tiểu luận tham vấn cá nhân

I. MỞ ĐẦU ; II. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THAM VẤN; 1.Cơ sở lý luận; 2.Tham vấn gia đình; III. VẬN DỤNG; 1.Tình huống tham vấn; 2.Mô tả quá trình tham vấn; 3.Phân tích kỹ năng và đánh giá4.Thuận lợi và khó khăn; 5.Đánh giá khả năng tham vấn của bản thân; 6.Kiến nghị,đề xuất.IV TỔNG KẾT

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU……… 2

II KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THAM VẤN ……… … 3

1 Cơ sở lý luận……… 6

2 Tham vấn gia đình……… 7

2.1 Khái niệm……….7

2.2 Mục đích……… … ….7

2.3 Ý nghĩa……….8

2.4 Các kỹ năng trong tham vấn gia đình……… 8

III VẬN DỤNG……… 9

1 Tình huống tham vấn……… 9

2 Mô tả quá trình tham vấn……… 10

2.1 Giai đoạn 1: Tiếp xúc ban đầu, tạo lập mối quan hệ……… 10

2.2 Giai đoạn 2: Giai đoạn triển khai – giai đoạn trung gian…………12

2.3 Giai đoạn 3: Kết thúc……….…….16

3 Phân tích kỹ năng và đánh giá……….…… 17

4 Khó khăn và thuận lợi………22

5 Đánh giá khả năng tham vấn của bản thân………23

6 Kiến nghị đề xuất……….… 23

IV TỔNG KẾT……….… 24

I MỞ ĐẦU

Ngày nay con người phải chịu nhiều sức ép khi xã hội phát triển, với những mâu thuẫn ngày càng nhiều giữa sự gia tăng nhu cầu với mức độ thỏa mãn chúng, với những biến đổi nhanh chóng của xã hội, với khả năng thích nghi của cá nhân Không phải lúc nào mọi chuyện cũng diễn ra một cách suôn sẻ, thuận lợi như con người ta vẫn mong muốn Có những tình huống cần cách giải quyết đúng đắn như: những mâu thuẫn giữa tình cảm và lý trí, giữa điều kiện và khả năng, giữa những mong muốn và kết quả Vì vậy, tham vấn với tư cách là một ngành khoa học, một nghề chuyên môn đã ra đời nhằm đáp ứng những nhu cầu trợ giúp vấn đề tâm lý cho con người Tham vấn hiện nay đã rất phát triển ở trên thế giới, nhưng vẫn còn khá mới mẻ ở Việt Nam Trong mười năm trở lại đây, cùng với sự phát triển nhanhchóng của nền kinh tế do chính sách mở của Nhà nước, đời sống vật chất của con người ngày càng được nâng cao Nhiều trung tâm dịch vụ tham vấn ( tư vấn) đã được thành lập và đi vào hoạt động mang đến một dịch vụ có ích cho người dân Tuy nhiên hoạt động của những trung tâm còn mang giá trị tự phát, chủ yếu phát triển ở các thành phố lớn như: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng ,… do đó tham vấn chưa được coi là một nghề chuyên môn mà nó phát triển với cái tên “Phương pháp tiếp cận trong tham vấn” và nó phát triển với 3 hình thức tham vấn ( tham vấn cá nhân, tham vấn nhóm và tham vấn gia đình) Trong

đó, tôi lựa chọn tham vấn gia đình để viết bài tiểu luận này vì nó phù hợp với tình hình xã hội hiện nay Nhiều gia đình nảy sinh mâu thuẫn mà không tìm được hướng giải quyết phù hợp dẫn đến gia đình tan vỡ hoặc các thành viên trong gia đình mắc phải căn bệnh trầm cảm, nghiêm trọng hơn là trong suy nghĩ họ nghĩ đến cái chết và những hậu quả đáng tiếc mà chúng ta không ai ngờ tới

II KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THAM VẤN

Tham vấn là một nghề tương đối mới ở Việt Nam nên những người đang tìm kiếm đến dịch vụ tham vấn có thể còn chưa biết nhà tham vấn là gì? Họ sẽ trông đợi ở nhà tham vấn những lời khuyên, những giải pháp gì cho vấn đề mà họ đang gặp phải? Họ có thể ngạc nhiên khi biết rằng công việc của nhà tham vấn là lắng nghe và hỗ trợ trong việc tìm ra cách giải quyết mới để nhận thức và giải quyết vấn

đề của họ

Như vậy để hiểu rõ về tham vấn chúng ta đi sâu vào nghiên cứu khái niệm tham vấn để hiểu được tham vấn là gì và mục đích, ý nghĩa của nó như thế nào

- Khái niệm: Tham vấn là một quá trình trợ giúp tâm lý trong đó nhà tham

vấn sử dụng kiến thức, kỹ năng, chuyên môn và thái độ, đạo đức nghề nghiệp để thiết lập mối quan hệ với thân chủ nhằm giúp họ nhận thức đượchoàn cảnh vấn đề để họ thay đổi cảm xúc, suy nghĩ, hành vi và tìm kiếm giải pháp cho vấn đề của mình

- Mục đích:

+ Tham vấn nhằm mục đích thúc đẩy việc đưa ra quyết định của thân chủ một cách đúng đắn thông qua khám phá cảm xúc, hành vi và giải pháp.+ Tham vấn nhằm thúc đẩy sự nhận biết của thân chủ một cách đúng đắn

về cảm xúc , hành vi và những trải nghiệm của bản thân

+ Tham vấn giúp thân chủ triển khai hành động và tăng cường chức năng

xã hội của cá nhân ( Giảm bớt cảm xúc tiêu cực trong hoàn cảnh khó khăn,tăng cường hiểu biết về ban rthaan và nguồn lực của chính mình)

- Ý nghĩa:

+ Giúp cá nhân và gia đình giảm bớt được những cảm xúc tiêu cực , có lý trí giải quyết vấn đề vào hoàn cảnh thực tại từ đó đưa ra được những giải pháp phù hợp nhất với điều kiện của mình.

+ Không những giúp cá nhân và gia đình giải quyết được vấn đề kịp thời

mà còn giúp họ phòng ngừa hành vi tiêu cực có thể bộc phát trong tình huống khủng hoảng

+ Hoạt động tham vấn giúp cá nhân tăng cường kỹ năng, giúp họ nhìn nhận vấn đề và tự tin vào chính mình đồng thời giúp cá nhân và gia đình tăng cường khả năng thích nghi với xã hội

+ Hoạt động tham vấn đang là một trong những lĩnh vực có đóng góp tích cực trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống tạo ra sự cân bằng trong cuộc sống của mỗi cá nhân và gia đình đảm bảo an sinh và ổn định xã hội.Mối quan hệ giữa nhà tham vấn và than chủ: Là mối quan hệ đặc biệt, tương tác tích cực giữa thân chủ ( người đang gặp phải vấn đề về kinh tế, sức khỏe, tinh thần,…mà không tự giải quyết được) và nhà tham vấn (người được đào tạo về chuyên môn , kiến thức, kỹ năng dựa trên những nguyên tắc, đạo đức nghề nghiệp)

là nền tảng để tạo ra sự an toàn đáng tin cậy thể hiện ở mối quan hệ bình đẳng, chân thành ở thái độ, cảm thông, thấu hiểu , đồng cảm và là công cụ để nhà tham vấn khai thác thông tin Nhà tham vấn luôn duy trì mối quan hệ nghề nghiệp.Giá trị đạo đức nghề nghiệp: Không những là quan điểm mà còn là hệ thống tiêu chí và ảnh hưởng tới sự ra quyết định của con người bao gồm 5 giá trị

Hành động và suy nghĩ một cách thực tế : Nhà tham vấn cần quan tâm cuộc sống thực của đối tượng

Khả năng phù hợp: Tham vấn đòi hỏi những yêu cầu, kiến thức kỹ năng và phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp nếu không đủ yêu cầu đó sẽ không đem lại kết quả tốt cho thân chủ.

Thái độ tôn trọng: Là một trong những giá trị quan trọng nhất thể hiện ở sự

đề cao giá trị của đối tương, coi trọng nhân phẩm của họ

Sự trung thực trong công việc: Là hệ thống thái độ và hành vi thể hiện sự nhấtquán, thành thực với chính bản thân và đối tượng

Trách nhiệm của đối tượng trong việc giải quyết vấn đề: Nhà tham vấn phải hướng đối tượng có trách nhiệm trong việc tìm kiếm và thực hiện giải pháp cho vấn đề của họ

Nguyên tắc tôn trọng, chấp nhận đối tượng: là tôn trọng nhân phẩm của thân chủ thể hiện phong cách ứng xử với họ như một cá nhân độc lập, họ có giá trị riêng, có cách nhìn nhận riêng và có khả năng thay đổi

Không phán xét thân chủ: Không chỉ trích hành vi , suy nghĩ của họ dù họ có không đúng, không phán xét cả những hành vi, suy nghĩ tiêu cực của họ vì họ đến với mình với mong muốn được thông cảm, lắng nghe và được thấu hiểu

Dành quyền tự quyết cho thân chủ: Nhà tham vấn không quyết định thay thân chủ mà để họ tự đưa ra quyết định , sự lựa chọn, cách giải quyết vấn đề của họ trên cơ sở thông tin, kết quả trao đổi với nhà tham vấn và nhà tham vấn đóng vai trò là người xúc tác giúp đỡ thân chủ đưa ra cách giải quyết và lựa chọn hướng đi phù hợp nhất với hoàn cảnh của mình đồng thời giúp họ có trách nhiệm với sự lựa chọn của mình

Đảm bảo tính bí mật: Đây là nguyên tắc quan trọng nhất trong tham vấn, nhà tham vấn cần phải giữ kín đáo mọi thông tin mà thân chủ chia sẻ, không được tiết

lộ cho bất kỳ ai ở bất kỳ hình thức nào hay hoàn cảnh nào khi chưa có sự đồng ý của thân chủ Tuy nhiên, ở một số trường hợp đặc biệt khi có liên quan tới tính mạng của thân chủ bị người khác đe dọa hoặc liên quan tới pháp luật thì nhà tham vấn mới được phép trao đổi với các cơ quan, cá nhân mà không cần sự cho phép của đối tượng ( theo quy định của pháp luật).

Tất cả các nguyên tắc trên đều liên quan đến nhau và tác động qua lại lẫn nhau, đóng vai trò quan trọng trong hoạt động trợ giúp thân chủ và là tiêu chí để đánh giá nhà tham vấn chuyên nghiệp, góp phần rất lớn vào sự thành công trong việc giải quyết vấn đề của thân chủ

Như vậy các thông tin trên đã giúp chúng ta hiểu hơn về hoạt động tham vấn Tuy nhiên, để bài tiểu luận hoàn thiện hơn tôi sẽ đi sâu vào phân tích đề tài về tham vấn gia đình

Không những thế gia đình còn là tổ ấm mang lại hạnh phúc: Gia đình là tổ

ấm mang lại những giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống của các thành viên, mỗi công dân của xã hội Chỉ trong gia đình mới thể hiện được mối quan

hệ tình cảm thiêng liêng giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con cái,… Như vậy,

gia đình đảm bảo quyền được tồn tại , nuôi dưỡng, giáo dục, phát triển nhân cách , đảm bảo hạnh phúc cho các thành viên Tuy nhiên, nếu gia đình đang gặp vấn đề thì chính các thành viên trong các gia đình sẽ chịu tác động tiêu cực

và khi một trong số các thành viên trong gia đình gặp vấn đề cũng tác động ngược lại tới cả gia đình Đặc biệt, trong tình hình kinh tế - xã hội hiện nay, conngười ta trở nên bận rộn, không dành được nhiều thời gian cho nhau , các cặp

vợ chồng mỗi người một việc , con cái phải gửi nhà trẻ hoặc nhờ người giúp việc trông, khi lớn lên một chút lại quay cuồng với việc học hành, với bài vở Đây cũng là tình trạng chung và khá phổ biến hiện nay và đây cũng là nguyên nhân mà vai trò gia đình không được hoàn thiện, nảy sinh các mâu thuẫn , ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống cá nhân, cuộc sống gia đình Và đây cũng là lý do

để tôi quan tâm đến tham vấn gia đình đặc biệt là do áp lực, các ông bố, bà mẹ căng thẳng, hôn nhân tan vỡ

2 Tham vấn gia đình

2.1 Khái niệm

Tham vấn gia đình là các hoạt động, kỹ năng, tương tác, hình thức can thiệp nhằm giúp các thành viên trong gia đìnhthay đổi cách thức giao tiếp không tích cực trong gia đình, thay đổi để thiết lập mối quan hệ hài hòa thông qua sự tác động của nhà than vấn hay trị liệu tâm lý gia đình và công tác xã hội

- Tạo cơ hội để các thành viên trong gia đình có thể chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ với nhau.

- Hỗ trợ các thành viên sử dụng kỹ năng để cùng nhau đối phó với các vấn

đề có thể xảy ra trong gia đình

2.3 Ý nghĩa

Giúp các thành viên trong gia đình nói lên suy nghĩ, cảm xúc, nhu cầu của mình Tăng cường sự kết nối và giải quyết vấn đề của gia đình, tăng cường năng lực của các thành viên đồng thời khai thác năng lực trong việc giải quyết vấn đề của gia đình của từng thành viên

2.4 Các kỹ năng trong tham vấn gia đình

Trước khi phân tích tình huống cần nắm rõ 9 kỹ năng cơ bản trong tham vấn gia đình:

- Kỹ năng hướng dẫn vẽ cây phả hệ

- Kỹ năng lắng nghe và quan sát các thành viên trong gia đình

- Kỹ năng thấu hiểu với các thành viên trong gia đình

- Kỹ năng giao nhiệm vụ cho các thành viên trong gia đình

- Kỹ năng điều phối sự tham gia của các thành viên trong gia đình trong các buổi tham vấn

- Kỹ năng đặt câu hỏi xoay vòng

- Kỹ năng làm mẫu

- Kỹ năng làm việc với những thành trong viên gia đình tỏ ra không hợp tác

- Kỹ năng hướng dẫn sử dụng mệnh đề tôi

Nhà tham vấn sử dụng các kỹ năng phù hợp với từng hoàn cảnh của quá trình tham vấn

là mãi mãi bên nhau Anh trở nên hay uống rượu bia, đi làm càng ngày càng về muộn mà về lại hay chủi mắng vợ, vì người xung quanh đồn anh rất nhiều người nói sao ở chức anh mà lại lấy một nhân viên bé vậy anh là không có mắt tý nào,nhiều lần nghe vậy càng dồn nén lâu tính cách của anh càng trở nên cáu bẳn, dễ nổi nóng nhiều hơn Anh thường xuyên về nhà khuya hơn và hay cáu giận với chị B Đỉnh điểm là những hôm say rượu anh

T đã đánh B, cứ nghĩ là anh say rượu nên vậy chứ B chẳng để ý gì mặc dù trong lòng buồn lắm Nhưng sự việc ngày càng nghiêm trọng hơn , anh T say rượu nhiều hơn đồng nghĩa với việc B bị đánh nhiều hơn, bé H do nhiều lần chứng kiến cảnh bố cứ đánh đập mẹ nên rất sợ bố và xa cách bố Chị B không dám nói với bố mẹ đẻ vì sợ bố mẹ lo, mà hơn cả là chị B sợ bố mẹ sẽ chửi mình vì trước kia đã ngăn cấm không cho lấy anh T mà chị B vẫn cố chấp nên mọi sướng khổ, buồn đau chị T phải một mình gánh cả Chị T bế tắc không biết phải giải quyết vấn đề này như thế nào cả Bé H trong một lần sang nhà ông bà nội chơi đã vô tình kể chuyện của bố mẹ ra cho ông

nghe Ông M dường như hiểu được và đồng cảm với hoàn cảnh của B nên ông đã tìm tới trung tâm tham vấn Quận Cầu Giấy – Thành phố Hà Nội để nhờ sự giúp đỡ của Nhà tham vấn.

2 Mô tả quá trình tham vấn

2.1 Giai đoạn 1: Tiếp xúc ban đầu, tạo lập mói quan hệ

(Nhà tham vấn:NTV)

- NTV: Chào bác, chào anh chị ạ Tôi xin tự giới thiệu tôi tên là Sùng Seo

Vu, đến từ trung tâm tham vấn Quận Cầu Giấy – Hà Nội Qua sự liên hệ của ông cũng như sự đồng ý của gia đình mình thì hôm nay, đúng giờ hẹn tôi xin phép có một buổi gặp gỡ cả gia đình để cùng nhau chia sẻ và tìm hướng giải quyết cho các vấn đề mà gia đình mình đang gặp phải

- Ông M: Vâng, chào cô.

- Chị B: Em chào chị, mời chị vào nhà ạ.

- Anh T: (Không nói gì, tỏ ra không quan tâm)

- Cháu H: Cháu chào cô ạ.

- NTV : Tôi xin được thống nhất với gia đình mình một số nguyên tắc trong

buổi tham vấn

Đầu tiên là nguyên tắc bảo mật thông tin, tất cả mọi thông tin mà gia đình mình đã chia sẻ sẽ hoàn toàn được bảo mật, chỉ có tôi và gia đình mình biết Ngoài ra khi gặp phải những vấn đề liên quan đến pháp luật hoặc liên quan đến tính mạng thì thông tin mới được tiết lộ tới các cơ quan

có thẩm quyền để giải quyết

Thứ hai, tôi xin phép gia đình được ghi chép và ghi âm lại các buổi tham vấn nhằm mục đích tránh bỏ sót thông tin Bản ghi chép, ghi âm cũng như các thông tin mọi người chia sẻ sẽ hoàn toàn được giữ bí mật Mọi người có thể xem bản ghi chép của tôi

Thứ ba, trong quá trình tham vấn, tôi yêu cầu ai người đó nói; khi người khác nói thì không được ngắt quãng, chen ngang.

Thứ tư, vai trò của mỗi thành viên trong gia đình rất quan trọng Trong các buổi tham vấn, tôi mong mọi người có thể hợp tác để quá trình tham vấn đạt hiệu quả và thành công

- Cả nhà: Vâng.

- NTV: Ngoài các nguyên tắc tôi vừa nêu thì bà và anh chị có mong muốn

có thêm những nguyên tắc làm việc nào nữa không ạ?

Cháu mời ông cho ý kiến trước ạ

- Ông M: Cái này thì tùy chúng nó, chuyện nhà chúng nó chứ còn tôi thì thế

- Chị B: Nếu chị bảo mật được như vậy thì tôi hoàng toàn đồng ý.

- NTV: Vâng, bảo mật thông tin là điều chắc chắn rồi ạ

Vậy cả nhà mình đã sẵn sàng và thật thoải mái để bắt đầu buổi tham vấn chưa ạ? Trước hết, cháu mời ông giới thiệu về mình được không ạ?

- Ông M: Vâng, tôi tên là Việt, năm nay tôi 70 tuổi rồi cô ạ, tôi không sống

chung với chúng nó

- NTV: Dạ vâng, trông ông còn trẻ và khỏe quá ạ (mỉm cười).

- Ông M: Cô cứ quá khen, tôi già yếu lắm rồi giờ sống được ngày nào với

con cháu là hay ngày đấy cô ạ

- NTV: Vâng, còn anh T ạ, a có thể chia sẻ một chút về mình không?

- Anh T: Tôi tên là Tuấn năm nay 34 tuổi Tôi thì tôi đang làm trưởng bộ

phận bên Maketing của công ty xyz cầu Giay

- NTV: vậy còn chị B, chị có thể giới thiệu một chút về bản thân được

không ạ?

- Chị B: Tôi tên là Bích, năm nay 28 tuổi, tôi và chồng tôi cùng làm chung

một công ty, tôi là nhân viên Maketing dưới bộ phận của chồng tôi

- Cháu H: (nhanh nhảu) cháu tên là Hải, cháu đang học lớp 3 trường tiểu

học Yên Hòa ạ

- NTV:Vâng cảm ơn sự hợp tác của cả gia đình.Theo như thông tin gia đình

mình chia sẻ thì tôi xin tóm lược lại như sau : Hiện tại 2 anh chị đang làm chung trong một công ty mà đảm nhận những vị trí khác nhau.Còn cháu Hải đang học lớp 3 phải không ạ ?

- Cả nhà: Vâng.

2.2 Giai đoạn 2: Giai đoạn triển khai – Giai đoạn trung gian

- NTV: Dường như không khí gia đình ta vẫn không được thoải mái cho

lắm?

- Anh T: Thoải mái làm sao được mà thoải mái ( nói to).

- NTV: Anh cứ bình tĩnh, tôi đến đây là để giúp đỡ gia đình mình Có điều

gì trước khó nói thì nay anh chị hãy thoải mái chia sẻ với nhau vì ít khi chúng ta có thời gian để ngồi cùng nhau nói chuyện như thế này, mọi người hay nói ra tâm tư, suy nghĩ của mình cho các thành viên khác trong gia đình cùng lắng nghe, để hiểu mình hơn có được không ạ?

- Ông M: Thôi chuyện đã đến mức này rồi, có gì không phải chúng mày cứ

nói ra Biết đâu chị ý có cách giải quyết…