Nguyên nhân xuất hiện ñộc quyền: + Chi phí sản xuất ñộc quyền tự nhiên; + Pháp lý: phát minh – sáng chế; an ninh – quốc phòng; + Xu thế sáp nhập của các công ty lớn; và + Tình trạng kém
Trang 1KINH TẾ HỌC VI MÔ
Lê Khương Ninh
Trang 2C6 THỊ TRƯỜNG ðỘC QUYỀN
Khái niệm
Nguyên nhân xuất hiện ñộc quyền:
+ Chi phí sản xuất (ñộc quyền tự nhiên);
+ Pháp lý: phát minh – sáng chế; an ninh – quốc
phòng;
+ Xu thế sáp nhập của các công ty lớn; và
+ Tình trạng kém phát triển của thị trường
Trang 3• Do nhà ñộc quyền ñối diện với ñường cầu thị
trường ñi xuống nên MR < P
• Nguyên tắc tối ña hóa lợi nhuận: MR = MC
• ðồ thị: xem ở trước Lưu ý ñường MC và AC
• Chỉ số Lerner (xem trang tiếp)
Trang 4CHỈ SỐ LERNER
• Tại ñiểm lợi nhuận tối ña:
• L càng lớn thì nhà ñộc quyền có sức mạnh càng cao
• Triển khai:
P
MR P
P
MC
P
L = − = −
P
QD
e Q
P dP
dQ P
P
Q dQ
dP P
P
MR P
L
,
1
1
−
=
×
−
=
−
×
−
=
−
=
Trang 5Nhận xét :
+ Nếu eQ,P càng lớn (nghĩa là cầu càng ít co giãn)
thì L càng lớn và sức mạnh ñộc quyền càng cao
Thí dụ:
P
QD
e
L
,
1
−
=
0
8
7 8
1 8
3
4 4
1 4
.
2 2
1 2
0
MC P
L e
MC P
L e
MC P
L e
MC P
L e
MC P
MC P
L e
=
⇒
=
⇒
−∞
=
=
⇒
=
⇒
−
=
=
⇒
=
⇒
−
=
=
⇒
=
⇒
−
=
∞ +
=
⇒
∞
=
−
⇒
∞
=
⇒
=
Trang 6+ Doanh nghiệp ñộc quyền (tự nhiên) thường tìm
cách củng cố vị thế của mình bằng cách thỏa mãn
tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng như:
Cải tiến chất lượng sản phẩm;
ða dạng hóa sản phẩm, Dịch vụ tốt hơn, v.v
ñể làm cho e của người tiêu dùng ñối với sản
phẩm của họ thấp ñi
+ Doanh nghiệp ñộc quyền Việt Nam thường ít quan
tâm ñến khía cạnh này vì họ không phải là ñộc
quyền tự nhiên
Trang 7GIÁ CẢ ðỘC QUYỀN VÀ HỆ SỐ CO GIÃN
Tại ñiểm mà lợi nhuận là tối ña:
Nếu eQ,P = –2 thì P/MC = 2 hay P = 2MC
Nếu eQ,P = –5 thì P/MC = 1,25 hay P = 1,25MC
P
QD
e MC
P
,
1 1
1 +
=
Trang 8• Nhận xét:
+ Hệ số co giãn càng thấp thì cho phép nhà ñộc
quyền ñịnh giá càng cao
+ Nhà ñộc quyền càng cố gắng ràng buộc người
tiêu dùng vào sản phẩm của mình (như lập luận
ở phần trước)
Trang 9ðỘC QUYỀN VÀ VẤN ðỀ PHÂN BỔ NGUỒN TÀI
NGUYÊN XÃ HỘI
D
MC
A P
MR
•
•
B
C
O
D
•
cạnh tranh hoàn hảo.
ñộc quyền
+ Phần mất không của xã hội là
+ Phải tuyệt ñối tránh phần mất không này.
Trang 10CHÍNH SÁCH PHÂN BIỆT GIÁ HOÀN TOÀN
CỦA NHÀ ðỘC QUYỀN
D (MR) P
Q
•
•
•
•
•
PA1•
B
P2
P3
cho các ñơn vị sản phẩm trước ñó.
+ Lợi nhuận tăng lên so với trường hợp không phân biệt giá.
B
C D E
•
MC
Trang 11CHÍNH SÁCH PHÂN BIỆT GIÁ
Ở HAI THỊ TRƯỜNG RIÊNG BIỆT
•
•
MC
•
•
P1
P2
( Q *)1 ( Q *)2
P
Nhà ñộc quyền sẽ ñịnh giá cao hơn ở các thị trường có hệ số co giãn thấp hơn (thị trường 1).
Trang 12HẠN CHẾ ðỘC QUYỀN: ðIỀU TIẾT GIÁ
D
•
MC
•
•
H MR
•
B A
Q
P
• E
F
•
•
•