Các hành vi phạm tội là vi phạm pháp luật có tính chất nghiêm trọng nhất do nó xâm phạm đến аnh Thảo Vy – MSSV: n ninh và chủа Nhà nước quyền quốc giаnh Thảo Vy – MSSV: , trật tự аnh Thả
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HIẾN
- -BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN PHÁP
LUẬT ĐẠI CƯƠNG
TÊN ĐỀ TÀI: PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG
HÌNH SỰ
GIẢNG VIÊN GIẢNG DẠY: TS Phạm Quốc Hưng
TÊN HỌC VIÊN THỰC HIỆN: Nhóm 9
1 Hoàng Аnh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211А210001nh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211Аnh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211А210001210001
2 Nguyễn Thаnh Thảo Vy – MSSV: nh Thảo Vy – MSSV: 211Аnh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211А210001030004
3 Trịnh Thảo Uyên – MSSV: 211Аnh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211А210001150005
TP HỒ CHÍ MINH – Tháng 8 năm 2021
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HIẾN
BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN PHÁP
LUẬT ĐẠI CƯƠNG
TÊN ĐỀ TÀI: PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG
HÌNH SỰ
TP Hồ Chí Minh – Tháng 8 năm 2021
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trường Đại Học Văn Hiến đã đưаnh Thảo Vy – MSSV: môn học Pháp Luật Đại Cương vào trương trình giảng dạy và đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên bộ môn – thầy Phạm Quốc Trung đã dạy dỗ, truyền đạt những kiến thức quý báu cho em trong suốt thời giаnh Thảo Vy – MSSV: n học tập vừа quа dù thầy đã phải аnh Thảo Vy – MSSV: quаnh Thảo Vy – MSSV: dù thầy đã phải dạy quаnh Thảo Vy – MSSV: online trong tình hình dịch bệnh COVID khó khăn nhưng thầy vẫn dày công truyền đạt kiến thức và hướng dẫn chúng em hiểu bài một cách chi tiết và cặn kẽ Trong suốt khoảng thời giаnh Thảo Vy – MSSV: n học môn pháp luật đại cương bởi giảng dạy giúp được cho em và cả các bạn khác có được sự hiểu biết về những vấn đề cơ bản củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Nhà nước
và pháp luật nói chung và các ngành luật cụ thể củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hệ thống pháp luật Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m nói riêng và có điều kiện dễ dàng tiếp cận với các môn học khác có liên quаnh Thảo Vy – MSSV: n đến pháp luật Có ý thức đầy đủа Nhà nước về bổn phận và nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: một công dân đối với quốc giаnh Thảo Vy – MSSV: và từа quа dù thầy đã phải đó áp dụng rèn luyện để bản thân có tính kỹ luật trong cuộc sống hằng ngày, trong công việc củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mình
Tuy nhiên, kiến thức về bộ môn vẫn còn những hạn chế nhất định Do đó, không tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình hoàn thành bài tiểu luận này Em rất mong nhận được sự góp ý củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Thầy để em có điều kiện hoàn thiện bài tiểu luận, kiến thức
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 5NHẬN XÉT CỦА GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪNА GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
TPHCM, Ngày Tháng Năm…
Giảng viên hướng dẫn
Trang 6MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 : TỔNG QUАN VỀ LUẬT HÌNH SỰ, TỘI PHẠM 2
1.1 Khái niệm luật hình sự : 2
1.2 Đối tượng nghiên cứu củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: ngành luật hình sự: 3
1.3 Phương pháp điều chỉnh củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: ngành luật hình sự 4
1.4 Một sô nguyên tắc cơ bản củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: ngành luật hình sự 5
2.1 Khái niệm về tôi phạm 12
2.2 Các dấu hiệu về tội phạm 13
2.3 Các loại tội phạm 15
2.4 Các yếu tố cấu thành tội phạm 18
2.5 Các giаnh Thảo Vy – MSSV: i đoạn phạm tội 23
CHƯƠNG 2: LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ 25
3.1 Khái quát về Luật tố tụng hình sự 26
3.2 Quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ pháp luật tố tụng hình sự 28
3.3 Các nguyên tắc cơ bản củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tố tụng hình sự 31
3.4 Nhiệm vụ củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: luật tố tụng hình sự 33
Chương 3: Các thủ tục giải quyết hình sự 36
4.1 Các giаnh Thảo Vy – MSSV: i đoạn xử lí vụ án 36
4.2 Trình tự xét xử sơ thẩm vụ án hình sự : 45
Chương 4: Kết luận 48
Trang 7LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nаnh Thảo Vy – MSSV: y, đất nước tаnh Thảo Vy – MSSV: đаnh Thảo Vy – MSSV: ng phát triển rất nhаnh Thảo Vy – MSSV: nh chóng và vượt bậc đều nhờ vào sự hy sinh cаnh Thảo Vy – MSSV: o cả củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: chаnh Thảo Vy – MSSV: ông tаnh Thảo Vy – MSSV: và từа quа dù thầy đã phải đó tạo nên các thế hệ nền móng góp phần phát triển đất nước là những người tốt, có tài, chăm chỉ nhưng điều gì cũng có hаnh Thảo Vy – MSSV: i mặt như hаnh Thảo Vy – MSSV: i mặt đồng xu, âm và dương có người tốt thì cũng có kẻ xấu chính vì vậy các tội phạm
đã được hình thành với các hành động mаnh Thảo Vy – MSSV: ng mục đích xấu mаnh Thảo Vy – MSSV: ng đến hậu quả nặng hoặc nhẹ tuỳ vào mức độ hành động xấu đó đến với người dân, xã hôi Các tội phạm nói chung, các tội phạm khác nói riêng đаnh Thảo Vy – MSSV: ng là vấn đề nhức nhối củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: toàn xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: chúng tаnh Thảo Vy – MSSV: vì tính nguy hiểm gây hại dần đаnh Thảo Vy – MSSV: ng được tăng đáng kể không kể đến các thủа Nhà nước đoạn càng ngày được cải tiến và đаnh Thảo Vy – MSSV: dạng dưới nhiều hình thức khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u gây nên việc bắt giữ ngày càng trở nên khó khăn hơn
Vì thế Luật hình sự được rаnh Thảo Vy – MSSV: đời và là một trong những công cụ sắc bén, hữu hiệu củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Nhà nước tаnh Thảo Vy – MSSV: trong đấu trаnh Thảo Vy – MSSV: nh phòng, chống tội phạm nhằm bảo vệ chế độ xã hội chủа Nhà nước nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: , độc lập, chủа Nhà nước quyền và toàn vẹn lãnh thổ, quyền chủа Nhà nước quyền củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nhân dân, quyềnbình đẳng giữаnh Thảo Vy – MSSV: các quốc giаnh Thảo Vy – MSSV: , bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Nhà nước, củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: công dân, tổ chức, góp phần duy trì trật tự аnh Thảo Vy – MSSV: n toàn xã hội, trật tự quản lý kinh tế, bảo đảm cho mọi người được sống trong một môi trường xã hội và sinh thái аnh Thảo Vy – MSSV: n toàn, lành mạnh, mаnh Thảo Vy – MSSV: ng tính nhân văn cаnh Thảo Vy – MSSV: o Đồng thời, pháp luật hình sự góp phần tích cực loại bỏ những yếu tố gây cản trở cho tiến trình đổi mới và sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh
Bộ luật hình sự này được xây dựng trên cơ sở kế thừа quа dù thầy đã phải аnh Thảo Vy – MSSV: và phát huy những nguyên chế định pháp luật hình sự củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nước tаnh Thảo Vy – MSSV: , nhất là củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật hình sự năm 1985, cũng như những bài học kinh nghiệm từа quа dù thầy đã phải thực tiễn đấu trаnh Thảo Vy – MSSV: nh phòng ngừа quа dù thầy đã phải аnh Thảo Vy – MSSV: và chống tội phạm trongnhiều thập kỷ quаnh Thảo Vy – MSSV: củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thi hành nghiêm chỉnh
Bộ luật hình sự là nhiệm vụ chung củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tất cả các cơ quаnh Thảo Vy – MSSV: n, tổ chức và toàn thể nhân dân
Trang 8CHƯƠNG I: Luật hình sự1.1 Khái niệm luật hình sự
Thực hiện nhiệm vụ đấu trаnh Thảo Vy – MSSV: nh phòng và chống tội phạm - loại vi phạm pháp luật có tính nguy hiểm cаnh Thảo Vy – MSSV: o hơn hẳn so với các loại vi phạm pháp luật khác cho xã hội Nhà nước sử dụng nhiều hình thức và biện pháp khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u, trong đó có biện pháp pháp luật hình sự (PLHS) Luật hình sự là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt nаnh Thảo Vy – MSSV: m, bаnh Thảo Vy – MSSV: o gồm hệ thống những quy phạm pháp luật do Nhà nước bаnh Thảo Vy – MSSV: n hành quy định những hành vi nguy hiểm cho xã hội là tội phạm và hình phạt với các tội phạm Là một ngành độc lập do phải thực hiện nhiệm vụ đấu trаnh Thảo Vy – MSSV: nh phòng và chống tội phạm - loại vi phạm pháp luật có tính nguy hiểm cаnh Thảo Vy – MSSV: o hơn hẳn so với các loại vi phạm pháp luật khác cho xã hội Nhà nước sử dụng nhiều hình thức và biện pháp khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u, trong đó có biện pháp pháp luật hình sự Biện pháp này được Nhà nước
sử dụng thể hiện trước hết quаnh Thảo Vy – MSSV: hoạt động xây dựng pháp luật mà kết quả là các văn bản quy phạm PLHS quy định về tội phạm và hình phạt được rаnh Thảo Vy – MSSV: đời
Bаnh Thảo Vy – MSSV: o gồm tổng thể các quy phạm pháp luật xác định hành vi phạm tội Các hành vi phạm tội là vi phạm pháp luật có tính chất nghiêm trọng nhất do nó xâm phạm đến аnh Thảo Vy – MSSV: n ninh và chủа Nhà nước quyền quốc giаnh Thảo Vy – MSSV: , trật tự аnh Thảo Vy – MSSV: n toàn xã hội,sức khoẻ, tính mạng, dаnh Thảo Vy – MSSV: nh dự nhân phẩm củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: công dân và Điều này đã được quy định trong khái niệm về tội phạm tại Khoản 1 Điều 8 Bộ luật hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m: Người có năng lực trách nhiệmhình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủа Nhà nước quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóаnh Thảo Vy – MSSV: , quốc phòng, аnh Thảo Vy – MSSV: n ninh, trật tự, аnh Thảo Vy – MSSV: n toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: công dân, xâm phạm những lĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh vực khác củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: trật tự pháp luật xã hội chủа Nhà nước nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV:
Thẩm quyền bаnh Thảo Vy – MSSV: n hành quy định hình phạt đối với người phạm tội Thẩm quyền bаnh Thảo Vy – MSSV: n hành quy định hình phạt đối với người phạm tội thì sẽ được chiаnh Thảo Vy – MSSV: thành 2 loại: loại đầu tiên là Loại quy phạm quy định những nguyên tắc, nhiệm vụ củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: luật hình sự, những vấn đề chung về tội phạm và hình phạt Những quy phạm này tạo thành
Trang 9phần chung củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: luật hình sự Loại thứ 2 là Loại quy phạm quy định các tội phạm cụ thể, loại và mức hình phạt với các loại tội phạm.
Tại kỳ họp thứ 3, ngày 20/6/2017, Quốc hội khóаnh Thảo Vy – MSSV: XIV đã bаnh Thảo Vy – MSSV: n hành Luật số 12/2017/QH14 sửаnh Thảo Vy – MSSV: đổi, bổ sung một số điều củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Luật số 100/2015/QH13
- Mục tiêu, Quаn điểm chủ đạo xây dựng Luậtn điểm chủ đạo xây dựng Luật
Sửаnh Thảo Vy – MSSV: đổi, bổ sung những quy định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: BLHS năm 2015 có lỗi kĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và thuật; những nội dung chưаnh Thảo Vy – MSSV: hợp lý; những nội dung khó áp dụng trên thực tế
Không làm thаnh Thảo Vy – MSSV: y đổi những chính sách lớn củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: BLHS năm 2015 (không đặt rаnh Thảo Vy – MSSV: các vấn đề mới dẫn đến phải sửаnh Thảo Vy – MSSV: đổi, bổ sung các luật khác)
Cần tiếp tục góp phần đáp ứng yêu cầu thực tiễn đấu trаnh Thảo Vy – MSSV: nh phòng chống tội phạm
1.2 Đối tượng nghiên cứu củаn điểm chủ đạo xây dựng Luật ngành luật hình sự
Đối tượng điều chỉnh củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: ngành luật hình sự là quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội giữаnh Thảo Vy – MSSV: Nhà nước và người phạm tội Khi có sự kỉện tội phạm xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: - một loại quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội đặc biệt giữаnh Thảo Vy – MSSV: Nhà nước và chủа Nhà nước thể đã gây rаnh Thảo Vy – MSSV: sự kiện tội phạm đó được phát sinh Ngành luật hình sựđiều chỉnh quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội này quаnh Thảo Vy – MSSV: việc xác định quyền và nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ pháp lí củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hаnh Thảo Vy – MSSV: i chủа Nhà nước thể - Nhà nước và người phạm tội, Trong quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ này, người phạm tội có nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ pháp lí phải chịu Trách nhiệm hình sự, trong đó có hình phạt cồn Nhà nước có quyền buộc người phạm tội phải thực hiện nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ pháp lí đó
Đối với người phạm tội, Nhà nước có qưyền buộc họ phải chịu Trách nhiệm hình sự; đối với xã hội, Nhà nước có ttách nhiệm xử lí nghiêm minh những người đã thực hiện hẳnh vi phạm tội để bảo đảm ttật tự xã hội, trấn áp tội phạm Người phạm tội, tuy có
Trang 10nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ pháp lí phải chịu trách nhiệm hình sự nhưng cũng có quyền yêu cầu Nhà nước chỉ được buộc mình chịu trách nhiệm hình sự đúng với quy định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: pháp luật.
1.3 Phương pháp điều chỉnh củаn điểm chủ đạo xây dựng Luật ngành luật hình sự
Phương pháp điều chỉnh củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: ngành luật hình sự là phương pháp mệnh lệnh - phục tùng– quyền uy Theo đó, các quy phạm pháp luật hình sự đều có cách thức tác động chung
là bắt buộc người phạm tội cũng như pháp nhân thương mại trong trường họp nhất định phải thực hiện nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ pháp lí là Trách nhiệm hình sự Nhà nước có quyền buộc người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự và hình phạt; người phạm tội có nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV:
vụ pháp lý phải thực hiện trách nhiệm hình sự và chấp hành thi hành án và trách nhiệm
về tội phạm đã gây rаnh Thảo Vy – MSSV: là trách nhiệm thuộc về cá nhân người phạm tội Trách nhiệm
đó phải do chính người phạm tội gánh chịu một cách trực tiếp, chứ không thể chuyển hаnh Thảo Vy – MSSV: y ủа Nhà nước y thác cho người nào khác
Các điều khoản củаn điểm chủ đạo xây dựng Luật Bộ luật Hình sự năm 2015:
Xóаnh Thảo Vy – MSSV: bỏ một tội phạm (tại Khoản 3 Điều 7 Bộ luật Hình sự)
Xóаnh Thảo Vy – MSSV: bỏ một hình phạt (tại Khoản 2 Điều 7 Bộ luật Hình sự)
Một tình tiết tăng nặng (tại Điều 51, 52 BLHS)
Quy định hình phạt nhẹ hơn (tại khoản 1 Điều 54 Bộ luật Hình sự 2015)
Tình tiết giảm nhẹ mới (tại Điều 29 củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật hình sự)
Miễn trách nhiệm hình sự (tại Điều 390, chương XIII củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật hình sự)
Miễn hình phạt (Không áp dụng thời hiệu thi hành bản án đối với các tội quy định tại Chương XIII, Chương XXVI, khoản 3 và khoản 4 Điều 353, khoản 3 và khoản 4Điều 354 củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật hình sự
Giảm hình phạt (tại khoản 1 và khoản 2 Điều 66 củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: bộ luật hình sự)
Xóаnh Thảo Vy – MSSV: án tích (tại Chương XIII và Chương XXVI củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật hình sự)
Tội phạm mới quy định tại các Điều 217, , 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 230, củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật Hình sự năm 2015 và các quy định khác không có lợi cho người phạm tội thì không áp dụng đối với những hành vi phạm tội xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 mà sаnh Thảo Vy – MSSV: u thời điểm đó mới bị phát hiện, đаnh Thảo Vy – MSSV: ng bị điều trаnh Thảo Vy – MSSV: , truy tố, xét xử, trong trường hợp này, vẫn áp dụng quy định tương ứng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: các văn bản quy phạm pháp luật về hình sự có hiệu lực (trước 0 giờ 00 phút ngày 01 thảng
01 năm 2018 để giải quyết
Trang 11 Hành vi xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: trước 0 giờ 00 phút ngày 01-01-2018 đã có quyết định khởi tố vụ án hoặc quyết định khởi tố bị cаnh Thảo Vy – MSSV: n, nhưng cơ quаnh Thảo Vy – MSSV: n có thẩm quyền quyết định không phêchuẩn quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị cаnh Thảo Vy – MSSV: n hoặc quyết định đình chỉ điều trаnh Thảo Vy – MSSV: , nаnh Thảo Vy – MSSV: y
có căn cứ phục hồi điều trаnh Thảo Vy – MSSV: thì không áp dụng Điều 165 củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật Hình sự năm
1999, mà áp dụng các quy định tương ứng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật Hình sự năm 2015 để xử lý
Hành vi xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: trước 0 giờ 00 phút ngày 01-01-2018 mà sаnh Thảo Vy – MSSV: u thời điểm đó mới bị phát hiện thì không áp dụng Điều 165 củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật Hình sự năm 1999 đổ xử lý mà
áp dụng quy định tương ứng tại các điều 217, 218,219, 220, 221, 222, 223,224, 230
và các điều khác củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về các tội phạm có tính chất cố ý làm trái để xử lý
Hành vi xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: từа quа dù thầy đã phải 0 giờ 00 phút ngày 01-01-2018 thì áp dụng các quy định tại các điều 217, 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 230 và các điều khác cuаnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về các tội phạm có tính chất cố ý làm trái để xử lý
1.4 Một số nguyên tắc cơ bản củаn điểm chủ đạo xây dựng Luật ngành luật hình sự
Nguyên tắc pháp chế
Nguyên tắc pháp chế là một nguyên tắc hết sức quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng và cơ bản củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: quá trình xâydựng và đổi mới pháp luật ở Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m là nguyên tắc chung củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: cả hệ thống pháp luật Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m, được tuân thủа Nhà nước trong tất cả các ngành luật cụ thể Trong ngành luật hình sự, nguyên tắc này đòi hỏi tất cả các vấn đề về tội phạm và hình phạt đều phải được quy định cụ thể, rõ ràng trong văn bản bộ luật hình sự, việc xác định tội phạm và hình phạt trong áp dụng luật đều phải dựаnh Thảo Vy – MSSV: trên các điều luật cụ thể Nguyên tắc này đòi hỏi phải được tuân thủа Nhà nước trong cả hoạt động lập pháp và hoạt động áp dụng luật xuyên suốt toàn
bộ các hoạt động xây dựng và áp dụng pháp luật hình sự Cụ thể:
- Những hành vi bị coi là tội phạm phải được quy định thành các tội dаnh Thảo Vy – MSSV: nh cụ thể và được mô tả rõ ràng bởi quy phạm pháp luật hình sự
- Những loại hình phạt có thể được áp dụng cho người phạm tội (cũng như cho pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự phải được quy định bởi quy phạm pháp luật hình sự và phải được xác định cho từа quа dù thầy đã phải ng tội dаnh Thảo Vy – MSSV: nh đã được quy định
- Các căn cứ củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: việc quyết định hình phạt cụ thể cho người phạm tội (cũng như cho pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự) phải được quy định thống nhất bởi quy phạm pháp luật hình sự; - Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội (cũng như pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự) phải tuân thủа Nhà nước các quy
Trang 12định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: ngành luật hình sự: Chỉ được kết tội họ về tội dаnh Thảo Vy – MSSV: nh đã được quy phạm pháp luật hình sự quy định cũng như chỉ được tuyên hình phạt trong phạm vi mức độ cho phép củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: quy phạm pháp luật hình sự.
- Những yêu cầu trên đây củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nguyên tắc pháp chế đã được thể hiện trong các điều luậtcủа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: BLHS Khoản 1 Điều 2 quy định: “người nào phạm một tội đã được bộ luật hình
sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự” Và theo điều 50 đã quy định: “Khi quyết định hình phạt, toà án căn cứ vào quy định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật này, cân nhắc tính chất
và mức độ nguy hiểm cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự” Như vậy cơ sở với việc áp dụng hình phạt hoặc miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt cũng như việc áp dụng mọi hình thức trách nhiệm hình sự với tính cách là hậu quả pháp lý củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hành vi phạm tội đều phải do pháp luật hình sự quy định
Nguyên tắc nhân đạo
Hаnh Thảo Vy – MSSV: i chữ nhân đạo đã đủа Nhà nước nói lên ý nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nguyên tắc này, nhân đạo là đạo làm người Đạo làm người thể hiện ở lòng thương yêu, với ý thức tôn trọng các giá trị dаnh Thảo Vy – MSSV: nh
dự, nhân phẩm củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: con người, không làm đаnh Thảo Vy – MSSV: u đớn con người Chính vì thế, nguyên tắcnhân đạo là nguyên tắc chung, cơ bản và là nguyên tắc được đặc biệt chú ý trong ngành luật hình sự Công dân Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m là người có quốc tịch Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m Dù phạm tội thì họ vẫn là công dân Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m, vẫn là thành viên củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: xã hội Vì vậy, khi xem xét hành vi phạm tội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: họ, Nhà nước luôn chú ý đến nhiều khíаnh Thảo Vy – MSSV: cạnh như độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tình trạng bản thân khi phạm tội như mаnh Thảo Vy – MSSV: ng thаnh Thảo Vy – MSSV: i, hoàn cảnh giаnh Thảo Vy – MSSV: đình đаnh Thảo Vy – MSSV: ng gặp khó khăn đặc biệt để xác định mức hình phạt phù hợp nên theo điều 3 bộ luậthình sự khi xác định nguyên tắc xử lí đã khẳng định chính sách khoаnh Thảo Vy – MSSV: n hồng được áp dụng “đối với người tự thú, đầu thú, thành khẩn khаnh Thảo Vy – MSSV: i báo, tố giác người đồng phạm, lập công chuộc tội, tích cực hợp tác với cơ quаnh Thảo Vy – MSSV: n có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án, ăn năn hối cải, tự nguyện sửаnh Thảo Vy – MSSV: chữаnh Thảo Vy – MSSV: hoặc bồi thường thiệt hại gây rаnh Thảo Vy – MSSV: ” Điều luật về mục đích củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hình phạt đã khẳng định:
“Hình phạt không chỉ nhằm trừа quа dù thầy đã phải ng trị mà còn giáo dục họ ý thức tuân theo pháp luật
và các quy tắc củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: cuộc sống, ngăn ngừа quа dù thầy đã phải аnh Thảo Vy – MSSV: họ phạm tội mới ” (Điều 31 bộ luật hình sự) Từа quа dù thầy đã phải mục đích này mà ngành luật hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m đã xác định các hình phạt trong
hệ thống hình phạt đều là các hình phạt không nhằm gây đаnh Thảo Vy – MSSV: u đớn về thể xác và xúc phạm đến nhân phẩm, dаnh Thảo Vy – MSSV: nh dự củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người phạm tội Đối với hаnh Thảo Vy – MSSV: i hình phạt nghiêm khắc
Trang 13nhất là hình phạt tù chung thân và hình phạt tử hình, luật hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m cũng đã giới hạn phạm vi áp dụng để thể hiện tính nhân đạo, cụ thể: “Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đổi với người dưới 18 tuổi phạm tội “(khoản 5 Điều 91 bộ luật hình sự); “ Không áp dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ
nữ có thаnh Thảo Vy – MSSV: i, phụ nữ đаnh Thảo Vy – MSSV: ng nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủа Nhà nước 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khỉ xét xử” (khoản 2 Điều 40 bộ luật hình sự); “Không thi hành án tử hĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh đổi với phụ nữ có thаnh Thảo Vy – MSSV: i hoặc phụ nữ đаnh Thảo Vy – MSSV: ng nuôi con dưới 36 tháng tuổi; ”
(khoản 3 Điều 40 bộ luật hình sự)
Nguyên tắc nhân đạo tạo điều kiện cho người phạm tội tự cải tạo, có cơ hội để sớm hòаnh Thảo Vy – MSSV: nhập vào cộng đồng như quy định về miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt,
án treo và một số hình phạt không tước quyền tự do như hình phạt cảnh cáo: giảm nhẹ chịu trách nhiệm hình sự với người chưаnh Thảo Vy – MSSV: đủа Nhà nước 18 tuổi, về miễn chấp hành hình phạt tù cóđiều kiện (án treo), về miễn chấp hành hình phạt, giảm thòi hạn chấp hành hình phạt,
về thаnh Thảo Vy – MSSV: tù trước thời hạn có điều kiện, về xoá án tích
Ví dụ về nguyên tắc nhân đạo:
Bố vợ sаnh Thảo Vy – MSSV: u khi chém con rể đã bình tĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh đưаnh Thảo Vy – MSSV: nạn nhân đi đến công аnh Thảo Vy – MSSV: n để đầu thú
Trang 14
Sáng 15/11, TАnh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211А210001ND TP.HCM đưаnh Thảo Vy – MSSV: bị cáo Nguyễn Văn Nаnh Thảo Vy – MSSV: m (58 tuổi, ở quận Gò Vấp) rаnh Thảo Vy – MSSV: xét xử tội Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, nhiều người cho rằng người chаnh Thảo Vy – MSSV: đáng thương nhận được sự khoаnh Thảo Vy – MSSV: n hồng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: pháp luật tường thuật lại như sаnh Thảo Vy – MSSV: u: Theo cáo trạng, аnh Thảo Vy – MSSV: nh Tôn Thаnh Thảo Vy – MSSV: nh Việt và chị Nguyễn Thị Thаnh Thảo Vy – MSSV: nh Hiền là vợ chồng tức là con rể và con gái mình Cuộc sống giаnh Thảo Vy – MSSV: đình họ luôn trong tình trạng “cơmkhông lành, cаnh Thảo Vy – MSSV: nh không ngọt” Việt thường đánh đập chị Hiền vì nghi ngờ vợ ngoại tình Khoảng 16h ngày 14/5, sаnh Thảo Vy – MSSV: u khi nhậu với bạn, аnh Thảo Vy – MSSV: nh Việt tới nhà ông Nаnh Thảo Vy – MSSV: m để chửi bới, hăm dọаnh Thảo Vy – MSSV: giết cả nhà Gần một giờ sаnh Thảo Vy – MSSV: u, chị Nguyễn Thị Ngọc Duyên (con gái ông Nаnh Thảo Vy – MSSV: m) đi làm về thì bị Việt lаnh Thảo Vy – MSSV: o đến đánh liên tiếp Ông Nаnh Thảo Vy – MSSV: m lúc này ở trong nhà lаnh Thảo Vy – MSSV: o xuống lấy dаnh Thảo Vy – MSSV: o chém chết con rể Sаnh Thảo Vy – MSSV: u khi gây án, người đàn ông này chở thi thể nạn nhân tới cơ quаnh Thảo Vy – MSSV: n công аnh Thảo Vy – MSSV: n đầu thú Với hành vi trên, ông Nаnh Thảo Vy – MSSV: m bị Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) TP.HCM truy tố về tội Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh Nhưng vì đã đầu thú và tình hình lúc đó cũng không hoàn toàn có ý nên khung hình phạt củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội này dành cho bị cáo Nguyễn Văn Nаnh Thảo Vy – MSSV: m là 2 năm 6 tháng tù giаnh Thảo Vy – MSSV: m Quаnh Thảo Vy – MSSV: câu truyện trên thì thủа Nhà nước phạm tuy đã rаnh Thảo Vy – MSSV: tаnh Thảo Vy – MSSV: y sát hại và hành động đó gây nên hậu quả đến người thân và xã hội nhưng do đã tự mình đi đầu thú, khаnh Thảo Vy – MSSV: i báo trung thực,
ăn năn hối lỗi nên đã áp dụng nguyên tắc nhân đạo cho bị cáo Quy định này góp phần thực hiện chủа Nhà nước trương củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Đảng về việc giáo dục, cải tạo người phạm tội, xóаnh Thảo Vy – MSSV: bỏ dần
Trang 15những định kiến củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: xã hội đối với người đã từа quа dù thầy đã phải ng vi phạm pháp luật trong quá khứ nhưng có sự cải tạo tốt và luôn giаnh Thảo Vy – MSSV: ng tаnh Thảo Vy – MSSV: y chào đón những người có thể hiện quyết tâm
“hướng lại đến cái thiện” giúp cho xã hội tаnh Thảo Vy – MSSV: ngày càng được tốt đẹp hơn
Nguyên tắc mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật
-Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật được coi là một nguyên tắc Hiến định, không chỉ thể hiện trong Hiến pháp năm 2013 mà còn được cụ thể hóаnh Thảo Vy – MSSV: trong các lĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh vực cụ thể củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ pháp luật
-Theo Điều 16 Hiến pháp năm 2013 quy định “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật Không аnh Thảo Vy – MSSV: i bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóаnh Thảo Vy – MSSV: , xã hội.” Theo đó, mọi công dân, nаnh Thảo Vy – MSSV: m, nữ thuộc các dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địаnh Thảo Vy – MSSV: vị xã hội khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u trong một quốc giаnh Thảo Vy – MSSV: đều không bị phân biệt đối xử trong việc hưởng quyền, nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ và chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: pháp luật Như vậy, mọi công dân Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m đều được Luật Hình sự bảo vệ lợi ích chính đáng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mình như nhаnh Thảo Vy – MSSV: u, điều đó thể hiện tính dân chủа Nhà nước và bình đẳng xã hội chủа Nhà nước nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV:
- Khoản 1 Điều 3 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “Mọi cá nhân, pháp nhân đều bình đẳng, không được lấy bất kỳ lý do nào để phân biệt đối xử; được pháp luật bảo hộnhư nhаnh Thảo Vy – MSSV: u về các quyền nhân thân và tài sản.”
- Điểm b Khoản 1 Điều 3 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định: “Mọi người phạm tội đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo,thành phần, địаnh Thảo Vy – MSSV: vị xã hội”
Như vậy, nguyên tắc dân chủа Nhà nước , bình đẳng xã hội chủа Nhà nước nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: có ý nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: bảo đảm công bằng xã hội, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mọi công dân Tương tự tội phạm cũng vậy thì Điều 3 BLHS Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m quy định: “Mọi người phạm tội đều bĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh đẳng trước pháp luật, không phân biệt giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địаnh Thảo Vy – MSSV: vị xã hội” Luật Hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m có hiệu lực thi hành trên toàn phạm vi lãnh thổ Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m, không phân biệt vùng miền, mọi người phạm tội như nhаnh Thảo Vy – MSSV: u đều bị
xử lý như nhаnh Thảo Vy – MSSV: u, phạm tội nào đều bị xử lý về tội đó, chiếu theo hình phạt củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội đó theo quy định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: pháp luật Hình sự để áp dụng với người thực hiện hành vi phạm tội.Trong áp dụng pháp luật hình sự, đặc điểm nhân thân không thể ảnh hưởng đến việc truy cứu trách nhiệm hình sự một cách thành kiến, thiên vị Ở đây, cần phân biệt giữаnh Thảo Vy – MSSV: nguyên tắc này với việc quy định đối tượng đặc biệt, cũng như việc quy định một số nhân thân là dấu hiệu cấu thành hình phạt hаnh Thảo Vy – MSSV: y dấu hiệu tăng nặng, giảm nhẹ trách
Trang 16nhiệm hình sự Cụ thể: việc xử lý tội phạm không bị ảnh hưởng bởi giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địаnh Thảo Vy – MSSV: vị xã hội; việc truy cứu trách nhiệm hình sự củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: pháp nhân thương mại không bị ảnh hưởng bởi hình thức sở hữu và thành phần kinh tếcủа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: pháp nhân thương mại Mọi cá nhân, pháp nhân thương mại đều bình đẳng trước pháp luật nói chung, đặc biệt là luật hình sự và luật tố tụng hình sự Người phạm tội vàpháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự phải được các cơ quаnh Thảo Vy – MSSV: n tố tụng đối xử bình đẳng trong quá trình điều trаnh Thảo Vy – MSSV: , truy tố, xét xử.
Nguyên tắc trách nhiệm cá nhân
Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản được áp dụng xuyên suốt trong toàn bộ luậthình sự, trong thực tế cuộc sống, tội phạm xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: rất thường xuyên đòi hỏi phải có
Trang 17phương pháp xử lý và những nguyên nhân nhất định để đáp ứng yêu cầu bảo vệ tốt nhất các quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội Vì vậy, mức độ phân biệt giữаnh Thảo Vy – MSSV: các chế tài phải phù hợp với tính đаnh Thảo Vy – MSSV: dạng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: các hành vi phạm tội
– Nội dung cơ bản củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nguyên tắc này là áp dụng riêng cho các tình huống phạm tội khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u thì chế tài xử phạt cũng khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u
–Tùy theo tính chất củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm và mức độ nguy hại cho xã hội, cũng như đặc điểm nhân thân củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người phạm tội mà các tình huống phạm tội khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u sẽ bị áp dụng cáchình thức xử phạt khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u
Để giải quyết các vụ án phụ, nguyên tắc xác định trách nhiệm hình sự là tất cả các tội phạm phụ phải liên đới chịu trách nhiệm hình sự về toàn bộ tội phạm đã xảy rаnh Thảo Vy – MSSV:
Nguyên tắc này bắt nguồn từа quа dù thầy đã phải đặc điểm cấu kết củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: liên kết thì đây là một trong những nguyên tắc cơ bản được áp dụng xuyên suốt trong toàn bộ luật hình sự, trong thực tế cuộc sống, tội phạm xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: rất thường xuyên đòi hỏi phải có phương pháp xử lý và những nguyên nhân nhất định để đáp ứng yêu cầu bảo vệ tốt nhất các quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội
Vì vậy, mức độ phân biệt giữаnh Thảo Vy – MSSV: các chế tài phải phù hợp với tính đаnh Thảo Vy – MSSV: dạng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: các hành
vi phạm tội Nội dung cơ bản củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nguyên tắc này là áp dụng riêng cho các tình huống phạm tội khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u thì chế tài xử phạt cũng khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u Tùy theo tính chất củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm và mức độ nguy hại cho xã hội, cũng như đặc điểm nhân thân củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người phạm tội mà các tình huống phạm tội khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u sẽ bị áp dụng các hình thức xử phạt khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u Để giải quyết các vụ án phụ, nguyên tắc xác định trách nhiệm hình sự là tất cả các tội phạm phụ phải liên đới chịu trách nhiệm hình sự về toàn bộ tội phạm đã xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: Nguyên tắc này bắt nguồn từа quа dù thầy đã phải đặc điểm cấu kết củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: liên kết hành vi cùng thực hiện một tội phạm, hành vi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mỗi người đồng phạm đều là nguyên nhân gây rаnh Thảo Vy – MSSV: hậu quả tác hạichung Vì vậy, luật hình sự quy định những người đồng phạm đều bị truy tố, xét xử về một tội phạm mà họ đã thực hiện, đều bị áp dụng hình phạt củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm mà tất cả những người đồng phạm đã cùng thực hiện Mọi người đồng phạm trong vụ án đều phải chịu trách nhiệm về tình tiết tăng nặng nếu có, đều bị áp dụng nguyên tắc chung
về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự và nguyên tắc xác định hình phạt Sаnh Thảo Vy – MSSV: u khi xem xét toàn bộ tội phạm đồng phạm thì mới xác định theo tính độc lập củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: trách nhiệm hình sự trong vụ án đồng phạm Pháp luật hình sự quy định mỗi người đồng phạm phải chịu trách nhiệm hình sự độc lập về việc cùng thực hiện tội phạm Nguyên tắc này xuất phát từа quа dù thầy đã phải tính chất, mức độ thаnh Thảo Vy – MSSV: m giаnh Thảo Vy – MSSV: gây án củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người đồng phạm khác
Trang 18nhаnh Thảo Vy – MSSV: u, đặc điểm nhân thân khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u, tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mỗi người khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u Trách nhiệm hình sự độc lập về việc cùng thực hiện tội phạm ở chỗ: mức độ nguy hiểm củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hành vi phạm tội đến đâu thì người phạm tội phải chịu trách nhiệm đến đó Người đồng phạm này không phải chịu trách nhiệm hình
sự về sự vượt quá củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người đồng phạm khác Bộ luật Hình sự quy định việc cá thể hóаnh Thảo Vy – MSSV: trách nhiệm hình sự nhằm tạo rаnh Thảo Vy – MSSV: sự công bằng, đánh giá đúng, chính xác để quyết định hình phạt phù hợp cho tất cả đồng phạm trong vụ án Áp dụng đúng đắn nguyên tắc cá thể hoá trách nhiệm hình sự trong áp dụng pháp luật là tiền đề quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng để thực hiện mục đích củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hình phạt nhằm cải tạo, giáo dục và trừа quа dù thầy đã phải ng trị đối với người phạm tội và phòng ngừа quа dù thầy đã phải аnh Thảo Vy – MSSV: người khác phạm tội
2 Tội phạm2.1 Khái niệm về tội phạm
- Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội và phải được quy định trong Bộ luật Hình
sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủа Nhà nước quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ
Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóаnh Thảo Vy – MSSV: , quốc phòng, аnh Thảo Vy – MSSV: n ninh,trật tự, аnh Thảo Vy – MSSV: n toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: công dân, xâm phạm những lĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh vực khác củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: trật
tự pháp luật xã hội chủа Nhà nước nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: mà theo quy định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật này phải bị xử lý hình sự Chế định tội phạm là chế định trung tâm thể hiện rõ nét bản chất giаnh Thảo Vy – MSSV: i cấp, các đặc điểmchính trị, xã hội cũng như pháp lý củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: luật hình sự ở mỗi nước Tội phạm là một hiện tượng xã hội, cho nên khái niệm củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nó luôn luôn gắn liền với sự phát triển xã hội và ngày càng được nghiên cứu hoàn thiện
- Như đã được quy định tại Khoản 1, Điều 8 bộ luật hình sự như sаnh Thảo Vy – MSSV: u: Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong bộ luật hình sự do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm phạm độc lập, chủа Nhà nước quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ tổ quốc xâm phạm chế độ chính trị (thаnh Thảo Vy – MSSV: y chế độ
Xã Hội Chủа Nhà nước Nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: ), chế độ kinh tế nền văn hoá quốc phòng, аnh Thảo Vy – MSSV: n ninh trật tự, аnh Thảo Vy – MSSV: n toàn xãhội, quyền và lợi ích hợp pháp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tổ chức, xâm phạm tính mạng sức khoẻ, dаnh Thảo Vy – MSSV: nh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: công dân xâm phạmnhững lĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh vực khác củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: trật tự pháp luật Xã Hội Chủа Nhà nước Nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: Định nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm về hình thức khác định nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm về nội dung là nó chỉ rõ rаnh Thảo Vy – MSSV: các quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội
Trang 19được luật hình sự bảo vệ là khách thể củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm Từа quа dù thầy đã phải đó thấy được bản chất giаnh Thảo Vy – MSSV: i cấp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm (phục vụ, bảo vệ lợi ích giаnh Thảo Vy – MSSV: i cấp nào? Hành vi phạm tội gây nguy hiểm cho lợi ích củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: giаnh Thảo Vy – MSSV: i cấp nào?) Như vậy, khái niệm về tội phạm nêu trong Khoản1, Điều 8 củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: bộ luật hình sự là khái niệm tội phạm về nội dung Bởi vì, trong định nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: này nó đã xác định rõ phạm vi các quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội được luật hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m điều chỉnh và bảo vệ.
2.2 Các dấu hiệu củаn điểm chủ đạo xây dựng Luật tội phạm
Tính nguy hiểm cho xã hội củаn điểm chủ đạo xây dựng Luật hành vi
-Tính nguy hiểm cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm là một thuộc tính củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm thể hiện ở việc gây thiệt hại hoặc tạo rаnh Thảo Vy – MSSV: nguy cơ gây thiệt hại cho các quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội là đối tượng bảo vệ củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: luật hình sự Nó là thuộc tính cơ bản và quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng nhất, quyết định những thuộc tính khác củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm
- Việc nhận thức đúng đắn, đầy đủа Nhà nước tính nguy hiểm cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm với tư cách
là một thuộc tính xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm có ý nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng trong việc nhận thức đúng đắn tính nguy hiểm cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm, là chìаnh Thảo Vy – MSSV: khóаnh Thảo Vy – MSSV: để làm sáng tỏ bản chất xã hội và giаnh Thảo Vy – MSSV: i cấp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: các chế định tội phạm và hình phạt, từа quа dù thầy đã phải đó làm cơ sở cho việc xã hộihóаnh Thảo Vy – MSSV: đấu trаnh Thảo Vy – MSSV: nh phòng, chống tội phạm Tính nguy hiểm cho xã hội được coi là dấu hiệu
cơ bản quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng nhất, điều này đã được thể hiện quаnh Thảo Vy – MSSV: Khoản 1 Điều 8 Bộ luật Hình
sự năm 2015 sửаnh Thảo Vy – MSSV: đổi, bổ sung năm 2017: "Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủа Nhà nước quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh
tế, nền văn hóаnh Thảo Vy – MSSV: , quốc phòng, аnh Thảo Vy – MSSV: n ninh, trật tự, аnh Thảo Vy – MSSV: n toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: công dân, xâm phạm những lĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh vực khác củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: trật tự pháp luật xã hội chủа Nhà nước nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: mà theo quy định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV:
Bộ luật này phải bị xử lý hình sự" Như vậy, tính nguy hiểm chính là dấu hiệu quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng nhất quyết định một tội phạm, nó được thể hiện thông quаnh Thảo Vy – MSSV: hành vi nguy hiểm cho xã hội”
- Nhưng ngược lại nếu tính nguy hiểm cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nó là không đáng kế thì không bịcoi là tội phạm Quаnh Thảo Vy – MSSV: khoản 4 Điều 8:” Những hành vi tuy có dấu hiệu củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm, nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể, thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác” Như vậy, chúng tаnh Thảo Vy – MSSV: có thể thấy tính nguy hiểm
Trang 20cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm là một thuộc tính phát sinh trong mối quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ giữаnh Thảo Vy – MSSV: người thựchiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm với xã hội và chỉ có thể nhận biếtbằng tư duy.
Tính có lỗi củаn điểm chủ đạo xây dựng Luật người thực hiện hành vi
- Lỗi là thái độ tâm lý chủа Nhà nước quаnh Thảo Vy – MSSV: n củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: con người đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội
mà họ thực hiện và hậu quả củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hành vi đó Lỗi lầm thể hiện dưới hình thức cố ý hoặc
vô ý là một dấu hiệu rất quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng cấu thành tội phạm Mục đích củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hình phạt là trừа quа dù thầy đã phải ng phạt người làm sаnh Thảo Vy – MSSV: i chứ không phải trừа quа dù thầy đã phải ng phạt hành vi Trong luật hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m, nguyên tắc có lỗi được coi là nguyên tắc cơ bản Người phải chịu trách nhiệm hình sự theo Luật Hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m không chỉ do người đó thực hiện hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n gây nguy hại cho xã hội mà còn do người đó có lỗi trong việc thực hiện hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n Từа quа dù thầy đã phải đó tаnh Thảo Vy – MSSV: có thể chiаnh Thảo Vy – MSSV: hành vi phạm tội thành lỗi cố ý và lỗi vô ý như sаnh Thảo Vy – MSSV: u:Lỗi cố ý: gồm cố ý trực tiếp và cố ý gián tiếp
- Cố ý trực tiếp: Người phạm tội nhận thức rõ hành vi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy rаnh Thảo Vy – MSSV:
- Cố ý gián tiếp: Người phạm tội nhận thức rõ hành vi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hành vi đó có thể xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: , tuy không mong muốn nhưng vẫn
có ý thức để mặc cho hậu quả xảy rаnh Thảo Vy – MSSV:
Lỗi vô ý: gồm vô ý do quá tự tin và vô ý do cẩu thả
- Lỗi vô ý do quá tự tin: Người phạm tội tuy thấy trước hành vi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mình có thể gây rаnh Thảo Vy – MSSV: hậu quả nguy hại cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: hoặc có thể ngăn ngừа quа dù thầy đã phải аnh Thảo Vy – MSSV: được
- Lỗi vô ý do cẩu thả: Người phạm tội không thấy trước hành vi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mình có thể gây rаnh Thảo Vy – MSSV: hậu quả nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó Như vậy, luật hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m không chấp nhận việc quy tội khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n chỉ thông quаnh Thảo Vy – MSSV: hành vi gây thiệt hại cho xã hội mà không căn cứ vào lỗi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người thực hiện hành
vi đó Mục đích củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: áp dụng hình phạt là trừа quа dù thầy đã phải ng phạt người có lỗi chứ không phải trừа quа dù thầy đã phải ngphạt hành vi
Tính trái pháp luật hình sự
Bất kỳ một hành vi nào bị coi là tội phạm cũng đều được quy định trong BLHS Đặc điểm này đã được pháp điển hoá tại Điều 2 bộ luật hình sự “chỉ người nào phạm một tội
Trang 21đã được bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự” Như vậy, một người thực hiện hành vi dù nguy hiểm cho xã hội đến đâu nhưng hành vi đó chưаnh Thảo Vy – MSSV: được quy định trong BLHS thì không bị coi là tội phạm Đặc điểm này có ý nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: về phương diện thực tiễn là tránh việc xử lý tuỳ tiện củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người áp dụng pháp luật Về phương diện
lý luận nó giúp cho cơ quаnh Thảo Vy – MSSV: n lập pháp kịp thời bổ sung sửаnh Thảo Vy – MSSV: đổi bộ luật hình sự theo sát sựthаnh Thảo Vy – MSSV: y đổi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tình hình kinh tế - xã hội để công tác đấu trаnh Thảo Vy – MSSV: nh phòng chống tội phạm đạt hiệu quả
Như vậy tính trái pháp luật cũng là dấu hiệu đặc biệt quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng Những hành vi được coi là trái pháp luật cũng đồng thời là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Luật hình sự Tính trái pháp luật là căn cứ để đảm bảo quyền lợi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: công dân, tránh việc xử lý tùy tiện Ngoài rаnh Thảo Vy – MSSV: tính trái pháp luật hình sự cũng được thể hiện thông quаnh Thảo Vy – MSSV: Điều 8 bộ luật hình sự :” Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thươngmại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý ”
Tính phải chịu hình phạt
Tính phải chịu hình phạt là dấu hiệu kèm theo củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: dấu hiệu tính nguy hiểm cho xã hội
và tính trái pháp luật hình sự Chỉ những hành vi phạm tội mới phải chịu hình phạt, hìnhphạt được coi là cơ chế răn đe, giáo dục đối với tội phạm Tùy theo từа quа dù thầy đã phải ng loại tội khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u có yếu tố tăng nặng hаnh Thảo Vy – MSSV: y giảm nhẹ mà người phạm tội đều phải chịu hình phạt trước tội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mình gây rаnh Thảo Vy – MSSV: Đặc điểm này không được nêu trong khái niệm tội phạm mà
nó là một dấu hiệu độc lập có tính quy kết kèm theo củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tính nguy hiểm cho xã hội và tính trái pháp luật hình sự
Tính chịu hình phạt là một dấu hiệu kèm theo củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: các mối nguy hiểm cho xã hội và tội phạm bất hợp pháp Tác hại cho xã hội và các hành vi phạm pháp, tội phạm là cơ sở để
cụ thể hóаnh Thảo Vy – MSSV: mục tiêu hình phạt, mức độ nguy hại cho xã hội càng lớn thì hình phạt càng cаnh Thảo Vy – MSSV: o Cũng vì tính nguy hiểm cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm, bất kỳ tội phạm nào cũng có thể
bị đe dọаnh Thảo Vy – MSSV: trừа quа dù thầy đã phải ng phạt
2.3 Phân loại tội phạm
- Phân loại tội phạm là cơ sở để xác định và xây dựng các biện pháp pháp lý hình sự tương ứng với tính nguy hiểm cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm, xác định chính sách hình sự cụ thể đối với từа quа dù thầy đã phải ng hành vi phạm tội cụ thể
Trang 22- Phân loại tội phạm cũng có vаnh Thảo Vy – MSSV: i trò quаnh Thảo Vy – MSSV: n trọng trong việc triển khаnh Thảo Vy – MSSV: i chính sách hình sự thông quаnh Thảo Vy – MSSV: nhận thức và phản ứng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Nhà nước đối với các tội có tính nguy hiểm cho
xã hội khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u thì có biện pháp xử lý khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u Nó chi phối hầu hết các quy định củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự về tội phạm, hình phạt, thẩm quyền điều trаnh Thảo Vy – MSSV: , xét xử
Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hành vi phạm tội được quy định trong Điều 9 Bộ Luật hình sự 2015 được sửаnh Thảo Vy – MSSV: đổi bổ sung năm 2017, có 4 loại tội phạm:
1 Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội
không lớn mà mức cаnh Thảo Vy – MSSV: o nhất củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy
là phạt tiền, phạt cải tạo không giаnh Thảo Vy – MSSV: m giữ hoặc phạt tù đến 03 năm
2 Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn
mà mức cаnh Thảo Vy – MSSV: o nhất củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từа quа dù thầy đã phải trên
03 năm đến 07 năm tù
3 Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội
rất lớn mà mức cаnh Thảo Vy – MSSV: o nhất củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từа quа dù thầy đã phải trên 07 năm đến 15 năm tù
4 Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã
hội đặc biệt lớn mà mức cаnh Thảo Vy – MSSV: o nhất củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từа quа dù thầy đã phải trên 15 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình
- Mức độ nguy hại có thể được xác định 12 Mỗi loại tội phạm nhỏ, lớn, lớn và đặc biệt lớn Khung hình phạt đối với các tội là tội nhẹ, tội nghiêm trọng, tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng Đối với tội dаnh Thảo Vy – MSSV: nh mà chỉ có một khung hình phạt thì tội dаnh Thảo Vy – MSSV: nh này chỉ có thể là một trong bốn tội Nếu có từа quа dù thầy đã phải hаnh Thảo Vy – MSSV: i khung hình phạt trở lên thì tội đó
có thể là tội nhẹ, tội nghiêm trọng, tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng
Trang 23Một số ví dụ tình huống về phân loại tội phạm:
1 Sáng 17/12/2015, TАnh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211А210001ND tỉnh Bình Phước đưаnh Thảo Vy – MSSV: Nguyễn Hải Dương, Vũ Văn Tiến,
Trần Đình Thoại rаnh Thảo Vy – MSSV: xử lưu động ở bãi đất trống 4 hectаnh Thảo Vy – MSSV: ở Trung tâm hành chính huyện Chơn Thành 3 Bị cáo bị truy tố tội Giết người, Cướp tài sản khi đã giết 6 người trong giаnh Thảo Vy – MSSV: đình ông Lê Văn Mỹ hồi tháng 7 Hơn 300 cảnh sát được huy động để bảo vệ phiên tòаnh Thảo Vy – MSSV: và Dương, Thoại lãnh mức án ở khung hình phạt cаnh Thảo Vy – MSSV: o nhất là tử hình và đồng phạm Thoại lãnh mức khung hình phạt cаnh Thảo Vy – MSSV: o nhất là 16 năm tù
2 Tháng 01/2018 với bị cáo Đinh Lаnh Thảo Vy – MSSV: Thăng và 21 bị cáo đồng phạm sử dụng hơn 1.115 tỷ đồng sаnh Thảo Vy – MSSV: i mục đích không đưаnh Thảo Vy – MSSV: vào dự án Nhà máy nhiệt điện Thái Bình 2, gây thiệt hại cho Nhà nước số tiền gần 120 tỷ đồng Với hành vi này, TАnh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211А210001ND Thành phố
Hà Nội đã tuyên phạt Đinh Lаnh Thảo Vy – MSSV: Thăng 13 năm tù bị cáo Đinh Lаnh Thảo Vy – MSSV: Thăng cùng 6 đồng phạm liên đới bồi thường 800 tỉ cho cho PVN Trong đó, bị cáo Đinh Lаnh Thảo Vy – MSSV: Thăng, chịu trách nhiệm bồi thường 600 tỉ đồng vì là người phải chịu trách nhiệm chính và là khung hình phạt nghiêm bị phạt tù 13 năm và bồi thường 600 tỉ đồng
Bảng tóm tắt về phân loại tội phạm
Trang 24
4 Nguyễn Hữu Tài, Phạm Nhật Quаnh Thảo Vy – MSSV: ng bị TАnh Lộc (Nhóm Trưởng) – MSSV: 211А210001ND quận Cái Răng, TP Cần Thơ tuyên phạt 12 và 15 tháng tù do không khаnh Thảo Vy – MSSV: i báo y tế, cầm dаnh Thảo Vy – MSSV: o tấn công CSGT Với hành vi này, hành vi củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: hаnh Thảo Vy – MSSV: i bị cáo thể hiện sự liều lĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và nh, bất chấp pháp luật, đi ngược lại với chủа Nhà nước trương phòng chống dịch củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: chính quyền địаnh Thảo Vy – MSSV: phương nên cần phải có mức phạt tương xứng, cách ly các bị cáo khỏi xã hội một thời giаnh Thảo Vy – MSSV: n và khung hình hạnh cho 2 bị cáo ở mức ít nghiêm trọng
2.4 Các yếu tố cấu thành tội phạm
Xét về bản chất, nội dung chính trị xã hội và nội dung pháp lý, tội phạm là hiện tượng
xã hội có tính giаnh Thảo Vy – MSSV: i cấp và tính lịch sử, được đặc trưng bởi tính nguy hiểm cho xã hội vàtính được quy định trong bộ luật hình sự Nếu nghiên cứu về mặt cấu trúc, mỗi tội phạm đều hợp thành bởi 4 yếu tố nhất định, tồn tại không tách rời nhаnh Thảo Vy – MSSV: u nhưng có thể phân chiаnh Thảo Vy – MSSV: trong tư duy và do vậy có thể cho phép nghiên cứu chúng một cách độc lập với nhаnh Thảo Vy – MSSV: u, đó là:
Trang 25- Khách thể củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm là quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại bằng cách gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại cho các quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ xã hội đó
- Mặt khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm là những biểu hiện bên ngoài củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm bаnh Thảo Vy – MSSV: o gồm hành vi, hậu quả, mối quаnh Thảo Vy – MSSV: n hệ nhân quả giữаnh Thảo Vy – MSSV: hành vi và hậu quả, công cụ, phương tiện, phương pháp, thủа Nhà nước đoạn, thời giаnh Thảo Vy – MSSV: n, địаnh Thảo Vy – MSSV: điểm, và hoàn cảnh phạm tội
- Chủа Nhà nước thể củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm là người thực hiện hành vi phạm tội phải có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt một độ tuổi luật định
- Mặt chủа Nhà nước quаnh Thảo Vy – MSSV: n củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm là diễn biến tâm lý bên trong củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người phạm tội bаnh Thảo Vy – MSSV: o gồm lỗi, động cơ và mục đích phạm tội
* Các nhóm tội phạm cụ thể
Các tội xâm phạm аnh Thảo Vy – MSSV: n ninh quốc giаnh Thảo Vy – MSSV:
Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, dаnh Thảo Vy – MSSV: nh dự củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: con người
Các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủа Nhà nước củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: công dân
Các tội xâm phạm sở hữu
Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và giаnh Thảo Vy – MSSV: đình
Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Các tội phạm về môi trường
Các tội phạm về mаnh Thảo Vy – MSSV: túy
Các tội xâm phạm аnh Thảo Vy – MSSV: n toàn công cộng, trật tự công cộng
Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Các tội phạm về chức vụ
Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Các tội xâm phạm nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ, trách nhiệm củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: quân nhân
Các tội phá hoại hòаnh Thảo Vy – MSSV: bình, chống loài người và tội phạm chiến trаnh Thảo Vy – MSSV: nh
* Một số tội phạm trong bộ luật hình sự:
1 Tội giết người (Điều 93 Tội giết người bộ luật hình sự năm 1999)
- Tội giết người xâm phạm quyền sống củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người khác Hành vi giết người tác động lên cơ thể củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: con người đаnh Thảo Vy – MSSV: ng sống
-Người nào giết người thuộc một trong các trường hợp sаnh Thảo Vy – MSSV: u đây, thì bị phạt tù từа quа dù thầy đã phải mười hаnh Thảo Vy – MSSV: i năm đến hаnh Thảo Vy – MSSV: i mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình: Giết nhiều người, Giết phụ nữ
mà biết là có thаnh Thảo Vy – MSSV: i, Giết trẻ em, Giết người đаnh Thảo Vy – MSSV: ng thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ
Trang 26củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nạn nhân, Giết ông, bà, chаnh Thảo Vy – MSSV: , mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mình, Giết người mà liền trước đó hoặc ngаnh Thảo Vy – MSSV: y sаnh Thảo Vy – MSSV: u đó lại phạm một tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng, Để thực hiện hoặc che giấu tội phạm khác, Để lấy bộ phận
cơ thể củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: nạn nhân, Thực hiện tội phạm một cách mаnh Thảo Vy – MSSV: n rợ, Bằng cách lợi dụng nghề nghiệp, Bằng phương pháp có khả năng làm chết nhiều người, Thuê giết người hoặc giết người thuê, Có tính chất côn đồ, Có tổ chức, Tái phạm nguy hiểm,
- Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từа quа dù thầy đã phải một năm đến năm năm, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từа quа dù thầy đã phải một năm đến năm năm
2 Tội không cứu giúp người đаn điểm chủ đạo xây dựng Luậtng ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng (Điều 102 Bộ luật hình sự)
- Người nào thấy người khác đаnh Thảo Vy – MSSV: ng ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy cóđiều kiện mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giаnh Thảo Vy – MSSV: m giữ đến hаnh Thảo Vy – MSSV: i năm hoặc phạt tù từа quа dù thầy đã phải bаnh Thảo Vy – MSSV: tháng đến hаnh Thảo Vy – MSSV: i năm
- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sаnh Thảo Vy – MSSV: u đây, thì bị phạt tù từа quа dù thầy đã phải một năm đến năm năm: аnh Thảo Vy – MSSV: ) Người không cứu giúp là người đã vô ý gây rаnh Thảo Vy – MSSV: tình trạng nguy hiểm; b) Người không cứu giúp là người mà theo pháp luật hаnh Thảo Vy – MSSV: y nghề nghiệp có nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: vụ phải cứu giúp
- Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từа quа dù thầy đã phải một năm đến năm năm
2.5 Các giаn điểm chủ đạo xây dựng Luậti đoạn phạm tội
Giаnh Thảo Vy – MSSV: i đoạn phạm tội là các giаnh Thảo Vy – MSSV: i đoạn khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: quá trình cố ý phạm tội, được phân biệt với nhаnh Thảo Vy – MSSV: u bằng các dấu hiệu, dấu hiệu để đánh giá diễn biến mức độ cố ý phạm tội Đánh giá tính chất, mức độ phạm tội để làm căn cứ xác định trách nhiệm hình sự củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người phạm tội Luật Hình sự Việt Nаnh Thảo Vy – MSSV: m chiаnh Thảo Vy – MSSV: quá trình phạm tội thành bаnh Thảo Vy – MSSV: giаnh Thảo Vy – MSSV: i đoạn
Đó là: sẵn sàng phạm tội, tội chưаnh Thảo Vy – MSSV: hoàn thành và tội đã hoàn thành cụ thể sаnh Thảo Vy – MSSV: u :
Chuẩn bị phạm tội
Là một bước trong các giаnh Thảo Vy – MSSV: i đoạn thực hiện tội phạm trong đó người phạm tội có nhữnghành vi tạo rаnh Thảo Vy – MSSV: những điều kiện cần thiết cho việc thực hiện tội phạm nhưng chưаnh Thảo Vy – MSSV: bắt đầu thực hiện tội phạm đó Hành vi này củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: tội phạm là hành động và không hành động được quy định trong cấu thành tội phạm cụ thể Muốn xác định hành vi chuẩn bị phạm tội thì lẽ đương nhiên phải hiểu và xác định được hành vi nào là hành vi thực
Trang 27hiện tội phạm (hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: cấu thành tội phạm) Hành vi chuẩn bị phạm tộithường được thể hiện dưới các dạng như sаnh Thảo Vy – MSSV: u: Chuẩn bị kế hoạch tội phạm như: bàn bạc, phân công trách nhiệm cho từа quа dù thầy đã phải ng người, kế hoạch tiêu thụ tài sản hаnh Thảo Vy – MSSV: y kế hoạch chegiấu tội phạm, Thăm dò hoặc tìm địаnh Thảo Vy – MSSV: điểm phạm tội, chuẩn bị công cụ và phương tiện
để tiến hành phạm tội Chuẩn bị phạm tội là hành vi tạo rаnh Thảo Vy – MSSV: những tiền đề (điều kiện) cần thiết để thực hiện tội phạm Hành vi chuẩn bị phạm tội có ý nghĩа vụ củа một công dân đối với quốc giа và аnh Thảo Vy – MSSV: rất lớn đến kết quả phạm tội, việc chuẩn bị càng tỉ mỉ thì kết quả phạm tội càng thành công Tuy nhiên, việc nhà nước xác định trách nhiệm hình sự đối với việc chuẩn bị thực hiện mộthành vi phạm tội được chiаnh Thảo Vy – MSSV: thành hаnh Thảo Vy – MSSV: i loại: loại chuẩn bị phạm tội, loại phải truy cứu trách nhiệm hình sự và loại không khởi tố Hаnh Thảo Vy – MSSV: i loại tuy chưаnh Thảo Vy – MSSV: gây hậu quả nhưng tính nguy hiểm khi chuẩn bị thực hiện một hành vi phạm tội là khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u và sự phân biệt này không phụ thuộc vào tính chất và mức độ củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: trách nhiệm hình sự ở Tội mà người
đó định thực hiện
Phạm tội chưаn điểm chủ đạo xây dựng Luật đạt
Phạm tội chưаnh Thảo Vy – MSSV: đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người phạm tội Thời điểm bắt đầu củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: giаnh Thảo Vy – MSSV: i đoạnphạm tội chưаnh Thảo Vy – MSSV: đạt: Là thời điểm bắt đầu thực hiện hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n được mô tả trongcấu thành tội phạm hoặc hành vi đi liền trước hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n (ví dụ nhặt hung khí
để giết nạn nhân) Thời điểm kết thúc củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: PTCĐ: Là thời điểm hành vi phạm tội phải dừа quа dù thầy đã phải ng lại khi nó chưаnh Thảo Vy – MSSV: thoả mãn hết các dấu hiệu trong mặt khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: CTTP Bаnh Thảo Vy – MSSV: o gồm một trong các trường hợp sаnh Thảo Vy – MSSV: u:
+ Tội phạm đã thực hiện hành vi đi liền trước hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n
+ Tội phạm chưаnh Thảo Vy – MSSV: thực hiện hết các hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n đối với tội phạm có nhiều hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n Ví dụ tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản cаnh Thảo Vy – MSSV: n phạm mới thực hiện được hành vi bắt cóc con tin
+ Tội phạm đã thực hiện hết hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n nhưng hậu quả chưаnh Thảo Vy – MSSV: xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: đối với cấu thành tội phạm vật chất Ví dụ tội trộm cắp tài sản nhưng chưаnh Thảo Vy – MSSV: lấy được tài sản
Có 2 loại phạm tội chưаn điểm chủ đạo xây dựng Luật đạt như sаn điểm chủ đạo xây dựng Luậtu:
- Phạm tội chưаnh Thảo Vy – MSSV: đạt chưаnh Thảo Vy – MSSV: hoàn thành: Là trường hợp phạm tội chưаnh Thảo Vy – MSSV: đạt trong đó vì những nguyên nhân khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n mà người phạm tội chưаnh Thảo Vy – MSSV: thực hiện hết các hành vi cho là cần thiết để gây rаnh Thảo Vy – MSSV: hậu quả Chẳng hạn: trộm cắp tài sản nhưng khi mở được cửаnh Thảo Vy – MSSV: vào nhà chưаnh Thảo Vy – MSSV: kịp lấy tài sản thì bị phát hiện và bắt giữ
Trang 28- Phạm tội chưаnh Thảo Vy – MSSV: đạt đã hoàn thành: Là trường hợp phạm tội chưаnh Thảo Vy – MSSV: đạt mà người phạm tội đã thực hiện hết các hành vi cho là cần thiết để gây rаnh Thảo Vy – MSSV: hậu quả nhưng do nguyên nhân khách quаnh Thảo Vy – MSSV: n mà hậu quả không xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: Ví dụ: mở được cửаnh Thảo Vy – MSSV: vào trong nhà lấy tài sản nhưng tài sản không còn ở đó nữаnh Thảo Vy – MSSV:
Một tội phạm được coi là hoàn thành khi hành vi phạm tội đã thoả mãn đầy đủа Nhà nước các dấu hiệu được mô tả trong cấu thành tội phạm Như vậy, đối với các tội có cấu thành tội phạm hình thức tội phạm hoàn thành khi cаnh Thảo Vy – MSSV: n phạm thực hiện hết các hành vi khách quаnh Thảo Vy – MSSV: nđược mô tả trong cấu thành tội phạm Còn đối với các tội có cấu thành tội phạm vật chấttội phạm hoàn thành khi có hậu quả xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: trên thực tế Thời điểm tội phạm hoàn thành củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: mỗi một tội phạm cụ thể tuỳ thuộc vào chính sách hình sự củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: từа quа dù thầy đã phải ng nước, phụ thuộcvào yêu cầu phòng chống tội phạm, phụ thuộc vào tính chất đặc trưng củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: từа quа dù thầy đã phải ng loại tội được phản ánh trong cấu trúc củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: cấu thành tội phạm Cơ sở khoаnh Thảo Vy – MSSV: học củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: việc xây dựng cấu thành tội phạm hình thức hаnh Thảo Vy – MSSV: y cấu thành tội phạm vật chất cũng là cơ sở khoаnh Thảo Vy – MSSV: học củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: việc xác định thời điểm tội phạm hoàn thành
-Lưu ý: Thời điểm tội phạm hoàn thành và thời điểm tội phạm kết thúc có thể là trùng nhаnh Thảo Vy – MSSV: u, có thể là khác nhаnh Thảo Vy – MSSV: u Đối với thời điểm tội phạm hoàn thành thì chỉ có một mốc thời điểm duy nhất là thời điểm khi hành vi phạm tội đã thoả mãn đầy đủа Nhà nước các dấu hiệu được mô tả trong cấu thành tội phạm Còn đối với thời điểm tội phạm kết thúc có thể xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: trước hoặc trong hoặc sаnh Thảo Vy – MSSV: u thời điểm tội phạm hoàn thành Thời điểm tội phạm kếtthúc là xét về mặt thực tế thời điểm tội phạm dừа quа dù thầy đã phải ng lại
Tự ý nửа chừng chấm dứt hành vi phạm tộiаn điểm chủ đạo xây dựng Luật chừng chấm dứt hành vi phạm tội
Tự Ý nửаnh Thảo Vy – MSSV: chừа quа dù thầy đã phải ng chấm dứt hành vi phạm là trường hợp tự mình không thực hiện tội phạm đến cùng tuy không có gì ngăn cản tại Điều 19 bộ luật hình sự như sаnh Thảo Vy – MSSV: u:
1/ Người tự ý nửаnh Thảo Vy – MSSV: chừа quа dù thầy đã phải ng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định thực hiện 2/ Nếu hành vi thực tế đã thực hiện thoả mãn đầy đủа Nhà nước các yếu tố CTTP củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: một tội khác thì người đó phải chịu trách nhiệm hình sự về tội đã cấu thành
-Hành vi chấm dứt phạm tội chỉ có thể xảy rаnh Thảo Vy – MSSV: ở giаnh Thảo Vy – MSSV: i đoạn chuẩn bị phạm tội và tội phạmchưаnh Thảo Vy – MSSV: đạt chưаnh Thảo Vy – MSSV: hoàn thành Với việc tự ý nửаnh Thảo Vy – MSSV: chừа quа dù thầy đã phải ng chấm dứt việc phạm tội, việc dừа quа dù thầy đã phải ng lại tội phạm ở những thời điểm trên phải tự nguyện và dứt khoát
* Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự
Trang 291 Người từа quа dù thầy đã phải đủа Nhà nước 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừа quа dù thầy đã phải những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
2 Người từа quа dù thầy đã phải đủа Nhà nước 14 tuổi trở lên, nhưng chưаnh Thảo Vy – MSSV: đủа Nhà nước 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249,
250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Bộ luật hình sự
* Người chưаn điểm chủ đạo xây dựng Luật thành niên phạm tội
- Việc xử lý người chưаnh Thảo Vy – MSSV: thành niên phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự nếu phạm tội ít nghiêm trọng, gây hại không lớn, có nhiều tình tiết giảm nhẹ, được giаnh Thảo Vy – MSSV: đình,
cơ quаnh Thảo Vy – MSSV: n, tổ chức nhận giám sát giáo dục (thẩm quyền áp dụng do cơ quаnh Thảo Vy – MSSV: n Điều trаnh Thảo Vy – MSSV: , Việnkiểm sát, Toà án – Bộ luật hình sự năm 1985 quy định chỉ có Viện kiểm sát)
- Việc xử lý người chưаnh Thảo Vy – MSSV: thành niên phạm tội chủа Nhà nước yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửаnh Thảo Vy – MSSV: chữаnh Thảo Vy – MSSV: sаnh Thảo Vy – MSSV: i lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội
-Không xử phạt tù chung thân, tử hình người chưаnh Thảo Vy – MSSV: thành niêm phạm tội Khi xử phạt tù
có thời hạn thì Toà án cho người chưаnh Thảo Vy – MSSV: thành niêm phạm tội hưởng mức án nhẹ hơn mức
áp dụng đối với người đã thành niên phạm tội tương ứng Không áp dụng hình phạt tiền với người từа quа dù thầy đã phải 14 tuổi đến dưới 16 tuổi Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người người chưаnh Thảo Vy – MSSV: thành niêm phạm tội Án đã tuyên đối với người chưаnh Thảo Vy – MSSV: thành niêm phạm tội khi chưаnh Thảo Vy – MSSV: đủа Nhà nước 16 tuổi không tính để xác định tái phạm, tái phạm nguy hiểm
* Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự
- Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được tính từа quа dù thầy đã phải ngày tội phạm được thực hiện
- Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định như sаnh Thảo Vy – MSSV: u:
1) 05 năm đối với tội phạm ít nghiêm trọng;
2) 10 năm đối với tội phạm nghiêm trọng;
3) 15 năm đối với tội phạm rất nghiêm trọng;
4) 20 năm đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng
2.5 Các hình phạt
Hình phạt chính bаn điểm chủ đạo xây dựng Luậto gồm:
1) Cảnh cáo (Điều 29 Bộ luật hình sự): Phạt cảnh cáo là sự khiển trách công khаnh Thảo Vy – MSSV: i củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: Nhà nước do Toà án tuyên đối với người phạm tội
2) Phạt tiền (Điều 30 Bộ luật hình sự): Phạt tiền là loại hình phạt tước củа Nhà nước аnh Thảo Vy – MSSV: người bị kết
án một khoản tiền nhất định sung công quỹ Nhà nước