TÓM TẮT Tương tác thuốc

Tương tác thuốc là nguyên nhân dẫn đến 51,9% biến cố có hại trong quá trình điều trị NB Uống café CÓ/ KO Hút thuốc lá => việc nào “Phê” hơn ĐẶT VẤN ĐỀ Vấn đề thường gặp trong thực hành

TƯƠNG TÁC THUỐC

ThS DS Hoàng Kim Long

Nội dung

 Đặt vấn đề - Khái niệm - Mục tiêu

 Tương tác Thuốc – Thuốc

Tương tác Thuốc – Thức ăn

Tương hợp , Tương ki thuốc tiêm thường gặp

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ - KHÁI NIỆM – MỤC TIÊU

• Tại Thụy Điển 2002, mỗi bệnh nhân cao tuổi sử dụng trung bình

4,4 thuốc cùng lúc;2004 BV Hữu Nghị, Bạch Mai: 6,1 thuốc

• Pirmohamed M., et al (2004), "Adverse drug reactions as cause

of admission to hospital: prospective analysis of 18820 patients",

BMJ, 329, pp 15-19

Phân tích tiến cứu trên 18.820 bệnh nhân, 1.225 bệnh nhân nhập

viện do phản ứng có hại của thuốc và 16% trong số đó gây ra bởi

tương tác thuốc

• Davies E.C., et al (2009), "Adverse Drug Reactions in Hospital

In-Patients: A Prospective Analysis of 3695 Patient-Episodes", PLoS

ONE, 4(2), pp e4439

Tương tác thuốc là nguyên nhân dẫn đến 51,9%

biến cố có hại trong quá trình điều trị NB

Uống café CÓ/ KO Hút thuốc lá => việc nào “Phê” hơn

ĐẶT VẤN ĐỀ

Vấn đề thường gặp trong thực hành lâm sàng

Là một trong những nguyên nhân gây ra các biến cố bất lợi

của thuốc, bao gồm xuất hiện độc tính hoặc phản ứng có

hại trong quá trình sử dụng, thất bại điều trị, thậm chí có thể

gây tử vong cho bệnh nhân

Để kịp thời phát hiện, ngăn ngừa và xử trí tương tác thuốc,

các bác sỹ và dược sỹ thường phải tra cứu thông tin trong

các cơ sở dữ liệu (CSDL) khác nhau như sách chuyên

KHÁI NIỆM

Tương tác thuốc là sự thay đổi tác dụng dược

lý hoặc độc tính của thuốc khi dùng đồng thời

hai hay nhiều thuốc hoặc có một thuốc khác đã

được dùng trước đó

Tuy nhiên, “tương tác thuốc” còn có thể có

nhiều dạng khác nhau, tương tác thuốc – thức

ăn, tương tác thuốc – dược liệu, tương tác

thuốc – tình trạng bệnh lý

5

Giúp DS nắm kiến thức cơ bản và tra cứu tài liệu

tham khảo tư vấn sử dụng thuốc hợp lý trong

thực hành lâm sàng:

1 Tương tác thuốc

2 Lưu ý các cặp tương tác chống chỉ định

MỤC TIÊU

II/ TƯƠNG TÁC THUỐC – THUỐC

7

Griseofulvin NSAID Warfarin

Fe 2+

aspirin sulfamid

Ampicillin Cephalexin Erythromycin Morphin

acid citric,

acid tartric,

vitaminC

NaHCO3

KHCO3

antacid

PPI

pH

• Tạo phức chelat

Thuốc gây tương tác

Các kim loại đa hóa trị

Thuốc bị tương tác

Al 3+ , Mg 2+ , Bi 2+ , Ca 2+ Fe 2+ , Fe 3+

( antacid, sữa, thuốc bổ)

Tetracyclin, FQ, Levodopa, Carbidopa, Levothyroxin

uống các thuốc cách nhau tối thiểu 2 giờ

1 TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG HỌC- HẤP THU

• Tạo lớp ngăn

cơ học:

Smecta, sucralfat

tạo lớp áo ( lớp

ngăn cơ học )

ngăn cản sự hấp

thu thuốc khác.

1 TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG HỌC- HẤP THU

Dạng tự do : tác dụng dược lý

Dạng tự do: phân bố đến mô

Cơ chế:

• Ức chế tương tranh: cùngđiểm gắn vào 1 protein huyết

tương

• Ức chế không tương tranh: khithuốc sử dụng làm thay

đổi cấu trúc albumin

- Acid valproic- diazepam : tăng tác động của diazepam

- Warfarin- NSAIDs (Phenylbutazon…) : xuất huyết do

tăng NĐ tự do của warfarin và ức chế chuyển hóa

warfarin

www.themegallery.com

1 TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG HỌC- PHÂN BỐ

Thuốc điều trị ĐTĐ đường uống nhóm sulfonylurea (glibenclamid,

gliclazid, glimepirid) + aspirin

 Aspirin đẩy các thuốc nhóm sulfonylurea khỏi

protein liên kết trong huyết tương

 Tăng nồng độ thuốc ở dạng tự do, tăng tác dụng

dược lý

 Nguy cơ hạ đường huyết

 Theo dõi chặt chẽ đường huyết của bệnh nhân,

hiệu chỉnh liều nếu cần thiết

1 TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG HỌC- PHÂN BỐ

1 TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG HỌC- CHUYỂN HÓA

Ức chế enzym

• Tương tác do ức chế enzym chuyển hóa thuốc

ở gan

Erythromycin + theophylin

 Erythromycin gây ức chế enzym gan

 Giảm chuyển hóa của theophylin

 Tăng nồng độ và độc tính của theophylin (nôn,

buồn nôn, đánh trống ngực, co giật)

TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG

HỌC-CHUYỂN HÓA

Cảm ứng enzym

• Tương tác do cảm ứng enzym chuyển hóa

thuốc ở gan

Phenobarbital + nifedipin

 Phenobarbital gây cảm ứng enzym gan

 Tăng chuyển hóa của nifedipin

 Giảm hiệu quả điều trị của nifedipin

 Hiệu chỉnh liều nifedipin theo đáp ứng của bệnh

nhân

TƯƠNG TÁC DƯỢC ĐỘNG

HỌC-CHUYỂN HÓA

Thuốc tương tác Thuốc chịu

ảnh hưởng

Kết quả của tương tác

chống đông

Tác dụng chống đông

bị ảnh hưởng Cafein, theophylin, cà

phê, nước chè

Thuốc ngủ, an thần

Giảm buồn ngủ

glucose máu

Giảm tác dụng chống tiểu đường

Thuốc chống rối loạn

tâm thần (loại có tác

dụng phụ gây

Levodopa, carbidopa

Giảm tác dụng chống Parkinson

2 TƯƠNG TÁC DƯỢC LỰC HỌC

• Furosemid + gentamicin

 Tăng độc tính trên thận và trên tai

• Amiodaron + erythromycin

2 TƯƠNG TÁC DƯỢC LỰC HỌC

CÁC CẶP TƯƠNG TÁC CHỐNG CHỈ ĐỊNH

Thuốc uống xa bữa ăn:

• Các thuốc kém bền trong môi trường acid

(ampicilin, erythromycin )

• Các thuốc được bào chế dưới dạng viên bao

tan trong ruột / viên giải phóng kéo dài

• Thuốc bao che niêm mạc dạ dày, antacid

• Các thuốc kháng sinh fluoroquinolon,

tetracyclin có khả năng tạo phức chất với sữa

/ các chế phẩm sắt

III/ TƯƠNG TÁC THUỐC-THỨC ĂN

• Các thuốc kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa

(aspirin, NSAID)

• Các thuốc tan nhiều trong dầu như vitamin A,

D, E, K

UỐNG NGAY SAU ĂN

III/ TƯƠNG TÁC THUỐC-THỨC ĂN

IV/ TƯƠNG HỢP - TƯƠNG KỊ THUỐC TIÊM

Dung môi thích hợp

Dung môi không thích hợp

4

1

2

3

5

6

IV/ TƯƠNG HỢP - TƯƠNG KỊ THUỐC TIÊM

1

2

3

KẾT LUẬN

Tra cứu Tài liệu

KẾT LUẬN

Tra cứu Online …

KẾT LUẬN

Tương tác thuốc và tương kị có thể

phòng tránh được bằng cách chú ý thận

trọng đặc biệt hoặc tiến hành các biện

pháp can thiệp để giảm thiểu nguy cơ.

Cần có sự phối hợp của bác sĩ –

dược sĩ – điều dưỡng trong quản lý

tương tác, tương kị thuốc.

Thanks !