* Mục đích: Câu trần thuật dùng để giới thiệu, tả hoặc kể về một sự viêc, sự vật hay để nêu một ý kiến .... tôi/đãđãhếch hếchrăng rănglên, lên,xìxìmột mộthơi hơirõrõdài.[r]
Trang 2Kiểm tra bài cũ Câu hỏi:
Nêu khái niệm thành phần chủ ngữ, vị ngữ? Đặt một câu và xác định thành phần chủ ngữ, vị ngữ.
Đáp án:
- Chủ ngữ: là thành phần chính của câu nêu tên
sự vật, hiện tượng có hành động, đặc điểm, trạng
thái, được miêu tả ở vị ngữ Chủ ngữ thường trả lời
cho các câu hỏi Ai?, Con gì? hoặc Cái gì?
- Vị ngữ: là thành phần chính của câu có khả năng kết hợp với các phó từ chỉ quan hệ thời gian và
trả lời cho các câu hỏi Làm gì?, Làm sao?, Như thế
nào? hoặc Là gì?
Trang 3Mục đích nói Cấu tạo ngữ pháp
Nghi
vấn
Cảm thỏn khiến Cầu
Trần
Cõu trần thuật đơn
Trang 4TiÕt 111
Trang 51 Bµi tËp(SGK 101):
I-CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN LÀ GÌ?
Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài Rồi ,với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:
- Hức!Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được Thôi im cái điệu mưa dầm sùi sụt ấy đi Đào tổ nông thì cho chết!
Tôi về, không một chút bận tâm.
(Tô Hoài)
a §äc
Trang 61 Bµi tËp:
I-CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN LÀ GÌ?
(1)Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài(2)Rồi ,với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:
-(3)Hức!(4)Thông ngách sang nhà ta? (5)Dễ nghe nhỉ !(6) Chú mày hôi như
cú mèo thế này, ta nào chịu được (7) Thôi im cái điệu mưa dầm sùi sụt ấy đi (8) Đào tổ nông thì cho chết!
(9)Tôi về, không một chút bận tâm.
(Tô Hoài)
?-Các câu dưới đây được dùng để làm gì?
kể,tả
kể
nêu ý kiến Bộc lộ cảm xúc
Cầu khiến
kể,tả
Bộc lộ cảm xúc
Bộc lộ cảm xúc Hỏi
H·y xác định tên các kiểu câu phân loại theo mục đích nói?
Câu trần thuật:1,2,6,9
Câu nghi vấn:4
Câu cảm thán:3,5,8
Câu cầu khiến:7
Tiết 111:
b Nhận xét:
Trang 71 Bµi tËp
I-CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN LÀ GÌ?
VÍ DỤ:
Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều
(1)Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài
(2)Rồi ,với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng:
(6) Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được;
(9)Tôi về, không một chút bận tâm
kể,tả kể,tả
Nêu ý kiến kể
Giới thiệu
* Mục đích: Câu trần thuật dùng để giới thiệu, tả hoặc kể về một sự viêc, sự vật hay để nêu một ý kiến
Trang 8(1) Chưa nghe hết câu tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài.
(2) Rồi với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng :
(6) Chú mày hôi như cú mèo thế này ta nào chịu được
(9) Tôi/ về, không một chút bận tâm
?Xác định chủ ngữ, vị ngữ của những câu trần thuật vừa tìm
được
Chú mày/ hôi như cú mèo thế này, ta/ nào chịu được
C V C V
Tôi/ về, không một chút bận tâm
C V
?Xếp các câu trần thuật nói trên
thành hai loại:
-Nhóm1:Câu do một cặp chủ ngữ-vị
ngữ( một cụm c-v) tạo thành:
-Nhóm 2:Câu do hai hoặc nhiều
cụm c-v sóng đôi tạo thành
tôi/mắng:
C V
tôi/ đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài
C V
Câu 1,2,9 Câu trần thuật đơn Câu 6 Câu trần thuật ghép
C- V C- V
Trang 91 bµi TËp
I-CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN LÀ GÌ ?
2 KẾT LUẬN
Câu trần thuật đơn
Do một cụm
C - V
tạo thành
Dùng để giới thiệu , tả hoặc
kể về một sự việc,sự vật hay để nêu một ý kiến
D
Ghi nhí (sgk 101)
Trang 10Tiết 111:
Bài tập nhanh
b) Tre, nøa, tróc, mai, vÇu gióp ng êi tr¨m ngh×n c«ng viÖc kh¸c nhau
a) Đôi càng tôi mẫm bóng
c) Tre sÏ cßn m·i víi c¸c em, cßn m·i víi d©n téc ViÖt Nam.
d) ThÊp tho¸ng nh÷ng c¸nh cß.
* Một số mô hình cấu tạo thường gặp của câu trần thuật đơn
V - C
C – V
C,C,C … - V C - V,V…
C V
C V
C V
V C
Trang 11• NHÓM I : Làm bài tập 1
• NHÓM II : Làm bài tập 2
• NHÓM III : Làm bài tập 3
• NHÓM IV : Làm bài tập 4
• NHÓM V : Đặt 3 câu trần thuật đơn ( xác
định cấu trúc chủ - vị và cho biết những câu ấy được dùng để làm gì?).
Trang 12Tìm câu trần thuật đơn:
- Cấu tạo ngữ pháp (một cụm C-V)
- Mục đích nói (kể,tả,giới thiệu,nêu ý kiến)
(2) Từ khi có vịnh (1) Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi lần giông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy (3) Cây trên núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biếc đặm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa (4) Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày giông bão, thì nay lưới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi
(1) Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô /là một ngày trong trẻo, sáng sủa.
C V
lần giông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô /cũng trong sáng như vậy.
C V (3) Cây trên núi đảo C /lại thêm xanh mượt, nước biển /lại lam biếc đặm đà hơn hết cả mọi khi, và cát /lại vàng
V C V C V
giòn hơn nữa (4) Và nếu cá /có vắng tăm biệt tích trong ngày giông bão, thì nay lưới
C V C /càng thêm nặng mẻ cá giã đôi
V
Dùng để tả hoặc để giới thiệu
Dùng để nêu ý kiến nhận xét
Cô tô
(Nguyễn Tuân)
II Luyện tập:
Trang 13loại câu nào và có tác dụng gì ?
a) Ngày xưa, ở miền đất Lạc Việt, cứ như bây giờ là Bắc Bộ nước ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long
Nữ, tên là Lạc Long Quân.
(Con rồng cháu tiên)
b)Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ.
(Ếch ngồi đáy giếng) c) Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)
Bài 2.
Đều là các câu trần thuật đơn, dùng để giới thiệu nhân vật
Trang 14Bài 3
Bài
2 a) Ngày xưa, ở miền đất Lạc Việt, cứ như bây
giờ là Bắc Bộ nước ta, có một vị thần thuộc nòi
rồng, con trai thần Long Nữ, tên là Lạc Long
Quân.
(Con Rồng cháu
Tiên)
b)Có một con ếch sống lâu ngày trong một
giếng nọ.
(Ếch ngồi đáy giếng)
c)Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)
Giới thiệu ngay nhân vật chính
Cách giới thiệu nhân vật chính trong truyện Thánh Gióng
có gì khác so với cách giới thiệu nêu ở bài tập 2?
Trang 15Bài
3 a) Tục truyền rằng Hùng Vương thứ sáu, ở làng
Gióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn và
có tiếng là phúc đức Hai ông bà ao ước có một đứa
con Một hôm bà ra đồng trông thấy một vết chân rất
to, liền đặt bàn chân mình lên ướm thử để xem thua
kén bao nhiêu Không ngờ về nhà bà thụ thai và
mười hai tháng sau sinh một cậu bé mặt mũi rất khôi
ngô
b) Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái
tên là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền
dịu Vua cha yêu thương nàng hết mực, muốn kén
cho con một người chồng thật xứng đáng…
c) Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la
khắp nước tìm người tài giỏi Viên quan ấy đã đi
nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái
oăm để hỏi mọi người…
phụ trước rồi từ những việc làm của nhân vật
nhân vật chính
Trang 16Bài 4
làm nghề đẽo cày.
(Đẽo cày giữa đường)
của nhân vật
Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật, câu mở đầu sau đây còn có tác dụng gì?
a)Xưa có một người thợ mộc
b)Người kiếm củi tên mỗ ở huyện Lạng Giang, đang bổ củi ở sườn núi, thấy dưới thung lũng phía xa cây cỏ lay động không ngớt mới vac búa đến xem thấy một con hổ trán trắng, cúi đầu cào bới đất nhảy lên, vật xuống, thỉnh thoảng lấy tay móc họng mở miệng nhe cái răng, máu me, nhớt dãi trào ra
(Vũ Trinh)
b)Người kiếm củi tên mỗ
Trang 17- Học bài
- Hoàn thành các bài tập
- Xem trước 2 dạng của câu trần thuật đơn:câu trần thuật đơn có từ là và câu trần thuật đơn không có từ là