (i.e an

attempt to understand the role of knowledge and technology in driving productivity and

economic growth)

Growth with equity (n) Tăng trưởng đi đôi với bình đẳng

H

Habitat (n) Nơi sinh sống, nơi ở

Habitat management area (n) Khu bảo tồn sinh cảnh

Handicapped (adj) Bị tàn tật (e.g ~ children) The handicapped: Những người bị tàn

tật

Harmonization (n) Làm hài hoà, dung hoà (e.g The ~ of donor and government

procedures: Làm hài hoà thủ tục của nhà tài trợ và thủ tục của Chính phủ)

Harmonize (v) Làm hài hoà, dung hoà (e.g to ~ international and national regulations) Heavily Indebted Poor Countries (HIPC) Initiative (n) Sáng kiến giảm nợ cho các

nước nghèo (i.e an initiative proposed by WB/IMF in 1996 and agreed by creditor

countries to help the most heavily indebted countries to obtain debt relief)

Heritage (n) Di sản (e.g Ha Long Bay is recognized by UNESCO as a World Heritage) cultural ~ : Di sản văn hoá; environmental ~ : Di sản môi trường; intangible ~ : Di

sản phi vật thể; natural ~ : Di sản tự nhiên; tangible ~ : Di sản vật thể; traditional ~ :

Di sản truyền thống

Heritage conservation (n) Bảo tồn di sản

Heritage criteria (n) Các tiêu chí chọn di sản

Heritage economics (n) Kinh tế học di sản

Heritage interpretation (n) Thuyết minh di sản

High income country (n) Nước có thu nhập cao (i.e a country with an annual per capita

income of more than US$ 9,385 in 1995)

High risk (n) Nguy cơ cao ~ behaviour (n) Hành vi có nguy cơ cao; ~ group (n)

Nhóm có nguy cơ cao

High technology (n) Công nghệ cao

High yielding variety (n) Giống tăng sản, giống có năng suất cao

HIV (Human Immunodeficiency Virus): Vi-rút gây suy giảm miễn dịch ở người

HIV/AIDS endemic: Dịch bệnh HIV/AIDS; HIV-negative: HIV âm tính, chứng tỏ chưa nhiễm HIV; HIV-positive: HIV dương tính, chứng tỏ đã nhiễm HIV

HIV testing (n) Xét nghiệm HIV Anonymous ~ : Xét nghiệm HIV dấu tên;

Confidential ~ : Xét nghiệm HIV được giữ kín; Mandatory ~ : Xét nghiệm HIV bắt buộc; Rapid ~ : Xét nghiệm HIV nhanh; Voluntary ~ : Xét nghiệm HIV tự nguyện; ~ with informed consent: Xét nghiệm HIV có sự ưng thuận sau khi đã được thông tin đầy đủ Holistic (adj) Mang tính tổng hợp A ~ approach: Phương pháp tiếp cận tổng hợp Home-based drug treatment (n) Cai nghiện tại nhà

Household (n) Hộ ~ head: Chủ hộ; size: Số nhân khẩu trong hộ, quy mô hộ

Household economy (n) Kinh tế hộ gia đình

Household living standards survey (n) Điều tra mức sống hộ gia đình

Human capital (n) Nguồn vốn con người (e.g knowledge, skills, information)

Human development (n) Phát triển con người (i.e the process of enlarging people’s

choices; these choices can be infinite and change over time, but the three essential ones are for people to lead a long/healthy life, to acquire knowledge/skills and to have access

to resources needed for a decent standard of living)

Human development index (n) Chỉ số phát triển con người (i.e an index introduced by

UNDP as an alternative to GDP to measure economic and social progress HDI includes life expectancy, adult literacy, years of schooling and GDP per capita measured at

Purchasing Power Parity)

Human Development Report: Báo cáo Phát triển Con người (i.e a report published

annually by UNDP since 1990, each often discussing a major global development theme, e.g economic growth and human development in 1996, poverty eradication in 1997, consumption patterns in 1998, globalization in 1999, human rights in development in

2000, new technologies for human development in 2001)

Human poverty (n) Tình trạng nghèo tổng hợp Không chỉ có nghĩa là thu nhập thấp,

khái niệm Human poverty nhấn mạnh tình trạng con người bị tước đoạt những cơ hội và

điều kiện cơ bản nhất cho sự phát triển của mình, như cuộc sống khoẻ mạnh và sáng tạo,

tuổi thọ và mức sống hợp lý, quyền tự do và nhân phẩm

Human resources (n) Nguồn nhân lực (i.e the population seen from the point of view of the contribution they make to development)

Human resources development (n): Phát triển nguồn nhân lực (i.e training and

education to create a workforce capable of meeting the needs of a nationa, a particular

sector or a given organization)

Human rights (n) Các quyền con người (i.e the range of entitlements that are universal

in character and extend to all human beings These are commonly seen as consisting of

(a) civil and political rights and (b) economic, social and cultural rights) Universal

Declaration of ~ : Tuyên ngôn Nhân quyền (i.e a declaration on human rights that was

jointly issued in 1948 by members of the United Nations System)

Humanitarian aid (n) Viện trợ nhân đạo

Hunger (n) Đói Chronic ~ : Tình trạng đói kinh niên; ~ eradication, elimination: Xoá

đói.

Hunting reserve (n) Khu dự trữ săn bắn

Hyperinflation (n) Siêu lạm phát

I

ICT (information and communications technology, i.e the range of new

digitally-based technologies that capture, store, process, communicate and disply information,

such as internet, TV, radio, mobile phones, etc… ): Công nghệ thông tin và truyền thông

~ for development: Công nghệ thông tin và truyền thông phục vụ phát triển,

Identification (n) Sự xác định, nhận diện Project ~ : Xác định hay nhận diện dự án Identify (v) Xác định, nhận diện (e.g To ~ problems, ideas for future projects: Xác định

vấn đề, ý tưởng cho các dự án trong tương lai)

Immediate objective (n) Mục tiêu trực tiếp (i.e the objective that should be reached

within the life of a project)

Immunization (n) Tiêm chủng Expanded ~ programme: Chương trình tiêm chủng mở

rộng; Universial child ~ programme: Chương trình tiêm chủng phổ cập cho trẻ em Immunization coverage (n) Diện tiêm chủng (i.e the percentage of children under one

year old receiving antigens used in the Universal Child Immunization Programme)

Impact (n) Tác động (i.e the result of a project in relation to the development objectives

or long-term goals originally set out for it) ~ analysis: Phân tích tác động; ~

evaluation, assessment: Đánh giá tác động

Impact on (v) Tác động đến (e.g There are emerging problems which will ~ the

well-being of the poor at the local level)

Implementation (n) Thực hiện Project ~ : Thực hiện dự án

Implementation rate (also Delivery rate): Tỷ lệ vốn thực hiện (i.e expenditure in a

given year expressed as a percentage of the maximum level of the approved budget to be reached for that year)

Implementing agency (n) Cơ quan thực hiện dự án, chủ dự án

Implementing arrangements (n) Cách tổ chức thực hiện dự án

Import (n) Nhập khẩu ~ quota: Hạn ngạch nhập khẩu; ~ value: Kim ngạch nhập khẩu Import substitution policy (n) Chính sách thay thế nhập khẩu

Incentive (adj) Biện pháp khuyến thích, vật khuyến khích Direct ~ : Biện pháp khuyến

khích trực tiếp; Economic ~ : Biện pháp khuyến khích kinh tế; Indirect: Biện pháp

khuyến khích gián tiếp

Incentive payments system (n) Hệ thống thanh toán khuyến khích

Inception report (n) Báo cáo ban đầu (e.g a project ~ : Báo cáo ban đầu của dự án) Income (n) Thu nhập Assessable ~ : Thu nhập chịu thuế (Also Taxable ~ );

Corporate ~ : Thu nhập công ty; Disposable ~ : Thu nhập khả dụng (sau khi đánh thuế); Earned ~ : Thu nhập từ lao động; Personal ~ : Thu nhập cá nhân; Unearned ~ :

Thu nhập không phải từ lao động (ví dụ từ xổ số, kiều hối)

Income distribution (n) Phân phối thu nhập

Income generation (n) Tạo thu nhập

Income tax (n) Thuế thu nhập

Incorporate (v) Lồng ghép, sát nhập (e.g To ~ gender issues into the policy making

process: Lồng ghép các vấn đề giới vào quá trình hoạch định chính sách)

Incorporation (n) Sự lồng ghép (e.g ~ of environmental considerations into the

investment planning process: Lồng ghép các vấn đề môi trường vào quá trình lập kế hoạch đầu tư)

Increasing rate of returns to scale (n) Tỷ lệ sinh lợi gia tăng theo quy mô

Incremental cost (n) Chi phí gia tăng

Incur (v) Thực hiện (việc chi tiêu) (e.g To ~ an expenditure: Thực hiện một khoản chi) Indebted (adj) Mắc nợ (e.g A heavily ~ country: Nước bị mắc nợ nhiều)

Indebtedness (n) Tình trạng mắc nợ

Indicative (adj) Mang tính định hướng, mang tính hướng dẫn ~ budget allocation: Dự

kiến phân bổ ngân sách; ~ planning (n) Lập kế hoạch định hướng

Indicator (n) Tiêu chí (i.e a signal that helps to measure change in terms of quantity, quality and timeliness) Qualitative ~ : Tiêu chí định tính; Quantitative ~ : Tiêu chí

định lượng; Quantifiable ~ : Tiêu chí có thể lượng hoá được; Measurable ~ : Tiêu chí

có thể đo lượng được

Indigenous (adj) Bản xứ, bản địa ~ experiences, initiatives: Kinh nghiệm, sáng kiến

bản địa; ~ people: Người dân bản địa

Indigeneous knowledge: Kiến thức bản địa, kiến thức địa phương (i.e knowledge that

develops in a particular area and accumulates over time through being handed down

from generation to generation)

Individual (adj) Thuộc về cá nhân ~ capacity: Năng lực cá nhân (khác với

institutional capacity); ~ level: Cấp độ cá nhân (khác với institutional level)

Industrial (adj) Thuộc về công nghiệp

Industrial crops (n) Cây công nghiệp

Industrial development (n) Phát triển công nghiệp

Industrial economics (n) Kinh tế học công nghiệp

Industrial extension (n) Khuyến công

Industrial integration (n) Hội nhập công nghiệp

Industrial investment (n) Đầu tư công nghiệp

Industrial management (n) Quản lý công nghiệp

Industrial park (n) Khu công nghiệp

Industrial policy and planning (n) Chính sách và quy hoạch công nghiệp

Industrial pollutants and wastes (n) Chất gây ô nhiễm và chất thải công nghiệp

Industrial pollution (n) Ô nhiễm công nghiệp

Industrial property rights (n) Quyền sở hữu tài sản công nghiệp

Industrialization (n) Công nghiệp hoá Export-led ~ : Công nghiệp hoá theo hướng

xuất khẩu; Import-substituting ~ : Công nghiệp hoá để thay thế nhập khẩu; ~ and

modernization strategy: Chiến lược công nghiệp hoá và hiện đại hoá

Inequality (n) Tình trạng, sự bất bình đẳng

Inertia (n) Sự trì trệ, sức ì (e.g The initial ~ in the disbursement of ODA resources: Tình

trạng trì trệ ban đầu trong việc giải ngân nguồn vốn ODA)

Infant industry (n) (Ngành) công nghiệp non trẻ

Infant mortality rate (n) Tỷ suất, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh (i.e the probability of dying between birth and exactly one year of age times 1,000)

Infants with low birth-weight (n) Trẻ sơ sinh thiếu cân Xem thêm Underweight Inflation (n) Lạm phát (i.e a persisten rise in the general level of prices or alternatively

a persistent fall in the purchasing power of money) Demand pull ~ : Lạm phát do cầu

vượt cung; Galloping ~ : Lạm phát phi mã ~ Hyper - ~ : Siêu lạm phát ~ rate: Tỷ lệ

lạm phát

Inflationary (adj) Thuộc về lạm phát ~ Process: Quá trình lạm phát; ~ pressures:

Sức ép lạm phát; ~ spiral : Vòng xoáy lạm phát (i.e an inflationary situation which

encourages employees to demand higher wages which in turn increases cost of

production and hence prices increase even further)

Informal sector (n) Khu vực kinh tế không chính quy (i.e business outside the organized

sector of a country's economy)

Informant (n) Người cung cấp thông tin (i.e an individual who is respondent in an

interview)

Information (n) Thông tin ~ analysis: Phân tích thông tin; ~ dissemination: Phổ biến

thông tin; ~ exchange: Trao đổi thông tin; ~ management: Quản lý thông tin;

~ policy: ~ Chính sách thông thin; processing: Xử lý thông tin; ~ requirements: Nhu

cầu thông tinh; ~ retrieval: Truy cập thông tin; ~ sharing: Chia sẻ thông tin; ~

storage: Lưu trữ thông tin; ~ superhighway: Xa lộ thông tin; ~ systems: Các hệ thống

thông tin; ~ technology: Công nghệ thông tin

Informed (adj) Có đủ thông tin (e.g To take ~ policy decisions: Đưa ra những quyết

sách trên cơ sở thông tin đầy đủ)

Injecting drug user (n) Người tiêm chích ma tuý

Input - output budgeting (n) Phương pháp lập ngân sách theo đầu vào và đầu ra

(i.e a budgeting method that organizes outputs and inputs so that outputs can be planned

and monitored according to their respective costs)

Input (n) Đầu vào (i.e personnel, goods and services that are used to carry out a

project)

Institution (n) Định chế, thể chế Market ~ s : Các định chế thị trường (như thị trường vốn, chứng khoán, tỷ giá hối đoái ); State ~ s : Các thể chế Nhà nước

Institution building (n) Xây dựng thể chế An ~ project: Dự án xây dựng thể chế (i.e a

project designed to create or upgrade the capacity of an institution to produce certain

desired services or products on a sustained basis)

Institutional (adj) Thuộc về thể chế ~ framework: Khuôn khổ thể chế; ~ level: Cấp độ

thể chế (khác với individual ~ ); ~ capacity: Năng lực thể chế (khác với individual ~ )

Institutional analysis (n) Phân tích thể chế (i.e an analysis of the relationships between

the different institutions and actors of an organization)

Institutional memory (n) Trí nhớ của tổ chức, bộ nhớ của tổ chức

Institutionalization (n) Sự thể chế hoá (e.g The ~ of recommendations into concrete policies: Việc thể chế hoá các khuyến nghị thành chính sách cụ thể)

Institutionalize (v) Thể chế hoá (e.g To ~ resolutions of the National Assembly into

concrete policies: Thể chế hoá các nghị quyết của Quốc hội thành chính sách cụ thể)