Từ mùa thu của thiên nhiên, nhà thơ thể hiện niềm vui sướng, tự hào của con người được làm chủ đất nước và khẳng định sức sống của dân tộc 4. Củng cố :[r]
Trang 1Tuần thứ: 10
Tiết thứ: ½ 29
Đọc thêm: ĐẤT NƯỚC
Nguyễn Đình Thi
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS
1 Kiến thức:
- Từ mùa thu hiện tại nhớ về mùa thu trong quá khứ
- Niềm vui sướng tự hào được làm chủ đất nước và sức mạnh vùng lên của dân tộc
- Thơ giàu nhạc điệu, nhiều tìm tòi, sáng tạo trong cách lựa chọn hình ảnh, từ ngữ
2 Kĩ năng:
- Đọc hiểu thơ theo đặc trưng thể loại
B PHƯƠNG PHÁP – PHƯƠNG TIỆN
1 Phương pháp:
- Học sinh đọc kĩ bài thơ, tìm hiểu phần hướng dẫn học bài
- Giải đáp các câu hỏi SGK trên cơ sở phát vấn, thảo luận nhóm
2 Phương tiện: - Sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án
C Tiến trình bài dạy :
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Hoạt động của GV - HS Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: HD HS tìm hiểu
chung
GV yêu cầu HS đọc phần tác giả
SGK; GV giảng những nét cơ
bản về tác giả
Gọi HS đọc diễn cảm bài thơ,
tìm hiểu bố cục để nắm mạch
cảm xúc của tác giả
HS đọc bài thơ, xác định bố
cục và nêu nhận xét về mạch
cảm xúc
* Hoạt động 2: Hướng dẫn HS
đọc hiểu VB
I Tìn hiểu chung:
1 Tác giả
- Nguyễn Đình Thi tiêu biểu cho nhà thơ thời kì kháng chiến chống Pháp
- Đặc sắc trong sáng tác:
+ Tình cảm thiết tha về quê hương lam lũ đau thương
+ Giọng điệu riêng, vừa tự do, phóng khoáng vừa hàm súc sâu lắng suy tư, có những tìm tòi theo xu hướng hiện đại về hình ảnh nhạc điệu
2 Tác phẩm
a Hoàn cảnh sáng tác: 1948-1955
- Đưa vào tập thơ “Người chiến sỹ” (1956)
b Bố cục: 2 Phần
- Đoạn 1: Đất nước được cảm nhận qua mùa thu
xưa và nay
- Đoạn 2: Đất nước gian khổ, đau thương trong
chiến đấu và vinh quang trong chiến thắng
II Đọc hiểu văn bản:
Trang 2- Nêu câu hỏi cho HS thảo luận
- Trong đoạn mở đầu, hình ảnh
mùa thu Hà Nội hiện ra qua hoài
niệm của nhà thơ có gì đặc sắc?
-Nét đặc sắc trong nghệ thuật
diễn tả của tác giả là gì?Hãy tìm
và phân tích các chi tiết nghệ
thuật đó?
- Học sinh chỉ ra các chi tiết
nghệ thuật Phân tích hiệu quả
biểu đạt của các chi tiết đó
- Cảm nhận của em về cảnh sắc
mùa thu trong đoạn thơ tiếp theo
như thế nào, có gì khác về cảm
xúc và cách diễn tả của tác giả?
- HS làm việc cá nhân, trình bày
cảm nhận qua việc hiểu các chi
tiết ,từ ngữ, hình ảnh
1 Đất nước được cảm nhận qua mùa thu xưa và nay
a 7 câu đầu: Nhớ mùa thu Hà Nội
- Khơi nguồn cảm xúc là những cảm giác được nảy sinh trong sáng của mùa thu hiện tại
+ Hình ảnh “sáng mát trong”: mát, nhẹ nhàng, trong trẻo, êm dịu-> gợi nhớ thu HN
+ Thời gian, không gian: Mang sắc màu, hương vị
mùa thu “hương cốm”
- Cảnh vật và con người:
+ “Sớm chớm lạnh…, xao xác heo may”-> nhạy
cảm tinh tế
+ “Người ra đi / đầu không ngoảnh lại
-> thể hiện ý chí quyết tâm, dứt khoát nhưng lưu luyến và chan chứa nỗi niềm
=> Từ ngữ, hình ảnh, chi tiết miêu tả gợi lên tất cả cái thần cái hồn của mùa thu Hà Nội và tâm trạng của những con người năm xưa: Đẹp một cách hiu hắt , vắng lặng, man mác nỗi buồn vấn vương
b Mùa thu hiện tại ở chiến khu Việt Bắc
- Câu thơ 5 chữ “mùa thu nay khác rồi”
-> Lời thơ ngắn gọn, chắc khoẻ nhằm khẳng định
sự thay đổi của hoàn cảnh xã hội, trong nhận thức của con người
- Các biện pháp nghệ thuật tu từ, ngôn ngữ thơ
+ Đứng – vui – nghe : niềm vui, sự hân hoan phơi
phới
+ Nghệ thuật nhân hoá, lối nói ẩn dụ
+ Sự phối hợp thanh trắc thanh bằng
=>Bức tranh thu đẹp, lấp lánh niềm vui sướng, tự hào
+ Cụm từ “Nước chúng ta” – trang nghiêm, trang
trọng
+ Lặp từ “Những” – hình ảnh đất nước trù phú,
mênh mông
+ Từ láy “đêm đêm”, “rì rầm”
+ Lời thơ ngắn+ nhịp dài => sự liên tưởng về mỗi quan hệ giữa hiện tại và quá khứ => một mạch chảy không dứt về niềm tự hào đất nước: hào hứng, sơi nổi, tràn ngập niềm vui => Con người được làm chủ, nhân vật trữ tình gắn
bó với vận mệnh dân tộc, buồn vui của đất nước
Trang 3? Những suy tư và cảm nhận về
đất nước của NKĐ về quê hương
đất nước trong phần cuối bài
? Nhận xét về độ dài ngắn của
của câu thơ? Cách lựa chọn hình
ảnh và nhịp điệu
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS
tổng kết dựa theo phần ghi nhớ
trong SGK
2 Những câu thơ còn lại :
a Đất nước trong đau thương :
- Cánh đồng quê – chảy máu
- Dây thép gai – đâm nát trời chiều
- Bát cơm chan đầy nước mắt
- Đứa đè cổ – đứa lột da
=> Sự đau thương của đất nước trong chiến tranh, nỗi đau xót vô hạn của nhà thơ
=> Mối quan hệ giữa cái riêng và cái chung, giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu đất nước, cái riêng trở thành một phần rộng lớn của đất nước
b Đất nước anh dũng, bất khuất
- Nghệ thuật tương phản: lòng dân >< súng đạn Bát cơm >< nước mắt
- Nhịp thơ dồn dập sôi nổi
=> Sức mạnh quật khởi: Yêu nước, lòng căm thù, lạc quan CM => kiên cường, bất khuất
- Hình ảnh quật khởi: (khổ cuối ) + Hình thức thể hiện : thơ 6 chữ cô đúc, rắc rỏi + Bút pháp nhân hoá, kết hợp với sự linh hoạt, nhuần nhị trong việc đưa thành ngữ “tức nước vỡ bờ” vào thơ
+ Thủ pháp điện ảnh: dựng bối cảnh rộng
=> Tạo nên vẻ đẹp hào hùng, tráng lệ về con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam Đoạn thơ đã khái quát được sức vươn dậy thần kỳ của dân tộc Việt Nam chúng ta
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
Thơ giàu nhạc điệu, hình ảnh, cảm xúc
2 Nội dung
Từ mùa thu của thiên nhiên, nhà thơ thể hiện niềm vui sướng, tự hào của con người được làm chủ đất nước và khẳng định sức sống của dân tộc
4 Củng cố :
- Niềm vui sướng tự hào được làm chủ đất nước và sức mạnh vùng lên của dân tộc
- Thơ giàu nhạc điệu, nhiều tìm tòi, sáng tạo trong cách lựa chọn hình ảnh, từ ngữ
5 Dặn dò :
* Rút kinh nghiệm