Bai 9 Noi qua

Luyện tập: Bài tập 3: Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp nói quá sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.. - Nghiêng [r]

liÖt NhiÖt kÝnh chµo c¸c thÇy c« gi¸o tíi dù giê

ng÷ v¡n líp 8

Gi¸o viªn d y: Ng ạ ô Thị Nhung

Tr êng trung häc c¬ së Cổ Lũng

4 Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

1 Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

2 Chú bé vùng dậy vươn vai một cái bỗng biến thành một tráng sĩ

mình cao hơn trượng, oai phong, lẫm liệt.

3 Tiếng suối trong như tiếng hát xa

mặt trời trong lăng

-> Hoán dụ

-> So sánh

-> So sánh, điệp ngữ

-> Ẩn dụ

Tiết 37 Bài 9

Nói quá

I/ Nói quá và tác dụng của nói quá:

1.Ví dụ: Đọc các câu tục ngữ, ca dao sau và trả lời câu hỏi:

ưưưưưưưưưưưưưưưưAi ơi b ng bát cơm đầy,

ưưưưưưưưưư Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

(Ca dao)

?a/ Nói: đêm tháng năm chưaưnằmưđãưsáng/ưNgày tháng m ời chư

aưcườiưđãưtốiưvà Mồ hôiưthánhưthótưnhưưmưaưruộngưcày có quá sự

thật không? Thực chất, mấy câu này nhằm nói điều gì?

Đápưán:

Nói nh vậy có quá sự thật.Thực

chất mấy câu đó muốn nói:

2 Cày đồng đang buổi ban trưa,

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng bát cơm đầy,

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

a - Đêm tháng năm rất ngắn.

- Ngày tháng mười rất ngắn.

b - Mồ hôi đổ rất nhiều

1 Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ)

(Ca dao)

Cách nói bình thường Cách nói phóng đại.

b.Theo em cách nói nào hay hơn? Vì sao?

Cách nói phóng đại hay hơn

vì có tác dụng nhấn mạnh, gây ấn tượng và tăng sức

biểu cảm.

BÀI TẬP

NHANH

Nối A và B cho phù hợp

1.- Con rận bằng con ba ba.

Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh.

2.- Sống để bụng, chết mang theo.

3.- Đau lòng kẻ ở người đi

Lệ rơi thấm đá, chia tơ

rũ tằm

b.Thơ ca trữ tình

a Lời nói hằng ngày

c.Thơ ca châm biếm, trong đó có ca dao, tục ngữ, thành ngữ.

Nói quá được dùng nhiều trong tục ngữ, thành ngữ, thơ ca trữ tình và trong lời nói hằng ngày.

Mộtưsốưvíưdụưthamưkhảo :

Trong tục ngữ: - Thuận vợ, thuận chồng tát bể Đông

cũng cạn.

- Tấc đất, tấc vàng.

Trong ca dao: - Cô gái Sơn Tây yếm thủng tày giần

Răng đen hạt nhót, chân đi cù lèo

Tóc rễ tre chải l ợc bồ cào

Trong mình ghẻ lở hắc lào tứ tung Trên đầu chấy rận nh sung …

Trong thơ trữ tình:

- Bác ơi! Tim Bác mênh mông thế !

Ôm cả non sông mọi kiếp ng ời

(Tố Hữu)

- Đầy mình đỏ tựa nh hoa gấm,

Sột soạt luôn tay tựa gảy đàn

I Nói quá và tác dụng của nói quá:

Tiết 37 NÓI QUÁ

- Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô tính chất của sự vật ,hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng tăng sức biểu cảm.

II Luyện tập:

Nói quá là gì? Tác dụng của nói quá?

I Nói quá và tác dụng của nói quá:

Tiết 37 NÓI QUÁ

II Luyện tập:

Bài 1: Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

b Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi Từ giờ đến sáng em

có thể đi lên đến tận trời được.

c Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.

→ nhấn mạnh vai trò sức lao động của con người.

→ muốn nói còn rất khỏe, có thể làm bất cứ việc gì.

→ uy quyền, hung hăng, quát nạt làm người ta sợ.

I Nói quá và tác dụng của nói quá:

Tiết 37 NÓI QUÁ

II Luyện tập:

Bài tập 2: Điền các thành ngữ sau vào chỗ trống / / để tạo biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.

→ hết sức căm giận, uất ức.

→ nơi đất đai cằn cỗi, hoang vu.

→ sung sướng hả hê, thỏa mãn trong lòng.

→ người vô tâm, tính tình thẳng tuột, không giữ miệng.

→ cuống cuồng.

I Nói quá và tác dụng của nói quá:

Tiết 37 NÓI QUÁ

II Luyện tập:

Bài tập 2: Điền các thành ngữ sau vào chỗ trống / / để tạo biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.

a Ở nơi ……… thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau trồng cà.

b Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng………

c Cô Nam tính tình xởi lởi, ………

d Lời khen của cô giáo làm cho nó ……… .

e Bọn giặc hoảng hồn ……… mà chạy.

chó ăn đá gà ăn sỏi

bầm gan tím ruột ruột để ngoài da

nở từng khúc ruột

vắt chân lên cổ

I Nói quá và tác dụng của nói quá:

Tiết 37 NÓI QUÁ

II Luyện tập:

Bài tập 3: Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp nói quá sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

- Nghiêng nước nghiêng thành:

- Dời non lấp biển:

- Lấp biển vá trời:

- Mình đồng da sắt:

- Nghĩ nát óc:

→ miêu tả vẻ đẹp của người phụ nữ.

→ sức mạnh phi thường, hoài bão lớn lao.

→ vĩ đại, phi thường.

→ thân thể như sắt, như đồng, có thể chịu đựng mọi hiểm nguy.

→ suy nghĩ nhiều quá mức.

1 Thuý Kiều mang vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành.

2 Từ Hải là đấng anh hùng có thể dời non lấp bể.

3 Bà Nữ Oa lấp biển vá trời.

4 Hê-ra-clit là dũng sĩ mình đồng da sắt.

5 Mình nghĩ nát óc rồi mà không tìm ra được câu nào cả.

 Bài 3: Đặt câu với các thành ngữ sau đây:

nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp

biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

• Thúy Kiều trong tác phẩm cùng tên của Nguyễn Du là

• Khi có sức mạnh của sự đoàn kết thì chúng ta có thể

• Nếu anh em trong nhà mà biết yêu thương, giúp đỡ

nhau thì dù lấp biển vá trời cũng có thể làm xong

chọi với mọi khó khăn trong cuộc đời để bảo vệ con

• Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này.

I Nói quá và tác dụng của nói quá:

Tiết 37 NÓI QUÁ

II Luyện tập:

Bài tập 4: Tìm năm thành ngữ so sánh có dùng biện pháp nói quá.

1 Nhanh như điện.

I Nói quá và tác dụng của nói quá:

Tiết 37 NÓI QUÁ

II Luyện tập:

Bài tập 6: Phân biệt biện pháp tu từ nói quá với nói khoác.

b Hai anh bạn cùng đi qua khu vườn trồng bí Một anh

thấy quả bí to, kêu lên: “Chà, quả bí này to thật!” Anh kia cười bảo: “Thế thì đã lấy gì làm to Tôi có lần trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà kia”…

(trích Quả bí khổng lồ)

a Nhớ, nhớ Chết xuống đất vẫn không quên.

Người nói phóng đại mức độ lời hứa lên, đến chết vẫn còn nhớ để thể hiện đó là lời hứa chắc chắn

Em hãy phân biệt trong hai trường hơp sau, trường hợp

nào là nói quá,trường hợp nào là nói khoác? So sánh nói

quá và nói khoác?

Anh chàng nọ tính khoác lác đã quen Một hôm, đi rừng về, bảo vợ:

- Hôm nay, tôi vào rừng hái củi, trông thấy một con rắn to ơi là to!

Bề ngang hai mươi thước, bề dài một trăm hai mươi thước!

Chị vợ bĩu môi nói:

- Làm gì có con rắn dài như thế bao giờ.

- Không tin à? Chẳng một trăm hai mươi thước, cũng một trăm thước!

- Cũng không thể dài đến một trăm thước.

- Thật mà Không đúng một trăm thước cũng đến tám mươi thước.

Chị vợ vẫn lắc đầu Anh chồng thì gân cổ cãi, và muốn cho vợ tin, cứ rút xuống dần Cuối cùng nói:

- Tôi nói thật đấy nhé! Quả tôi có trông thấy con rắn dài đúng hai mươi thước, không kém một tấc, một phân nào!

Lúc ấy chị vợ bò lăn ra cười:

- Bề ngang hai mươi thước, bề dài hai mươi thước, thế thì là con rắn vuông rồi!

( Truyện cười Việt Nam)

I Nói quá và tác dụng của nói quá:

Tiết 37 NÓI QUÁ

II Luyện tập:

Bài tập 6: Phân biệt biện pháp tu từ nói quá với nói khoác.

Phóng đại về mức độ, quy

mô, tính chất của sự việc

dựa trên cơ sở có thực.

Có tác dụng gây cười

(Trong một số trường hợp có tác dụng tiêu cực nhằm làm cho người nghe tin vào những điều không có thực)

bài tập 5:

Ví dụ1:

Tôi có cậu bạn thân nhất tên là C ờng.Cậu ấy ng ời gầy,khá

cao,có n ớc da đenưnhưưcủưtamưthất C ờng nói nhanhưnhư

gió ,nhiềukhi ng ời khác nghe không rõ.Nh ng câu ấy học

rất giỏi và hay giúp đỡ bạn bè.Mình thật tự hào vì có ng ời bạn

Tìm biện pháp tu từ nói quá trong những ví dụ sau và giải thích ý nghĩa của chúng:

1 Tửu phùng tri kỉ thiên bôi thiểu,

Thoại bất tâm đầu bán cú đa

(Lý Bạch)

(Rượu gặp tri kỉ nghìn chén còn là ít,

Chuyện không hợp ý nửa câu đã là nhiều.)

 Khẳng định tình cảm gắn bó của những con người tri

kỉ, tâm đầu ý hợp Còn những người không hợp ý nhau, lời nói chẳng qua chỉ là xã giao mà thôi

Tìm biện pháp tu từ nói quá trong những ví dụ sau và giải thích ý nghĩa của chúng:

2 Ăn mười cái đám cưới không bằng hàm dưới cá trê.

 Ý muốn nói hàm dưới cá trê ăn rất ngon.

Tìm biện pháp tu từ nói quá trong những ví dụ sau và giải thích ý nghĩa của chúng:

3 Tiền vô như nước sông Đà

Tiền ra nhỏ giọt như cà phê đen.

 Tiền vào thì nhiều vô kể mà tiêu thì rất ít, chẳng có bao nhiêu.

Tìm biện pháp tu từ nói quá trong những ví dụ sau và giải thích ý nghĩa của chúng:

4 Người Nhật Bản có câu: “Chúng ta sinh ra và lớn lên trên miệng núi lửa, chính vì thế, chúng ta phải ra sức học tập để xây dựng đất nước”.

 Đất nước rất nghèo về tài nguyên và nhiều hiểm họa thiên tai,

vì thế, mọi người phải ra sức học tập để phát triển đất nước.

A Ẩn dụ

B So sánh ngầm.

C Cường điệu hoá, thậm xưng, phóng đại.

D Hoán dụ.

Biện pháp tu từ nói quá còn có tên gọi khác là:

C Cường điệu hoá, thậm xưng, phóng đại.

Hướng dẫn về nhà:

- Soạn bài: “Ôn tập truyện kí Việt Nam

+ Lập bảng thống kê theo mẫu trang 104

+ Nêu những điểm giống nhau và khác nhau chủ yếu

về nội dung và hình thức nghệ thuật của ba văn bản trong các bài 2, 3 và 4

+ Trong các nhân vật em đã tìm hiểu qua các văn

bản truyện kí Việt Nam, em thích nhất là nhân vật

nào? Vì sao?