Dược động học ở phụ nữ có thai

Thông số dược động bị ảnh hưởng• nhau thai, bào thai → điểm phân bố mới cho thuốc • ↓ albumin, ↓ gắn kết protein huyết tương thuốc acid yếu.. → dẫn chất salicylat ít gắn kết protein hơn

Ths Hồ Thị Thạch Thúy

1

1 Biến đổi về sự hấp thu

2 Biến đổi về sự phân bố

3 Biến đổi về sự chuyển hóa

4 Biến đổi về sự thải trừ qua thận

5 Thuốc ảnh hưởng đến thai nhi

6 Nguyên tắc sử dụng thuốc trong thời kỳ mang thai

Nội dung

2

Biến đổi về sự hấp thu

3

Các biến đổi sinh lý

• ↓ bài tiết acid dịch vị 40% trong 6 tháng đầu

• ↓ hoạt tính pepsin

• ↑ bài tiết chất nhầy

• ↓ làm rỗng dạ dày

• ↑ progesteron → ↓ nhu động ruột → chậm hấp thu thuốc

• ↑ lưu lượng máu đến ruột

• thay đổi hấp thu thuốc về mặt lý thuyết.

• hấp thu ampicillin, paracetamol không thay đổi

Các biến đổi sinh lý

• ↓ tỷ lệ albumin huyết tương (25 g/L so với 40 g/L)

• một ngăn mới được tạo ra

• ↑ thể tích huyết tương 50% (tuần 30 - 34)

• ↑ lượng nước toàn phần 8 lít

• ↑ lưu lượng máu toàn phần 30%

• tích tụ mỡ dưới da → ↑ VD, kéo dài nồng độ cao các chất thân lipid

Biến đổi về sự phân bố

4

Thông số dược động bị ảnh hưởng

• nhau thai, bào thai → điểm phân bố mới cho thuốc

• ↓ albumin, ↓ gắn kết protein huyết tương (thuốc acid yếu)

→ dẫn chất salicylat ít gắn kết protein hơn → biến đổi trong phân bố thuốc trong cơ thể, bào thai

Biến đổi về sự phân bố

5

Biến đổi về sự chuyển hóa

• ↑ hormon steroid

• progesteron cảm ứng men gan → ↑ chuyển hóa các thuốc

• progesteron, ethinylestradiol ức chế tương tranh oxy hóa

ethylmorphin và hexobarbital ở gan → ↓ tốc độ thải trừ

6

Biến đổi về sự thải trừ qua thận

• ↑ vận tốc lọc qua quản cầu thận → ↑ Cl creatinin 50%

• thuốc có Cl thận chiếm ưu thế → ↑ thải trừ → ↓ T1/2

(betalactam, aminoglycosid )

• ↑T1/2 của diazepam, pethidin, thiopental, digoxin (do ↑ VD)

7

Thuốc ảnh hưởng đến thai nhi

• NSAID (aspirin, ibuprofen) → xuất huyết khi sanh, trì hoãn

chuyển dạ

• Ergotamin, methysergide → chuyển dạ sớm

• Phenytoin, carbamazepin → khiếm khuyết trên tim, mặt,

chậm phát triển thần kinh

• Isotretinoin, thalidomid → quái thai

8

Nguyên tắc sử dụng thuốc trong thời kỳ mang thai

• Thận trọng sử dụng thuốc

• Tránh sử dụng thuốc trong 3 tháng đầu thai kỳ

• Đơn trị liệu với liều thấp nhất có hiệu lực

• Tránh sử dụng thuốc không cần thiết

• Khi chọn thuốc cần quan tâm

!Cân nhắc nguy cơ - lợi ích

!Thay đổi dược động (↑ CL thận và gan, ↑Vd, ↓ gắn protein

huyết tương, Cp thấp hơn bình thường)

9

Ths Hồ Thị Thạch Thúy

10

1 Chế độ dinh dưỡng, thức ăn

2 Rượu

3 Thuốc lá

Nội dung

11

Thông số dược động chịu ảnh hưởng nhất

Sự chuyển hóa lần đầu

• thức ăn ảnh hưởng sự phân hủy thuốc ở dạ dày

• thức ăn gây cảm ứng / ức chế enzym ruột và gan → dùng thuốc sau ăn / trong ăn ảnh hưởng sinh khả dụng (labetalol, phenacetin

Hậu quả lâm sàng

• hiếm khi gây ra hậu quả lâm sàng nghiêm trọng

Chế độ dinh dưỡng, thức ăn

12

Chế độ dinh dưỡng, thức ăn

Sự hấp thu thuốc

Theophyllin

13

• Hấp thu thuốc: ít biến đổi (tùy lượng rượu, rượu + thức ăn?)

• Thuốc + protein: biến đổi (↓ albumin /máu)

• Chuyển hóa thuốc: chịu ảnh hưởng nhiều

!một liều lượng rượu duy nhất: ức chế enzym → ↑ T1/2

!rượu mạn tính: tăng sinh tế bào chuyển hóa thuốc → ↓ T1/2, acetaminophen / nghiện rượu → ngộ độc

14

• Thuốc kém chuyển hóa lần đầu ở gan, gắn mạnh protein

huyết tương → nhạy cảm với hoạt tính men gan do rượu

• Dùng rượu mạn tính → cảm ứng men gan → ↑ chuyển hóa

phenytoin, tolbutamid, warfarin → ↓ hiệu lực

• Rượu bia chứa prenyl - flavonoid (bia) → ức chế CYP1A2,

CYP3A4 → ↓ chuyển hóa warfarin → ↑ chống đông warfarin

• Tương tác dược lực: ↑ ức chế thần kinh trung ương của

phenobarbital, clopheniramin, các benzodiazepin

Hậu quả lâm sàng

15

Thuốc lá

Thành phần khói thuốc lá

• Khói thuốc lá chứa 45 - 50 chất khả năng gây ung thư

• Khói thuốc lá chứa các thành phần ức chế hay cảm ứng

enzym

• Hydrocarbon sinh ung thư trong khói thuốc lá cảm ứng

CYP1A1 và CYP1A2 CYP1A2 bị cảm ứng → ↑ Cl thuốc như theophyllin, warfarin, clozapin, olanzapin

16

Thuốc lá

Lạm dụng thuốc lá

• ↑ corticosteroid → ↑ chuyển hóa

• nicotin phóng thích acid béo → đẩy thuốc ra khỏi nơi gắn kết

Thuốc lá

• khó lập nguyên tắc chính xác trong trị liệu đối với người

nghiện thuốc lá

• một số thuốc ít bị ly trích ở gan rất nhạy cảm với thuốc lá

• cần thiết theo dõi trị liệu → biện pháp thích hợp

Hậu quả lâm sàng

18

Ths Hồ Thị Thạch Thúy

19

1 Ảnh hưởng trên sự phân bố

2 Ảnh hưởng trên sự thải trừ

3 Điều chỉnh liều lượng thuốc cho người béo phì

Nội dung

20

• ↓ nước toàn phần, ↓ khối lượng cơ

• ↑ khối lượng mỡ

• Diazepam: ↑ VD, ↑ T1/2, thay đổi Cl không ý nghĩa

• Biến thiên này không áp dụng đối với những thuốc khác

• Biến thiên VD phụ thuộc tính thân lipid của thuốc

• Bệnh nhân béo phì bị chứng lipoprotein quá mức → thay đổi gắn kết protein huyết tương

Ảnh hưởng trên sự phân bố

21

• Béo phì + xơ gan, đái tháo đường, chế độ ăn uống khác

thường, thay đổi thể tích và lưu lượng máu qua gan → thay đổi chuyển hóa thuốc chịu ly trích mạnh ở gan

• Diazepam → desmethyl diazepam có hoạt tính, béo phì → ↑ nồng độ chất chuyển hóa, ↑ VD, ↑ T1/2 chất mẹ

• ↑ V máu, ↑ lưu lượng tim → ↑ lưu lượng máu ở thận, ↑ vận tốc lọc ở quản cầu thận → thay đổi bài tiết thuốc qua nước tiểu

• Bệnh gan mật/ béo phì → thay đổi bài tiết thuốc qua mật

Ảnh hưởng trên sự thải trừ

22

• Aminoglycosid: kém tan trong mô mỡ → chỉnh liều

• ABW = IBW + 0,4 (actual weight - IBW)

!ABW: Adjusted Body Weight

!IBW: Ideal Body Weight

!Males: IBW = 50 kg + 2,3 kg for each inch > 60 inches

!Females: IBW = 45,5 kg + 2,3 kg for each inch > 60 inches

Điều chỉnh liều lượng thuốc

23