Qua văn bản em hiểu được tâm trạng của tác giả trong buổi tựu trường đầu tiên như thế nào.. HS: Xung phong trả lời câu hỏi, lớp nhận xét, bổ sung?[r]
Trang 1Tiết 1, 2
Văn Bản: TÔI ĐI HỌC
( Thanh Tịnh )
Hoạt động của thầy và trò
* Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
chung về tác giả, tác phẩm
Chú ý đọc giọng chậm, dịu, hơi buồn và lắng
sâu; cố gắng diễn tả được sự thay đổi tâm trạng
của nhân vật " tôi " ở những lời thoại cần đọc
giọng phù hợp
Cho HS đọc kĩ chú thích và trình bày ngắn
gọn về tác giả Thanh Tịnh?
HS trả lời GV lưu ý thêm
HS đọc kĩ những chú thích
? Bất giác có nghĩa là gì?
? Lạm nhận có phải là nhận bừa nhận vơ
không?
? Lớp 5 ở đây có phải là lớp năm em học cách
đây 3 năm?
Xét về thể loại văn học, đây là một truyện ngắn
và truyện ngắn này có thể xếp vào kiểu văn
bản nào? Vì sao? - Văn bản biểu cảm - thể hiện
cảm xúc, tâm trạng
Mạch truyện được kể theo dòng hồi tưởng của
nhân vật " Tôi ", theo trình tự thời gian của
buổi tựu trường đầu tiên Vậy có thể tạm ngắt
thành những đoạn như thế nào?
- Đoạn 1: Khơi nguồn kỉ niệm
- Đoạn 2: Tâm trạng trên con đường cùng mẹ
đến trường
- Đoạn 3: Tâm trạng Khi đến trưưòng
- Đoạn 4: Khi nghe gọi tên rời tay mẹ
- Đoạn 5: Khi ngồi vào chỗ và đón nhận tiết
học
* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
chi tiết
? Em hãy cho biết nhân vật chính của văn bản
này là ai?
- Nhân vật " Tôi "
Nội dung ghi bảng
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả, tác phẩm:
2 Tìm hiểu chú thích:
( Sgk)
3 Tìm hiểu thể loại và bố cục :
- Thể loại: Truyện ngắn
- Bố cục: 5 đoạn
II Tìm hiểu chi tiết về văn bản
1.Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên:
a) Khơi nguồn kỉ niệm:
Trang 2? Vì sao em biết đó là nhân vật chính?
? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?
HS: Suy nghĩ trả lời, học sinh khác nhận xét,
bổ sung
? Nỗi nhớ buổi tựu trường được khơi nguồn từ
thời điểm nào?
? Em có nhận xét gì về thời điểm ấy?
? Cảnh thiên nhiên, cảnh sinh hoạt hiện lên
như thế nào?
Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ lại những
kỉ niệm cũ như thế nào?
? Những từ đó thuộc từ loại gì? tác dụng của
những từ loại đó?
- Từ láy diễn tả cảm xúc, góp phần rút ngắn
khoảng cách thời gian giữa hiện tại và quá khứ
- Thời điểm gợi nhớ: cuối thu
- Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏ rụt rè
=> Liên tưởng tương đồng, tự nhiên giữa hiện tại - quá khứ
- Tâm trạng: Nao nức, mơn man, tưng bừng rộn rã
Tiết 2:
Vậy trên con đường cùng mẹ đến trường, nhân vật tôi
có tâm trạng như thế nào? Chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp ở
đoạn 2
HS đọc diễn cảm toàn đoạn
? Thanh Tịnh viết: " Con đường này tôi đã quen đi lại
lắm lần hôm nay, tôi đi học " Điều này thể hiện như
thế nào trong Đ2?
Theo em những từ " thèm, bặm, ghì, xệch, chúi,
muốn " là những từ loại gì? - Động từ được sử dụng
đúng chỗ -> Hình dung dễ dàng tư thế và cử chỉ ngộ
nghĩnh, ngây thơ và đáng yêu
HS đọc diễn cảm đoạn 3
Nhân vật có tâm trạng và cảm giác như thế nào khi
nhìn ngôi trường ngày khai giảng, khi nhìn mọi người
và các bạn?
? Em có nhận xét gì về cách kể và tả đó? tinh tế, hay
? Ngày đầu đến trường em có những cảm giác và tâm
trạng như nhân vật " Tôi " không? Em có thể kễ lại
b)Trên con đường cùng mẹ tới trường:
- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn
- Cẩn thận, nâng niu mấy quyển vỡ, lúng túng muốn thử sức, muốn khẳng định mình khi xin mẹ cầm bút, thước
c) Khi đến trường:
- Lo sợ vẩn vơ
- Bỡ ngỡ, ước ao thầm vụng -Chơ vơ, vụng về, lúng túng
d Khi nghe ông Đốc gọi tên và rời tay mẹ vào lớp:
- Lúng túng càng lúng túng hơn
- Bất giác bật khóc
e Khi ngồi vào chỗ của mình đón nhận tiết học đầu tiên:
Trang 3cho các bạn nghe về kĩ niệm ngày đầu đến trường của
em?
? Qua 3 đoạn văn trên em thấy tác giả đã sử dụng nghệ
thuật gì?
- So sánh
? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó? - Gợi cảm,
làm nổi bật tâm trạng của nhân vật " tôi " cũng như
của những đứa trẻ ngày đầu đến trường
HS đọc đoạn 4:
Tâm trạng của nhân vật " Tôi " Khi nghe ông Đốc đọc
bản danh sách học sinh mới như thế nào? Theo em tại
sao " tôi " lúng túng?
? Vì sao tôi bất giác giúi đầu vào lòng mẹ nức khóc
khi chuẩn bị vào lớp
( Cảm giác lạ lùng, thấy xa mẹ, xa nhà, khác hẳn
những lúc chơi với chúng bạn)
? Có thể nói chú bé này có tinh thần yếu đuối hay
không?
HS đọc đoạn cuối:
Tâm trạng của nhân vật " tôi" khi bước vào chỗ ngồi
lạ lùng như thế nào?
Dòng chữ " tôi đi học " kết thúc truyện có ý nghĩa gì?
Dòng chữ trắng tinh, thơm tho, tinh khiết như niềm tự
hào hồn nhiên trong sáng của " tôi "
Thái độ, cử chỉ của những người lớn ( Ông Đốc, thầy
giáo trẻ, người mẹ ) như thế nào? Điều đó nói lên
điều gì?
Em đã học những văn bản nào có tình cảm ấm áp, yêu
thương của những người mẹ đối với con? ( Cổng
trường mở ra, mẹ tôi )
* Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tổng kết
GV? Qua văn bản em hiểu được tâm trạng của tác giả
trong buổi tựu trường đầu tiên như thế nào?
HS: Xung phong trả lời câu hỏi, lớp nhận xét, bổ sung
GV? Tác giả sử dụng nghệ thuật gì trong văn bản?
HS: Xung phong trả lời
GV: Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ SGK
* Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh luyện tập, củng
cố bài
GV: Củng cố bài, yêu cầu học sinh đọc bảng phụ
khoanh tròn vào câu đúng Viết một đoạn văn ngắn
phát biểu cảm nghĩ của bản thân ngày đầu đến trường
- Cảm giác lạm nhận
- Kết thúc tự nhiên, bất ngờ -> Thể hiện chủ đề của truyện
2 Thái độ, tình cảm của người lớn:
- Chăm lo ân cần, nhẫn nại, động viên
- Nhân hậu thương yêu và bao dung III/- Tổng kết
* Ghi nhớ( Sgk)
IV Luyện tập, củng cố