BÀI 6: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ... Khái niệm và phân loại: Khái niệm: đột biến lệch bội là đột biến làm thay đổi số lượng NST ở 1 hay 1 số cặp NST tương đồng... Trong giảm phân :
Trang 1KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1 : Hãy mô tả cấu trúc siêu hiển vi của NST ở sinh vật nhân thực
Câu 2 : Thế nào là đột biến cấu trúc NST? Trình bày các dạng đột biến NST.
Trang 2Cấu trúc siêu hiển vi của NST
Thành phần: ADN và prôtêin histôn
• NST được cấu tạo từ chất nhiễm sắc
(chứa 1 phân tử ADN mạch kép quấn
quanh khối prôtêin tạo nên các
nuclêôxôm)
• Mỗi nuclêôxôm gồm có 1đoạn ADN
chứa 146 cặp nuclêôtit quấn quanh 8
phân tử histôn
• Chuỗi nuclêôxôm tạo thành sợi cơ
bản có đường kính 11nm
• Sợi cơ bản cuộn xoắn bậc 2 tạo
thành sợi nhiễm sắc có đường kính
khoảng 30 nm
• Sợi cơ bản được xếp cuộn lần nữa
tạo nên vùng xếp cuộn( sợi selennoid)
300nm
• Sợi 300nm lại cuộn xoắn lần cuối tạo
thành crômatit đường kính khoảng
700nm
A ADN mạch xoắn kép
B Sợi cơ bản
C Sợi nhiễm sắc
D Vùng xếp cuộn
E Crômatit
F NST ở kì giữa
Trang 3* Các dạng: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn và chuyển đoạn
* Khái niệm: Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST
Trang 4BÀI 6:
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Trang 5ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Khái niệm đột biến số lượng NST:
• Là đột biến làm thay đổi về số lượng NST trong tế bào.
Phân loại đột biến số lượng NST :
Đột biến lệch bội
Đột biến đa bội
Trang 71 Khái niệm và phân loại:
Khái niệm: đột biến lệch bội là đột biến làm thay đổi số lượng NST ở 1 hay 1 số cặp NST tương đồng
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
I ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI
Thể bốn (2n+2) Thể bốn kép (2n+2+2)
Thể không (2n-2) Thể một (2n-1) Thể lưỡng bội bình thường (2n)
Thể một kép (2n-1-1) Thể ba (2n+1)
Phân loại :
Trang 82n - 2
2 Cơ chế phát sinh:
Thể ba
Thể một Thể bốn
Thể không
I ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI
GIẢM PHÂN
Trang 9Nguyên phân
2 Cơ chế phát sinh:
I ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI
NGUYÊN PHÂN
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
1 Khái niệm và phân loại:
Thể khảm
Trang 10Trong giảm phân : Do thoi vô sắc không hình thành, nên 1 hoặc 1 vài cặp NST không thể phân li trong quá trình giảm phân tạo thành giao tử bất thường.
Giao tử bất thường kết hợp với các giao tử bình thường hoặc không bình thường khác trong thụ tinh sẽ tạo thành các thể lệch bội.
Sự không phân li có thể xảy ra ở cặp NST thường hay cặp NST giới tính.
Trong nguyên phân : Lệch bội cũng có thể xảy ra trong nguyên phân ở các tế bào sinh dưỡng làm cho một phần cơ thể mang đột biến lệch bội và hình thành thể khảm.
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
I ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI
2 Cơ chế phát sinh:
1 Khái niệm và phân loại:
Trang 11•Mất cân bằng toàn bộ hệ gen, thường giảm sức sống, giảm khả năng sinh sản hoặc chết.
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
I ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI
2 Cơ chế phát sinh:
1 Khái niệm và phân loại:
Trang 12Bộ nhiễm sắc thể của người bị hội
chứng Tocnơ
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
3 Hậu quả :
I ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI
Trang 13Bộ nhiễm sắc thể của người bị hội
chứng Claiphentơ
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
3 Hậu quả :
I ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI
Trang 16Trẻ bị Đao
Trang 174 Ý nghĩa:
Đối với tiến hóa: Cung cấp nguyên liệu cho tiến hoá
Đối với nghiên cứu di truyền học: Sử dụng lệch bội để xác định vị trí của gen trên NST
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
I ĐỘT BIẾN LỆCH BỘI
2 Cơ chế phát sinh:
1 Khái niệm và phân loại:
3 Hậu quả :
Trang 18ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II ĐỘT BIẾN ĐA BỘI
Trang 19a Khái niệm:
• Đột biến tự đa bội là dạng đột biến làm tăng một số
nguyên lần bộ nhiễm sắc thể đơn bội của loài và lớn hơn 2n
1 Thể tự đa bội:
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II ĐỘT BIẾN ĐA BỘI
b Phân loại:
Đa bội lẻ: 3n, 5n, 7n…
Đa bội chẳn: 4n, 6n,8n…
Trang 201 Thể tự đa bội:
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II ĐỘT BIẾN ĐA BỘI
• Thể tam bội: sự kết hợp của giao tử n và giao tử 2n trong thụ tinh.
• Thể tứ bội: sự kết hợp giữa 2 giao tử 2n hoặc cả
bộ NST không phân li trong lần nguyên phân đầu tiên của hợp tử.
c Cơ chế phát sinh
Trang 21a Khái niệm:
• Dị đa bội là hiện tượng làm gia tăng số bộ NST đơn bội của hai loài khác nhau trong một tế bào
1 Thể tự đa bội:
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II ĐỘT BIẾN ĐA BỘI
2 Thể dị đa bội:
b Cơ chế phát sinh:
• Phát sinh ở con lai khác loài (lai xa) Con lai tạo ra bất thụ, gây đột biến đa bội làm tăng gấp đôi số lượng cả 2 bộ NST cùa loài khác nhau sẽ tạo ra thể dị đa bội
Trang 222n + 2n = 18B + 18R 4n = 36 (hữu thụ)
2n + 2n = 18B + 18R 4n = 36 (hữu thụ)
Đa bội hóa
(Thể song nhị bội)
2n + 2n = 18B + 18R 4n = 36 (hữu thụ)
2n + 2n = 18B + 18R 4n = 36 (hữu thụ)
x
Cải bắp (Brassica)
Lai xa
Trang 231 Thể tự đa bội:
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II ĐỘT BIẾN ĐA BỘI
2 Thể dị đa bội:
3 Hậu quả và vai trò của đột biến đa bội:
• Tế bào to, cơ quan sinh dưỡng lớn, phát triển khoẻ, chống chịu tốt
• Các thể tự đa bội lẻ không sinh giao tử bình thường
Dưa hấu 3n
Trang 25Thể đa bội là do:
Một hay vài cặp NST không phân ly bình thường
Trang 26Cơ thể đa bội có đặc điểm:
Cơ quan sinh trưởng to
Trang 27Cơ chế dẫn đến sự hình thành thể lệch bội là do:
Sự rối loạn trong quá trình nguyên phân
Trang 28Cơ chế hình thành thể đa bội chẵn :
Sự thụ tinh của 2 giao tử đơn bội hình thành thể đa bội chẵn