GIÁO án LỊCH sử 7 (HOÀN CHỈNH cả năm)

PHẦN MỘT KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠIBÀI 1 SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN CHÂU ÂU Tiết PPCT: 1Ngày dạy: Lớp HSvắng Svắng - Khái niệm lãnh địa phong kiến và đặ

Trang 1

PHẦN MỘT KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI

BÀI 1

SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA

XÃ HỘI PHONG KIẾN CHÂU ÂU

Tiết PPCT: 1Ngày dạy:

Lớp

HSvắng

Svắng

- Khái niệm lãnh địa phong kiến và đặc trưng nền kinh tế lãnh địa

- Thành thị trung đại xuất hiện như thế nào? Kinh tế thành thị trung đại khác với kinh tếlãnh địa như thế nào?

2 Kỹ năng

- Biết xác định các quốc gia phong kiến

- Vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ XHNL sangXHPK

3 Thái độ: Bồi dưỡng nhận thức cho học sinh về sự phát triển hợp quy luật của xã hội

loài người từ xã hội CHNL đến XHPK

Trang 2

4 Định hướng phát triển năng lực: Giải quyết vấn đề, học tập, nhận xét đánh giá…

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- SGK, SGV

- Bản đồ Châu Âu thời PK

2 Học sinh: Xem trước nội dung bài mới.

C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Kiểm tra kiến thức cũ: Không

2 Giảng kiến thức mới

- Giới thiệu bài: Lịch sử xã hội loài người đã phát triển liên tục qua nhiều giai đoạn Họclịch sử lớp 6, chúng ta đã biết được nguồn gốc và sự phát triển của loài người nói chung

và dân tộc Việt Nam nói riêng trong thời kì cổ đại, chúng ta sẽ học nối tiếp các thời kìmới: Thời trung đại Trong bài học đầu tiên, chúng ta sẽ tìm hiểu "Sự hình thành và pháttriển của xã hội phong kiến ở Châu Âu"

Hoạt động của giáo viên và học sinh NỘI DUNG

* Hoạt động 1: Cả lớp hoặc cá nhân

- Câu hỏi: Em hãy kể tên các quốc gia cổ đại

phương Tây?

+ Hi Lạp và Rôma

- Câu hỏi: Người Giecman tiến vào các quốc

gia cổ đại phương Tây vào thời gian nào?

- Câu hỏi: Sau đó người Giec – man đã làm gì?

+ Chiếm ruộng đất của chủ nô đem chia cho

nhau, phong tước vị cho nhau

- Câu hỏi: Hãy kể tên và xác định vị trí của các

vương quốc mới trên bản đồ?

- GV mở rộng thêm cho HS về các vương

quốc mới sau này phân chia thành những

quốc gia hiện đại nào.

- Câu hỏi: Những việc làm trên có ảnh hưởng

như thế nào đến sự hình thành xã hội phong kiến

Châu Âu lúc bấy giờ?

+ Lãnh chúa phong kiến là các tướng lĩnh và quý

tộc có nhiều ruộng đất và tước vị, có quyền thế

và rấ giàu có Nông nô là những nô lệ được giải

phóng và nông dân, không có ruộng đất, làm

thuê, phụ thuộc vào lãnh chúa

- Câu hỏi: Từ hai dấu hiệu vừa ghi thì ta có thể

kết luận được điều gì?

+ Bộ máy nhà nước chiếm hữu nô lệ sụp đổ Các

1 Sự hình thành XHPK ở châu Âu

- Cuối thế kỉ V, người Giecman xâmchiếm, tiêu diệt các quốc gia cổ đạiphương Tây

- Lập nhiều vương quốc mới: Ăng – glôXắc – xông, Phơ –răng, Tây Gốt, ĐôngGốt…

- Xã hội: chia thành 2 tầng lớp lãnhchúa phong kiến và nông nô

- XHPK Châu Âu được hình thành.

Trang 3

tầng lớp mới xuất hiện.

- Câu hỏi: Em hãy miêu tả và nêu nhận xét về

lãnh địa PK trong H1/SGK?

- GV hình thành khái niệm.

- Câu hỏi: Đời sống trong lãnh địa như thế nào?

+ Lãnh địa bao gồm có đất đai, dinh thự với

tường cao, hào sâu, kho tàng, đồng cỏ, đầm lầy

…của lãnh chúa; Nông nô nhận đất canh tác của

lãnh chúa và nộp tô thuế, ngoài ra còn phải nộp

+ XH Cổ đại: Chủ nô – Nô lệ

+ XHPK: Lãnh chúa – Nông nô

- Câu hỏi: Nêu vai trò của lãnh địa?

+ Từ thời PK phân quyền các lãnh địa đều đóng

kín, không có trao đổi buôn bán với bên ngoài

- Câu hỏi: Thành thị trung đại xuất hiện như thế

- Câu hỏi: Thành thị xuất hiện có tác dụng như

thế nào đến XHPK phương Tây?

- GV nhận xét kết luận:

+ Do sản xuất phát triển và nhu cầu mua bán

tăng đồng thời nhằm thoát khỏi sự kìm kẹp của

các lãnh chúa

+ Kinh tế lãnh địa sản xuất theo kiểu tự cung tự

cấp không trao đổi mua bán, còn thành thị trung

đại hoạt động kinh tế chủ yếu là mua bán

2 Lãnh địa phong kiến

- Lãnh địa: khu đất rộng, trở thànhvùng đất riêng của lãnh chúa - như mộtvương quốc thu nhỏ

- Đời sống trong lãnh địa:

+ Lãnh chúa: xa hoa, đầy đủ+ Nông nô: đói nghèo, khổ cực

- Đặc trưng cơ bản của lãnh địa: là đơn

- Cuối TK XI: Sản xuất thủ công pháttriển  Hàng hóa thừa  trao đổi buônbán  Thị trấn ra đời  Thành thị trungđại xuất hiện

* Hoạt động của thành thị: Thợ thủcông-Thương nhân, họ lập các phườnghội, thương hội để cùng nhau sản xuất

và buôn bán

* Vai trò: thúc đẩy XHPK phát triển

3 Củng cố

- Xã hội phong kiến ở Châu Âu đã được hình thành như thế nào?

- Nền kinh tế trong các thành thị có gì khác với nền kinh tế lãnh địa?

4 Hướng dẩn học tập ở nhà

- Học bài, chuẩn bị bài 2

Trang 4

D RÚT KINH NGHIỆM

BÀI 2

SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN

VÀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU

Lớp

HSvắng

Svắng

- Quá trình hình thành quan hệ sản xuất TBCN trong lòng XHPK

2 Kỹ năng: Khai thác tranh ảnh lịch sử.

3 Thái độ

- Thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển từ XHPK sang XH TBCN

- Định hướng phát triển năng lực

Trang 5

2 Học sinh: Xem trước nội dung bài mới.

1 Kiểm tra kiến thức cũ: Vì sao thành thị trung đại xuất hiện? Sự khác nhau giữa

kinh tế thành thị và kinh tế lãnh địa?

Các thành thị trung đại ra đời đã thúc đẩy sản xuất phát triển, vì vậy yêu cầu về thịtrường tiêu thụ được đặt ra Nền kinh tế hàng hoá phát triển đã dẫn đến sự suy vong củachế độ phong kiến và sự hình thành CNTB ở châu Âu

- Câu hỏi: Nguyên nhân dẫn đến các cuộc

phát kiến địa lí là gì?

- Câu hỏi: Các cuộc phát kiến được tiến

hành trong điều kiện khoa học kĩ thuật ra

sao?

+ Quan sát miêu tả hình 3 SGK

- Câu hỏi: Ở giai đoạn này có những cuộc

phát kiến địa lí lớn nào?

- GV treo lược đồ hành trình của các nhà

phát kiến địa lí lớn lên bảng.

- Câu hỏi: Những chuyến đi này đã thu

được những kết quả gì?

- GV: Yêu cầu HS quan sát bức tranh “Tàu

Ca- ra-ven” và nhận xét về kĩ thuật đóng

tàu

- Câu hỏi: Những cuộc phát kiến có ý

nghĩa như thế nào?

- GV nhận xét kết luận: Đây là cuộc cách

mạng về giao thông vân tải và tri thức nó

thúc đẩy thương nghiệp phát triển

- Câu hỏi: Ý nghĩa của cuộc phát kiến địa

lý đem lại những gì cho các thương nhân

châu Âu?

+ Vốn + CN làm thuê

- Câu hỏi: Qúy tộc và Tư sản châu Âu đã

làm cách nào để có được tiền, vốn và đội

ngũ công nhân làm thuê?

+ Cướp đọat, bóc lột bằng bạo lực

- Câu hỏi: Khi có tiền vốn thì các Tư sản

đã làm gì?

1 Những cuộc phát kiến lớn về địa lí

a Nguyên nhân:

- Nhu cầu phát triển sản xuất

- Tiến bộ về kĩ thuật hàng hải: la bàn, hải

- Thúc đẩy thương nghiệp phát triển

- Đem lại nguồn lợi khổng lồ cho GCTSchâu Âu

2 Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu

- Giai cấp tư sản: quý tộc, thương nhântrở nên giàu có nhờ cướp bóc của cải từcác nước thuộc địa và bóc lột sức laođộng người làm thuê

Trang 6

+ Lập xưởng, đồn điền, công ty…

- Câu hỏi: Giai cấp tư sản và vô sản đã

được hình thành từ tầng lớp nào trong

XHPK châu Âu?

- Câu hỏi: So sánh quan hệ sản xuất PK

với quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa?

- GV kết luận:

+ Quan hệ sản xuất PK không có sự phân

công lao động, chủ yếu mang tính tự cấp tự

túc nên sản lượng không cao

+ Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa thì

ngược lại

- Giai cấp vô sản: từ những người nông

nô bị tước đoạt ruộng đất, buộc phải làmviệc trong các xí nghiệp

=> Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

hình thành

3 Củng cố

- Các cuộc phát kiến địa lí có tác động như thế nào đến xã hội châu Âu?

- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Châu Âu đã được hình thành như thế nào?

4 Hướng dẫn học tập ở nhà

- Học bài, chuẩn bị bài 3

BÀI 3 CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG PHONG KIẾN THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU

Lớp

HSvắng

Svắng

Trang 7

- Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào văn hóa phục hưng.

- Nguyên nhân dẫn tới phong trào cải cách tôn giáo và tác động trực tiếp của phong tràođến XHPK châu Âu

- Định hướng phát triển năng lực

4 Định hướng phát triển năng lực

- Giải quyết vấn đề, học tập, nhận xét đánh giá…

1 Kiểm tra kiến thức cũ

Câu 1: Kể tên các cuộc phát kiến địa lí và kết quả?

Câu 2: Quan hệ sản xuất TBCN đã được hình thành như thế nào?

Ngay trong lòng XHPK, CNTB đã được hình thành Giai cấp Tư sản ngày càng lớnmạnh, tuy nhiên họ lại không có địa vị XH thích hợp Do đó giai cấp Tư sản đã chống lạichế độ phong kiến trên nhiền lĩnh vực, và giai cấp tư sản chọn văn hóa làm cuộc mởđưởng cho đấu tranh chống phong kiến vì nững giá trị văn hóa cổ đại sẽ góp phần tácđộng, tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân chống lại phong kiến Phong trào Văn hóaphục hưng là minh chứng cho cuộc đấu tranh của giai cấp Tư sản chống PK

Trang 8

Hoạt động của giáo viên và học sinh NỘI DUNG

- GV: Do PK kìm hãm sự phát triển của kinh

tế XH Họ phá hủy các di sản VH cổ đại trừ

nhà thờ và tu viện còn các trường học chỉ đào

tạo giáo sĩ Những hành động này đối lập với

tư sản nhưng vì tư sản chỉ có thế lực kinh tế

không có địa vị XH nên không ngăn cản được

các hành động đó đấu tranh chống PK giành

địa vị xã hội.

- Câu hỏi: Văn hóa phục hưng là gì?

+ Là khôi phục những giá trị văn hóa Hy Lạp

và Rôma; sáng tạo văn hóa mới của giai cấp tư

sản

- Câu hỏi: Quê hương phong trào văn hóa

Phục hưng là ở đâu?

- Câu hỏi: Ở giai đoạn này xuất hiện những

nhà văn hóa phục hưng tiêu biểu nào?

+ Các nhà văn hóa khoa học tiêu biểu có tư

tưởng chống phong kiến: Rabơle, Đêcactơ,

Lêônađơvanxi, Côpecnich, Sêchxpia…

- Câu hỏi: Qua những tác phẩm trên tác giả

muốn nói lên điều gì?

- Câu hỏi: Nêu tác dụng của Phong trào Văn

- Câu hỏi: Trong suốt hơn 1000 năm giai cấp

PK châu Âu đã làm gì?

- Câu hỏi: Điều đó đã dẫn đến sự việc gì?

- Câu hỏi: Ai đã khởi xướng phong trào này?

- Câu hỏi: Nội dung Cải cách của Luthơ?

- Câu hỏi: Tác động của tư tưởng Cải cách

Luthơ như thế nào?

- Câu hỏi: Ngoài Lu-thơ ra còn có cải cách

tôn giáo của ai?

- Câu hỏi: Phong trào ảnh hưởng như thế nào

đối với văn hóa châu Âu và nhân loại?

1 Phong trào văn hóa Phục hung (Thế kỷ XIV – XVII)

* Khái niệm: Phong trào văn hóa

phục hưng là khôi phục những tinhhoa văn hóa cổ đại Hi Lạp và Rô-ma,đồng thời phát triển nó ở tầm caomới

a/ Nguyên nhân:

- Sự kìm hãm, vùi dập của chế độphong kiến đối với các giá trị vănhóa

- Sự lớn mạnh của GCTS có thế lực

về kinh tế nhưng không có địa vịchính trị, xã hội

b/ Nội dung:

- Lên án XHPK, Giáo hội Kitô

- Đề cao giá trị con người, đề caokhoa học tự nhiên, xây dựng thế giớquan duy vật

b/ Diễn biến:

+ Cải cách M Lu-thơ (Đức): Phủnhận vai trò thống trị của Giáo hội,đòi bãi bỏ những lễ nghi phiền toái.+ Cải cách Can-vanh (Thụy Sỹ): hìnhthành giáo phái mới là đạo Tin Lành

c/ Hệ quả:

+ Đạo Ki Tô bị chia làm hai giáophái: Cựu giáo (là Kito giáo cũ) và

Trang 9

Tân giáo, mâu thuẫn xung đột lẫnnhau, châm ngòi cho các cuộc khởinghĩa nông dân.

BÀI 4 TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

Lớp

HSvắng

Svắng

Trang 10

- Giúp học sinh nắm được những nội dung chính sau: một số vấn đề về kinh tế, chính trị,những thành tựu tiêu biểu nhất về văn hóa của Trung Quốc trong thời kỳ phong kiến.

2 Kỹ năng

- Biết lập bảng niên biểu các triều đại Trung Quốc

- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chínhsách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hoá

3 Thái độ

- Giúp học sinh hiểu được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến điển hình ở phươngĐông, đồng thời là một nước láng giềng gần gũi với Việt Nam, có ảnh hưởng không nhỏtới quá trình phát triển lịch sử Việt Nam

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Chuẩn bị một số hình ảnh bản đồ Trung Quốc thời phong kiến.

- Tranh ảnh về một số thành tựu văn hóa của Trung Quốc như: Vạn lý trường thành, cung

điện…

3 Học sinh

- Xem trước nội dung bài mới.

1 Kiểm tra kiến thức cũ: Không

- Giới thiệu bài: Lịch sử chế độ phong kiến Trung Quốc bắt đầu từ năm 221 TCN, trảiqua sự thống trị nhà Tần đến cuối nhà Thanh (1911) – triều đại cuối cùng của chế độphong kiến Trung Quốc mới sụp đổ Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được quátrình hình thành và phát triển của chế độ phong kiến Trung Quốc

Hoạt động của học sinh

và giáo viên

Nội dung

Hoạt động 1: Cả lớp hoặc cá nhân

- GV: Ở phía Bắc Trung Quốc có

đồng bằng Hoa Bắc rộng lớn, phì nhiêu

do sông Hoàng Hà tạo nên Tại đây người

ta đã xây dựng nhà nước đầu tiên từ 2000

năm TCN Trải qua một quá trình dài mở

rộng lãnh thổ, xây dựng và củng cố nhà

nước của các triều đại Trung Quốc đã xây

dựng nên một nền văn minh phát triển rực

rỡ

- Câu hỏi: Đến thời Xuân Thu –

Chiến Quốc với sự xuất hiện của công cụ

bằng sắt thì sản xuất phát triển như thế

nào?

1 Sự hình thành xã hội phong kiến

ở Trung Quốc

Trang 11

+ Diện tích gieo trồng được mở rộng,

năng suất lao động tăng

- Câu hỏi: Khi sản xuất phát triển

thì xã hội có sự thay đổi ra sao?

+ Xã hội thay đổi sâu sắc.

+ Quan lại và nông dân giàu chiếm nhiều

ruộng đất, có quyền lực  giai cấp địa

chủ

+ Nhiều nông dân mất ruộng đất, nghèo

túng, nhận ruộng đất từ địa chủ về canh

tác và phải nộp địa tô  nông dân lĩnh

canh hoặc tá điền

GV kết luận và chuyển ý

- GV: Giới thiệu sơ lược về Tần

Thủy Hoàng

- Câu hỏi: Tần Thủy Hoàng đã làm

gì để xây dựng đất nước?

+ Chia đất nước thành các quận, huyện,

trực tiếp cử quan lại đến cai trị, ban hành

chế độ đo lường và tiền tệ thống nhất cho

đất nước, gây chiến tranh nhằm mở rộng

lãnh thổ…

- Câu hỏi: Dựa vào sách giáo khoa,

em có nhận xét như thế nào về Tần Thủy

Hoàng?

+ Tàn bạo, bắt dân đi lính, đi phu xây

dựng cung điện, Vạn lý trường thành… 

nông dân nổi dậy chống lại và lật đổ nhà

Tần

- GV giải thích hình 8 (Trang

11/SGK)

- Câu hỏi: Dưới thời nhà Hán các

vị vua đã làm gì để thay đổi đất nước?

+ Xóa bỏ luật lệ hà khắc, giảm tô thuế,

khuyến khích cày cấy và khẩn hoang, phát

triển sản xuất nông nghiệp

- Câu hỏi: Bên cạnh phát triển kinh

+ Nhà Hán: chế độ pháp luật hà khắcđược bãi bỏ, khuyến khích sản xuất

- Chính sách đối ngoại thời Tần –

Hán: tiến hành chiến tranh xâm lược mở

rộng lãnh thổ

Trang 12

ngoại gì?

+ Tiến hành chiến tranh xâm lược, xâm

lấn bán đảo Triều Tiên, thôn tính các nước

phương Nam

- GV mở rộng và liên hệ Việt

Nam: ở Trung Quốc việc mở rộng lãnh

thổ nhằm khẳng định quyền lực nhà vua

và mọi quyền hành tập trung trong tay vua

 chế độ quân chủ chuyên chế trung ương

tập quyền Các triều đại phong kiến Việt

Nam chịu ảnh hưởng về tổ chức bộ máy

nhà nước

- GV: Chính sách đối nội thời

Đường đã được củng cố và hoàn thiện

hơn so với thời Tần – Hán

- Câu hỏi: Nhà Đường đã làm gì để

xây dựng đất nước?

+ Cử người thân tín đi cai quản các địa

phương, mở nhiều khoa thi để tuyển chọn

nhân tài

- Câu hỏi: Những chính sách nào

của nhà Đường đã tạo điều kiện cho sản

xuất phát triển?

+ Thi hành nhiều biện pháp tô thuế, lấy

ruộng công và ruộng bỏ hoang chia cho

nông dân  chế độ quân điền

+ Nông dân có ruộng cày  sản xuất được

phát triển

- GV: Từ sự phát triển kinh tế, ổn

định đời sống  xã hội thời Đường đã đạt

đến sự phồn thịnh

- Câu hỏi: Nhà Đường thi hành

chính sách đối ngoại như thế nào?

+ Đem quân lấn chiếm vùng Nội Mông,

chinh phục Tây Vực, xâm lược Triều

Tiên, củng cố chế độ đô hộ ở An Nam, ép

+ Mở nhiều khoa thi tuyển chọn nhân tài+ Giảm thuế chia ruộng cho nông dân

- Chính sách đối ngoại: tiến hànhchiến tranh xâm lược mở rộng bờ cõi

Trang 13

hình Trung Quốc ở thời nhà Đường?

+ Dưới thời nhà Đường, Trung Quốc đã

trở thành một quốc gia phong kiến cường

thịnh nhất Châu Á

3 Củng cố bài giảng

- Xã hội phong kiến Trung Quốc đã được hình thành như thế nào?

- Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường biểu hiện ở những mặt nào?

(tiếp theo)

Lớp

HSvắng

Svắng

Trang 14

- Biết lập bảng niên biểu các triều đại Trung Quốc.

- Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chínhsách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hoá

3 Thái độ

- Giúp học sinh hiểu được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến điển hình ở phươngĐông, đồng thời là một nước láng giềng gần gũi với Việt Nam, có ảnh hưởng không nhỏtới quá trình phát triển lịch sử Việt Nam

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Chuẩn bị một số hình ảnh bản đồ Trung Quốc thời phong kiến.

- Tranh ảnh về một số thành tựu văn hóa của Trung Quốc như: Vạn lý trường thành, cung

điện…

2 Học sinh

- Xã hội phong kiến ở Trung Quốc đã hình thành như thế nào?

- So sánh chế độ phong kiến thời Tần – Hán?

Hoạt động của giáo viên

và học sinh

Nội dung

- Câu hỏi: Sau nhà Đường tình hình

Trung Quốc như thế nào?

+ Bị chia cắt Tuy dưới thời Tống đã

thống nhất nhưng không phát triển mạnh

mẽ như trước

- Câu hỏi: Để ổn định đời sống

nhân dân, các vua nhà Tống đã làm gì?

+ Xóa bỏ thuế và sưu dịch nặng nề, mở

mang công trình thủy lợi, khuyến khích

phát triển thủ công nghiệp như khai mỏ,

3 4 Trung Quốc thời Tống – Nguyên

Thời Tống:

+ Mở mang các công trình thủy lợi+ Phát triển thủ công nghiệp

+ Phát minh la bàn, thuốc súng…

Trang 15

luyện kim…

- Câu hỏi: Dưới thời nhà Tống, đã

có những phát minh quan trọng nào?

+ Người Mông Cổ có địa vị cao nhất,

hưởng mọi đặc quyền Người Hán ở địa vị

thấp kém và bị cấm đoán nhiều thứ: cấm

mang vũ khí…

- Câu hỏi: Khi bị phân biệt đối xử,

nhân dân Trung Quốc đã làm gì?

+ Nhiều lần nổi dậy khởi nghĩa, chống lại

ách thống trị của nhà Nguyên

- Câu hỏi: Chính sách cai trị của

nhà Tống và nhà Nguyên có gì khác

nhau?

+ Nhà Nguyên thi hành chính sách phân

biệt đối xử với người Hán

- Câu hỏi: Nhà Minh được thành

lập như thế nào?

+ Chu Nguyên Chương lãnh đạo phong

trào nông dân, lật đổ nhà nguyên năm

1368  lên ngôi hoàng đế, lập ra nhà

Minh

- Câu hỏi: Nhà Thanh thành lập

như thế nào?

+ Nhà Minh bị lật đổ do cuộc khời nghĩa

nông dân do Lý Tự Thành lãnh đạo 

nhân cơ hội quân Mãn Thanh từ phương

Bắc tràn xuống, chiếm toàn bộ Trung

Quốc  lập nhà Thanh

Thời Nguyên:

+ Phân biệt đối xử giữa người Mông Cổ

và người Hán

Nhân dân nổi dậy khởi nghĩa

4 5 Trung Quốc thời Minh – Thanh

- Về xã hội:

+ Vua quan sống xa hoa+ Nông dân, thợ thủ công phải nộp tôthuế, lao dịch nặng nề

Trang 16

- Câu hỏi: Sự suy yếu của xã hội

phong kiến cuối thời Minh – Thanh được

biểu hiện như thế nào?

+ Dần suy thoái Vua quan xa hoa, trụy

lạc, đi phu xây dựng nhiều công trình, tô

thuế nặng

- GV: Theo đà phát triển của công

thương nghiệp, mầm mống kinh tế tư bản

chủ nghĩa dần xuất hiện

- Câu hỏi: Những biểu hiện của nền

kinh tế TBCN dưới triều Minh là gì?

+ Nhiều xưởng dệt, chuyên môn hóa cao

thuê nhiều nhân công  công trường thủ

công Quảng Châu là thương cảng lớn

nhất  thương nhân Trung Quốc ra nước

ngoài buôn bán tại nhiều nước Đông Nam

Á, Ấn Độ…

- GV giải thích: Công trường thủ

công là cơ sở sản xuất tập trung với quy

mô lớn, lao động làm thuê có tay nghề và

quan hệ giữa họ là chủ xuất vốn và thợ

xuất sức

- GV kết luận

Hoạt động 3: Cả lớp và cá nhân

- GV: Trong suốt hàng nghìn năm

lịch sử, văn hóa Trung Quốc đã đạt được

những thành tựu rực rỡ và có ảnh hưởng

sâu sắc tới các nước láng giềng

- Câu hỏi: Hệ tư tưởng và đạo đức

nào ở Trung Quốc thống trị xã hội Trung

Quốc thời phong kiến?

+ Nho giáo

- GV mở rộng: quan hệ Nho giáo về

đạo lý “Tam cương” (vua-tôi, cha-con,

vợ-chồng), “Ngũ thương” (nhân, lễ,

nghĩa, trí, tín)  Khổng Tử muốn thiết lập

kỉ cương xã hội thông qua các mối quan

hệ

+ Nho giáo: Khổng Tử, Mạnh Tử…

- Câu hỏi: Về văn học có những nhà

thơ nhà văn nổi tiếng nào?

- Về kinh tế:

+ Thủ công nghiệp phát triển+ Mầm mống kinh tế TBCN xuất hiện+ Thương nghiệp phát triển, buôn bán vớicác nước Đông Nam Á, Ấn Độ…

6 Văn hóa, khoa học – kỹ thuật Trung Quốc thời phong kiến

- Tư tưởng: Nho giáo trở thành hệ tưtưởng và đạo đức của giai cấp phong kiến

- Văn học: phát triển ở thời Đườngvới nhiều nhà thơ nổi tiếng Lý Bạch, ĐỗPhủ…

Trang 17

+ Lý Bạch, Đỗ Phủ, Ngô Thừa Ân…

- Câu hỏi: Nền nghệ thuật lâu đời

của Trung Quốc thể hiện ở những lĩnh

- Câu hỏi: Về khoa học – kỹ thuật,

người Trung Quốc đã có những phát

minh quan trọng gì?

+ Giấy viết, nghề in, la bàn, thuốc súng 

những đóng góp to lớn không chỉ của

Trung Quốc mà còn của nhân loại

- GV kết luận: Xã hội phong kiến

Trung Quốc được hình thành từ thế kỉ III

TCN Nhà Tần là triều đại phong kiến đầu

tiên ở Trung Quốc, đến thời Đường thì xã

hội lại phát triển thịnh vượng, đồng thời

những mầm mống kinh tế tư bản chủ

nghĩa đã xuất hiện dưới triều Minh –

Thanh rất sớm và hợp quy luật, đồng thời

nền văn hoá của Trung Quốc cũng đạt

được những thành tựu to lớn và có nhiều

ý nghĩa đến ngày nay

- Học bài cũ và trả lời câu hỏi cuối bài

- Xem trước nội dung bài tiếp theo

………

Trang 18

BÀI 5

ẤN ĐỘ THỜI PHONG KIẾN

Lớp

HSvắng

Svắng

- Học sinh cần nắm được những nội dung sau:

+ Các giai đoạn lớn của lịch sử Ấn Độ từ thời cổ đại đến giữa thế kỉ XIX

+ Những chính sách cai trị của các vương triều và những biểu hiện của sự phát triển thịnhvượng của Ấn Độ thời phong kiến

+ Một số thành tựu của văn hoá Ấn Độ thời cổ, trung đại

2 Kỹ năng

- Giúp học sinh biết tổng hợp những kiến thức ở trong bài.

3 Thái độ

- Giúp học sinh thấy được đất nước Ấn Độ là một trong những trung tâm của văn minh

nhân loại và có ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển lịch sử và văn hoá của nhiều dântộc Đông Nam Á

- Giải quyết vấn đề, học tập và tổng hợp kiến thức.

Trang 19

- Xem trước nội dung bài mới

- Em hãy nêu những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học – kĩ thuật của nhân dân TrungQuốc thời phong kiến?

- Chính sách cai trị của nhà Tống và nhà Nguyên có những điểm gì khác nhau? Vì sao có

sự khác nhau đó?

- Giới thiệu bài mới: Vào khoảng 2500 năm TCN, dọc hai bên bờ của sông Ấn và

sông Hằng, là sự hình thành quốc gia Ấn Độ, cũng như Trung Quốc đây là một trongnhững trung tâm của văn minh nhân loại và có ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển lịch

sử và văn hoá của nhiều dân tộc Đông Nam Á

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

- GV: Ấn Độ là tên gọi của một quốc

gia bắt đầu từ tên một dòng sông – sông Ấn

+ Các thành thị của Ấn Độ sớm hình thành

khoảng 2500 năm TCN ven bờ sông Ấn Đến

1500 năm TCN, một số thành thị khác mới

được hình thành ven sông Hằng  thành thị

dần liên kết thành nhà nước rộng lớn – nước

Ma-ga-đa

+ Ngoài ra, sự ra đời và truyền bá của đạo

Phật vào thế kỷ VI TCN đã có vai trò quan

trọng trong quá trình thống nhất

+ Cuối thế kỷ III, Ấn Độ được mở rộng

xuống phía Nam  Ma-ga-đa trơ nên hùng

mạnh

+ Từ thế kỷ III trở đi, Ấn Độ bị chia cắt Đến

đầu thế kỷ IV, Ấn Độ được thống nhất 

vương triều Gúp – ta

- GV: xã hội phong kiến ở Ấn Độ được

hình thành rất sớm, có 3 vương triều tiêu

biểu: Vương triều Gúp – ta, Vương triều Hồi

giáo Đê – li và Vương triều Ấn Độ Mô –

gôn

+ Thời Gúp-ta làthời kì thống

1 Những trang sử đầu tiên (không dạy)

2 2 Ấn Độ thời phong kiến

- Xã hội phong kiến với 3 vương

triều tiêu biểu:

+ Vương triều Gúp-ta: thời kỳ hùng

mạnh, phát triển về kinh tế, văn hóa, xãhội Đầu thế kỷ VI, vương triều Gúp-ta

bị diệt vong, sau đó Ấn Độ luôn bịnước ngoài cai trị và xâm lược

Trang 20

nhất, hưng thịnh

và phát triển cả

về kinh tế – vănhoá – xã hội

- Câu hỏi: Sự phát triển của Ấn Độ

dưới Vương triều Gúp-ta được biểu hiện như

+ Dệt vải mỏng,

mềm, nhẹ, nhiềumàu sắc…

+ Nghề kim hoàn

phát triển

- Câu hỏi: Thời kì hưng thịnh của

vương triều Gúp – ta kéo dài trong bao lâu?

theo đạo Hồi thôn tính miền Bắc Ấn lập ra

vương triều Hồi giáo Đê-li

- Câu hỏi: Chính sách cai trị của

người Hồi giáo?

+ Chiếm đoạt

ruộng đất củangười Ấn, cấmđạo Hin-đu mâu thuẫn dântộc

- GV: Đến TK XVI người Mông Cổ tấn

công Ấn Độ lật đổ vương triều Hồi giáo, lập

nên vương triều Ấn Độ Mô-gôn

- Câu hỏi: Vua Mông Cổ đã thực hiện

chính sách cai trị như thế nào?

+ Xóa bỏ kì thị

tôn giáo, thủ tiêu

+ Vương triều Hồi giáo Đê – li: Ấn Độ

bị Thổ Nhĩ Kỳ xâm lược và lập nênvương triều Thi hành chính sách cướpđoạt ruộng đất, cấm đạo Hin-đu  mâuthuẫn dân tộc căng thẳng

+ Vương triều Ấn Độ Mô-gôn: người

Mông Cổ chiếm đóng Ấn Độ, thành lậpvương triều Xóa bỏ kì thị tôn giáo,khôi phục kinh tế, phát triển văn hóaẤn

- Giữa thế kỷ XIX, Ấn Độ trở

thành thuộc địa của nước Anh

3 Văn hóa Ấn Độ

- Chữ viết: chữ Phạn  nguồn gốc

chữ viết của đạo Hin-đu

- Tôn giáo: đạo Bà La Môn, đạoHin-đu là tôn giáo phổ biến ở Ấn Độhiện nay

- Văn học Hin-đu: giáo lý, luậtpháp, sử thi, thơ ca… ảnh hưởng đếnđời sống xã hội

Trang 21

đặc quyền Hồigiáo, khôi phụckinh tế, phát triểnvăn hóa Ấn Độ.

- GV: Vương triều Mô-gôn tồn tại đến

giữa thế kỉ XIX thì bị thực dân Anh xâm

lược  Ấn Độ trở thành thuộc địa của Anh

- GV: Ấn Độ là nước có nền văn hoá

lâu đời, là 1 trong những trung tâm văn hoá

lớn của loài người, có chữ viết riêng rất sớm

khoảng 1500 TCN, đó là chữ Phạn

- Câu hỏi: Người Ấn Độ dùng chữ

Phạn để làm gì?

+ Sáng tác vănhọc, thơ ca, các

bộ kinh (kinh đa)  là nguồngốc của ngôn ngữ

Vê-và chữ viết

Hin-đu thông dụnghiện nay ở ẤnĐộ

- Câu hỏi: Tôn giáo nào phổ biến ở Ấn

Độ?

+ Đạo Balamon,đạo Hin-đu (Ấn

Độ giáo)

- GV giải thích: đạo Hin-đu thờ các

thần linh và chủ yếu là 3 vị thần Brama,

Visnu và Siva…

- Câu hỏi: Tác phẩm sử thi nào nổi

tiếng ở Ấn Độ?

+ Hai bộ sử thiMa-ha-bha-ra-ta

và Ra-ma-ya-na

- GV: Văn học Hin-đu còn có những

thể loại:

+ Giáo lý: trongcác bộ kinh+ Chính luận:

- Kiến trúc: chịu ảnh hưởng sâusắc của các tôn giáo với những côngtrình kiến trúc đền thờ, ngôi chùa độcđáo còn được giữ lại đến nay

Trang 22

luận về chính trị+ Luật pháp: luậtMa-nu, luật Na-ra-đa

+ Sử thi: bha-ra-ta và Ra-ma-ya-na

Ma-ha-+ Kịch thơ: kun-tơ-la của Ka-li-đa-sa

Sơ Câu hỏi: Kiến trúc Ấn Độ có những

nét tiêu biểu gì?

+ Chịu ảnhhưởng của tôngiáo, đền thờhình tháp nhọnnhiều tầng, trangtrí phù điêu…

- GV giải thích hình 11

- GV kết luận: Ấn Độ là một trong

những quốc gia ra đời sớm ở lưu vực sông

Ấn và sông Hằng, đất nước Ấn Độ là một

trong những trung tâm của nhân loại và có

ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển lịch sử

và văn hoá, với những công trình kiến trúc

độc đáo vẫn còn lưu giữ không chỉ ở Ấn Độ

mà còn ở nhiều nước Đông Nam Á ngày nay

- Sự phát triển của Ấn Độ dưới Vương triều Gúp-ta được biểu hiện như thế nào?

- Hãy nêu những chính sách cai trị của người Hồi giáo và người Mông Cổ ở Ấn Độ?

- Người Ấn Độ đã đạt được những thành tựu gì về văn hoá?

- Học bài cũ và trả lời câu hỏi cuối bài

Trang 23

CÁC QUỐC GIA PHONG KIẾN ĐÔNG NAM Á

Lớp

HSvắng

Svắng

Giới thiệu khái quát để học sinh nắm được những kiến thức sau:

- Khu vực Đông Nam Á hiện nay gồm những nước nào? Tên gọi và vị trí địa lí của cácnước này có những đặc điểm gì tương đồng với nhau để tạo thành một khu vực riêngbiệt?

- Các giai đoạn phát triển lịch sử lớn của khu vực

- Nhận rõ vị trí địa lí của Cam-pu-chia, Lào và các giai đoạn phát triển của hai nước

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Bản đồ hành chính khu vực Đông Nam Á

Trang 24

- Tranh ảnh một số công trình kiến trúc, văn hoá Đông Nam Á.

- Một số tranh ảnh sưu tầm về Cam-pu-chia và Lào thời kì này

2 Học sinh

- Các tiểu vương quốc đầu tiên được hình thành bao giờ và ở khu vực nào trên đất nước

Ấn Độ?

- Sự phát triển của Ấn Độ dưới Vương triều Gúp-ta được biểu hiện như thế nào?

- Hãy nêu những chính sách cai trị của người Hồi giáo và người Mông Cổ ở Ấn Độ?

- Người Ấn Độ đã đạt được những thành tựu gì về văn hoá?

- Giới thiệu bài mới: Giáo viên đặt câu hỏi: Khu vực Đông Nam Á hiện nay gồm những

nước nào?

- Câu hỏi: Hiện nay Đông Nam Á

gồm bao nhiêu nước?

+ SGK trang 18.

+ 5/2002, có thêm Đông Ti-mo

- Câu hỏi: Điều kiện tự nhiên khu

vực Đông Nam Á?

+ Chịu ảnh hưởng của gió mùa, có 2 mùa

rõ rệt; mùa khô (lạnh), mùa mưa (nóng)

- Câu hỏi: Em hãy cho biết nền kinh

tế chính của các quốc gia trong Đông

Nam Á?

+ Kinh tế nông nghiệp lúa nước

Gió mùa kèm theo mưa thích hợp cho sự

phát triển cây lúa nước

- GV: Vì thế cư dân Đông Nam Á từ

xa xưa đã biết trồng cây lúa nước và

nhiều loại cây ăn củ, ăn quả nên kinh ế

nông nghiệp phát triển  là điều kiện hình

thành sớm các quốc gia cổ Bên cạnh đó,

các quốc gia này thường xuyên bị ảnh

hưởng bởi thiên tai như lũ lụt, sóng

1 Sự hình thành các vương quốc cổ ở Đông Nam Á

- Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn,gồm 11 quốc gia

- Đặc điểm chung về điều kiện tự nhiên: + Chịu ảnh hưởng của gió mùa, tạo nên 2 mùa

rõ rệt: mùa khô và mùa mưa

+ Khí hậu nhiệt đới ẩm, mưa nhiều thuận lợicho việc trồng lúa nước và các loại rau, củ,quả

Trang 25

+ Do có điều kiện tự nhiên thuận lợi nên

con người cư trú ở khu vực Đông Nam Á

từ rất sớm và có nền kinh tế nông nghiệp

phát triển bằng chứng là họ biết sử dụng

đồ sắt

- Câu hỏi: Truyền thuyết nào của

Việt Nam nói về sự xuất hiện sớm của đồ

sắt?

+ Thánh Gióng (thời vua Hùng Vương

thứ VI)

- GV mở rộng: Vật dụng bằng sắt

đầu tiên của người Việt cổ mà các nhà

khảo cổ phát hiện được là cuốc sắt

- GV: Khi công cụ sắt được sử dụng

rộng rãi  các quốc gia đầu tiên ở Đông

Nam Á bắt đầu xuất hiện

- Câu hỏi: Khoảng 10 thế kỉ đầu

sau CN các quốc gia nào được hình thành

và phát triển sớm nhất?

+ SGK trang 18

- GV kết luận: Không chỉ ở nước ta

mà hầu hết các nước ở Đông Nam Á, cư

dân đã biết sử dụng rộng rãi đồ sắt trong

khoảng 10 thế kỉ đầu CN  cũng là thời

điểm các quốc gia đầu tiên ở Đông Nam

Á xuất hiện (trừ nước Văn Lang của ta ra

đời sớm hơn – TK VII TCN)

- Câu hỏi: Từ nửa sau thế kỷ X đến

XVIII là thời kỳ gì của các quốc gia Đông

Nam Á?

 phát triển

- Câu hỏi: Phần lớn các quốc gia

trên đều có chung điểm gì giống nhau?

+ Đều nằm ở lưu vực các con sông lớn, là

điều kiện thuận lợi cho việc phát triển

nông nghiệp để hình thành các quốc gia

- Trong 10 thế kỷ đầu Công nguyên, hàng loạtcác quốc gia nhỏ hình thành: Cham-pa, PhùNam…

2 Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á

- Từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XVIII, làthời kỳ phát triển thịnh vượng của các quốcgia phong kiến Đông Nam Á

+ Biểu hiện qua quá trình mở rộng và thống

nhất lãnh thổ, đạt nhiều thành tựu văn hóa

+ Một số quốc gia hình thành và phát triển:

Mô-giô-pa-hit (Indonesia), Đại Việt, Champa,Ăng-co (trên bán đảo Đông Dương)…

- Thế kỉ XIII, do sự tấn công của ngườiMông Cổ, người Thái di cư xuống phía Nam,lập nên vương quốc là Su-khô-thay và Lan

Trang 26

+ Hình 13: Chùa tháp Pa-gan (Mianma)

- Câu hỏi: Nguyên nhân hình thành

2 quốc gia Su-khô-thay và Lạn Xạng?

+ Do sự tấn công của người Mông Cổ,

một bộ phận người Thái đã di cư xuống

lưu vực sông Mê Nam và vùng trung lưu

sông Mê Công lập nên 2 vương quốc

Su-khô-thay (TX XIII) và Lan Xang (TK

XIV)

- Câu hỏi: Vì sao giai đoạn nửa sau

thế kỷ XVIII các quốc gia phong kiến

Đông Nam Á bước vào thời kì suy tàn?

+ Trở thành thuộc địa của CNTB phương

Tây – đến giữa thế kỷ XIX Đông Nam Á

là thuộc địa chủ nghĩa thực dân (trừ Thái

- Khu vực Đông Nam Á ngày nay gồm những nước nào?

- Điều kiện tự nhiên có những thuận lợi khó khăn gì cho sự phát triển nông nghiệpĐông Nam Á?

- Học bài cũ và trả lời câu hỏi cuối bài

- Xem trước nội dung bài mới

(tiếp theo)

S

Trang 27

vắng

Giới thiệu khái quát để học sinh biết:

- Khu vực Đông Nam Á hiện nay gồm những nước nào? Tên gọi và vị trí địa lí của cácnước này có những đặc điểm gì tương đồng với nhau để tạo thành một khu vực riêngbiệt?

- Các giai đoạn phát triển lịch sử lớn của khu vực

- Nhận biết rõ vị trí địa lí của Cam-pu-chia, Lào và các giai đoạn phát triển của hai nước

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Tranh ảnh một số công trình kiến trúc, văn hoá Đông Nam Á

Trang 28

- Một số tranh ảnh sưu tầm về Cam-pu-chia và Lào thời kì này.

2 Học sinh

- Khu vực Đông Nam Á ngày nay gồm những nước nào?

- Điều kiện tự nhiên có những thuận lợi khó khăn gì cho sự phát triển nông nghiệp ĐôngNam Á?

và học sinh

Nội dung

- Câu hỏi: Những quốc gia nào của

khu vực Đông Nam Á tiếp giáp với Việt

Nam?

+ Campuchia và Lào

- GV: Giới thiệu vị trí Cam-pu-chia

là 1 quốc gia có lịch sử lâu đời và phát

triển nhất ở Đông Nam Á thời cổ trung

đại

- Câu hỏi: Em biết gì về tộc người

Khơ-me?

+ Giỏi săn bắn, quen đào ao, đắp hồ trữ

nước Họ tiếp xúc với văn hóa Ấn Độ,

biết khắc bia bằng chữ Phạn

- Câu hỏi: Thời kì phát triển của

vương quốc Campuchia?

+ Từ thế kỉ IX đến thế kỷ XV, gọi là thời

kỳ Ăng-co

- GV: Kinh đô của vương quốc là

Ăng-co (1 địa điểm của vùng Xiêm Riệp

ngày nay)

- Câu hỏi: Các vua Campuchia thời

Ăng-co đã làm gì để xây dựng đất nước?

 Đến thế kỷ VI, Vương quốc Chân Lạp

ra đời

- Thời kỳ Ăng-co (từ thế kỷ IX đến XV),thời kỳ phát triển huy hoàng của chế độphong kiến Campuchia:

+ Nông nghiệp phát triển+ Lãnh thổ mở rộng

Trang 29

sang vùng hạ lưu sông Mê Nam – Thái

Lan và vùng trung lưu sông Mê Công –

Lào

- Câu hỏi: Kể tên những công trình

nổi tiếng ở Ăng-co?

+ Đền tháp: Ăng-co Vát

+ Đền tháp: Ăng-co Thơm

Từ thế kỷ XV Campuchia bước vào thời

kỳ suy thoái Năm 1432, kinh đô chuyển

về vùng Phôm–Pênh ngày nay  thời kì

Ăng-co chấm dứt Đến năm 1863,

Campuchia bị thực dân Pháp xâm lược

- Câu hỏi: Chủ nhân của người Lào

là ai?Những sáng tạo nổi bật của họ?

+ Người Lào Thơng

+ Sáng tạo chum đá khổng lồ, hiện nay

còn nằm trên cánh đồng Chum (Xiêng

- Câu hỏi: Vương quốc Lan Xang

bước vào giai đoạn thịnh vượng vào thời

gian nào?

+ Các thế kỷ XV – XVII

- Câu hỏi: Chính sách đối nội và đối

ngoại của các vua Lan Xang?

+ Văn hoá độc đáo, tiêu biểu nhất là kiếntrúc đền tháp: Ăng-co Vát, Ăng-co Thom

- Sau thời kì Ăng-co, Campuchia

bước vào giai đoạn suy yếu Năm 1863 bịPháp xâm lược

4 2 Vương quốc Lào

- Tộc người đầu tiên trên lãnh thổ

Lào là người Lào Thơng

- Về sau có thêm nhóm người Thái

di cư đến gọi là người Lào Lùm

- Với nghề trồng lúa nương, săn bắn

và làm một số nghề thủ công

- Giữa thế kỷ XIV, các bộ tộc Lào

thống nhất thành một nước riêng gọi làLan Xang (Triệu Voi)

- Nước Triệu Voi đạt được sự thịnh

vượng trong các thế kỷ XV – XVII

Trang 30

+ Đối nội: chia thành các mường, đặt

quan cai trị, xây dựng quân đội  vua chỉ

huy

+ Đối ngoại: giữ quan hệ hòa hiếu với các

nước láng giềng như Campuchia và Đại

Việt Cương quyết xâm chiếm Miến Điện

- Câu hỏi: Vương quốc Lan Xang

suy yếu vào thời gian nào? Vì sao?

+ Tranh chấp ngôi vua trong hoàng tộc.

- GV: Nhân cơ hội này Lan Xang bị

vương quốc Xiêm xâm lược và cai trị 

cuối TK XIX Lào bị thực dân Pháp xâm

lược

- GV kết luận: Đông Nam Á được

coi là khu vực có quá trình chuyển biến từ

vượn thành người, các nhà nước được

hình thành từ sau công nguyên (trừ Việt

Nam) Vào khoảng giữa thiên niên kỉ I,

các vương quốc cổ Đông Nam Á suy yếu

dần và tan rã Từ sau thế kỷ XV, các quốc

gia này bước vào giai đoạn suy thoái, đến

thế kỷ XVII, XVIII sự xâm nhập của

CNTB phương Tây vào Đông Nam Á

chính là nhân tố cuối cùng và có ý nghĩa

quyết định dẫn tới sự suy vong của các

quốc gia phong kiến Đông Nam Á

- Đối ngoại: giữ quan hệ hòa hiếu

với Campuchia và Đại Việt, nhưng kiênquyết chiến đấu chống quân xâm lượcMiến Điện

- Sang thế kỷ XVIII, Lan Xang suy

yếu bị Xiêm thôn tính Đến cuối thế kỷXIX, bị thực dân Pháp đô hộ

- Lập niên biểu các giai đoạn lịch sử lớn của Cam-pu-chia đế giữa thế kỉ XIX?

- Lập niên biểu các giai đoạn phát triển chính của lịch sử Lào đến giữa thế kỉ XIX?

- Học bài cũ và trả lời câu hỏi cuối bài

Trang 31

BÀI 7 NHỮNG NÉT CHUNG VỀ XÃ HỘI PHONG KIẾN

Tiết PPCT: 9Ngày dạy: 5/10/2020

, ngày tháng năm 2020

Ký duyệt của Tổ trưởng

Trang 32

HS vắng

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức

Đây là bài có tính chất khái quát, nên giáo viên cần cho học sinh thấy được

- Thời gian hình thành và tồn tại của xã hội phong kiến.

- Nền tảng kinh tế và hai giai cấp cơ bản trong xã hội phong kiến.

- Thể chế chính trị của nhà nước phong kiến.

2 Kỹ năng: Bước đầu làm quen với phương pháp tổng hợp, khái quát hoá các sự

kiện biến cố lịch sử để rút ra kết luận

3 Thái độ: Giáo dục lòng tin và lòng tự hào về truyền thống lịch sử, những thành tựu

kinh tế và văn hoá mà các dân tộc đã đạt được trong thời phong kiến

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Tranh ảnh một số công trình kiến trúc, văn hoá Cam-pu-chia và Lào

2 Học sinh

- Sự phát triển của vương quốc Cam-pu-chia thời Ăng-co được biểu hiện như thế nào?

- Em hãy nêu chính sách đối nội và đối ngoại của các vua Lan Xang?

Xã hội phong kiến là chế độ xã hội tiếp sau xã hội cổ đại Nó được hình thành trên

cơ sở tan rã của xã hội cổ đại Nhưng quá trình suy vong của xã hội cổ đại phương Đông

và xã hội phương Tây không giống nhau

Hoạt động của giáo viên và

- GV: Xã hội phong kiến được hình

thành khi xã hội cổ đại tan rã Ở phương

Đông và phương Tây quá trình suy vong

không giống nhau Do đó sự hình thành xã

hội phong kiến cũng khác nhau

- Câu hỏi: Xã hội phong kiến phương

Đông được hình thành khi nào?

+ Từ thế kỷ III TCN đến khoảng thế kỷ X

- Câu hỏi: Em hãy cho biết thời kì

phát triển và thời kì suy vong của chế độ

phong kiến ở Phương Đông?

+ Phát triển: từ thế kỷ X đến XV

+ Suy vong: từ thế kỷ XVI đến XIX

- Câu hỏi: Xã hội phong kiến ở

1 Sự hình thành và phát triển xã hội phong kiến (không dạy)

Trang 33

phương Tây được hình thành khi nào?

+ Từ thế kỷ V đến X

- Câu hỏi: Thời kỳ phát triển và thời

kỳ suy vong của chế độ phong kiến phương

Tây?

+ Phát triển: thế kỷ XI đến XIV

+ Suy vong: thế kỷ XV đến XVI

- Câu hỏi: Em có nhận xét gì về quá

trình hình thành chế độ phong kiến giữa

phương Đông và phương Tây?

+ Xã hội phong kiến phương Đông hình

thành sớm hơn phương Tây nhưng lại phát

triển chậm chạp Thời kì khủng hoảng của

xã hội phong kiến phương Đông kéo dài

hơn xã hội phong kiến phương Tây

- Câu hỏi: Cư dân Phương Đông và

phương Tây sinh sống chủ yếu là nghề gì?

+ Nông nghiệp, kết hợp chăn nuôi và một

số nghề thủ công

- Câu hỏi: Cơ sở kinh tế ở phương

Đông và phương Tây như thế nào?

+ Sản xuất nông nghiệp bị bó hẹp, đóng kín

trong các công xã nông thôn (phương

Đông) Hay trong các lãnh địa phong kiến

(ở Châu Âu) với kỹ thuật canh tác lạc hậu

- Câu hỏi: Xã hội phong kiến phương

Đông có những giai cấp nào?

+ Địa chủ và tá điền (nông dân lĩnh canh)

- Câu hỏi: Xã hội phương Tây có

những giai cấp nào?

+ Lãnh chúa phong kiến và nông nô

- Câu hỏi: Phương thức bóc lột của

phương Đông và châu Âu giống nhau ở

điểm nào?

+ Bằng tô thuế

- Câu hỏi: Từ thế kỷ XI tình hình kinh

tế cở châu Âu thay đổi như thế nào?

+ Thành thị ra đời, nền kinh tế công thương

nghiệp ngày càng phát triển  nhân tố dẫn

đến khủng hoảng của xã hội phong kiến và

hình thành chủ nghỉa tư bản ở Châu Âu

2 Cơ sở kinh tế - xã hội của xã hội phong kiến

- Cơ sở kinh tế chủ yếu của chế

độ phong kiến là sản xuất nông nghiệp,kết hợp với chăn nuôi và một số nghềthủ công

- Sản xuất nông nghiệp đóng kín ởcác công xã nông thôn (phương Đông)hay các lãnh địa (phương Tây)

- Ruộng đất nằm trong tay lãnhchúa hay địa chủ, giao cho nông nô haynông dân sản xuất

- Riêng ở xã hội phong kiếnphương Tây, từ thế kỷ XI công thươngnghiệp phát triển

Trang 34

- Câu hỏi: Trong xã hội phong kiến

giai cấp nào là giai cấp thống trị?

+ Địa chủ và lãnh chúa phong kiến

Câu hỏi: Chế độ quân chủ là gì?

+ Do vua đứng đầu

- Câu hỏi: Ở Phương Đông quyền lực

của vua như thế nào?

+ Sự chuyên chế của vua đã có từ thời cổ

đại, sang xã hội phong kiến vua tăng thêm

quyền lực và trở thành Hoàng đế

- Câu hỏi: Ở châu Âu quyền lực của

vua như thế nào

+ Lúc đầu còn hạn chế trong lãnh địa Đến

TK XV khi các quốc gia phong kiến được

thống nhất, quyền hành ngày càng tập trung

vào tay vua

3 3 Nhà nước phong kiến

- Phương Đông: nhà nước quânchủ chuyên chế

- Phương Tây: quyền lực của vua

bị hạn chế trong các lãnh địa Từ thế kỷ

XV, vua mới tập trung được quyềnhành

3 Củng cố bài học

- Xã hội phong kiến ở phương Đông và phương Tây được hình thành từ bao giờ?

- Cơ sở kinh tế của xã hội phong kiến phương Đông và phương Tây là gì?

- Trong xã hội phong kiên có những giai cấp nào? Quan hệ giữa các giai cấp ấy ra sao?

BÀI TẬP LỊCH SỬ

HS vắng

Trang 35

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Tổng hợp kiến thức trong phần lịch sử thế giới

- Nắm được những nội dung chính của xã hội phong kiến ở phương Đông và

- Giải quyết vấn đề, học tập, nhận xét đánh giá, tổng hợp kiến thức…

- Thế nào là chế độ quân chủ?

Bài tập 1: Chọn câu trả lời đúng:

Câu 1: Nông nô xuất thân từ tầng lớp:

A Nô lệ

B Nông dân

C Nông dân và nô lệ (Đ)

D Tướng lĩnh quân sự bị thất bại trong chiến tranh

Câu 2: Xã hội phong kiến Châu Âu hình thành dựa trên cơ sở của giai cấp nào?

A Qúy tộc và tăng lữ

B Chủ nô và nô lệ

C Lãnh chúa phong kiến và nông nô (Đ)

D Địa chủ và nông dân

Câu 3: Phát kiến địa lý mang lại kết quả là:

A Thúc đẩy thương nghiệp châu Âu phát triển

B Đem lại cho giai cấp tư sản châu Âu những nguồn nguyên liệu qúy giá, nhữngkho vàng bạc, châu báu khổng lồ

C Giúp người Châu Âu khám phá ra những vùng đất mênh mông ở Châu Á và châuMỹ

D Tất cả những đáp án trên (Đ)

Câu 4: Nội dung phong trào văn hóa Phục Hưng là:

Trang 36

A Lên án nghiêm khắc giáo hội, phá vỡ trật tự xã hội phong kiến (Đ)

B Coi thần thánh là những nhân vật trung tâm, Kinh thánh là chân lý

C Đề cao những giáo lý của tôn giáo hiện hành

D Bác bỏ những nghi lễ thờ cúng thời nguyên thủy

Câu 5: Chế độ phong kiến Trung Quốc được hình thành và xác lập vào thời:

A Hạ - Thương

B Tần – Hán (Đ)

C Tống – Nguyên

D Minh – Thanh

Câu 6: Sự giống nhau giữa vương triều Hồi giáo Đê – li và Vương triều Ấn Độ Mô-gôn:

A Đều theo đạo Hồi

B Đều theo đạo Phật

C Đều là cư dân có nguồn gốc từ Thổ Nhĩ Kỳ

D Đều là vương triều của người nước ngoài (Đ)

Câu 7: Cây lương thực chính và chủ yếu của cư dân các quốc gia Đông Nam Á:

A Cây lúa mì

B Cây lúa nước (Đ)

C Cây ngô

D Cây ăn củ và quả

Bài tập 2: Từ những nội dung dưới đây, em hãy sắp xếp sao cho đúng về xã hội phong kiến phương Đông và phương Tây bằng cách đánh dấu X vào bảng:

1 Nông nghiệp là ngànhkinh tế chủ yếu, kết hợpvới chăn nuôi và một sốnghề thủ công

2 Xã hội hình thành haigiai cấp cơ bản: địa chủ

và nông dân lĩnh canh

X

3 Từ sau thế kỷ XI, thànhthị trung đại xuất hiện,nền kinh tế công thươngnghiệp ngày càng pháttriển

X

4 Chế độc quân chủchuyên chế trung ươngtập quyền

X

5 Ruộng đất nằm trong

6 Thế kỷ XV, các quốcgia phong kiến đượcthống nhất, quyền hành

X

Trang 37

tập trung dần vào taynhà vua

7 Phong trào văn hóaPhục Hưng và cải cáchtôn giáo nhằm chống lại

sự thối nát của xã hộiphong kiến

X

8 Xã hội phong kiến đượchình thành tương đốisớm nhưng có bướcphát triển chậm chạp vàsuy vong muộn

X

9 Xã hội có hai giai cấp

cơ bản là lãnh chúaphong kiến và nông nô

X

Bài tập 3: Cơ sở kinh tế xã hội phong kiến là gì? Xã hội phong kiến gồm những giai cấp

nào (phương Đông và phương Tây)? Quan hệ giữa các giai cấp ấy ra sao?

PHẦN HAI: LỊCH SỬ VIỆT NAM

TỪ THẾ KỶ X ĐẾN GIỮA THẾ KỶ XIX

CHƯƠNG I:

BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ – ĐINH – TIỀN LÊ (THẾ KỶ X)

BÀI 8: NƯỚC TA BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP

HS vắng

1 Kiến thức

- Sự ra đời của triều đại nhà Ngô và Đinh, việc xây dựng bộ máy nhà nước

- Công lao của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh trong công cuộc củng cố nền độc lập vàbước đầu xây dựng đất nước

Trang 38

- Nắm được quá trình thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh.

2 Kỹ năng

- Bồi dưỡng cho học sinh kĩ năng lập biểu đồ, sơ đồ, sử dụng bản đồ khi học bài, trả lờibài bằng việc xác định các vị trí trên bản đồ

3 Thái độ

- Giáo dục ý thức độc lập tự chủ dân tộc, thống nhất đất nước

- Giới thiệu bài mới: Nhắc lại đôi nét về Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938,trong đó nhấn mạnh ý nghĩa của chiến thắng quang vinh này đã khẳng định quyền tự chủcủa nhân dân ta, thoát khỏi chế độ đô hộ của phong kiến phương Bắc, mở ra thời kì mới.Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu thêm việc Ngô Quyền đã xây dựng đất nước nhưthế nào trong buổi đầu độc lập

- GV: Nhắc lại đôi nét về Ngô

Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm

938, nhấn mạnh ý nghĩa của chiến thắng

này đã khẳng định quyền tự chủ của nhân

dân ta sau nhiều năm thoát khỏi chế độ đô

hộ của phong kiến phương Bắc, mở ra

thời kì mới

- Câu hỏi: Sau chiến thắng Bạch

Đằng năm 938 Ngô Quyền đã làm gì để

xây dựng nền độc lập tự chủ?

+ Lên ngôi vua, đóng đô Cổ Loa

 Mở ra thời kỳ độc lập tự chủ cho đất

nước

- Câu hỏi: Ngô Quyền xây dựng bộ máy

1 1 Nước ta dưới thời Ngô

+ Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua,chọn Cổ Loa làm kinh đô

Trang 39

nhà nước như thế nào?

+ Thiết lập bộ máy chính quyền mới ở

trung ương, bỏ chức tiết độ sứ của phong

kiến phương Bắc

+ Vua đứng đầu triều đình, quyết định

mọi việc về chính trị, ngoại giao, quân sự,

đặt các chức quan văn võ, quy định lễ

nghi trong triều đình và màu sắc trang

phục quan lại các cấp

 Khẳng định vai trò quan trọng của vua

+ Địa phương, cử người có công coi giữ

các châu quan trọng

- Câu hỏi: Vì sao Ngô Quyền bỏ chức

Tiết độ sứ?

+ Họ Khúc mới giành quyền tự chủ trên

danh nghĩa vẫn phụ thuộc vào nhà Hán

Ngô Quyền quyết tâm xây dựng một

quốc gia độc lập

- Câu hỏi: Em có nhận xét gì về tổ

chức bộ máy nhà nước dưới thời Ngô?

+ Còn rất đơn giản

- Câu hỏi: Tình hình nước ta dưới

thời nhà Ngô như thế nào?

+ Đất nước được yên bình

- Câu hỏi: Sau khi Ngô Quyền mất

thì tình hình nước ta như thế nào?

+ Không còn ổn định

+ Hai con là Ngô Xương Ngập và Ngô

Xương Văn còn trẻ, không đủ uy tín và

sức mạnh để giữ vững chính quyền trung

ương

- Câu hỏi: Cuộc chiến tranh giành

quyền lực giữa các phe phái diễn ra như

thế nào?

+ Viên quan là Dương Tam Kha đã tiếm

quyền, tự xưng là Bình Vương  Ngô

Xương Ngập bỏ trốn

+ Các phe phái nổi lên khắp nơi, đất nước

lâm vào tình trang không ổn định

+ Trang 26/SGK

- GV: Dùng lược đồ chỉ rõ vị trí

đóng quân của 12 sứ quân

- Câu hỏi: Loạn 12 sứ quân dẫn đến

+ Xây dựng chính quyền:

o Trung ương: Vua đứng đầu quyếtđịnh mọi việc, đặt các chức quan văn, võ,quy định lễ nghi, sắc phục của quan lạicác cấp

o Địa phương: cử các tướng có côngcoi giữ các châu quan trọng (Đinh CôngTrứ - Thứ sử châu Hoan, Kiều Công Hãn– Thứ sử châu Phong…)

 Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Ngô:

- Năm 950, Ngô Xương Văn dẹpđược Dương Tam Kha, cuộc tranh chấpgiữa các thế lực, thổ hào địa phương vẫntiếp diễn 12 tướng lĩnh chiếm cứ cácvùng địa phương  sử gọi là “loạn 12 sứquân”

Trang 40

hậu quả như thế nào?

+ Đất nước rơi vào tình trạng chia cắt, rối

ren

+ Nhà Tống âm mưu xâm lược

- GV chuyển ý: Trước tình hình đất

nước bị chia cắt, chính trị bất ổn, quân

Phương Bắc đe dọa độc lập đất nước Ai

sẽ là người thống nhất đất nước khỏi tình

trạng loạn lạc 12 sứ quân và triều đại kế

tiếp là triều đại nào? Chúng ta cùng tìm

hiểu trong phần 2

- GV: Trước tình hình bất ổn trong

nước, ta cần nhanh chóng thống nhất lực

lượng ổn định chính trị trong nước và

kiên quyết chống giặc ngoại xâm

- Câu hỏi: Lúc này nước ta có nhân

- Câu hỏi: Tại sao Đinh Bộ Lĩnh có

thể dẹp loạn được 12 sứ quân?

+ Là người có tài, lại được nhân dân địa

phương giúp sức, ủng hộ

- GV: Sau thời gian dài bị chia cắt,

đến năm 967 đất nước trở lại bình yên,

thống nhất Nhà Đinh lúc đó được thành

lập, ông lên ngôi vua lấy tên là Đinh Tiên

Hoàng Đây là triều đại phong kiến thứ

hai, trong lịch sử chế độ phong kiến của

Việt Nam sau nhà Ngô

2 Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước

- Đinh Bộ Lĩnh là người Hoa Lư

(Ninh Bình), ông có tài và được nhân dânủng hộ

- Ông đã liên kết với sứ quân: Trần

Lãm, Phạm Bạch Hổ đánh dẹp các sứquân khác  xưng là Vạn Thắng vương

- Năm 967, đất nước trở lại bình yênthống nhất

Định dạng
Số trang	257
Dung lượng	581,68 KB