- Hướng dẫn hs biết cách xoay - Làm việc cá nhân áp dụng nắm tay phải cho phù hợp với qui tắc năm tay phải để xác chiều dòng điện chạy qua các định chiều đường sức từ trong vòng dây tron[r]
Trang 1Tuần: 14 Ngày soạn: 22-11-2015 Tiết: 27 Ngày dạy: 24-11-2015
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: - Vẽ được đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua.
- Phát biểu được quy tắc nắm tay phải về chiều của đường sức từ trong lòng ống dây
có dòng điện chạy qua
- Vận dụng được quy tắc nắm tay phải để xác định chiều của đường sức từ trong lòng ống dây khi biết chiều dòng điện và ngược lại
2 Kĩ năng: - Vẽ được được sức từ biểu diễn từ trường cuả ống dây Vận dụng qui tắc nắm bàn tay
phải để xác dịnh chiều đường sức từ của ống dây
3 Thái độ: - Có tác phong làm việc cẩn thận, kiên trì chính xác, trung thực
II Chuẩn bị:
1 GV: - Chuẩn bị nội dung bài học.
2 HS: - Cho mỗi nhóm: 1 tấm nhựa có luồn sẵn vòng dây của một ống dây dẫn; 1nguồn điện 3 V
hoặc 6 V; Một ít mạt sắt; 1 công tắc; 3 đoạn dây; 1 bút dạ
III Tổ chức hoạt động dạy học:
1 Ổn định lớp:(1 phút) 9A3: ………
2 Kiểm tra bài cũ:(5 phút)
Câu 1: Làm thế nào để tạo ra từ phổ của nam châm thẳng?
Câu 2: Yêu cầu hs biểu diễn từ trường của thanh nam châm thẳng trên vở nháp?
3
Tiến trình :
GV tổ chức các hoạt động Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới:(1 phút)
- Nêu vấn đề từ trường của ống
dây có dòng điện chạy qua có
gì khác từ trường của thanh
nam châm thẳng không? Vào
bài mới
- HS làm theo yêu cầu của GV
Hoạt động 2: Tạo ra và quan sát từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua:(10 phút)
- Giao dụng cụ TN cho các
nhóm và yêu cầu các nhóm tiến
hành làm TN, quan sát từ phổ
được tạo thành, thảo luận nhóm
để trả lời C1?
- Đến từng nhóm, theo dõi giúp
đỡ nhóm có hs yếu, lưu ý các
em quan sát phần từ phổ bên
trong ống dây
- Có thể gợi ý: Đường sức từ
của ống dây có dòng điện chạy
qua có gì khác với nam châm
- Làm TN để tạo ra và quan sát
từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua trả lời C1 Quan sát hình 24.1, nhận dụng cụ thí nghiệm và làm thí nghiệm như hình vẽ
C1: Từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua giống hệt từ phổ của thanh nam châm thẳng
- Vẽ một số đường sức từ ngay
I Từ phổ- Đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua:
1 Thí nghiệm :
C1: Từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua giống hệt
từ phổ của thanh nam châm thẳng
C2: Đường cảm ứng từ là những đường cong như đường cảm ứng từ của thanh nam châm thẳng
Bài 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
Trang 2thẳng?
- Căn cứ vào từ phổ của ống
dây có dòng điện chạy qua yêu
cầu hs vẽ một vài đường sức từ
và trả lời lệnh C2?
- Hướng dẫn hs dùng kim nam
châm nhỏ, được đặt trên trục
thẳng đứng có giá, hoặc dùng
các la bàn đặt nối tiếp nhau trên
một trong các đường sức từ
Lưu ý hs rằng hai phần đường
sức từ ở ngoài và ở trong lòng
ống dây tạo thành một đường
cong khép kín
- Để có nhận xét chính xác, gợi
ý hs vẽ mũi tên chỉ chiều của
một số đường sức từ của cả hai
đầu cuộn dây? Đề nghị hs trả
lời C3?
tại tấm nhựa
- C2: Đường cảm ứng từ là những đường cong như đường cảm ứng từ của thanh nam châm thẳng
- Đặt các kim nam châm nối tiếp nhau trên một đường sức
từ, vẽ mũi tên chỉ chiều các đường sức từ ở ngoài và trong ống dây
- Trao đổi nhóm để nêu các nhận xét trong
C3: Chiều của đường sức từ ở hai đầu ống dây giống chiều các đường sức từ ở hai cực của thanh nam châm thẳng
C3: Chiều của đường sức từ ở hai đầu ống dây giống chiều các đường sức từ ở hai cực của thanh nam châm thẳng
Hoạt động 3: Rút ra kết luận về từ trường của ống dây:(6 phút)
- Từ những TN đã làm chúng ta
rút ra những kết luận gì về từ
phổ, đường sức từ và chiều của
đường sức từ ở hai đầu ống
dây?
- Tổ chức cho hs trao đổi trên
lớp để rút ra kết luận?
- Nêu vấn đề: Từ sự tương tự
nhau giữa hai đầu thanh nam
châm và hai đầu ống dây, ta có
thể coi hai đầu của ống dây có
dòng điện chạy qua là hai cực
không? Khi đó đầu nào của ống
dây là cực Bắc?
- GV chốt lại: Hai đầu của ống
dây có dòng điện chạy qua
cũng là hai cực Đầu có đường
sức từ đi ra gọi là cực bắc, đầu
có đường sức từ đi vào gọi là
cực nam.
- Rút ra kết luận về từ phổ, đường sức từ, chiều đường sức
từ ở hai đầu ống dây
- Từ phổ ở bên ngoài ống dây
có dòng điện chạy qua và bên ngoài của thanh nam châm giống nhau Trong lòng ống dây cũng có đường sức từ được sắp xếp gần như song song với nhau
- Đường sức từ của ống dây là những đường cong khép kín
- Giống như thanh nam châm tại hai đầu ống dây, các đường sức từ có chiều cùng đi vào một đầu và cùng đi ra ở đầu kia
- HS ghi bài vào vở
2 Kết luận:
- Từ phổ ở bên ngoài ống dây
có dòng điện chạy qua và bên ngoài của thanh nam châm giống nhau Trong lòng ống dây cũng có đường sức từ được sắp xếp gần như song song với nhau
- Đường sức từ của ống dây là những đường cong khép kín
- Giống như thanh nam châm tại hai đầu ống dây, các đường sức từ có chiều cùng đi vào một đầu và cùng đi ra ở đầu kia
Hoạt động 4: Tìm hiểu qui tắc nắm bàn tay phải:(10 phút)
- Đặt câu hỏi từ trường do dòng
điện sinh ra, vậy chiều của
- Dự đoán: Khi đổi chiều dòng điện qua ống dây thì chiều
II Qui tắc nắm tay phải:
1 Chiều đường sức từ của
Trang 3đường sức từ có phụ thuộc vào
chiều của dòng điện không?
Sau đó tổ chức cho hs làm TN
kiểm tra dự đoán Khi các
nhóm làm TN kiểm tra hs làm
thế nào để biết được chiều
đường sức từ có thay đổi hay
không?
- Cho hs nắm tay phải theo hình
24.3 SGK, từ đó rút ra qui tắc
xác định chiều đường sức từ
trong ống dây?
- Hướng dẫn hs biết cách xoay
nắm tay phải cho phù hợp với
chiều dòng điện chạy qua các
vòng dây trong các trường hợp
khác nhau
đường sức từ trong lòng ống dây có thể thay đổi?
- Làm TN kiểm tra dự đoán
- Rút ra kết luận về sự phụ thuộc của chiều đường sức từ ở trong lòng ống dây vào chiều dòng điện chạy qua ống dây
Kết luận: Chiều đường sức từ
của ống dây phụ thuộc vào chiều của dòng điện chạy qua các vòng dây
- Nghiên cứu H24.3 SGK để hiểu rõ qui tắc nắm tay phải, phát biểu qui tắc
Qui tắc: Nắm bàn tay phải, rồi sao cho đặt bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều đường sức từ trong lòng ống dây.
- Làm việc cá nhân áp dụng qui tắc năm tay phải để xác định chiều đường sức từ trong lòng ống dây khi đổi chiều dòng điện qua các vòng dây trên hình 24.3 SGK
ống dây có dòng điện chạy qua phụ thuộc vào yếu tố nào?
Chiều đường sức từ của ống dây phụ thuộc vào chiều của dòng đđiện chạy qua các vòng dây
2 Qui tắc nắm tay phải: Nắm
bàn tay phải, rồi sao cho đặt bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều đường sức
từ trong lòng ống dây.
Hoạt động 5: Vận dụng:(10 phút)
- Đối với C4 yêu cầu hs vận
dụng kiến thức trong bài học và
các bài học trước để nêu được
các cách khác nhau xác định
tên cực từ củ ống dây?
- Đối với C5, C6 yêu cầu hs phải
thực hành nắm tay phải và xoay
bàn tay theo chiều dòng điện
trong các vòng dây hoặc chiều
đường sức từ trong lòng ống
dây hình 24.5 24.6 SGK?
- Làm việc cá nhân để thực hện C4, C5, C6 theo yêu cầu của GV
- C4: Đầu A là cực Nam, đầu
B là cực Bắc
- C5: Kim nam châm bị vẽ sai chiều là kim số 5 Dòng điện trong ống dây có chiều đi ra ở đầu B
- C6: Đầu A của cuộn dây là cực Bắc, đầu B là cực Nam
III Vận dụng:
- C4: Đầu A là cực Nam, đầu B
là cực Bắc
- C5: Kim nam châm bị vẽ sai chiều là kim số 5 Dòng điện trong ống dây có chiều đi ra ở đầu B
- C6: Đầu A của cuộn dây là cực Bắc, đầu B là cực Nam
IV Củng cố:(1 phút)
- Cho hs đọc phần ghi nhớ sgk
- Củng cố lại các kiến thức đã học trong bài
V
Hướng dẫn về nhà: (1 phút)
- Về nhà học thuộc phần ghi nhớ
- Cho hs đọc phần có thể em chưa biết
- Làm bài tập SBT, xem trước cho tiết bài tập
Trang 4VI Rút kinh nghiệm: