tiểu luận kinh tế vi mô

Thị trường bán lẻ Việt Nam trong những năm gần đây được coi là một trong những thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất trên thế giới. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục trên 8% trong nhiều năm, dân số ngày càng trẻ hoá, xu hướng mua sắm tại các siêu thị tăng cao cơ hội mở ra cho các nhà bán lẻ Việt Nam cũng như các nhà bán lẻ nước ngoài là rất lớn. Tuy nhiên việc thực hiện các cam kết trong WTO cũng mang lại nhiều thách thức cho các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam. Với việc mở cửa thị trường bán lẻ, ngày càng nhiều các tầp đoàn bán lẻ nước ngoài muốn gia nhập thị trường bán lẻ Việt Nam. Với nhiều ưu thế về vốn, công nghệ, danh tiếng, kinh nghiệm... các doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài sẽ dễ dàng đánh bại các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam ngay trên thị trường Việt Nam. Thực tế các doanh nghiệp phân phối bán lẻ Việt Nam vẫn có những ưu thế của mình, đó là sự am hiểu về tập quán và thói quen mua sắm của người Việt Nam, sự ủng hộ của người tiêu dùng cũng như Chính phủ Việt Nam..... Nếu biết tận dụng, phát huy tốt các ưu thế sẵn có đồng thời củng cố các mặt còn yếu kém và với các chính sách hỗ trợ thích hợp của Nhà nước, các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam chắc chắn sẽ nâng cao được năng lực cạnh tranh của mình để đứng vững trong cuộc cạnh tranh khốc liệt này 

TIỂU LUẬN MÔNKINH TẾ VI MÔ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: Thị trường bán lẻ ở Việt Nam 2

1.1 Định nghĩa bán lẻ 2

1.2 Môi trường phát triển của thị trường bán lẻ 3

1.3 Đánh giá chung về thị trường bán lẻ Việt Nam 5

Chương 2: Thực trạng thị trường bán lẻ ở Việt Nam và giải pháp 7

2.1 Thực trạng 7

2.2 Thách thức 9

2.3 Giải pháp 10

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU

Thị trường bán lẻ Việt Nam trong những năm gần đây được coi là mộttrong những thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất trên thế giới Với tốc độ tăng trưởngkinh tế liên tục trên 8% trong nhiều năm, dân số ngày càng trẻ hoá, xu hướngmua sắm tại các siêu thị tăng cao cơ hội mở ra cho các nhà bán lẻ Việt Namcũng như các nhà bán lẻ nước ngoài là rất lớn Tuy nhiên việc thực hiện các camkết trong WTO cũng mang lại nhiều thách thức cho các doanh nghiệp bán lẻ ViệtNam Với việc mở cửa thị trường bán lẻ, ngày càng nhiều các tầp đoàn bán lẻnước ngoài muốn gia nhập thị trường bán lẻ Việt Nam Với nhiều ưu thế về vốn,công nghệ, danh tiếng, kinh nghiệm các doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài sẽ dễdàng đánh bại các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam ngay trên thị trường Việt Nam.Thực tế các doanh nghiệp phân phối bán lẻ Việt Nam vẫn có những ưu thế củamình, đó là sự am hiểu về tập quán và thói quen mua sắm của người Việt Nam,

sự ủng hộ của người tiêu dùng cũng như Chính phủ Việt Nam Nếu biết tậndụng, phát huy tốt các ưu thế sẵn có đồng thời củng cố các mặt còn yếu kém vàvới các chính sách hỗ trợ thích hợp của Nhà nước, các doanh nghiệp bán lẻ ViệtNam chắc chắn sẽ nâng cao được năng lực cạnh tranh của mình để đứng vữngtrong cuộc cạnh tranh khốc liệt này

Chương 1: Thị trường bán lẻ ở Việt Nam

1.1 Định nghĩa bán lẻ

Có nhiều định nghĩa khác nhau về bán lẻ, trong đó có 2 định nghĩa đượcthừa nhận và sử dụng khá rộng rãi, đó là định nghĩa bán lẻ của Philip Kotler vàđịnh nghĩa của Từ điển bách khoa toàn thư mở Wikipedia Trong “MarketingEssentials” - Philip Kotler đã định nghĩa bán lẻ như sau: Bán lẻ là mọi hoạt độngnhằm bán hàng hoá hay dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng để họ sửdụng cho cá nhân, không mang tính thương mại

Theo định nghĩa, bất kỳ một tổ chức nào làm công việc này cũng là một tổchức bán lẻ, bất kể hàng hoá hay dịch vụ đó được bán như thế nào (bán trực tiếp,qua bưu điện, qua điện thoại hay qua máy bán hàng tự động) và ở đâu (trong cửahàng, trong chợ, trên đường phố hay tại nhà người tiêu dùng)

Từ điển bách khoa toàn thư mở Wikipedia đưa ra định nghĩa: Bán lẻ baogồm việc bán hàng hoá cho cá nhân hoặc hộ gia đình để họ tiêu dùng, tại mộtđịa điểm cố định, hoặc không tại một địa điểm cố định mà qua các dịch vụ liênquan

Trong thương mại, nhà bán lẻ mua hàng hoá với số lượng lớn từ nhà sảnxuất hoặc nhà nhập khẩu, trực tiếp hoặc qua nhà bán buôn, và sau đó bán lạitừng mặt hàng hoặc lượng nhỏ hàng hoá tới người tiêu dùng cuối cùng

Nhà bán lẻ nằm ở mắt xích cuối cùng nối nhà sản xuất với người tiêudùng Các nhà sản xuất coi bán lẻ là một khâu quan trọng trong chiến thuật phânphối Các cửa hàng bán lẻ có thể nằm trong các khu dân cư, các khu phố dànhriêng cho mua sắm hay tại các trung tâm thương mại hiện đại Ngày nay sự rađời của Internet làm xuất hiện thêm một dạng bán lẻ mới, không cần cửa hàng

đó là bán hàng qua Internet Đã có nhiều hình thức bán hàng không cần cửahàng, cửa hiệu như bán lẻ qua điện thoại, qua catalog…nhưng bán hàng quaInternet được xem là hình thức bán hàng không cần cửa hàng hiện đại nhất hiệnnay Khách hàng đến với các cửa hàng bán lẻ có thể để mua sắm các sản phẩm

cần thiết hàng ngày như quần áo, dầu gội đầu…Đôi khi khách hàng đến với cáccửa hàng bán lẻ chỉ để giải trí, thư giãn và thường không thực hiện việc muasắm.

1.2 Môi trường phát triển của thị trường bán lẻ

Thị trường bán lẻ phát triển phụ thuộc vào môi trường hoạt động của nó.Các yếu tố của môi trường tác động đến cả hai phía cung và cầu của thị trườngbán lẻ Nếu nền kinh tế đang trong giai đoạn phát triển, thu nhập của người tiêudùng tăng cao, dẫn đến sự gia tăng chi tiêu cho tiêu dùng Điều này tạo ra cơ hộicho sức mua của tiêu dùng dân cư tăng cao và kéo theo quy mô của thị trườngbán lẻ sẽ tăng trưởng Khi thị trường bán lẻ bước vào thời kỳ tăng trưởng, cácdoanh nghiệp trong ngành bán lẻ nhanh chóng khai thác các cơ hội tăng trưởngcủa môi trường kinh doanh, các nguồn vốn, lao động và công nghệ sẽ được đầu

tư vào ngành dịch vụ bán lẻ dẫn đến mạng lưới phân phối bán lẻ có cơ hội giatăng cả về số lượng lẫn chất lượng

Ngoài yếu tố kinh tế, môi trường phát triển của thị trường bán lẻ bao gồmcác nhân tố khác như: dân số, vai trò của nhà nước trong phát triển khu vực kinh

tế dịch vụ bán lẻ, yếu tố xã hội và công nghệ Lý thuyết môi trường ra đời vànghiên cứu sự tác động của các nhân tố môi trường đến sự tăng trưởng của thịtrường bán lẻ Theo Davies, một trong những nhà nghiên cứu tiên phong về lýthuyết môi trường, các nhân tố môi trường tạo ra các cơ hội và các mối nguy cơcho sự phát triển của thị trường bán lẻ Các nhân tố này bao gồm:

 Quy mô và sự phân bố của dân số

 Thu nhập và chi tiêu của người tiêu dùng

 Đặc điểm cơ cấu của dân số về phân bố theo độ tuổi

 Sự điều tiết của nhà nước

 Vấn đề đô thị hóa

 Công nghệ bán lẻ

Các nhân tố này kết hợp với nhau tùy theo đặc điểm của từng quốc gia,tạo thành môi trường tác động đến sự phát triển của thị trường bán lẻ (Davies,1998)

Tác động của môi trường kinh tế và quá trình hội nhập kinh tế thế giới tạiViệt Nam đến sự phát triển của thị trường bán lẻ được làm rõ trong bài nghiêncứu “Nghiên cứu các dịch vụ bán buôn, bán lẻ của một số nước và khả năng vậndụng vào Việt Nam” Theo tác giả Nguyễn Thị Nhiễu (2007), hoạt động bán lẻ

có hình thức là giao dịch thương mại giữa bên bán là các doanh nghiệp bán lẻ vàbên mua là người tiêu dùng mua hàng với mục đích tiêu dùng cuối cùng nhưng

về bản chất đó là hoạt động kinh tế Do đó, bán lẻ phụ thuộc chính vào phát triểnkinh tế Kinh tế phát triển xây dựng nền tảng cho sự phát triển của dịch vụbán lẻ nhờ tạo ra lượng cung và cầu mới Quá trình công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước tác động đến nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng qua đó thúcđẩy sự phát triển của mạng lưới phân phối bán lẻ Sự phát triển này không chỉ ởkhía cạnh quy mô mà còn tác động đến sự thay đổi về bản chất của dịch vụ bán

lẻ Yếu tố hệ thống và tính hiện đại từng bước phát triển trong mạng lưới bán lẻ.Tính chuyên nghiệp trong hoạt động bán lẻ được nâng lên Theo xu hướng hộinhập kinh tế thế giới đang diễn ra, hệ thống bán lẻ của một quốc gia tham giavào chuỗi giá trị toàn cầu và do đó, con đường hiện đại hóa dịch vụ bán lẻ tạiViệt Nam là con đường diễn ra tất yếu Lý thuyết môi trường cho thấy để thịtrường bán lẻ phát triển, cần có các nhân tố môi trường kinh tế thuận lợi, trong

đó, yếu tố tăng trưởng kinh tế, quy mô dân số, thu nhập của người tiêu dùng làcác nhân tố quan trọng

Thị trường bán lẻ phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng cuối cùng của người tiêu dùng.Chi tiêu của người tiêu dùng ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô của thị trường bán

lẻ Trong thực tế, chi tiêu cho tiêu dùng của người tiêu dùng thường bị giới hạnvào khả năng chi trả hay còn được gọi là ràng buộc ngân sách Khi người tiêu

dùng xem xét chi tiêu bao nhiêu và tiết kiệm bao nhiêu, họ cân nhắc ràng buộcngân sách liên thời gian, tức là tổng ngân sách dành sẵn cho việc chi tiêu vàothời điểm hiện tại hay thời điểm tương lai (Mankiw, 2010) Trong một loạt bàinghiên cứu vào thập niên 1950, Franco Modigliani, Albert Ando và RichardBrumberg đã áp dụng mô hình liên thời gian của Irving Fisher để nghiên cứuhàm tiêu dùng Modigliani cho rằng thu nhập của một người biến động theo thờigian (Mankiw, 2010) Thu nhập của một người khi trẻ tuổi thường ít hơn thunhập của người đó khi tuổi đời cao hơn do tích lũy được kinh nghiệm trong quátrình làm việc dẫn đến thu nhập gia tăng Nhưng đến một lúc nào đó, thu nhập sẽgiảm dần do tác động của tuổi tác làm giảm năng suất lao động Cho đến khi vàotuổi nghỉ hưu thì thu nhập của người về hưu sẽ giảm do nguồn thu nhập chỉ cólương hưu và trợ cấp Như vậy, người tiêu dùng có khuynh hướng điều tiết vàcân đối tiêu dùng của mình trong suốt thời gian sống Những thời điểm thu nhậpcao trong cuộc đời, người tiêu dùng có khuynh hướng tiết kiệm một khoảng thunhập để dành cho chi tiêu vào khoảng thời gian có thu nhập thấp, đặc biệt lúcnghỉ hưu.

1.3 Đánh giá chung về thị trường bán lẻ Việt Nam

Thị trường bán lẻ tăng trưởng liên tục và có tốc độ tăng trưởng cao tronggiai đoạn 1990 - 2014 Quy mô thị trường bán lẻ năm 2014 đạt 2,1 triệu tỷ đồng

và tăng trưởng bình quân của thị trường bán lẻ giai đoạn 1990 - 2014 là 24,1%/năm Nếu như trước năm 1990, thị trường bán lẻ Việt Nam chỉ tồn tại mạng lướibán lẻ truyền thống gồm các chợ, các hợp tác xã và cửa hàng kinh doanh hộ cáthể thì trong giai đoạn 1990 - 2014, hình thức bán lẻ hiện đại được hình thành vàphát triển nhanh Các siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và cáchình thức hiện đại khác lần lượt xuất hiện làm thay đổi bộ mặt của mạng lướibán lẻ hàng hóa tại Việt Nam Cho đến cuối năm 2013, cả nước có 724 siêu thị,

132 trung tâm thương mại (Tổng cục Thống kê, 2014) Các siêu thị và trung tâmthương mại là hình thức bán lẻ hiện đại phổ biến tại Việt Nam Hiện nay, cácsiêu thị và trung tâm thương mại chủ yếu phát triển tại các khu đô thị lớn, đặcbiệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Cho đến cuối năm 2014, lượng hàng

hóa bán ra của mạng lưới bán lẻ hiện đại chiếm khoảng 15% trên tổng doanh thubán lẻ hàng hóa Tại các đô thị lớn, tỷ trọng này đạt xấp xỉ 20% (Hiệp hội bán lẻViệt Nam, 2014).

Để có được quá trình tăng trưởng mạnh trong giai đoạn vừa qua, môitrường phát triển của thị trường bán lẻ tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng.Nhờ vào chính sách đổi mới kinh tế từ cuối thập niên 1980 và chính sách mởcửa kinh tế và hội nhập kinh tế thế giới kể từ đầu thập niên 1990, môi trườngkinh tế đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường bán lẻ Dù cókhó khăn trong một số giai đoạn như 1990 - 1992, 1998 - 1999, 2008 - 2009,

2012 - 2014 làm cho tăng trưởng GDP hằng năm của Việt Nam trong cáckhoảng thời gian đó dưới 6%/năm, nhưng tính chung trong giai đoạn 1990 -

2014, GDP của Việt Nam tăng bình quân 6,7%/năm Đặc biệt giai đoạn 1992

-1997, GDP tăng trên 8%/năm Tăng trưởng GDP là nền tảng cơ bản của pháttriển kinh tế và cải thiện thu nhập của người dân Mức tăng trưởng dân số củaViệt Nam được kiểm soát tốt Trong giai đoạn 1990 - 2014, tốc độ tăng dân sốbình quân khoảng 1,05%/năm Nhờ đó, thu nhập của người dân được cải thiệnđáng kể trong giai đoạn này Đến năm 2008, GDP bình quân đầu người vượtngưỡng 1000USD/người/năm, đưa Việt Nam từ nước có thu nhập thấp sangnước có thu nhập trung bình thấp Cho đến cuối năm 2014, GDP bình quân đầungười Việt Nam đạt 43,4 triệu đồng/người/năm, tăng gần gấp đôi so với số liệunày vào năm 2008 Thu nhập cao đã tạo điều kiện cho tiêu dùng dân cư tăngtrưởng, qua đó thúc đẩy sự tăng trưởng của quy mô thị trường bán lẻ

Một chỉ số kinh tế tác động mạnh đến sức mua của người tiêu ung là lạmphát Khi lạm phát ung, sức mua của đồng tiền giảm và ảnh hưởng đến chi tiêucủa người tiêu ung, đặc biệt người tiêu ung thu nhập thấp Theo Katona (1975),lạm phát sẽ làm cho thu nhập thực tế của người tiêu ung giảm và tạo tâm lý biquan, làm giảm chi tiêu của người tiêu ung Trong giai đoạn 1990 – 2014, cónhững thời kỳ chỉ số giá tiêu ung ung cao như giai đoạn 1990 – 1995, năm 2008

và năm 2011 Trong thời gian gần đây, nhờ chính sách ổn định kinh tế vĩ mô của

chính phủ tác động tích cực vào nền kinh tế nên lạm phát giảm còn một con số.Trong tương lai, chỉ số giá tiêu ung vẫn là tác nhân quan trọng ảnh hưởng đến sựphát triển của thị trường bán lẻ Kiềm chế lạm phát là một trong những chủtrương quan trọng để ổn định nền kinh tế nói chung và tạo điều kiện cho thịtrường bán lẻ phát triển nói riêng Nhìn chung, quá trình phát triển của thịtrường bán lẻ trong thời gian sắp đến chịu ảnh hưởng từ môi trường phát triển,đặc biệt là môi trường kinh tế vĩ mô.

Chương 2: Thực trạng thị trường bán lẻ ở Việt Nam và giải pháp

2.1 Thực trạng

2.1.1 Điểm mạnh

Các doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế về việc am hiểu tập quán mua bán

và thói quen của khách hàng Với kinh nghiệm nhiều năm kinh doanh trên thịtrường và cũng đóng vai trò là người tiêu dùng Việt Nam, các doanh nghiệp ViệtNam hơn ai hết hiểu rất rõ về tập quán và thói quen mua bán của khách hàng nộiđịa từ đó có những chiến lược, cách thức kinh doanh phù hợp nhất Khác với cácnước khác, người tiêu dùng Việt Nam vẫn có thói quen mua sắm hàng ngày chứkhông mua hàng vào cuối tuần để dùng trong nhiều ngày Đây chính là điểmkhác biệt lớn và các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng để chọn các địađiểm kinh doanh thuận tiện để khách hàng có thể ghé mua hàng thường xuyên.Ngoài ra còn rất nhiều thói quen, sở thích, thị hiếu khác về chủng loại hàng,cách trang trí cửa hàng, mẫu mã, bao gói riêng của khách hàng Việt Nam màdoanh nghiệp trong nước có thể nắm bắt tốt hơn trong giai đoạn hiện tại so vớicác tập đoàn nước ngoài để tận dụng như một lợi thế trong cuộc cạnh tranh cam

go trên thị trường phân phối bán lẻ

Kinh doanh siêu thị hiện đại đòi hỏi một hệ thống hậu cần chuyên nghiệp.Tập đoàn bán lẻ Cash & Carry (Metro) đã chi gần 20-25 triệu Euro trang bị hệthống cung ứng hàng (kho lạnh, xe chuyên dụng, thiết bị kiểm tra, bảo quảnhàng hóa ) theo chuẩn của Metro toàn cầu và chi gần 800.000 Euro cho côngtác huấn luyện Trong khi đó, ở các siêu thị của Việt Nam, việc điều phối các xegiao hàng đúng loại, đúng nơi, đúng thời điểm vẫn còn được điều hành, quản lýkhá đơn giản Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh mà cònlàm gia tăng chi phí lao động cũng như quản lý.

Kinh doanh bán lẻ hiện đại đòi hỏi nhà quản lý có những công cụ hỗ trợ

để đưa ra các quyết định Đối với một hệ thống siêu thị, bộ phận mua hàng đóngvai trò khá quan trọng Chuyên viên mua hàng chuyên nghiệp có thể thực hiệnvới nhà cung cấp trên tất cả mọi phương diện từ giá cả, số lượng, thời gian giaonhận hàng, các chương trình tiếp thị, khuyến mãi, quy cách bao bì, đóng gói Thậm chí họ có thể tư vấn lại cho nhà cung cấp nên sản xuất hàng như thế nào,tiếp thị, quảng bá ra sao Tuy nhiên, ở khâu này, dường như các chuyên viênmua hàng của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam còn tỏ ra yếu kém

Bên cạnh đó các doanh nghiệp Việt Nam còn tỏ ra lúng túng trong việc ápdụng công nghệ thông tin Chỉ có 60-70% doanh nghiệp áp dụng công nghệthông tin vào quá trình quản lí Chỉ có 20% các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam

có các trang web với nội dung nghèo nàn

Một điểm yếu nữa đối với các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam đó chính làchất lượng dịch vụ và các giá trị gia tăng đi kèm Chất lượng dịch vụ tại các siêuthị trong nước kém xa các siêu thị nước ngoài đặc biệt là Big C và Metro Nếuđến siêu thị Big C hay Metro khách hàng không phải lo tới việc trông xe, giữ mũbảo hiểm, trong khi gửi xe vào siêu thị Fivimart vẫn mất 3000 đồng/chiếc TạiBig C còn có các khu vui chơi dành cho trẻ em, nơi nghỉ ngơi cho khách hàng.Big C hay Metro cũng dịch vụ chuyển hàng tận nơi trong bán kính 15km, dịch

vụ sửa quần áo tại siêu thị nếu khách hàng mặc có nhu cầu Điều này chưa thấy