2.Yêu cầu về kiến thức: - Trên cơ sở những hiểu biết về tác giả Thạch Lam và truyện ngắn “ Hai đứa trẻ”, học sinh làm rõ: Thạch Lam đã thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía niềm xót t[r]
Trang 1SỞ GD&ĐT BÌNH PHƯỚC KIỂM TRA HỌC KÌ I- NĂM HỌC 2015 – 2016
MÔN : NGỮ VĂN – KHỐI 11
Thời gian làm bài: 90 phút (Không kể thời gian giao đề)
( Đề gồm có 01 trang)
I ĐỌC HIỂU: (3,0 điểm)
Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi bên dưới :
(1) Phận sao phận bạc như vôi!
Đã đành nước chảy hoa trôi lỡ làng.
(Trích Trao duyên- Truyện Kiều, Nguyễn Du, Ngữ văn 10, tập 2, NXB Giáo dục, tr.105) (2) Vợ chàng quỷ quái tinh ma,
Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau.
Kiến bò miệng chén chưa lâu,
Mưu sâu cũng trả nghĩa sâu cho vừa.
(Trích Thuý Kiều báo ân báo oán- Truyện Kiều, Nguyễn Du, Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo
dục, tr.106)
(3) Cung thương làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.
(Trích Chị em Thuý Kiều- Truyện Kiều, Nguyễn Du, Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục,
tr.81)
1 Chỉ ra những thành ngữ, điển cố và phân tích giá trị biểu hiện của chúng?
2 Nhận xét về việc sử dụng những thành ngữ, điển cố của Nguyễn Du qua các câu thơ trên
3 Sắp xếp lại vị trí của các câu thơ trên cho đúng với thứ tự trong Truyện Kiều
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Qua truyện ngắn Hai đứa trẻ, Thạch Lam đã thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía
niềm xót thương đối với những kiếp người nghèo khổ sống lam lũ, quẩn quanh trong xã hội cũ Đồng thời, ông cũng thể hiện thái độ trân trọng đối với những ước mong tuy còn mơ hồ của họ
Phân tích cảnh ngày tàn, chợ tàn, những kiếp người tàn tạ nơi phố huyện và việc hai chị
em Liên và An đêm nào cũng cố thức đợi chuyến tàu đi qua để làm rõ chủ đề nêu trên của tác phẩm
Hết
-ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2SỞ GD&ĐT BÌNH PHƯỚC KIỂM TRA HỌC KÌ I- NĂM HỌC 2015 – 2016
MÔN : NGỮ VĂN – KHỐI 11
HƯỚNG DẪN CHẤM ( Hướng dẫn chấm gồm có 03 trang)
A Hướng dẫn chung
1 Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của Hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh đếm ý cho điểm Do yêu cầu của kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực và đặc trưng của môn Ngữ văn nên giám khảo cần linh hoạt trong quá trình chấm, khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo
2 Việc chi tiết hóa điểm số của các câu (nếu có) trong Hướng dẫn chấm phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi câu và được thống nhất trong tổ bộ môn
3 Sau khi cộng điểm toàn bài, làm tròn điểm 0,50 (lẻ 0,25 làm tròn thành 0,50, lẻ 0,75 làm tròn thành 1,00 điểm).
B Hướng dẫn chấm cụ thể
I Đọc hiểu (3 điểm)
1 Yêu cầu về kỹ năng :
- Học sinh có kỹ năng đọc hiểu văn bản;
- Diễn đạt rõ ràng, không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức
Câu 1 (1,5 điểm)
Các ý chính:
- Cung thương làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương
+ Điển cố "Hồ cầm” "Hồ cầm" (đàn tì bà) là lấy từ điển Vương Chiêu Quân đời Hán Nguyên Đế phải đi cống Hồ, thường hay đánh đàn ấy, nên mới gọi là Hồ cầm
- Phận sao phận bạc như vôi!
Đã đành nước chảy hoa trôi lỡ làng.
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 3+ Thành ngữ “Phận bạc như vôi” : Số phận hẩm hiu, bạc bẽo, bất hạnh.
- Vợ chàng quỷ quái tinh ma,
Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau
Kiến bò miệng chén chưa lâu,
Mưu sâu cũng trả nghĩa sâu cho vừa.
+ Thành ngữ “kẻ cắp bà già” : Kẻ tinh ranh quỉ quyệt gặp phải đối thủ giữ gìn của cẩn thận.
+ Thành ngữ “kiến bò miệng chén” : Lẩn quẩn không thoát ra khỏi vị trí hay ý nghĩ nào
Câu 2 (1 điểm)
Nguyễn Du đã sử dụng một cách thành thạo linh hoạt các thành ngữ và điển cố, làm cho thơ gần gũi hơn với đời sống, giản dị, dễ hiểu mà vẫn rất trang trọng Nhờ vậy mà nhà thơ đã miêu tả một cách rõ nét tài năng, phẩm chất , thân phận của Thúy Kiều cũng như bản chất tinh ranh, quỷ quái, điêu ngoa của nhân vật Hoạn Thư
Câu 3 (0,5 điểm): Thứ tự đúng trong truyện Kiều : Chị em Thuý Kiều (3)- Trao duyên (1) – Thuý Kiều báo ân báo oán (2)
II Làm văn (7 điểm)
1.Yêu cầu về kĩ năng :
- Học sinh biết cách làm bài văn nghị luận văn học.
- Vận dụng tốt các thao tác lập luận.
- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo
2.Yêu cầu về kiến thức:
- Trên cơ sở những hiểu biết về tác giả Thạch Lam và truyện ngắn “ Hai đứa trẻ”, học sinh làm rõ: Thạch Lam đã thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía niềm xót thương đối với những kiếp người nghèo khổ sống lam lũ, quẩn quanh trong xã hội cũ Đồng thời, ông cũng thể hiện thái
độ trân trọng đối với những ước mong tuy còn mơ hồ của họ
- Học sinh có thể trình bày cảm nhận của mình theo những cách khác nhau trên cơ sở nắm vững nội dung chính của tác phẩm nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục
Sau đây là một số gợi ý:
2.1 Giới thiệu về tác giả, tác phẩm Nêu khái quát cảm nhận của mình về nội dung trên 2.2 Cảnh ngày tàn:
+ Âm thanh : Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ, tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào, tiếng muỗi vo ve…
+ Hình ảnh : Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời
+ Bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn ngây thơ của Liên
Cảnh vật rất gần gũi, bình dị và mang cốt cách Việt Nam; cảnh vật gợi niềm xúc cảm
Trang 42.3 Chợ tàn: Phiên chợ họp giữa phố đã vãn từ lâu, người về hết, trên đất chỉ còn lại rác rưởi,
vỏ bưởi, vỏ thị…, một vài người bán hàng về muộn đang thu xếp hàng hoá, mấy đứa trẻ con nhà nghèo đang nhặt nhạnh những gì còn sót lại trong phiên chợ tàn
2.4 Những kiếp người tàn tạ:
+ Từ gia đình chị Tí (ban ngày mò cua, bắt tép, tối đến dọn hàng nước, thắp một ngọn đèn dầu leo lét), gia đình bác xẩm (góp chuyện bằng mấy tiếng đàn bầu bật trong yên lặng, thằng con
bò ra đất ),gia đình bác Siêu với gánh phở là thứ quà xa xỉ đến bà cụ Thi điên và chị em Liên (thức để trông cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu), mỗi người một cảnh, nhưng họ đều có chung sự buồn chán, mỏi mòn
+ Nhịp sống của phố huyện cứ lặp đi lặp lại, quẩn quanh và tẻ nhạt Tuy thế người dân phố huyện vẫn hi vọng- cho dù hi vọng đó rất mơ hồ: “một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hàng ngày của họ”, tô đậm thêm tình cảnh tội nghiệp của những con người trong phố huyện Một niềm xót thương da diết của thạch Lam thể hiện kín đáo ngay trong cách dựng người, dựng cảnh và ở cái giọng văn đều đều, chậm buồn của ông
2.5 Việc hai chị em Liên đêm nào cũng cố thức để chờ chuyến tàu đi qua
+ Hai chị em cố thức đợi tàu chỉ vì “ Muốn được nhìn chuyến tàu, đó là sự hoạt động cuối cùng của đêm khuya”
+ Chuyến tàu đêm là biểu tượng sống mạnh mẽ, sự giàu sang, rực rỡ và ánh sáng Nó đối lập với cuộc sống mòn mỏi nghèo nàn, tối tăm và quẩn quanh của người dân phố huyện Chuyến tàu đêm còn gợi nhớ về những kỉ niệm của ngày xưa sung sướng ở Hà Nội, khi thầy Liên chưa mất việc
2.6 Nghệ thuật :
+ Cốt truyện đơn giản- truyện không có cốt truyện, nổi bật là những dòng tâm trạng chảy trôi, những cảm xúc, cảm giác mong manh mơ hồ trong tâm hồn nhân vật
+ Bút pháp tương phản, đối lập
+ Ngôn ngữ hình ảnh giàu ý nghĩa tượng trưng
+ Giọng điệu thủ thỉ, thấm đượm chất thơ, chất trữ tình sâu lắng
+ Miêu tả sinh động những biến đổi tinh tế của cảnh vật và tâm trạng con người
2.7 Qua truyện ngắn, Thạch Lam thể hiện niềm trân trọng, thương xót đối với những kiếp người nhỏ bé, sống trong nghèo nàn tăm tối, buồn chán nơi phố huyện Và phải chăng nhà văn còn muốn lay tỉnh những con người đang buốn chán, đang sống quẩn quanh, lam lũ hãy cố vươn tới ánh sáng, hướng tới cuộc sống có ý nghĩa
3 Cách cho điểm:
- Điểm 6-7: Cảm nhận đầy đủ nội dung : Qua truyện ngắn “Hai đứa trẻ”, Thạch Lam đã thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía niềm xót thương đối với những kiếp người nghèo khổ sống lam lũ, quẩn quanh trong xã hội cũ, Đồng thời, ông cũng thể hiện thái độ trân trọng đối với những ước mong tuy còn mơ hồ của họ
Phân tích được cảnh ngày tàn, chợ tàn, những kiếp người tàn tạ nơi phố huyện và việc hai chị em Liên và An đêm nào cũng cố thức đợi chuyến tàu đi qua để làm rõ chủ đề của tác phẩm Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, có cảm xúc và sáng tạo; có thể còn vài sai sót về chính tả, dùng từ
Trang 5- Điểm 4-5: Cảm nhận tương đối đầy đủ nội dung: Qua truyện ngắn “Hai đứa trẻ”, Thạch Lam đã thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía niềm xót thương đối với những kiếp người nghèo khổ sống lam lũ, quẩn quanh trong xã hội cũ Đồng thời, ông cũng thể hiện thái độ trân trọng đối với những ước mong tuy còn mơ hồ của họ
Phân tích được cảnh ngày tàn, chợ tàn, những kiếp người tàn tạ nơi phố huyện và việc hai chị em Liên và An đêm nào cũng cố thức đợi chuyến tàu đi qua để làm rõ chủ đề của tác phẩm Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt chưa thật sự lưu loát, văn viết có cảm xúc; còn sai sót về chính tả, dùng từ, ngữ pháp
- Điểm 2-3 : Chưa làm rõ được nội dung
Phân tích được cảnh ngày tàn, chợ tàn, những kiếp người tàn tạ nơi phố huyện và việc hai chị em Liên và An đêm nào cũng cố thức đợi chuyến tàu đi qua Bố cục thiếu rõ ràng, lập luận chưa chặt chẽ, còn nhiều sai sót về chính tả, dùng từ, ngữ pháp
- Điểm 1: Chưa hiểu đề, sai lạc kiến thức, mắc rất nhiều lỗi về chính tả, diễn đạt
- Điểm 0: Không làm bài hoặc hoàn toàn lạc đề
- Hết