Vị trí địa lý, phạm vi lãnh thổ và sự phân chia hành chính: a Vị trí và lãnh thổ: Hoạt động 1: Làm việc cá nhân hoặc theo cặp + Bước 1: Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát bản đồ hành [r]
Trang 1HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY
ĐỊA LÝ ĐỊA PHƯƠNG
TỈNH LONG AN (TÀI LIỆU DÀNH GIÁO VIÊN TIỂU HỌC)
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Chương trình giáo dục tiểu học đang thực hiện nhữngđổi mới toàn diện và đồng bộ, đây là chủ trương lớn của Đảng,Nhà nước và ngành giáo dục nhằm góp phần nâng cao chấtlượng và hiệu quả giáo dục Nhà trường phổ thông có nhiệm
vụ to lớn trong việc nâng cao dân trí đào tạo nhân lực, bồidưỡng nhân tài chuẩn bị cho thế hệ trẻ những kiến thức và kĩnăng cần thiết để xây dựng đất nước giàu mạnh, không thểkhông trang bị cho thế hệ trẻ những hiểu biết về quê hương,nơi mình sinh ra và lớn lên
Dạy học Địa Lý Địa Phương sẽ giúp cho học sinh hiểubiết hơn về địa phương mình, về cuộc sống chung quanh,những thuận lợi và khó khăn của địa phương mình Nhữngkiến thức này có giá trị thực tiễn giúp học sinh có khả năngứng dụng những hiểu biết ấy vào công việc lao động sản xuấttại địa phương, đồng thời góp phần giáo dục cho học sinh tìnhcảm đối với quê hương, đất nước, ý thức trách nhiệm nghĩa vụcao cả của người công dân đối với quê hương đất nước Điều
đó đòi hỏi nhà trường cần làm tốt công tác dạy học Địa Lý ĐịaPhương có hiệu quả Đây chính là một trong những nội dungcủa đổi mới nội dung và phương pháp dạy học
Trong chương trình Địa Lý tiểu học hiện nay, thờilượng đưa dạy học Địa Lý Địa Phương vào dạy là 2 tiết ở lớp
5 Điều đó cho ta thấy thời lượng thì ít mà nội dung thì quánhiều nên việc biên soạn, chắt lọc những kiến thức là rất quantrọng Do đó, để dạy thành công và đạt hiệu quả cao môn Địa
Lý Địa Phương mỗi giáo viên cần phải có những hiểu biết vềđịa lý địa phương và đúc kết những kinh nghiệm từ việc giảngdạy địa lý Việt Nam
Tài liệu giới thiệu những nội dung và phương phápmang tính gợi mở, định hướng chung, khuyến khích đội ngũđông đảo giáo viên tiểu học của tỉnh tìm tòi, sáng tạo, vậndụng linh hoạt, kết hợp ở mức độ thích hợp, khéo léo để đạtđược hiệu quả cao nhất
Trang 3Tài liệu nói chung sẽ không tránh khỏi những hạn chếnhất định Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đónggóp chân thành của bạn đọc, đặc biệt là đội ngũ các thầy, côgiáo và cán bộ quản lý giáo dục để tài liệu được hoàn thiện tốthơn, đáp ứng được nhu cầu của ngành giáo dục nhà trường vàđịa phương.
Trang 4GIỚI THIỆU CHUNG
1 Đối tượng sử dụng:
Học sinh và giáo viên lớp 5 (TH) tỉnh Long An
Tài liệu gồm có hai phần:
- Phần thứ nhất: Địa Lý địa phương tỉnh Long An (Tàiliệu học tập dành cho học sinh lớp 5)
- Phần thứ hai: Hướng dẫn giảng dạy Địa Lý địa phươngtỉnh Long An (Tài liệu dành cho giáo viên tiểu học)
- Hiểu được đặc điểm chung của nền kinh tế Long An
- Biết được tiềm năng thế mạnh và xu hướng phát triểncủa các ngành kinh tế chủ yếu của tỉnh
b) Kỹ năng:
- Chỉ được vị trí địa lý và giới hạn của Long An trên bảnđồ
- Sử dụng bản đồ, lược đồ, bảng số liệu, tranh ảnh, … về
tự nhiên, kinh tế - xã hội để tìm kiến thức địa lý
c) Thái độ:
- Có ý thức và hành vi về bảo vệ tự nhiên, bảo vệ môitrường địa phương
- Có ý thức tôn trọng, đoàn kết các dân tộc
- Tự hào về những tiềm năng, thế mạnh và xu hướng pháttriển của các ngành kinh tế chủ yếu của tỉnh
- Giáo dục cho học sinh tình cảm và ý thức, trách nhiệm,nghĩa vụ cao cả của người công dân đối với quê hương,đất nước
3 Thời lượng: 2 tiết
Trang 5o Thủy sản
o Lâm sản
- Công nghiệp
- Dịch vụ
Trang 6o Giao thông vận tải
o Thương mại và du lịch
+ Thương mại+ Du lịch
Khi sử dụng tài liệu này cần lưu ý:
Nội dung bài học là những thông tin cơ bản nhất, giáo viêncần khai thác triệt để những điều kiện sẵn có của nhà trường
và chủ động sáng tạo, linh hoạt để có những đồ dùng dạy học
và phương pháp tổ chức các hoạt động dạy học tốt nhất để đạtđược hiệu quả cao nhất
Trong phần tài liệu hướng dẫn giáo viên đó chỉ là tài liệutham khảo, gợi ý, không phải giáo án để giảng dạy, do đó khisoạn giáo án giáo viên nên dùng để tham khảo và cần phải:
- Tập trung vào dạy cách học, đặc biệt là giúp học sinh cónhu cầu và biết cách tự học
- Coi trọng việc dạy học là một quá trình nhận thức độcđáo của học sinh dưới sự chỉ đạo của giáo viên Thựcchất là cách dạy hướng tới việc học tập tích cực, tự giác,chủ động, sáng tạo
- Phấn đấu để mỗi tiết học, học sinh được hoạt độngnhiều hơn, thực hành nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn vàquan trọng là được suy nghĩ nhiều hơn trên con đườngchiếm lĩnh kiến thức mới
- Thường xuyên cập nhật kiến thức và số liệu mới để bổsung cho bài giảng
Trang 7KẾ HOẠCH DẠY HỌC ĐỊA LÝ ĐỊA PHƯƠNG
LỚP 5
Trang 8BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN TỈNH
LONG AN
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nêu được vị trí, giới hạn và diện tích của tỉnh Long An
- Kể đúng tên các huyện, thị xã, thành phố tỉnh Long An
- Biết được những thuận lợi và một số hạn chế do vị trí địa lý
- Hiểu và trình bày được đặc điểm chính của các điều kiện tựnhiên và tài nguyên thiên nhiên của Long An
Bản đồ địa lý tự nhiên tỉnh Long An
Tranh ảnh về môi trường tự nhiên tỉnh Long An
III Các hoạt động dạy – học chủ yếu:
1 Vị trí địa lý, phạm vi lãnh thổ và sự phân chia hànhchính:
- Chỉ vị trí của tỉnh Long An trên bản đồ hành chính Việt Nam
và bản đồ hành chính tỉnh Long An
Trang 9- Nêu tên những tỉnh, thành phố và nước nào giáp lãnh thổ tỉnhLong An.
tế khác Long An có đường ranh giới chung với Campuchiadài hơn 142 km
- Giáo viên gọi một số học sinh lên bảng chỉ bản đồ
- Giáo viên sửa chữa và giúp học sinh hoàn thiện câu trả lời
Kết luận:
Long An gồm có thành phố Tân An, thị xã Kiến Tường và
13 huyện (Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, Châu Thành, ĐứcHòa, Đức Huệ, Mộc Hóa, Tân Hưng, Tân Thạnh, Tân Trụ,Thủ Thừa, Thạnh Hóa, Vĩnh Hưng)
2 Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên :
a) Địa hình – khí hậu:
Trang 10 Hoạt động 3: (Làm việc theo nhóm nhỏ)
+ Bước 1:
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc mục a, b trong phần thông tinrồi trả lời câu hỏi sau:
Dạng địa hình chủ yếu của Long An
Hãy nêu đặc điểm của khí hậu Long An
Long An có địa hình chủ yếu là bằng phẳng, bị chia cắt bởi
hệ thống sông ngòi và kênh rạch chằng chịt Khí hậu nhiệt đới,gió mùa, ẩm: nhiệt độ cao, gió và mưa thay đổi theo mùa.b) Sông ngòi, đất:
Hoạt động 4: (Làm việc theo cặp)
+ Bước 1:
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc mục c, d trong phần thông tinrồi trả lời các câu hỏi sau:
Nhận xét hệ thống sông ngòi Long An
Kể tên hai con sông lớn ở Long An
Kể tên các nhóm đất chính ở Long An
+ Bước 2:
- Một số học sinh trả lời các câu hỏi trước lớp
- Một số học sinh lên bảng chỉ trên bản đồ địa lý tự nhiên tỉnhLong An hai con sông lớn là Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây
- Giáo viên sửa chữa và giúp học sinh hoàn thiện phần trìnhbày
+ Bước 3:
- Giáo viên trình bày: đất là nguồn tài nguyên quí giá nhưngchỉ có hạn Vì vậy, việc sử dụng đất cần đi đôi với việc bảo vệ
và cải tạo
Trang 11- Giáo viên yêu cầu học sinh nêu một số biện pháp bảo vệ vàcải tạo đất ở địa phương (bón phân hữu cơ, phân chuồng, thanchua, rửa mặn, rửa phèn, …).
Nêu đặc trưng quần thể sinh vật ở Long An
Kể tên các thực vật, động vật tiêu biểu
Kể tên các tài nguyên khoáng sản ở Long An
Trang 12Vị trí địa lý
Phía đông giáp huyện Mộc Hoá
Phía tây giáp 2 huyện Vĩnh Hưng và Tân Hưng
Phía bắc giáp huyện Kôngpôngrồ, tỉnh
Phường 1: Diện tích 806,22 ha và 19.544 nhân khẩu
Phường 2: Diện tích 946,50 ha và 17.208 nhân khẩu
Phường 3: Diện tích 796,04 ha và 4.239 nhân khẩu
Tài nguyên:
Trang 13Đất đai chủ yếu là đất phèn, thích hợp cho trồng lúa và tràm Nước ngọt quanh năm được cung cấp bởi sông Vàm Cỏ Tây
và một số kênh rạch thông với sông Tiền
Lịch sử
Quận Mộc Hoá được thành lập từ ngày 15 tháng 05 năm 1917, thuộc tỉnh Tân An, gồm có 2 tổng: ThanhHoà Thượng với 9 làng, Thanh Hoà Hạ với 8 làng
Ngày 17 tháng 02 năm 1956, chính quyền Sài
Gòn tách Mộc Hoá khỏi tỉnh Tân An để thành lập tỉnh Mộc Hoá theo sắc lệnh số 21/NV
Ngày 22 tháng 10 năm 1956, tổng thống Ngô Đình Diệm ban hành sắc lệnh 145/NV đổi tỉnh Mộc Hoá thành tỉnh Kiến Tường bao gồm tỉnh lỵ Kiến
Tường và 4 quận: Châu Thành, Kiến Bình, Tuyên Nhơn, Tuyên Bình
Tháng 03 năm 1976, tỉnh Kiến Tường được sáp nhậpvới tỉnh Long An và trở thành một huyện của
tỉnh Long An với tên gọi mới là huyện Mộc Hoá Huyện Mộc Hoá lúc đó bao gồm 5 huyện vùng ĐồngTháp Mười (thuộc tỉnh Long An) và có diện tích tự nhiên 2.296 km² với 21.390 hộ và khoảng 130.000 dân
Tháng 03 năm 1978, huyện Mộc Hoá được tách ra thành 2 huyện Mộc Hoá và Vĩnh Hưng, huyện Mộc Hoá lúc này còn 18 xã và 1 thị trấn
Ngày 19 tháng 09 năm 1980, Hội đồng Chính phủ Nhà nước Việt Nam ban hành Quyết định số 298-
CP, chia huyện Mộc Hoá thành hai huyện lấy tên là huyện Mộc Hoá và huyện Tân Thạnh Huyện Mộc Hoá lúc này còn 14 xã và 1 thị trấn
Ngày 26 tháng 06 năm 1989, Hội đồng Bộ trưởng Nhà nước Việt Nam ban hành Quyết định số
74/HĐBT, điều chỉnh địa giới hành chánh huyện như sau:
Trang 14 Chia xã Thạnh Phước thành hai xã lấy tên là xã Thạnh Phước và xã Tân Hiệp.
Tách thị trấn Thạnh Hoá và các xã Tân Đông, Tân Tây, Thủy Đông, Thủy Tây, Thuận Nghĩa Hoà, Thuận Bình của huyện Tân Thạnh; các xã Thanh Phước, Tân Hiệp và Thạnh Phú của huyện Mộc Hoá
để thành lập huyện Thạnh Hoá Huyện Mộc Hoá lúc này còn 12 xã và 1 thị trấn
Ngày 24-03-1994, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 27-CP, điều chỉnh địa giới hành chánh huyện như sau:
Thành lập xã Bình Thạnh thuộc huyện Mộc Hoá trên
cơ sở 837 ha diện tích tự nhiên với 108 nhân khẩu của xã Bình Phong Thạnh, 2.726,8 ha diện tích tự nhiên với 642 nhân khẩu của xã Bình Hoà Đông
Thành lập xã Tuyên Bình Tây trên cơ sở 4.125 héctadiện tích tự nhiên với 2.602 nhân khẩu của xã TuyênBình
Chuyển các xã Tuyên Bình, Tuyên Bình Tây thuộc huyện Mộc Hoá về huyện Vĩnh Hưng quản lý
Ngày 18-03-2013, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị quyết số 33/NQ-CP, điều chỉnh địa giới hành chánh huyện Mộc Hóa như sau:
Thành lập thị xã Kiến Tường trên cơ sở 20.428,2 hécta diện tích tự nhiên với 64.589 nhân khẩu Bao gồm Phường 1, 2, 3 và các xã Tuyên Thạnh, Thạnh Hưng, Bình Hiệp, Bình Tân, Thạnh Trị
Thành lập Huyện Mộc Hóa mới trên cơ sở 29.764,25hécta diện tích tự nhiên với 29.853 nhân khẩu còn lại Bao gồm các xã Bình Phong Thạnh, Bình Hòa Đông, Tân Thành, Tân Lập, Bình Thạnh, Bình Hòa Trung, Bình Hòa Tây Thị trấn mới dự kiến đặt tại khu vực ngã ba sông Vàm Cỏ Tây ( Khu vực Ba Hồng Minh, tách 1 phần đất thuộc các xã Tân
Thành, Bình Phong Thạnh, Bình Hòa Đông.)
Trang 15Xã hội
Giáo dục:
Thị xã Kiến Tường có tổng số 22 cơ sở giáo dục đóng trên địa bàn, bao gồm 1 trường Trung cấp nghề, 1 trường Trunghoc phổ thông, 1 Trung tâm GDTX - KTTH, HN, 5 trường Trung học cơ sở, 1 trường TH&Trung học cơ sở, 6 trường tiểu học và 7 trường Mầm Non Trường Trung hoc phổ thông được thành lập từ thập niên 60 của thế kỷ trước, nay được xây dựng mới theo định hướng chuẩn quốc gia, đi vào hoạt động tại cơ sở mới từ năm 2009
Y tế:
Thị xã Kiến Tường có 1 bệnh viện đa khoa với quy mô 150giường bệnh, 1 Trung tâm y tế dự phòng, 1 phòng y tế trực thuộc UBND thị xã và 6 trạm y tế xã - phường Đội ngũ y, bác sĩ có tay nghề cao và có những thiết bị kỹ thuật cao để chữa trị những căn bệnh hiểm nghèo, góp phần giảm tải cho cơ quan y tế tuyến trên Hiện tại, bệnh viện đang có kế hoạch mở rộng quy mô với 250 giường bệnh
Kinh tế:
Thị xã Kiến Tường là trung tâm của khu vực Đồng Tháp Mười về nhiều mặt, trong đó kinh tế đóng vai trò chủ đạo trong sự phát triển chung của toàn khu vực Đồng Tháp Mười Thị xã có cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp để giao
thương hàng hóa với Vương quốc Campuchia, có tuyến quốc lộ 62 chạy qua giúp cho việc vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn Chợ Mộc Hóa cũ đang có quy hoạch nâng cấp thành trung tâm thương mại Kiến Tường nguy nga tráng lệ, đóng vai trò đầu tàu cho ngành dịch vụ không chỉ của thị xã Kiến Tường mà còn là đầu tàu cho toàn vùng Đồng Tháp Mười Hàng hóa bày bán trong chợ rất đa dạng,được cung cấp chủ yếu từ thị trường đầu mối Tp HCM nên giá cả hợp lý và phong phú
Giao thông:
Trên địa bàn Thị xã có tuyến quốc lộ 62, tỉnh lộ 831, tuyến
lộ liên xã Tuyên Thạnh - Thạnh Hưng, Bình Hiệp - Thạnh
Trang 16Trị Về giao thông đường thủy có các tuyến kênh mương chằng chịt và sông Vàm Cỏ Tây chảy qua, là điều kiện thuận lợi cho việc giao thương, trao đổi hàng hóa với các địa phương trong và ngoài khu vực Tuy nhiên, đoạn quốc
lộ 62 đến nay đã xuống cấp trầm trọng, cần phải được sửa chữa để tạo điều kiện thuận tiện cho việc giao thông
Vui chơi, giải trí:
Điều kiện vui chơi, giải trí ở thị xã Kiến Tường còn hạn chếrất nhiều Các em thiếu nhi có thể đến tham gia các trò chơi tạiNhà thiếu nhi, tuy nhiên, các trò chơi này chỉ hoạt động vàobuổi tối Toàn thị xã chỉ có 1 địa điểm tạm gọi là thắng cảnh:Núi Đất Đây là cụm 3 ngọn núi nhân tạo được xây dựng từgiữa thế kỷ XX Hiện tại Núi Đất đang được quản lý bởingành văn hóa thông tin nhưng qua năm tháng không đượcđầu tư, Núi Đất hiện nay chỉ còn là hoài niệm trong lòngnhững người lớn tuổi
2 Lãnh thổ tỉnh Long An:
- Phía Đông giáp thành phố Hồ Chí Minh và cửa sôngSoài Rạp
- Tây Nam giáp Đồng Tháp
- Nam giáp Tiền Giang
- Bắc giáp Tây Ninh và vương quốc Campuchia
Trang 17BÀI 2: KHÁI QUÁT VỀ KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH
LONG AN
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nêu được một số đặc điểm về dân số, dân tộc và sự
phân bố dân cư
- Hiểu được đặc điểm chung của nền kinh tế Long An.
- Biết được tiềm năng, thế mạnh và xu hướng phát triển
của các ngành kinh tế chủ yếu của tỉnh
2 Kỹ năng:
- Sử dụng bản đồ, lược đồ, bảng số liệu, … về kinh tế - xã
hội để tìm kiến thức địa lý
3 Thái độ:
- Có ý thức tôn trọng, đoàn kết các dân tộc.
- Tự hào về những tiềm năng, thế mạnh và xu hướng phát
triển của các ngành kinh tế chủ yếu của tỉnh
- Giáo dục cho học sinh tình cảm và ý thức, trách nhiệm,
nghĩa vụ cao cả của người công dân đối với quê hương,đất nước
II Đồ dùng dạy học:
- Bản đồ kinh tế tỉnh Long An.
- Bản đồ nông nghiệp tỉnh Long An.
- Hình ảnh về phát triển kinh tế tỉnh Long An: công
nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp,ngư nghiệp, giao thông vận tải, thương mại, du lịch
III Các hoạt động dạy và học chủ yếu:
1 Dân số, các dân tộc và sự phân bố dân cư:
Hoạt động 1 : (Làm việc cá nhân hoặc theo cặp)
+ Bước 1:
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc mục 1 và quan sát bảng
số liệu dân số các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long trongphần thông tin rồi trả lời các câu hỏi sau:
Trang 18 Năm 2011, Long An có số dân là bao nhiêu?
Long An có số dân đứng hàng thứ mấy trong cảnước và ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long?
Tỉ lệ gia tăng dân số là bao nhiêu?
Mật độ dân số Long An là bao nhiêu? Mật độ dân
là người Việt (Kinh) Ngoài ra còn có một số các dân tộc khác:Hoa, Khơ me, Chăm, …
2 Kinh tế:
a) Đặc điểm chung:
Hoạt động 2 : (Làm việc cả lớp)
+ Bước 1:
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc mục a rồi trả lời câu hỏi
sau: Đặc điểm chung về tình hình kinh tế Long An?+ Bước 2:
- Học sinh trả lời.
- Giáo viên sửa chữa và giúp học sinh hoàn thiện câu trả
lời
b) Các ngành kinh tế:
- Nông – lâm – ngư nghiệp:
Hoạt động 3 : (Làm việc theo cặp hoặc nhóm nhỏ)
Trang 19+ Bước 1:
- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát H1 trong phần
thông tin và vốn hiểu biết hãy kể tên:
Một số loại cây trồng Cho biết loại cây nào đượctrồng nhiều hơn cả?
Một số vật nuôi ở Long An
Các loại thủy sản ở Long An
Trong nông nghiệp, trồng trọt là ngành sản xuất chính, lúa
là cây trồng quan trọng Nguồn thức ăn ngày càng đảm bảo tạođiều kiện cho ngành chăn nuôi phát triển, sản lượng gia súc,gia cầm ngày càng cao Ngành thủy sản ngày càng phát triển
- Công nghiệp:
Hoạt động 4 : (Làm việc theo cặp hoặc nhóm nhỏ)
+ Bước 1:
- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát H2, H3 trong phần
thông tin và vốn hiểu biết hãy kể tên:
Một số ngành công nghiệp chế biến và sản xuấthàng tiêu dùng