?Vaên baûn Hai caây phong vôùi veû ñeïp cuûa thieân nhieân vaø tình ngöôøi ñaõ thöùc daäy tình caûm naøo trong em. -> H ọc sinh trả lời , giáo viên giáo dục học sinh về tình yêu đối [r]
Trang 1Tuần d ạy: 9
Bài 9 :Tiết CT:33 - 34
Văn bản :
HAI CÂY PHONG
( Trích: Người thầy đầu tiên )
_ Ai-ma-tốp _
I M ục tiêu :
1 Kiến thức :
- Học sinh biết phát hiện trong văn bản có hai mạch kể ít nhiều phân biệt lồng vào nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau của người kể chuyện ; cách miêu tả giàu hình ảnh và lời văn giàu cảm xúc
-Học sinh hiểu :
+Vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh hai cây phong trong đoạn trích
+Sự gắn bó của người họa sĩ với quê hương, với thiên nhiên và lòng biết ơn người thầy Đuy-sen
2 Kĩ năng :
- Học sinh thực hiện được kĩ năng cảm thụ vẻ đẹp sinh động, giàu sức biểu cảm của các hình ảnh trong đoạn trích
- Học sinh thực hiện thành thạo kĩ năng dọc -hiểu một văn bản có giá trị văn chương, phát hiện, phân tích những đặc sắc về nghệ thuật miêu tả, biểu cảm trong một đoạn trích tự sự
3 Thái độ :
- Giáo dục học sinh biết yêu quý, trân trọng những kí ức tuổi thơ
II N ội dung học tập :
- Vẻ đẹp và ý nghĩa hình ảnh hai cây phong
III Chu ẩn bị
GV: Bảng phụ , tham khảo tài liệu liên quan
HS : vở bài soạn, xem trước bài
IV T ổ chức các hoạt động học tập :
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện :
2 Kiểm tra miệng: 6 phút.
- Kiểm tra bài soạn: 2đ
? Tại sao nói : chiếc lá của cụ Bơ-men vẽ trên tường
là một kiệt tác ? Dẫn chứng làm rõ (8đ)
? Tìm chi tiết thể hiện sự đảo ngược tình huống truyện
hai lần ? Văn bản chúng ta học hôm nay tên là gì,
trích trong truyện nào, tên tác giả ? (8đ)
- Vì nó cứu sống Giôn-xi
(dẫn chứng) (4đ)
- Nó được vẽ bằng tình thương và sự hi sinh cao thượng (dẫn chứng) (4đ) + Giôn-xi từ chỗ tuyệt vọng trở nên yêu đời (dẫn chứng) (3.đ) + Cụ Bơmen khỏe mạnh nhưng chết bất
Trang 2ngờ (dẫn chứng) (3.đ) + Hai cây phong, trích “Người thầy đầu tiên”, - tác giả Ai-Ma- Tốp(2đ )
3 Ti ến trình bài học :
1.Hoạt động 1: Vào bài: Giáo viên cĩ thể nêu về
tình cảm quê hương và tình cảm thầy trị để dẫn vào
bài ( thời gian: 1 phút)
2 H oạt động 2 : ( thời gian: 25 phút).
? Dựa vào chú thích ở sgk hãy tóm tắt vài nét chính
về nhà văn Ai-ma-tốp ?
- Học sinh trả lời cá nhân qua phần chuẩn bị ở nhà
- Giáo viên chốt lại những điểm chính về tác giả
? Em hãy cho biết xuất xứ của đoạn trích này ?
- Học sinh dựa vào sgk trả lời.
- Trích truyện vừa “Người thầy đầu tiên”
- Giáo viên tóm tắt truyện “ Người thầy đầu tiên”
cho học sinh nắm
? Qua phần chuẩn bị ở nhà, hãy giải thích nghĩa
những từ : cao nguyên, nông trang, hải đăng, thung
lũng, hoang vu ?
- Học sinh trả lời theo cách hiểu của mình.
* Giáo viên hướng dẫn cách đọc:
- Giọng đọc: chậm rãi, gợi nhớ nhung và suy nghĩ
của người kể chuyện
- Giáo viên đọc mẫu một đoạn, gọi học sinh đọc
học sinh khác nhận xét
? Qua phần đọc, cho biết văn bản nên chia làm
mấy phần ?
- Giáo viên dựa vào phần chuẩn bị ở nhà để trả lời
phần tìm bố cục
* G ợi ý :
Phần 1 : từ đầu … phía tây
Phần 2 : tiếp theo … gương thần xanh
P3 : tiếp theo … biêng biếc kia
P4 : còn lại
3.Hoạt động 3 :( thời gian:13 phút).
? Tìm các đại từ nhân xưng của người kể chuyện
thể hiện trong bài ?
- Học sinh dựa vào sgk trả lời về đại từ nhân xưng
trong bài ( tôi, chúng tôi )
I Đọc- Hiểu chú thích :
1 Tác giả-tác phẩm : (sgk-99)
2.Chú thích:
3.Đọc văn bản –tìm bố cục :
II Đọc- Tìm hiểu văn bản :
1 Hai mạch kể lồng ghép :
Trang 3? Hãy xác định hai mạch kể phân biệt lồng vào
nhau ở đoạn trích dựa vào các đại từ ấy ?
- Học sinh dựa vào sgk tìm và suy nghĩ trả lời.
( - Người kể xưng “chúng tôi” : vào năm học cuối
cùng biêng biếc kia
- Các phần còn lại xưng “ tôi”.)
có thể chia làm hai mạch kể
? Thảo luận nhỏ :
? Cách đan xen lồng ghép này có tác dụng như thế
nào đối với câu chuyện ?
( học sinh tìm dẫn chứng minh họa điều này –
giáo viên làm rõ thêm)
- hiện tại , quá khứ
- trưởng thành , niên thiếu truyện thêm
- một người , nhiều người sống động
? Nhân vật người kể chuyện có vị trí như thế nào
(nhân danh ai ) ở từng mạch kể ấy ?
-> Các em nêu cách hiểu của mình
- Tôi : người họa sĩ
- Chúng tôi : là nhân danh trong nhóm bạn bè vì
hồi ấy “tôi” cũng là một đứa trẻ trong bọn
? Căn cứ vào độ dài ở mỗi mạch kể, vì sao có thể
nói người kể chuyện xưng “tôi” là quan trọng hơn ?
- Học sinh trao đổi trả lời và giải thích lí do vì sao?
? Văn bản có sự kết hợp các phương thức biểu đạt
nào ? Tìm chi tiết minh họa cho từng phương thức
biểu đạt đĩ?
- Học sinh dựa vào phần tìm hiểu văn bản để trả
lời
( tự sự, miêu tả, biểu cảm )
=> Giáo viên chốt ý ở phần (1) và chuyển ý sang tiết
sau
* Ti ết 34 :
4.Hoạt động 4: ( thời gian:37 phút)
* Giáo viên - học sinh đọc lại phần 3: “ Vào năm
học cuối cùng biêng biếc kia”
? Tác giả tập trung miêu tả cảnh gì ?
? Theo em phần này có thể chia làm mấy đoạn nhỏ
và nêu ý chính của từng đoạn?
- Học sinh trao đổi theo bàn : 2 phút
- Đan xen hai mạch kể làm cho truyện sống động, chân thực
2.Hai cây phong trong c ảm nhận của người nghệ sĩ
Trang 4( G ợi ý :
- Đoạn1: vào năm học … bao la ánh sáng :
hai cây phong và những trò nghịch ngợm
của lũ trẻ
- Đoạn 2: còn lại
thế giới đẹp vô ngần mở ra
=> đoạn 2 thú vị hơn, vì đây là những cảnh và cảm
xúc mới mẻ mà lần đầu tiên bọn trẻ mới có được
? Đoạn 1, hai cây phong liên quan đến điều gì ?
- Học sinh suy nghĩ trả lời
( Kí ức tuổi thơ )
? Tác giả nhớ lại vừa kể vừa tả một cách rất cụ
thể về hai cây phong Em hãy tìm các chi tiết thể
hiện điều đó ?
- Học sinh dựa vào văn bản tìm trao đổi và trả lời.
(- Bọn con trai chúng tôi chạy ào lên đấy phá tổ
chim
-Hai cây phong nghiêng ngả đung đưa như muốn
mời chào các bạn nhỏ
- Bóng râm mát rượi, tiếng lá xào xạc, dịu hiền …
chấn động loài chim …)
? Em có nhận xét gì về hai cây phong trong đoạn
này?
- Học sinh suy nghĩ trả lời cá nhân.
? Qua đó ta thấy hai cây phong có mối quan hệ như
thế nào với chúng tôi ?
=> Học sinh- giáo viên bình giảng phần này : Hai
cây phong để lại cho người kể chuyện những ấn
tượng khó quên về trò chơi nghịch ngợm của tuổi
thơ
? Không chỉ những trò nghịch phá, còn điều gì
khiến bọn trẻ “ ngây ngất, sửng sốt” ?
- ( cảnh thiên nhiên )
? Từ trên cao ngất, phép thần thông mở ra trước
mắt lũ trẻ là gì ? Tại sao chúng say sưa ngây
ngất ?
- Học sinh tìm trên văn bản để trả lời
* Giáo viên diễn giảng:
0 Vì từ trên cao nhìn xuống nên tầm mắt lũ trẻ
được mở rộng, được thu vào một khoảng không gian
bát ngát , một thế giới vừa quen vừa lạ mà đứng
dưới gốc phong thì chúng không thể nào thấy được :
a Hai cây phong và kí ức tuổi thơ :
- Hai cây phong như người bạn khoan dung , độ lượng
Trang 5Không gian bao la và ánh sáng, chuồng ngựa nông
trang bây giờ nhỏ lại, thảo nguyên hoang vu, dòng
sông lấp lánh
Lần đầu tiên mới thấy cảnh đẹp này ngây ngất
? Qua cách kể và tả của tác giả ta thấy cảnh quang
về thiên nhiên và môi trường ở đây như thế nào ?
(không khí trong lành gắn bó với cuộc sống của
người dân )
->Giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường sau
khi các em trả lời
? Tìm những từ ngữ miêu tả cảm giác say sưa ngây
ngất ?
- Học sinh tìm trên văn bản.
? Tại sao có thể nói : người kể chuyện đã miêu tả
hai cây phong và quang cảnh nơi đây bằng ngòi bút
đậm chất hội họa ?
-> Giáo viên đưa học sinh vào tình huống cĩ vấn đề
Sau đĩ học sinh- giáo viên bình giảng làm rõ cho ý
này
- Hai cây phong không miêu tả chi tiết mà chỉ
bằng vài nét chấm phá, vài ba nét phác phác thảo
của người nghệ sĩ : hai cây phong khổng lồ,
nghiêng ngả,các mắt mấu, những cành cây cao ngất
ngang tầm cánh chim bay, bóng râm mát rượi, tiếng
lá xào xạc,những mắt mấu, đàn chim chao đi chao
lại
- Chất họa sĩ của người kể chuyện càng tăng ở đoạn
hai ,( cảnh thiên nhiên đậm chất hội họa ) với :
chân trời xa thẳm thảo nguyên hoang vu, dòng
sông, làn sương mờ đục, chuồng ngựa nông trang bé
teo không tả cụ thể mà chỉ bằng vài ba nét chấm
phá tạo ra khung cảnh
Bức tranh ấy còn được tô màu : biêng biếc, mờ đục,
lấp lánh bạc… làm tăng chất bí ẩn, quyến rũ của
những miền đất lạ
* Thảo luận :
? Nguyên nhân nào khiến cho hai cây phong chiếm
vị trí trung tâm và gây xúc động sâu sắc cho người
kể chuyện (tôi)?
- Học sinh suy nghĩ trả lời
- Từ trên cao lũ trẻ đã cảm nhận được thiên nhiên đầy bí ẩn và quyến rũ
b Hai cây phong là bi ểu tượng của quê hương
Trang 6( Vì nó gắn với làng quê, với thời thơ ấu cùng
những kỉ niệm đẹp và còn là nhân chứng cho một
câu chuyện cảm động về tình thầy trò)
? Hai cây phong ấy gắn liền với câu chuyện về
thầy Đuy-sen như thế nào ?
- Học sinh căncứ chú thích trả lời
* Diễn giảng: Đây là câu chuyện xúc động về tình
cảm thầy trò An-tư-nai Thầy Đuy-sen trồng haicây
phong để gửi gắm ước mơ, hi vọng của những đứa
bé nghèo thông minh, ham học để mai sau lớn lên
trở thành người có ích ( Đó cũng là tấm lòng và
phẩm chất của người cộng sản chân chính )
Để nhớ ơn người mang lại ánh sáng văn hóa cho
làng gọi là trường Đuy-sen
? Tìm các chi tiết miêu tả hai cây phong ?
* Học sinh tìm chi tiết minh họa
- … nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành … rì rào
- … tưởng chừng như một làn sóng thủy triều … như
một tiếng thì thầm …
- … im bặt một thoáng…cất tiếng thở dài … như
thương tiếc
- … nghiêng ngả tấm thân dẻo dai
- … reo vù vù …
? Tác giả đã sử dụng biên pháp nghệ thuật gì ?
Biện pháp nghệ thuật đó giúp ta hình dung ra hai
cây phong như thế nào ?
-> Học sinh dựa trên phần tìm hiểu phân tích để trả
lời
- Biện pháp nhân hóa , so sánh
- Giúp ta hình dung hai cây phong là hai con người
có tâm hồn, có tiếng nói riêng
? Vậy qua phần vừa tìm hiểu em hãy cho biết văn
bản đề cập đến vấn đề gì? ?Hãy nhận xét về nghệ
thuật viết văn của Ai-ma –tốp ?
-> Học sinh trả lời, giáo viên chốt phần ghi nhớ- cho
một em đọc lại
4.T ổng kết : (thời gian: 5 phút)
* Giáo viên hướng dẫn học sinh củng cố kiến thức
- Cây phong gắn liền với tình yêu quê hương, với kỉ niệm học trò và câu chuyện về thầy Đuy-sen
- Hai cây phong được miêu tả sinh động, có hồn, có cảm xúc như hai con người
* Ghi nh ớ: (sgk-101)
III Luy ện tập
Trang 7? Hãy tóm tắt ngắn gọn đoạn trích “ Hai cây
phong”
? Tại sao khi đã trưởng thành, đã hiểu được những
điều bí ẩn của hai cây phong (do thiên nhiên tạo
nên) đó chỉ là chân lí giản đơn mà vẫn không làm
người họa sĩ vỡ mộng xưa ?
- Học sinh trả lời cá nhân
?Văn bản Hai cây phong với vẻ đẹp của thiên nhiên
và tình người đã thức dậy tình cảm nào trong em?
-> Học sinh trả lời , giáo viên giáo dục học sinh về
tình yêu đối với quê hương và tình cảm thầy trị thơng
qua văn bản
5 Hướng dẫn h ọc tập : 3 phút
* Đối với bài học ở tiết học này :
+ Học bài , thuộc ghi nhớ
+Đọc tác phẩm “Người thầy đầu tiên”, học thuộc
một đoạn văn viết về hai cây phong trong văn bản
* Đối với bài học ở tiết h ọc ti ếp theo :
+ Chuẩn bị các câu hỏi bài : “ Ôn tập truyện kí
Việt Nam”
Từ đầu năm đến nay, em đã học những truyện kí
Việt Nam nào ?
Thuộc thể loại gì ? Phương thức biểu đạt ? Nội
dung chủ yếu ? Đặc sắc nghệ thuật ?
Nêu điểm giống nhau và khác nhau chủ yếu về
nội dung và nghệ thuật của văn bản : Trong lòng
mẹ, Tức nước vỡ bờ, Lão Hạc
- Học sinhtĩm tắt , giáo viên nhận xét
-Bởi : những kỉ niệm ấy vẫn ám ảnh tâm trí họa sĩ mỗi khi nhớ về – đặc biệt là mỗi khi trở về ngắm nhìn hai cây phong cổ thụ
V Phụ lục: ( nếu cĩ).
………
………
………
VI R út kinh nghiệm :
………
………
………