Phân tích quyền của cá nhân về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. Hãy sưu tầm và phân tích một vụ việc về xâm phạm quyền về đời sóng riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình trên cơ sở các quy định của pháp luật dân sự Việt Nam hiện nay
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 2 CHƯƠNG I: PHÂN TÍCH QUYỀN CỦA CÁ NHÂN VỀ ĐỜI SỐNG RIÊNG
TƯ, BÍ MẬT CÁ NHÂN, BÍ MẬT GIA ĐÌNH……….2 1.Nguyên tắc chung đối với quyền của cá nhân vè đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình 2 2.Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình 3 3.Thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác 3 4.Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình trong hợp đồng 5 CHƯƠNG II: SƯU TẦM VÀ PHÂN TÍCH MỘT VỤ VIỆC VỀ XÂM PHẠM QUYỀN VỀ ĐỜI SÓNG RIÊNG TƯ, BÍ MẬT CÁ NHÂN, BÍ MẬT GIA ĐÌNH TRÊN CƠ SỞ CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN NAY ………5 1.Tóm tẳt vụ việc 5
2 Phân tích các cơ sở pháp lý mà Hội đồng xét xử xem xét, và đưa ra phán quyết 6 KẾT LUẬN 11 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 2MỞ ĐẦU
Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển vượt bậc hiện nay, các bí mật đời tư của mỗi cá nhân, gia đình rất dễ có thể bị rò rỉ một cách nhanh chóng và trở thành chủ đề để tất cả mọi người phán xét, bình luận Pháp luật Việt Nam cần
có những quy định để đảm bảo an toàn về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của mọi người Để nghiên cứu thêm về vấn đề này, em xin lựa chọn đề bài
số 2:” Phân tích quyền của cá nhân về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình Hãy sưu tầm và phân tích một vụ việc về xâm phạm quyền về đời sóng riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình trên cơ sở các quy định của pháp luật dân sự Việt Nam hiện nay” Bài làm còn nhiều điều chủ quan, thiếu
xót, mong thầy cô góp ý, chỉnh sửa, bổ sung để đề tài được hoàn thiện hơn
Trang 3NỘI DUNG CHƯƠNG I PHÂN TÍCH QUYỀN CỦA CÁ NHÂN VỀ ĐỜI SỐNG RIÊNG TƯ,
BÍ MẬT CÁ NHÂN, BÍ MẬT GIA ĐÌNH
1.Nguyên tắc chung đối với quyền của cá nhân vè đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình
Theo khoản 1, Điều 38, Bộ luật Dân sự 2015:
“Đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ”
- Chúng ta có thể hiểu, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là những thông tin, tư liệu về cá nhân, về gia đình được giữ kín bằng các biện pháp thông thường hoặc biện pháp kỹ thuật Đời sống riêng tư tuy không phải là các bí mật nhưng cũng là các quyền nhân thân cần thiết được bảo vệ
- Đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm, yêu cầu sự tuyệt đối tôn trọng từ các cá nhân, tổ chức và được pháp luật bảo vệ Không ai có quyền xâm phạm những yếu tố trên trừ trường hợp luật có quy định khác Khi xuất hiện hành vi xâm phạm , cá nhân có quyền áp dụng các phương thức do pháp luật quy định để bảo vệ quyền lợi của mình theo Điều 11, 14, Bộ Luật Dân Sự 2015
Trang 42.Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình
Theo khoản 2, Điều 38, Bộ luật Dân sự 2015:
“ Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý, việc thu thập, lưu giữ,
sử dụng, công khai thông tin liên quan đến bí mật gia đình phải được các thành viên gia đình đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác.”
- Quy định này hướng tới việc tôn trọng đời sống riêng tư của mỗi cá nhân trong xã hội trước thực tế hiện nay, rất nhiều chủ thể, đặc biệt là những người nổi tiếng thường bị xâm phạm nghiêm trọng về đời sống riêng tư của mình bởi sự quan tâm, hiếu kỳ thái quá của người hâm mộ Không chỉ vậy, bí mật gia đình cũng được luật này bảo vệ do có những thông tin không phải là bí mật cá nhân hoặc thuộc đời sống riêng tư, không chỉ của riêng một cá nhân mà là của chung các thành viên trong gia đình
- Tuy nhiên, quy định còn khá chung chung, chưa xác định rõ phạm vi giới hạn và nhận diện những thông tin như thế nào sẽ thuộc phạm vi bất khả xâm phạm, nhất là đối với những cá nhân, gia đình thường xuyên xuất hiện trước công chúng và được nhiều người biết đến
3.Thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác
Theo khoản 3, Điều 38, Bộ luật Dân sự 2015:
Trang 5“Thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân được đảm bảo an toàn và bí mật.
Việc bóc mở, kiểm soát, thu giữ, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử
và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác chỉ được thực hiện trong trường hợp luật quy định.”
- Quyền bí mật đời tư của cá nhân còn được thể hiện thông qua việc thư tín, điện thoại, điện tín, các hình thức thông tin điện tử khác của cá nhân được đảm bảo an toàn và bí mật Bất kể chủ thể nào xâm phạm bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức thông tin điện tử khác của cá nhân được xác định là vi phạm pháp luật Việc kiểm soát thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức thông tin điện tử khác của cá nhân chỉ được thực hiện khi có quy định của pháp luật và phải
có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền Bộ luật Tố tụng hình sự năm
2015 quy định cụ thể về việc kiểm soát thư tín, điện tín, dữ liệu điện tử Theo quy định tại Điều 192, 196 và 197 của Bộ luật này, khi cần phải thu thập tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án thì có thẻ khám thư tín, điện tín Khi cần phải thu giữ thư tín, điện tín tại cơ quan tổ chức bưu chính viễn thông thì Cơ quan điều tra ra lệnh thu giữ Lệnh này phải được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn trước khi thi hành, trừ trường hợp không thể trì hoãn nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản và sau khi thu giữ phải thông báo ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp biết Khi thu giữ thư tín, điện tín, dữ liệu điện tử phải có đại diện của cơ quan bưu chính viễn thông chứng kiến và ký xác nhận vào biên bản Cơ quan ra lệnh thu giữ phải thông báo cho người có thư tín, điện tín, cơ sở dữ liệu bị thu giữ biết Nếu thông báo cản trở việc điều tra thì sau khi cản trở đó không còn nữa, cơ quan ra lệnh thu giữ phải thông báo ngay
Trang 64.Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình trong hợp đồng
Theo khoản 4, Điều 38, Bộ luật Dân sự 2015:
“Các bên trong hợp đồng không được tiết lộ thông tin về đời sống riêng
tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của nhau mà mình biết được trong quá trình xác lập, thực hiện hợp đồng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”
- Trong quá trình giao kết hợp đồng, có thể các bên trong hợp đồng biết được về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của đối tác Theo quy định của Điều luật này, các bên trong hợp đồng không được tiết lộ thông tin về đơi sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của nhau mà mình đã biết được trong quá trình xác lập, thực hiện hợp đồng Đặc biệt áp dụng với những hợp đồng liên quan đến dịch
vụ khám chữa bệnh, thẩm mỹ, tư vấn pháp lý…là những dịch vụ mang tính chất nhạy cảm, bản thân người sử dụng dịch vụ có thể phải cung cấp thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình Tuy nhiên, nếu cá ben trong hợp đồng có thỏa thuận khác với quy định này thì ưu tiên áp dụng sự thỏa thuận của các bên
CHƯƠNG II SƯU TẦM VÀ PHÂN TÍCH MỘT VỤ VIỆC VỀ XÂM PHẠM QUYỀN VỀ ĐỜI SÓNG RIÊNG TƯ, BÍ MẬT CÁ NHÂN, BÍ MẬT GIA ĐÌNH TRÊN CƠ
SỞ CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN NAY
1.Tóm tẳt vụ việc
Theo Bản án số 43/2017/DS – ST của Tòa Án Nhân Dân Huyện Tánh Linh Tỉnh Bình Thuận ngày 26/9/2017 về Tranh chấp về bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, vụ việc được tóm tắt như sau:
Trang 7- Bà H và bà K đã có mẫu thuẫn xảy ra tranh chấp từ năm 2007 và đã được UBND xã Đ kết hợp với Công đoàn Trường Tiểu học Đ 1 nơi bà H công tác giải quyết dứt điểm vào năm 2008
- Đến ngày 15/4/2017, tức là trước ngày bà K tỏ chức đám cưới cho con một ngày, bà H đã đưa thông tin về những mâu thuẫn này lên trang Facebook của
bà H và sau đó không kiểm soát được mức độ lan truyền của thông tin
- Khi phát hiện được sự việc, bà K bị ảnh hưởng tinh thần, phải xin nghỉ việc ở cơ quan một thời gian Tuy bà H cho rằng thông tin bà H đăng lên Facebook ngày 15/4/2017 không chỉ đích danh bà K nhưng quá trình bình luận đã nói về sự việc diễn ra giữa hai gia đình trước đây và có bình luận nói đến đích danh bà K
- Sau khi đăng tải những thông tin này và không kiểm soát được bình luận nên bà H đã gỡ toàn bộ nội dung thông tin bình luận Đến ngày 25/4/2017, bà
H có đăng tiếp một bài viết để đính chính
- Bà K khời kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà Phạm Thị Thái H phải xin lỗi công khai bà K tại địa phương nới bà K đang sinh sống và cải chính công khai hững nội dung mà bà H đã đăng trên trang Facebook của bà H
- Bà H nhận thấy việc của bà H không đúng nên đồng ý xin lỗi bà K nhưng chỉ xin lỗi công khai trong phạm vi Trường Trung học cơ sở Đ nơi bà K đang công tác chứ không đồng ý xin lỗi tại UBND xã Đ theo yêu cầu của bà K
2 Phân tích các cơ sở pháp lý mà Hội đồng xét xử xem xét, và đưa ra phán quyết
Theo khoản 1, Điều 34, Bộ luật Dân sự 2015 quy định về Quyền được
bảo vệ danh dự và được pháp luật bảo vệ:“Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá
nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ”.
Theo khoản 1, 2, Điều 38, Bộ luật Dân sự 2015 quy định về Quyền
về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình:
Trang 8“1.Đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ
riêng tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý, việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến bí mật gia đình phải được các thành viên gia đình đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác”.
Theo điểm d, khoản 1, Điều 5, Nghị định số 72/2013/NĐ – CP của Chính Phủ về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng:
“Các hành vi bị cấm
1 Lợi dụng việc cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng nhằm mục đích:
d) Đưa thông tin xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân”
- Từ cơ sở pháp lý trên, chúng ta nhận thấy bất kì ai có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân cũng như đời sống riêng tư, bí mật
cá nhân đều là vi phạm pháp luật Trong vụ việc, bà H đã đăng tải các thông tin có liên quan tới đời sống riêng tư và mâu thuẫn của bà H và bà K lên trang Facebook
cá nhân Thái H Phạm Về chi tiết này, bên nguyên đơn bà K đã đưa được ra bằng chứng là các bản in sao nội dung thông tin , bình luận từ trang Facebook của bà H
và cung cấp một số người làm chứng như ông T, ông C công tác tại UBND xã Đ, ông Đ, bà L…là những đồng nghiệp của bà K
- Về phía bị đơn, bà K cũng đã công nhận Facebook có tên Thái H Phạm là của bà H tạo ra và sử dụng Những nội dung bà K đã in từ trang Facebook
Trang 9này để cung cấp cho Tòa án chính là những thông tin và bình luận của những người đã két bạn với bà H trên Facebook khi bà H đăng nội dung “giấy xác nhận”
lên Facebook ngày 15/4/2017 với dòng bình luận “Cần vạch mặt kẻ đội lốt giáo
viên và cần biết nét chữ này của ai? Có ai còn nhớ? Nhưng giờ đã sang tay” Bà H
đã thừa nhận việc đăng thông tin lên trang Facebook là sai, sau khi đăng tải những thông tin này, đến ngày 25/4/2017 bà H có đăng tiếp một bài viết để đính chính và nội dung có đoạn: “Mạng facebook trường tôi ai cũng có nên cái gì tôi đăng họ đều thấy không cần cô thông báo nữa” Điều này chứng tỏ mứcđộ lan truyền rộng rãi của những thông tin mà bà H đăng Bên cạnh đó, hành động sử dụng, công khai thông tin liên quan tới đời sống riêng tư đối với bà K này của bà H hoàn toàn không được sự đồng ý của bà K
=> Hành vi của bà K là vi phạm pháp luật; xâm phạm đến uy tín, ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của bà K; xâm phạm đến quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của công dân; vi phạm những điều bị cấm thực hiện trong quá trình sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
Theo khoản 2, 3, 5, Điều 34, Bộ luật Dân sự 2015 quy định về Quyền được bảo vệ danh dự và được pháp luật bảo vệ:
“2 Cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình.
3 Thông tin ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng nào thì phải được gỡ bỏ, cải chính bằng chính phương tiện thông tin đại chúng đó Nếu thông tin này được cơ quan,
tổ chức, cá nhân cất giữ thì phải được hủy bỏ.
Trang 105 Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.”
Theo Điều 592, Bộ luật Dân sự 2015 quy định vè Thiệt hại do danh
dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm:
“1 Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm:
a) Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại;
b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút;
c) Thiệt hại khác do luật quy định.
2 Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản
1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có danh dự, nhân phẩm,
uy tín bị xâm phạm không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.”
- Trong tình huống, bà K sau khi phát hiện được sự việc, đã bị ảnh hưởng
uy tín, danh dự bản thân, suy sụp tinh thần, phải xin nghỉ việc ở cơ quan một thời gian Vì vậy, bà K hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình, yêu cầu bà H phải gỡ bỏ, cải chính bằng chính phương tiện thông tin đại chúng đã công khai thông tin ( cụ thể trong trường hợp là Facebook ) và yêu cầu bà K bồi thường thiệt hại Ngoài ra, thông tin bà H đưa ra trên Facebook đã được lan truyền trong cả phạm vi nơi công tác của bà K – Trường Trung học cơ sở Đ và phạm vi địa phương xã Đ nơi bà K
Trang 11sinh sống nên yêu cầu bà H xin lỗi công khai tại UBND xã Đ của bà K là phù hợp với quy định của pháp luật
=> Yêu cầu bà H thực hiện xin lỗi, cải chính thông tin tại UBND xã Đ của bà K là có cơ sở và phù hợp với quy định của pháp luật về thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm; quyền được bảo vệ danh dự và được pháp luật bảo vệ.
Ngoài ra, thẩm quyền giải quyết của Tòa án, nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí, lệ phí, nghĩa vụ chịu án sơ thẩm và thời hạn chuẩn bị xét xử được Tòa án thực hiện theo quy định tại khoản 6, Điều 26; khoản 1, Điều 35; các Điều 146, 147,204,
Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 và Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về Án phí, lệ phí Tòa án
Như vậy, chúng ta có thể xác định quyết định của Tòa án đưa ra: “Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị K Buộc bà Phạm Thị Thái H phải có nghĩa vụ xin lỗi công khai bà K tại địa phương xã Đ nơi bà K sinh sống, làm việc
và cải chính công khai những nội dung liên quan đến bà K mà bà H đăng trên trang Facebook của bà H” là hoàn toàn chính xác và đúng cơ sở pháp lý Bên cạnh đó, quyết định của Tòa án về án phí đối với bà H cũng phù hợp với quy định pháp luật