Chuong i cung cau va gia ca

P QQuy luật cầu Nếu các điều kiện khác được giữ nguyên, không thay đổi, lượng cầu về một loại hàng hoá điển hình sẽ tăng lên khi mức giá của chính hàng hoá này hạ xuống và ngược lại Nếu

Trường ĐH Kinh tế - ĐH Quốc Gia HN

- Khoa Kinh tế phát

triển -BÀI GIẢNG MÔN HỌC

KINH TẾ VI MÔ

Chương 2 CẦU, CUNG, GIÁ CẢ

và Sự hoạt động của hệ thống thị trường

Nội dung chủ yếu của chương

CO DÃN CỦA

CUNG VÀ CẦU

THỊ TRƯỜNG

VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH PHỦ

CẦU,

CUNG

HÀNG HOÁ

VÀ GIÁ CẢ CÂN BẰNG

CẦU, CUNG HÀNG HOÁ VÀ GIÁ CẢ CÂN BẰNG

PHÂN TÍCH CÂN BẰNG THỊ TRƯỜNG PHÂN TÍCH CUNG

PHÂN TÍCH CẦU

1.1 PHÂN TÍCH CẦU

Khái niệm về Cầu

Các cách biểu thị cầu

Các nhân tố ảnh hưởng đến cầu (Di chuyển dọc

và Dịch chuyển đường cầu)

Các nhân tố ảnh hưởng đến cầu (Di chuyển dọc

và Dịch chuyển đường cầu)

I CẦU

 Cầu là gì?

I CẦU

Nhu cầu

Nhu cầu

Ô tô

Nhà biệt thự

Nhà biệt thự

Trang sức

Trang sức

Thức ăn

Thức ăn

Quần áo

Quần áo

Du lịch

Du lịch

1 Khái niệm

Muốn mua

Muốn mua

Có khả năng mua

Có khả năng mua

Cầu

Cầu về một loại hàng hoá biểu thị những khối lượng hàng hoá mà

người tiêu dùng mong muốn và sẵn sàng mua tương ứng với các mức giá xác định trong những điều kiện khác không đổi

Lượng cầu là lượng hàng hoá mà người mua muốn mua và có

khả năng mua ở một mức giá xác định

2 Biểu diễn cầu

Biểu cầu là tập hợp những lượng cầu

khác nhau ở mỗi mức giá

Biểu cầu là tập hợp những lượng cầu

khác nhau ở mỗi mức giá

P Q

Quy luật cầu

Nếu các điều kiện khác được giữ nguyên, không thay đổi, lượng cầu về một loại hàng hoá điển hình sẽ tăng lên khi mức giá của chính hàng hoá này hạ xuống và ngược lại

Nếu các điều kiện khác được giữ nguyên, không thay đổi, lượng cầu về một loại hàng hoá điển hình sẽ tăng lên khi mức giá của chính hàng hoá này hạ xuống và ngược lại

2 Biểu diễn cầu

Hàm số cầu là thể hiện cầu về một loại hàng hoá dưới dạng một phương trình đại số hay là cách biểu thị tương quan giữa lượng cầu và mức giá

Hàm số cầu là thể hiện cầu về một loại hàng hoá dưới dạng một phương trình đại số hay là cách biểu thị tương quan giữa lượng cầu và mức giá

2 Biểu diễn cầu

mà người mua muốn mua

Đường cầu là đường mô tả quan hệ giữa các mức giá trên thị trường với những số lượng hàng hoá

mà người mua muốn mua

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu

Giá của các hàng hoá liên quan

Hàng hoá thay thế Hàng hoá bổ sung

Giá hàng hoá này tăng

lên thì cầu của hàng

hoá kia tăng lên

Giá hàng hoá này tăng lên thì cầu của hàng hoá kia giảm lên

Giá hàng hóa thay thế tăng Giá hàng hóa

bổ sung tăng P

Thu nhập của người tiêu dùng

3 Các nhân tố ảnh hưởng đến cầu

Hàng hoá thông thường Hàng hoá thứ cấp

Thu nhập tăng làm cầu

về hàng hoá tăngThu nhập tăng làm cầu

về hàng hoá tăng Thu nhập tăng làm cầu Thu nhập tăng làm cầu về hàng hoá giảmvề hàng hoá giảm

Đối với hàng hóa thông thường, thu nhập

tăng làm đường cầu dịch chuyển sang phải

Thị hiếu tiêu dùng

Thị hiếu tiêu dùng tăng thì cầu tăng

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu

Các kỳ vọng

Kỳ vọng về giá của một hàng hoá giảm trong tương lai thì cầu hiện tại của hàng hoá đó giảm

Kỳ vọng về giá của một hàng hoá giảm trong tương lai thì cầu hiện tại của hàng hoá đó giảm

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu

Số lượng người mua

Ở mỗi mức giá, số lượng người mua tăng thì lượng cầu tăng

Ở mỗi mức giá, số lượng người mua tăng thì lượng cầu tăng

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu

3 Các nhân tố ảnh hưởng đến cầu

Sự vận động dọc theo đường cầu: là sự thay đổi về lượng cầu gây

nên do sự thay đổi của yếu tố nội sinh (giá hiện hành của chính hàng hoá dịch vụ đang phân tích).

A

B

P1 P2

Sự vận động và dịch chuyển của đường cầu

Sự dịch chuyển đường cầu: là sự thay đổi về cầu gây nên do

sự thay đổi của nhân tố ngoại sinh (yếu tố khác có liên quan) làm đường cầu dịch chuyển song song sang trái hoặc phải

Khi hàng hóa không

được ưa chuộng hơn

Hàm số cầu

Trong đó:

QD

x,t: Lượng cầu đối với hàng hoá X trong thời gian t

Px,t: Giá hàng hoá X trong thời gian t

Yt: Thu nhập của người tiêu dùng trong thời gian t

Pr,t: Giá của hàng hoá có liên quan trong thời gian t

N: Dân số (hay số người tiêu dùng)

T: Thị hiếu (sở thích) của người tiêu dùng

E: Các kỳ vọng

QD x,t = f (Px,t, Yt, Pt,r, N, T, E)

Các yếu tố ảnh hưởng tới cầu Cầu Giá cả hàng hoá, dịch vụ Tăng Giảm Thu nhập người tiêu dùng

•Hàng hoá thông thường

•Hàng hoá thứ cấp Tăng Giảm Tăng Giá hàng hoá có liên quan

•Hàng hoá thay thế

•Hàng hoá bổ sung Tăng Giảm Tăng Thị hiếu (Sở thích) Tăng Tăng Các kỳ vọng về giá tương lai Tăng Tăng

 Lượng Cung: (hay mức cung, số lượng được hàng

hoá cung cấp – QS): Là số lượng hàng hoá xác định được đưa ra bán tại một mức giá xác định.

2 Biểu diễn cung

Biểu cung là tập hợp những lượng cung khác nhau ở mỗi mức giá của thị trường hàng hoá

Biểu cung là tập hợp những lượng cung khác nhau ở mỗi mức giá của thị trường hàng hoá

P Q

2 Quy luật cung

Nếu các điều kiện khác được giữ nguyên, lượng cung về một loại hàng hoá điển hình sẽ tăng lên khi mức giá của chính hàng hoá đó tăng lên và ngược lại.

Nếu các điều kiện khác được giữ nguyên, lượng cung về một loại hàng hoá điển hình sẽ tăng lên khi mức giá của chính hàng hoá đó tăng lên và ngược lại.

Q S = f (P)

Trong trường hợp hàm cung tuyến tính:

Q S = cP + d (với c>0) hoặc ngược lại:

P = mQ D + n (với c>0)

2 Biểu diễn cung

Hàm số cung là cách mô tả khái quát về mối quan

hệ giữa lượng cung và mức giá về mặt định lượng Hàm số cung là cách mô tả khái quát về mối quan

hệ giữa lượng cung và mức giá về mặt định lượng

2 4 6 Q

400

200 50 100

P

500

8

2 Biểu diễn cung

Đường cung là đường mô tả mối quan hệ giữa giá cả và những số lượng hàng hoá được đưa ra bán ở mỗi mức giá.Đường cung là đường mô tả mối quan hệ giữa giá cả và những số lượng hàng hoá được đưa ra bán ở mỗi mức giá

Sự vận động dọc theo và dịch chuyển cung

Sự vận động dọc theo đường cung: là sự thay đổi về lượng cung

gây nên do sự thay đổi của yếu tố nội sinh (giá hiện hành của chính hàng hoá dịch vụ đang phân tích).

Sự dịch chuyển đường cung: là sự thay đổi về cung gây nên do

sự thay đổi của nhân tố ngoại sinh (yếu tố khác có liên quan) làm đường cung dịch chuyển song song sang trái hoặc phải

Sự vận động dọc theo và dịch chuyển cung

3 Các yếu tố ảnh hưởng đến cung

Giá của các yếu tố sản xuất giảm thì

cung tăng Giá của các yếu tố

sản xuất

S1

S2

Chi phí sản xuất giảm

Chi phí sản xuất tăng

S3

Khi chi phí sản xuất hàng hoá thay đổi, đường cung sẽ dịch chuyển

3 Các yếu tố ảnh hưởng đến cung

Công nghệ

Cải tiến công nghệ làm cung tăng

Cải tiến công nghệ làm cung tăng

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung

Chính sách thuế/trợ cấp

Thuế tăng làm cung giảm Trợ cấp tăng làm cung tăng

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung

Các kỳ vọng

Kỳ vọng có thuận lợi cho sản xuất thì cung sẽ mở

rộng

Kỳ vọng có thuận lợi cho sản xuất thì cung sẽ mở

rộng

Tổng kết

Các yếu tố ảnh hưởng tới cung Cung Giá cả hàng hoá, dịch vụ Tăng Tăng Giá của yếu tố sản xuất Tăng Giảm

Hàm số cung

Trong đó:

QS

x,t: Lượng cung đối với hàng hoá X trong thời gian t

Px,t: Giá hàng hoá X trong thời gian t

III CÂN BẰNG CẦU - CUNG

P (đồng/ chiếc) Q DM (chiếc) Q SM (chiếc)

Cân bằng thị trường là một trạng thái trong đó giá cả

và sản lượng giao dịch trên thị trường có khả năng tự

ổn định, không chịu những áp lực buộc phải thay đổi

Cân bằng thị trường là một trạng thái trong đó giá cả

và sản lượng giao dịch trên thị trường có khả năng tự

ổn định, không chịu những áp lực buộc phải thay đổi

III CÂN BẰNG CẦU - CUNG

P (đồng/ chiếc) Q DM (chiếc) Q SM (chiếc)

III CÂN BẰNG CẦU - CUNG

Q SM (chiếc)

III CÂN BẰNG CẦU - CUNG

60

Giá và sản lượng cân bằng trên thị trường thịt bò Thị trường cân bằng tại điểm E với

mức giá cân bằng là 80 nghìn đ/kg và sản lượng cân bằng là 40 tấn

Bài tập 1

hóa X như sau:

 Tìm điểm cân bằng của thị trường

Vai trò của giá cả

Tác động đến người mua

Tác động đến người bán

Là kênh thông tin về thị trường

Phân bổ nguồn lực hữu hiệu

Kết nối quyết định của các cá nhân

IV SỰ THAY ĐỔI GIÁ CÂN BẰNG

Khi cả cầu và cung đều tăng, sản lượng cân bằng chắc chắn tăng Trong trường hợp đường cung ban đầu

là S1 dịch chuyển thành đường S2, cùng lúc với sự dịch chuyển đường cầu từ D1 thành D2, sản lượng cân bằng tăng từ Q1 lên thành Q2, song giá cân bằng không thay đổi Nếu cung thay đổi ít hơn, đường cung chỉ dịch sang thành đường S3, giá cân bằng sẽ tăng lên chút ít Ngược lại, nếu cung tăng mạnh, đường cung dịch chuyển thành đường S , giá cân bằng lại giảm.

S4

D2E

Trường hợp cầu tăng đồng thời với cung giảm Trong trường hợp này, giá cân bằng chắc chắn tăng Nếu đường

cầu ban đầu dịch chuyển từ D1 sang thành D2, đồng thời đường cung ban đầu dịch chuyển từ S1 thành S2, sản lượng cân bằng sẽ không thay đổi Nếu cung giảm ít hơn, đường cung chỉ dịch chuyển thành đường S3, giá sẽ tăng ít hơn (P ), đồng thời sản lượng cân bằng vẫn tăng lên thành Q

Sự vận động và dịch chuyển đường cung

P1

P2P

Sự dịch chuyển đường cầu đi đôi với sự di chuyển dọc theo đường cung Khi thu nhập tăng, đường cầu về một

loại hàng hoá thông thường sẽ dịch chuyển từ D1 thành D2, điểm cân bằng từ E chuyển thành F, thể hiện sự di chuyển dọc theo đường cung S đồng thời xảy ra.

X ↓

* thay thế: Py ↑  Q D

X ↑

nghịch chiều thuận chiều

Giá hàng hóa đầu vào Pi ↑  Q S ↓ Nghịch chiều Thị hiếu TD T↑  Q D

X ↑ thuận chiều Thuế T ↑  Q S ↓ Nghịch chiều

thay đổi Cầu thay đổi → dịch chuyển đường cầuCầu tăng → đường cầu sang phải Cung thay đổi → dịch chuyển đường cungCung tăng → đường cung sang phải

Cân bằng cung cầu: QS = QD, PS = PD

P > P* Dư thừa thị trường (dư cung), giá sàn, bảo vệ người sản xuất

P < P* Thiếu hụt thị trường (dư cầu), giá trần, bảo vệ người tiêu dùng

V ĐỘ CO GIÃN CỦA CẦU

 Khái niệm

Hệ số co dãn của cầu là đại lượng đo sự thay đổi của lượng cầu khi có sự thay đổi của các nhân tố ảnh hưởng tới cầu và được tính bằng phần trăm thay đổi của lượng cầu chia cho phần trăm thay đổi của các nhân tố ảnh hưởng tới cầu.

ED = % ∆ QX

%∆ i

V ĐỘ CO GIÃN CỦA CẦU

Cầu

Giá của chính hàng hoá đó

Giá của hàng hoá

có liên quan

Có thể định lượng

Các loại độ co giãn của cầu

Độ co giãn của cầu theo giá

Độ co giãn của cầu theo thu nhập

Độ co giãn của cầu theo giá chéo

Độ co giãn của cầu theo giá

 Độ co giãn của cầu theo giá của một loại hàng hoá cho biết mức độ thay đổi trong lượng cầu hàng hoá khi giá cả của nó thay đổi, trong khi các yếu tố có liên quan khác vẫn giữ

nguyên Nó được đo bằng tỷ số giữa phần trăm thay đổi trong lượng cầu so với phần trăm thay đổi trong mức giá

Độ co giãn của cầu theo giá

EDp = 0 EDp < 1 EDp = 1 EDp > 1 EDp = ∞,

cầu hoàn toàn

không co dãn cầu ít co dãn cầu co dãn đơn vị cầu co dãn tương đối toàn co dãn cầu hoàn

Độ co giãn của cầu theo giá

 Hệ số co dãn của cầu theo giá phụ thuộc

Tính chất của hàng hóa

Sự sẵn có của hàng hóa thay thế

Khoảng thời gian kể

từ khi giá thay đổi

Tỷ trọng của việc chi tiêu hàng hóa trong tổng thu nhập

Độ co giãn của cầu theo giá

 Trên một đường cầu nhất định, hệ số co dãn cũng thay đổi tùy theo từng đoạn Độ co dãn của cầu phụ thuộc không chỉ vào

độ dốc của đường cầu mà còn phụ thuộc vào giá và lượng cầu

Độ co giãn của cầu theo thu nhập

 Độ co giãn của cầu theo thu nhập đo lường mức độ phản ứng của lượng cầu về một loại hàng hoá trước sự thay đổi của thu nhập trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi Nó được

đo bằng tỷ số giữa phần trăm thay đổi trong lượng cầu và phần trăm thay đổi trong thu nhập

Độ co giãn của cầu theo thu nhập

Hàng hóa thiết yếu

Hàng hóa

xa xỉ

Độ co giãn của cầu theo giá chéo

 Độ co giãn của cầu theo giá chéo đo lường phản ứng của cầu

về một loại hàng hoá trước sự thay đổi trong giá cả của một loại hàng hoá khác Độ co giãn của cầu về hàng hoá X theo giá của hàng hoá Y được đo bằng tỷ số giữa phần trăm thay đổi trong lượng cầu về hàng hoá X và phần trăm thay đổi trong mức giá của hàng hoá Y, trong điều kiện các yếu tố khác là giữ nguyên

Độ co giãn của cầu theo giá chéo

X và Y là

hai hàng hóa

bổ sung

X và Y là 2 hàng hóa độc lập

Phương pháp tính độ co dãn của cầu

 Co dãn khoảng: là sự co dãn trên khoảng hữu hạn nào đó của

đường cầu khi có sự thay đổi lớn và dời dạc của lượng cầu và các yếu tố ảnh hưởng

Co dãn của cầu theo giá

Ví dụ: Tính hệ số co dãn của cầu đối với giá xe máy, biết rằng giá xe

Spacy ban đầu là 40,10 triệu đồng/ xe thì bán được 9950 xe Khi giá giảm 0,2 triệu/xe thì bán thêm được 100 xe

Phương pháp tính độ co dãn của cầu

Co dãn khoảng của cầu theo thu nhập

Có số liệu điều tra về thu nhập bình quân của các viên chức

1 tháng và lượng cầu về Spacy trong hai thời kỳ sau:

Phương pháp tính độ co dãn của cầu

Co dãn khoảng chéo của cầu

Thời kỳ điều tra P Y (USD) Q DX (Nghìn chiếc)

Chúng ta có biểu số liệu về ô tô Matiz (PY) và lượng cầu về

xe Dream ( QX) như sau: :

Phương pháp tính độ co dãn của cầu

 Co dãn điểm: là độ co dãn tại một điểm của đường cầu Về

thực chất co dãn điểm cũng là co dãn khoảng (xét trong một

khoảng lân cận rất nhỏ)

Co dãn của cầu theo giá

Ví dụ: Giả sử đường cầu xe máy Dream là P = 100 – 0,4Q Tính độ co dãn của cầu tại điểm P = 25 và Q = 187,5

VI ĐỘ CO GIÃN CỦA CUNG

 Độ co giãn của cung theo giá của một loại hàng hoá biểu thị mức độ phản ứng của cung hàng hoá trước sự thay đổi trong mức giá hiện hành của chính hàng hoá đó, trong điều kiện các yếu tố khác được giữ nguyên Nó được đo bằng tỷ số giữa

phần trăm thay đổi trong lượng cung và phần trăm thay đổi trong mức giá hàng hoá

 Về nguyên tắc, cách tính độ co giãn của cung theo giá không

có gì đặc biệt so với cách tính các độ co giãn của cầu Người

ta cũng có thể tính độ co giãn này theo một cung hay khoảng giá cả cũng như tại một điểm giá cả

VII MỘT VÀI ỨNG DỤNG VỀ PHÂN TÍCH

CUNG – CẦU

Thuế và ảnh hưởng của thuế

Vấn đề kiểm soát giá

Thuế và ảnh hưởng của thuế

Tính theo mỗi đơn vị hàng hoá, gánh nặng thuế mà người tiêu dùng

phải chịu chính là ∆P=P2 -P1 Phần còn lại (T-∆P) mới là gánh

nặng thuế mà người sản xuất thực sự phải chịu

Bài tập 2

hóa X như sau:

 Nếu chính phủ đánh thuế là 2$/sp

 Nếu chính phủ muốn trợ giá 2$/sp

 Tìm điểm cân bằng mới của thị trường

Vấn đề kiểm soát giá

bán phải chấp hành

 Khi thiết lập mức giá trần, mục tiêu của nhà nước là bảo vệ những người tiêu dùng

Vấn đề kiểm soát giá

trường hợp này, người mua không thể trả giá với mức giá thấp hơn giá sàn

 Khi định ra giá sàn về một loại hàng hoá, nhà nước muốn bảo

vệ lợi ích của những người cung ứng hàng hoá

Bài tập 3

hóa X như sau:

 Nếu chính phủ đặt giá là 10 và cam kết mua hết hàng hóa dư thừa, Chính phủ phải chi bao nhiêu cho mỗi đơn vị hàng hóa?

 Pindyck & Rubinfeld, Kinh tế học vi mô, NXB khoa học và

kỹ thuật, Hà Nội,1994

 Tạp chí nghiên cứu kinh tế số cuối hàng năm

Trân trọng cảm ơn

sự chú ý lắng nghe của các bạn!