Trong văn bản: Mùa xuân của tôi, tác giả tập trung bộc lộ tình cảm của mình qua hình ảnh ẩn dụ, tượng trưng tiêu biểu nào của Mùa xuân tháng giêng?. Theo em, tình cảm trong văn bản “Mùa
Trang 2Tiết 127,128: ÔN TẬP:TẬP LÀM VĂN
Tên các bài văn biểu cảm (văn xuôi) đã học, đọc trong chương trình ngữ văn 7 (tập 1): Cổng trường mở ra; Mẹ tôi; Cuộc chia tay của những con búp bê Một thứ quà lúa non: cốm; Cây tre Vi t Nam; Sài Gòn tôi yêu; tre Vi t Nam; Sài Gòn tôi yêu; ệt Nam; Sài Gòn tôi yêu; ệt Nam; Sài Gòn tôi yêu;
Mùa xuân của tôi;
Trường học; Vì sao hoa cúc cĩ nhiều cánh nhỏ; Hoa học trị; Những tấm lịng cao cả; Cảm nghĩ về một bài ca dao
I VĂN BIỂU CẢM
1/ Thế nào là văn
bản biểu cảm: * Văn bản biểu cảm xuất phát từ nhu cầu
biểu lộ tình cảm của con người Vì vậy văn biểu cảm viết ra để biểu đạt tình cảm, cảm xúc sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh, khơi gợi tình cảm, sự đồng cảm người đọc
?
Trang 3Trong văn bản: Mùa xuân của tôi – Vũ Bằng Tác giả tập trung biểu đạt tình cảm nào?
Mùa xuân của tôi – Mùa xuân rất riêng trong hồi ức của người xa xứ – Mùa xuân trong lòng tôi
?
Trong văn bản: Mùa xuân của tôi, tác giả tập trung bộc lộ tình cảm của mình qua hình ảnh ẩn dụ, tượng trưng tiêu biểu nào của Mùa xuân tháng giêng?
?
Hình ảnh ẩn dụ tượng trưng: “Mưa riêu riêu,
xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng Cái rét ngọt ngào, chớ không còn tê buốt căm căm nữa”
I.VĂN BIỂU CẢM:
1/ Thế nào là văn
bản biểu cảm:
2/ Đặc điểm của
văn biểu cảm:
Trang 4Theo em, tình cảm trong văn bản “Mùa xuân của tôi” tạo ra sự xúc động như thế nào?
Bằng nhiều cách khác nhau: Suy tưởng, liên tưởng, hồi tưởng trong tâm trạng bu n xa quêê, bồi hồi đã bao ồn xa quêê, bồi hồi đã bao
nhiêu năm tháng cách xa, qua cả không gian, thời gian nhưng nhớ đến mùa xuân tháng giêng là rạo rực, xôn xao, ấm áp hiện về, sống lại trong lòng, đặc biệt là tâm trạng con người
?
I.VĂN BIỂU CẢM:
1/ Thế nào là văn
bản biểu cảm:
2/ Đặc điểm của
văn biểu cảm
Trang 5Tiết 127: ÔN TẬP: TẬP LÀM VĂN
2/ Đặc điểm
của văn bản
biểu cảm:
+ Cĩ thể chọn một hình ảnh cĩ ý nghĩa
ẩn dụ, tượng trưng nào đĩ để gửi gắm tình cảm, tư tưởng (Biểu cảm gián tiếp).
+ Biểu đạt bằng cách thổ lộ trực tiếp những nỗi niềm, cảm xúc trong lịng
(Biểu cảm trực tiếp)
Trang 6Tiết 127: ÔN TẬP:TẬP LÀM VĂN
I.VĂN BIỂU CẢM: Trong văn biểu cảm, yếu tố miêu tả có vai
trò gì? Cho ví dụ?
Yếu tố miêu tả trong văn biểu cảm không nhằm mục đích tái hiện sự vật, hiện tượng mà khêu gợi cảm xúc và chịu sự chi phối của cảm xúc Cho nên sự vật, hiện tượng trong văn biểu cảm hiện ra với hình dáng, màu sắc thấm đẫm tình cảm, cảm xúc của người viết.
?
Gợi nỗi buồn hoài niệm da diết, tình yêu quê hương đầm thấm, đậm sâu mà khắc khoải nao lòng
3/ Các yếu tố
miêu tả trong văn
biểu cảm:
Ví dụ: Mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng
Trang 7Trong văn biểu cảm, yếu tố tự sự có vai trò như thế nào? Cho ví dụ?
Vai trò yếu tố tự sự trong văn biểu cảm là tình cảm, cảm xúc phải có sự vật, sự việc cụ thể để bộc lộ g ûi gắm Sự vật nhờ ưûi gắm Sự vật nhờ
việc cụ thể để bộc lộ g ûi gắm Sự vật nhờ ưûi gắm Sự vật nhờ
miêu tả, sự việc thì nhờ tự sự.
?
Chuyện thờ cúng tổ tiên ấm áp lạ lùng
4/ Các yếu tố tự
sự trong văn biểu
cảm:
I.VĂN BIỂU CẢM:
Ví dụ: “Nhang trầm, đèn nến và nhất là bầu không khí gia đình đoàn tụ êm đềm, trên kính dưới nhường trước những bàn thờ Phật, bàn thờ Thánh, bàn thờ tổ tiên làm cho lòng anh ấm lạ lùng, tuy miệng chẳng nói ra nhưng trong lòng thì cảm như có không biết bao nhiêu là hoa mới nở, bướm ra ràng mở hội liên hoan”
Trang 8Hãy chỉ ra yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn văn và cảm nghĩ của tác giả Nếu không có yếu tố tự sự và miêu tả thì yếu tố
biểu cảm có thể được bộc lộ được hay không ?
Những ngón chân của bố khum khum, lúc nào cũng như bám vào đất để khỏi trơn ngã Người ta nói “Đấy là bàn chân vất vả” Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn như gan bàn chân người khác Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, lại có nốt lấm tấm Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng hoà muối, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc mộc Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình,
nhưng cũng rên vì nhức chân Rượu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi.
Bố đi chân đất Bố đi ngang dọc đông tây đâu đâu con không hiểu Con chỉ thấy ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu
quăng Bố tất bật đi từ sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng
là lúc cây cỏ đẫm sương đêm Cái thúng câu bao lần chà đi xát lại bằng sắn thuyền Bố ơi ! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm sương dãi nắng đã thành bệnh
(Duy Khán, “Tuổi thơ im lặng”)
Trang 9Khi muốn bày tỏ tình thương yêu, lòng ngưỡng mộ ngợi ca đối với một con người, sự vật, hiện tượng thì em phải nêu lên được điều gì của con người, sự vật, hiện tượng đó?
Phải khắc họa đối tượng theo một cách nào đó thì mới có cớ để bộc lộ tình cảm
?
Khởi phát trong tâm tưởng, tưởng tượng: Nhìn ra bốn bên chỗ nào cũng thấy bóng u bỡi đó là tình mẫu tử thường trực
Ví dụ: “U tôi đã đi ngủ từ lâu Nhưng tôi buông bút, nhìn ra bốn bên, chỗ nào cũng thấy bóng u cái bóng đen đủi, hòa lẫn với bóng tối vẽ nên một khuôn mặt trăng trắng với đôi mắt nhỏ, lòng đen nhuộm một màu nâu đống “ (Cỏ dại của Tô Hoài)
III Các yếu tố tự
sự trong văn biểu
cảm:
I VĂN BIỂU CẢM:
1/ Thế nào là văn
bản biểu cảm:
II Các yếu tố miêu
tả trong văn biểu
cảm:
Trang 10Tiết 127: ÔN TẬP: TẬP LÀM VĂN
I.VĂN BIỂU CẢM: Ngôn ngữ biểu cảm đòi hỏi phải sử dụng
biện pháp tu từ như thế nào? Cho ví dụ?
Ngôn ngữ trong văn biểu cảm thường sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ
?
So sánh vẽ ra sắc đẹp riêng cô gái ngoại thành, vừa nhấn vào chỗ độc đáo, sang trọng, cổ truyền
Ví dụ: “Cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng”
5/ Ngôn ngữ trong
văn biểu cảm:
Điệp từ, điệp ngữ, điệp câu
Ví dụ: “Sài Gòn cứ trẻ hoài như một cây tơ đương độ nõn nà ”
Ví dụ: “Ai bảo được non đừng thương nước,
cấm được trai thương gái, ai cấm được mẹ yêu con ; ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng ”
Trang 11Điền nội dung thích hợp vào ô trống
?
Nội dung văn biểu cảm
Mục đích biểu cảm
Phương tiện biểu cảm
của con người với thiên nhiên và cuộc sống
cảm xúc đó là tự sự và miêu tả
biểu đạt bằng cách thổ lộ trực tiếp nỗi niềm cảm xúc trong lòng.
thông qua việc miêu tả đối tượng
Ngôn ngữ sử dụng ngôi thứ nhất “Tôi”,
“Em”
pháp tu từ so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ
I.VĂN BIỂU CẢM:
Trang 12Điền vào ô trống những thông tin cần thiết.
?
Mở bài Thân bài
Kết bài
- Giới thiệu đối tượng cần miêu tả được dùng làm phương tiện biểu cảm
- Đặc điểm, phẩm chất của đối tượng được miêu tả biểu cảm
- Thông tin đằng sau sự miêu tả: Suy nghĩ => tình cảm => đánh giá => biểu cảm
- Vai trò của đối tượng miêu tả trong việc hình thành cảm xúc
I.VĂN BIỂU CẢM:
Trang 13Bài tập: Đọc 2 đoạn văn dưới đây, cho biết đoạn nào là đoạn biểu cảm về tác phẩm thơ Căn cứ vào những đặc điểm nào mà em có thể nhận biết?
Đoạn 1: … Còn câu thơ thứ hai thì ánh trăng lại chiếu xuống khắp
nơi, lồng vào những cây cổ thụ để rồi lại tạo nên hàng nghìn bông hoa được thêu dệt bởi cái bóng của cây cổ thụ Tuy câu thơ chỉ có hai màu sáng và tối, đen và trắng, nhưng không vì thế mà làm giảm
đi cái vẻ đẹp quấn quýt của ánh trăng và mọi vật phía dưới.
Đoạn 2: … Cảnh rừng Việt Bắc âm u vắng lặng nay qua lời thơ
của Bác đã trở nên có hồn, có vẻ Câu thơ tâm đắc của em là câu thứ hai: " Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa''.
Cả cánh rừng Việt Bắc như in bóng vào nhau, câu thơ làm em
suy nghĩ: Liệu đó có phải là một khung cảnh thần tiên? Bóng lá, bóng hoa được ánh trăng sáng bạc rọi xuống đẹp mê hồn! Ước gì
em cũng được ngắm trăng lúc đó với Bác!
Trang 14Tiết 127: ÔN TẬP: TẬP LÀM VĂN
I VĂN BIỂU CẢM:
1/ Thế nào là văn
bản biểu cảm:
2/ Đặc điểm của
văn biểu cảm:
3/ Các yếu tố
miêu tả trong văn
biểu cảm:
4/ Các yếu tố tự
sự trong văn biểu
cảm:
5/ Ngôn ngữ trong
văn biểu cảm:
Viết một đoạn văn biểu cảm về người thân
?
II Luyện tập
- Thế nào là văn biểu cảm?
- Các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm
- Các biện pháp tu từ trong văn biểu cảm: So sánh, nhân hóa, điệp ngữ, ẩn dụ
- Ghi lại các văn bản nghị luận đã học
-Những đặc điểm cơ bản trong văn nghị luận:
+ Luận điểm là gì?
+ Luận cứ là gì?
+ Luận chứng là gì?