Cơ chế : Cơ chế phát sinh đột biến cấu trúc NST là các tác nhân gây đột biến trong ngoại cảnh hoặc tế bào đã làm cho NST bị đứt gãy hoặc ảnh hưởng tới quá trình tự nhân đôi của NST, [r]
Trang 1BÀI 6
CƠ CHẾ ĐỘT BIẾN
Ở CẤP ĐỘ TẾ BÀO:
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
Trang 2I Khái quát
Khái niệm
Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc của NST
làm thay đổi hình dạng và cấu trúc của NST
Nguyên nhân
Do tác nhân lý hoá trong ngoại cảnh (tia phóng xạ, tia tử ngoại,
sốc nhiệt, các loại hoá chất) hoặc những rối loạn trong các quá trình sinh lý, hoá sinh tế bào phá vỡ cấu trúc NST ảnh hưởng tới quá trình tái bản, tiếp hợp, trao đổi chéo của NST
Cơ chế : Cơ chế phát sinh đột biến cấu trúc NST là các tác nhân
gây đột biến trong ngoại cảnh hoặc tế bào đã làm cho NST bị đứt gãy hoặc ảnh hưởng tới quá trình tự nhân đôi của NST, trao đổi chéo của các crômatit
Trang 3II Các dạng đột biến cấu trúc NST
Trang 41 Mất đoạn
+ Là hiện tượng
NST bị mất đi 1
hay 1 số gen
Đoạn bị mất có thể
nằm ở đầu mút
một cánh của NST
hoặc ở khoảng
giữa đầu mút và
tâm động
+ Cơ chế: Do đứt gãy mà không nối lại, đóng vòng NST, trao đổi chéo không đều hoặc đứt nối không đều
+ Hậu quả: Gây chết hoặc làm giảm sức sống
+ UD: Loại khỏi NST những gen không mong muốn; xác định vị trí của gen trên NST
+ Ví dụ: chuột nhảy van, ung thư máu, hội chứng tiếng mèo kêu
Trang 52 Lặp đoạn
+ Một đoạn nào đó của
NST có thể được lặp lại
một lần hay nhiều lần,
sự lặp đoạn làm tăng
số lượng gen cùng loại
+ Cơ chế: Do NST tiếp
hợp không bình
thường, do trao đổi
chéo không đều hoặc
đứt nối không đều giữa
các crômatit
+ Hậu quả: Làm tăng hoặc giảm cường độ biểu hiện của tính trạng
+ Ví dụ: Ở ruồi giấm, lặp đoạn 16A 2 lần trên NST X làm cho mắt lồi thành mắt dẹt, lặp đoạn 3 lần làm cho mắt càng dẹt; Ở đại mạch có đột biến lặp đoạn làm tăng hoạt tính của Emzim amilaza, có ý nghĩa trong công nghiệp sản xuất bia
Trang 73 Đảo đoạn :
+ Một đoạn NST bị đứt rồi quay ngược lại 180o và gắn vào chỗ bị đứt làm thay đổi trật tự phân bố gen trên NST
+ Cơ chế: Do sự đóng vòng của NST hoặc đứt nối ngược chiều
+ Hậu quả: hoạt động của gen bị thay đổi, làm giảm khả năng sinh sản
+ Ý nghĩa: Hình thành loài mới
Trang 84 Chuyển đoạn
+ 1 đoạn NST đứt ra và gắn vào vị trí mới
+ Gồm chuyển đoạn tương hỗ và chuyển đoạn không tương hỗ
+ Hậu quả: Đột biến chuyển đoạn lớn thường gây chết hoặc mất khả năng sinh sản Tuy vậy, trong thiên nhiên hiện tượng chuyển đoạn nhỏ khá phổ biến ở các loài chuối, đậu, lúa
+ UD: Chuyển những nhóm gen mong muốn từ NST của loài này sang NST của loài khác