TƯƠNG tác THUỐC và CHÚ ý KHI CHỈ ĐỊNH

T ngătácăc nătheoădõi:ăm căđ ă1 Ciclosporin... ACID FOLINIC nang 15mg; dung d ch tiêm 3mg/ 1mL; 30 mg / 3 mL; 5 mg/5 mL Calcium folinat “Ebewe” nang 15mg Calcium folinat “Ebewe” dung d

Trang 1

N IăDUNGăT NGăTÁCăTHU CăVÀăCHÚăụăKHIăCH ă NH

C nătheoădõi:ăm căđ ă1

Th iăk ăchoăconăbú: Ch a có d li u chính xác, không cho con bú trong khi đi u tr

Th iăk ămangăthai: Ch a có d li u chính xác, không dùng thu c này trong ba tháng

đ u thai k

ACETORPHAN

Thu c ch ng tiêu ch y, ch ng ti t d ch ru t do c ch enkephalinase

Các enkephalin có tác d ng ch ng ti t d ch thu n tuý ru t Acetorphan

đ c dùng trong đi u tr tri u ch ng các tr ng h p tiêu ch y c p tính

Ch ngăch ăđ nh:ăm căđ ă4

Th iăk ăchoăconăbú,ătr ăcònăbú,ătr ăem,ăng iămangăthai: Th n tr ng v i m t thu c

m i còn thi u các d li u trong y v n

Trang 2

ACICLOVIR

Thu c kháng virus

CÁCăTHU CăTRONGăNHịM

ACICLOVIR viên nén 200 mg; kem bôi da 5%; 3%; thu c m 5% tuýp 5 g

Acyclovir Denk viên 200 mg

Acyclovir Stada kem bôi 50mg/g

Acyclovir Stada viên nén 200mg, 400mg; 800mg

Avircrem 5% kem bôi da

Cyclovax kem bôi da và viên nén 200mg, 400mg, 800mg

Cyclovir 3% kem da tuýp 5 g

Medovir kem bôi 5%

Napharax kem bôi 5%

Sudo Acyclovir thu c m 50mg/g

Th nătr ng:ăm căđ ă2

Ng iăcaoătu i: Li u l ng ph i thích ng v i ng i cao tu i Ph i theo dõi ch c

n ng t o máu và th n

C n theo dõi: m c đ 1

Th iăk ăchoăconăbú: Aciclovir qua đ c s a m Ch a hoàn toàn ch ng minh đ c

tính không đ c c a thu c đ i v i tr em bú s a m

Th iăk ămangăthai: Aciclovir qua nhau thai ã đ c dùng cho ng i mang thai, đ c

bi t n m c hecpet đ ng sinh d c, đ gi m nguy c lây nhi m đ i v i tr C n ph i kh ng

đ nh thêm tính không đ c c a thu c

Trang 3

Cácătr ngăh păkhác:ăCó ti n s quá m n c m v i aciclovir

X lý: C n giám sát ng i b nh v tác d ng đi u tr c a acid valproic khi b t đ u ho c

ng ng đi u tr acyclovir i u ch nh li u acid valproic khi c n

Hydantoin (phenytoin)

Phân tích: N ng đ trong huy t thanh c a phenytoin có th b gi m, làm gi m tác

d ng T ng tác x y ra mu n C ch ch a rõ

X lý: Giám sát c n th n ng i b nh v thay đ i tác d ng c a phenytoin khi b t đ u

ho c ng ng đi u tr acyclovir i u ch nh li u c a phenytoin khi c n

Theophylin

Phân tích: N ng đ trong huy t t ng c a theophylin có th t ng, làm t ng tác d ng

d c lý và tác d ng không mong mu n T ng tác ch m C ch có kh n ng c ch chuy n hoá oxy - hoá c a theophylin

X lý: Giám sát c n th n n ng đ trong huy t t ng c a theophylin và theo dõi các

tác d ng có h i trong khi ph i h p v i acyclovir i u ch nh li u theophylin n u c n

Phân tích: Probenecid có th làm t ng n ng đ c a acyclovir trong huy t thanh, làm t ng

tác d ng đi u tr và tác d ng không mong mu n T ng tác x y ra nhanh C ch Probenecid

có th c n tr bài ti t acyclovir qua ng th n

Trang 4

Ascormin ng tiêm 500mg/5mL

Ascortonyl ng u ng 5mL (kèm K và Mg aspartat) Aspirin C

Aspirin UPSA-Vitamin C

ASS+ C Pharmavit

Ca-C 1000 Sandoz viên s i

Calcium Corbière C 1000 DPP

Calcium Corbière Vitaminé

Cal-C-vita viên s i

Callimon viên s i

Cegrovit viên s i

Celaskon viên s i

Ceelin-thu c gi t u ng 100mg/1mL; siro 100mg/5mL Cevita ng tiêm 500mg/5mL

Cevita ng tiêm 100mg/2mL

C-Vitamin Pharmavit viên s i

Cyclo 3 forte viên

Effemol gói thu c

Vita-Cal C viên s i

Vitamin C dung d ch tiêm 10 % ng 5 mL; 500 mg/5mL Vitamin C ng tiêm dung d ch 5 % ng 2 mL

Vitamin C Oberlin c m pha dung d ch, gói 1000 mg Vitamin C Oberlin viên nén

Vitamin C viên nén 100 mg; 500 mg

Vitamin C viên s i b t 1000 mg

Vitamin C Bil dung d ch tiêm

Trang 5

Upsa C-calcium viên nén s i

Ph i h p trong các d ng ch a nhi u vitamin

Astymin forte và Astymin Liquid

Brivita (viên s i v cam)

Cebitex-C 300

Centovit

Enervon C

Homtamin

My Vita multivitamin viên s i

Orange multivitamin viên s i

Opssi multivitamin viên s i

Plusssz multivitamin viên s i

Ph i h p v i thu c gi m đau

Ameflu + C

Efferalgan-vitamin C

CHÚăụăKHIăCH ă NHTHU C

Cơnănh cănguyăc /l iăích:ăm căđ ă3

Thi uăh tăG 6 PD: i v i ng i b nh thi u h t G6PD, có nguy c tan máu

S iăth n: Tránh dùng vitamin C li u hàng ngày v t quá 1g khi có s i th n (làm gi m

Phân tích: Acid ascorbic là thu c acid hoá n c ti u Khi dùng các thu c ki m hoá

n c ti u, pH n c ti u s b trung hoà khi dùng vitamin C li u cao (trên 2g)

X lý: Trong m t s tr ng h p đi u tr , có th c n ph i theo dõi pH n c ti u b ng

gi y th acid-base N u c n ki m hoá n c ti u, c n tránh ph i h p v i vitamin C

Sulfamid kháng khu n

Trang 6

Phân tích: Nguy c k t t a đ ng ti t ni u khi dùng vitamin C li u cao (trên 2g,

t ng tác lý - hoá v lý thuy t, c n ph i ch ng minh trên th c t )

X lý: Theo dõi pH n c ti u (đo pH b ng gi y ch th ) N u c n ki m hoá n c ti u, tránh kê đ n cùng v i vitamin C Thông báo cho ng i b nh bi t nguy c này và yêu c u

t m ng ng dùng vitamin C li u cao trong khi đi u tr b ng sulfamid

T ngătácăc năth nătr ng:ăm căđ ă2

Barbituric

Phân tích: Dùng đ ng th i thu c này v i vitamin C s t ng đào th i acid ascorbic

X lý: Nhu c u vitamin C ng i b nh đi u tr lâu dài b ng barbituric (thí d : đ ng kinh) t ng lên, nên có th kê đ n b sung vitamin C C n l u ý ng i b nh hay t ý dùng vitamin C, do đó kê đ n hay phát thu c ph i l u ý đi u này

Deferoxamin

Phân tích: Dùng acid ascorbic hàng ngày v i li u cao h n 250 mg cùng v i

deferoxamin có th làm h h i kh n ng t o ph c c a deferoxamin, t đó làm t ng đ c tính c a s t đ i v i mô, đ c bi t mô tim, có th d n t i tim m t bù

X lý: Không kê đ n dùng đ ng th i vitamin C đ i v i ng i b nh đi u tr b ng deferoxamin Khuyên không t ý dùng vitamin C Chú ý ng i b nh cao tu i đi u tr b ng deferoxamin

Primidon ho c d n ch t

Phân tích: Dùng các thu c này đ ng th i v i acid ascorbic làm t ng th i acid ascorbic

X lý: Nhu c u vitamin C ng i b nh đi u tr lâu dài b ng nh ng thu c này (thí d

ng i đ ng kinh) t ng lên, nên có th b sung vitamin C C n nh ng i b nh hay t ý dùng vitamin C

Thu c ch n beta (propranolol)

Phân tích: Tác d ng d c lý c a propranolol có th b gi m C ch có th do gi m

h p thu propranolol

X lý: Giám sát đáp ng lâm sàng c a ng i b nh và đi u ch nh li u khi c n

T ngătácăc nătheoădõi:ăm căđ ă1

Phân tích: Acid ascorbic làm t ng n ng đ trong huy t thanh c a estrogen ch a trong

viên thu c, có th gây ra các tác d ng không mong mu n T ng tác x y ra mu n C ch

t ng kh d ng sinh h c c a thu c u ng ng a thai do acid ascorbic làm t n h i đ n chuy n hoá thu c ng a thai

X lý: N u có tác d ng có h i x y ra, có liên quan đ n estrogen, nên ngh đ n kh

n ng do ph i h p v i acid ascorbic

Warfarin

Phân tích: Tác d ng ch ng đông máu c a warfarin có th b gi m C ch ch a rõ

X lý: Không c n can thi p tr khi ng i b nh dùng m t li u l n (>5-10g/ ngày) acid ascorbic

Trang 7

ACIDăCHENODESOXYCHOLICăHO CăD NăCH T

Acid này là thành ph n c u t o bình th ng c a m t Khi u ng, thu c có th làm tan s i cholesterol túi m t v i đi u ki n

là s i trong su t v i tia X (s i không vôi hoá)

Th iăk ămangăthai: Do đã th y đ c tính v i gan c a thai kh Rhesus

Cơnănh cănguyăc /ăl iăích:ăm căđ ă3

B nhă đ iă trƠng: Acid chenodesoxycholic d h p thu ru t non Có th có ph n

không đ c h p thu, s gây bài ti t n c và các ch t đi n gi i đ i tràng Khi đó th ng

x y ra tiêu ch y, nên ch ng ch đ nh dùng thu c này nh ng ng i có b nh đ i tràng Tuy nhiên, acid ursodesoxycholic không kích ng niêm m c đ i tràng nên có th dùng đ c

Suy gan: S t o thành acid lithocholic do các vi khu n ru t có th d n đ n t ng v a

Cơnănh cănguyăc ă/ăl iăích:ăm căđ ă3

Aminosid u ng; cholestyramin; estrogen ho c thu c ng a thai estroprogestogen; fibrat; progestogen ho c d n ch t; thu c kháng acid đ ng u ng

ho c than ho t

Phân tích: Acid ursochenodesoxycholic làm t ng t l acid m t/ cholesterol Khi l p l i

cân b ng gi a các thành ph n c a m t, thu c có th góp ph n làm thoái tri n nh ng s i

m t cholesterol T o ph c v i acid ursodesoxycholic (khi dùng cùng v i cholestyramin và các kháng acid), ho c làm t ng s bão hoà c a m t (khi dùng cùng v i estrogen, progestogen, fibrat, neomycin u ng) s làm gi m ho t tính c a acid ursodesoxycholic

X lý: i u tr b ng acid ursodesoxycholic ph i dài ngày (t 6 tháng đ n 1 n m) C n

tránh không ph i h p v i nh ng thu c làm gi m tác d ng c a acid ursodesoxycholic (nh cholestyramin, các kháng acid, estrogen, progestrogen, fibrat, neomycin u ng), tr khi thu c

ph i h p ch dùng trong th i gian r t ng n đ tránh th t b i trong đi u tr

Ciclosporin

Trang 8

Phân tích: Acid ursodesoxycholic làm t ng h p thu và t ng n ng đ trong huy t thanh

c a ciclosporin m t s ng i b nh, nh ng không d đoán tr c đ c Acid ursodesoxycholic có v không t ng tác v i ciclosporin

X lý: Thông tin còn h n ch C n th n tr ng giám sát tác d ng khi thêm ho c ng ng

acid ursodesoxycholic ng i đang đi u tr b ng ciclosporin, đ đi u ch nh li u ciclosporin khi c n

Ciprofloxacin

Phân tích: N ng đ trong huy t thanh c a ciprofloxacin có th b gi m khi ph i h p v i

acid ursodesoxycholic C ch ch a rõ

X lý: Tuy thông tin còn ít (m t tr ng h p đ c báo cáo), nh ng c n ph i giám sát

t ng tác này v i b t c m t kháng sinh quinolon nào khi ph i h p

Trang 9

AC IDăCROMOGLYCICăHO CăTHU CăT NGăT

Tác d ng ch ng d ng b ng cách c ch s m t h t các d ng bào và các b ch c u a base

Th iăk ămangăthai: Vì th n tr ng, không dùng trong ba tháng đ u c a thai k

ACIDăFOLICăHO CăD NăCH T

Vitamin ch ng thi u máu thu c nhóm vitamin B

ACID FOLIC

Tardyferon B9 viên nén b c 35mg (ph i h p v i s t sulfat và vitamin C) Az-vital Adofex (nang ph i h p)

Apo-Folic (viên nén 5mg)

Astymin fort (nang ph i h p)

Astymin liquid (siro ph i h p)

Biofer (viên nén nhai ph i h p)

Trang 10

ACID FOLINIC nang 15mg; dung d ch tiêm 3mg/ 1mL; 30 mg / 3 mL; 5 mg/5 mL

Calcium folinat “Ebewe” nang 15mg

Calcium folinat “Ebewe” dung d ch tiêm 3mg/ 1mL

Calcium folinat “Ebewe” dung d ch tiêm 30mg/3mL

Leucovorin dung d ch tiêm 3mg/ 1mL

Leucovorin dung d ch tiêm 5mg/ 5mL

T NGăTÁCăTHU C

Methotrexat

Phân tích: Methotrexat là ch t đ i kháng c a acid folic, do c ch dihydrofolat

reductase T ng tác càng có ý ngh a n u dùng li u cao và đi u tr dài ngày

X lý: Áp d ng t ng tác này trong tr ng h p quá li u methotrexat, dùng acid folinic

(calci folinat) thay cho acid folic

Barbituric; primidon ho c d n ch t

Phân tích: Nguy c làm gi m n ng đ thu c ch ng đ ng kinh trong huy t thanh khi b

sung acid folic Dùng đ ng th i các thu c này v i acid folic có th làm gi m tác d ng ch ng

co gi t, do gi m tác d ng c a thu c ch ng đ ng kinh trên h th n kinh trung ng

X lý: T ng c ng theo dõi lâm sàng và sinh h c khi đi u tr đ ng kinh ng i b nh dùng b sung acid folic i u ch nh li u l ng thu c ch ng đ ng kinh n u c n, trong và sau khi ng ng acid folic

Natri valproat ho c d n ch t

Phân tích: Ngoài tính ch t c ch h th n kinh trung ng, đây có s ph i h p acid folic v i m t thu c có ho t tính kháng folic (do c ch dihydrofolat reductase)

X lý: Ki m tra huy t đ đ u đ n, và khi c n, đi u tr b ng b sung acid folinic, đ c

bi t v i ng i b nh dùng natri valproat ho c d n ch t v i li u cao ho c dài ngày

Trang 11

Phenytoin

Phân tích: Ph i h p acid folic v i phenytoin gây nguy c gi m n ng đ phenytoin

trong huy t thanh, làm gi m tác d ng ch ng co gi t, do làm gi m tác d ng c a phenytoin

h th n kinh trung ng

X lý: T ng c ng theo dõi lâm sàng và sinh h c trong đi u tr ch ng đ ng kinh

ng i b nh có dùng b sung acid folic i u ch nh li u l ng c a phenytoin khi c n, trong

và sau khi ng ng b sung acid folic

Pyrimethamin ho c trimethoprim

Phân tích: Tác d ng đ i kháng v i acid folic, do c ch dihydrofolat reductase T ng tác càng quan tr ng n u li u dùng càng cao và đi u tr càng kéo dài

X lý: Ki m tra huy t đ th ng xuyên Khi c n, b sung acid folinic (calci folinat), đ c

bi t đ i v i ng i b nh dùng pyrimethamin- trimethoprim li u cao ho c đi u tr dài ngày

Thu c l i ti u gi kali

Phân tích: Ch triamteren trong h thu c l i ti u gi kali là có tính đ i kháng v i acid

folic, do c ch dihydrofolat reductase T ng tác này càng quan tr ng n u li u dùng càng cao và đi u tr càng dài ngày

X lý: Ki m tra huy t đ và khi c n, cho dùng b sung acid folinic (calci folinat), đ c

bi t v i ng i b nh dùng triamteren li u cao ho c đi u tr dài ngày, nh t là trong th i k mang thai

Sulfasalazin ho c d n ch t

Phân tích: Salazosulfapyridin (sulfasalazin) làm gi m h p thu acid folic (kho ng m t

ph n ba) Thi u h t folat bi u hi n n ng đ folat trong huy t thanh h th p, thi u máu nguyên h ng c u kh ng l , ch ng đ i h ng c u và ch ng t ng h ng c u l i Có kh n ng

Phân tích: Dùng đ ng th i v i acid folinic d i d ng calci folinat có th làm t ng tác

d ng đi u tr và đ c tính c a fluoro - 5 - uracil

X lý: Có th dùng đ ng th i hai thu c này, nh ng n u c n thì hi u ch nh l i li u

l ng Ch kê đ n k t h p này c s chuyên khoa cùng v i theo dõi đ u đ n huy t đ

ACID FUSIDIC

Kháng sinh di t khu n và kìm khu n, tác d ng trên s t ng h p protein

và th ng đ c dùng ch y u ch ng t c u

ACID FUSIDIC kem bôi da 2%; thu c m 2%; gel tra m t 1%

Foban kem bôi da 2%

Fucidin kem bôi da 2%

Trang 12

Fucidin thu c m 2%

Fucidin viên nén 250mg natri fusidat

Fucicort kem bôi da 2% (ph i h p v i betamethason)

Fucithalmic gel tra m t 1%

Fudikin thu c m 2%

CHÚăụăKHIăCH ă NHTHU C

Tránh dùng acid fusidic theo đ ng u ng trong nhi m t c u khu n đ ng ti t ni u, vì acid fusidic không th i qua n c ti u

Suy gan: Vì có nguy c vàng da, nên c n theo dõi gan nh ng ng i b nh dùng thu c này

Th iăk ăchoăconăbú: M t l ng th p thu c bài ti t qua s a m

Th iăk ămangăthai: Ch a ch ng minh đ c tính không đ c ng i mang thai

C nătheoădõi:ăM căđ ă1

Tr ăem: Nguy c vàng da nhân não tr còn bú, do nguy c c nh tranh gi a acid

fusidic và bilirubin đ g n vào albumin

ACIDăHOÁăN CăTI Uă(ăCÁCăCH T)

Loétăd ădƠyă- táătrƠng;ăviêmăd ădƠy: Do tính acid c a các ch t này

Tr ngăh păkhác: Ch ng ch đ nh dùng m t ch t acid hoá n c ti u t t c nh ng

tr ng h p nhi m acid ho c s i urat

Trang 13

Suy gan: Khi suy gan n ng, ion amoni (+NH4) b sung s không đ c chuy n hoá, và

d n đ n nguy c t ng amoniac máu

Suyăth n: Do ion amoni m t ph n đ c th i qua th n, nên có nguy c quá t i gan

và tr ng thái nhi m acid t ng clor máu do th n

Ph iăh pănguyăhi m:ăm căđ ă4

Sulfamid kháng khu n

Phân tích: Ph n ng hoá - lý cho phép gi i thích nguy c k t tinh sulfamid trong ng

th n, kéo theo t n th ng th n th c th K t t a càng rõ khi pH kho ng 5 T ng tác này

đã đ c thông báo trong y v n khi ph i h p v i hexamin

X lý: Tránh ph i h p hai thu c này N u c n ph i h p, ph i theo dõi pH n c ti u

Phân tích: Gi m tái h p thu amphetamin ng th n Các ch t acid hoá n c ti u làm

t ng th i amphetamin (pH kho ng 5) qua th n Amphetamin là m t base th i qua n c ti u Trong môi tr ng acid, ít g p thu c này d ng không phân c c

X lý: T ng tác có l i: Acid hoá n c ti u nh m t o đi u ki n th i nhanh amphetamin khi dùng quá li u T ng tác có h i c n tránh: Khi đi u tr b ng amphetamin,

có th th t b i do th i thu c quá nhanh (n u acid hoá n c ti u) ho c có th b lo n tâm

th n do thu c (n u ki m hoá n c ti u)

Barbituric

Phân tích: T ng tái h p thu ng th n, có th kéo dài tác d ng c a barbituric và làm

xu t hi n đ c tính do quá li u

X lý: N u c n ph i h p hai thu c này, ph i hi u ch nh li u dùng N u ng i b nh có

bi u hi n ng gà khi dùng hai thu c này, có khi ph i gi m li u barbituric sau khi đã đo pH

n c ti u b ng gi y ch th

Mexiletin

Phân tích: Acid hoá n c ti u có th làm t ng th i mexiletin qua th n T ng tác này,

nêu trong các tài li u, cho th y có nh ng bi n đ i v ý ngh a lâm sàng khi ph i h p thu c

X lý: N u c n ph i h p thu c, ph i theo dõi các tác d ng trên lâm sàng, và luôn luôn

ý th c là có th có nh ng bi n đ i tác d ng d c lý c a mexiletin

Primidon ho c d n ch t

Phân tích: Làm t ng tái h p thu ng th n

Trang 14

X lý: Tác d ng d c lý c a hai thu c t ng lên, nên khi c n ph i h p hai thu c thì

ph i hi u ch nh li u l ng o pH b ng gi y ch th đ bi t có c n hi u ch nh li u l ng hay không

Thu c ch ng tr m c m ba vòng ho c thu c t ng t

Phân tích: Thu c ch ng tr m c m ba vòng là base, nên các thu c acid hoá n c ti u

có th làm t ng bài ti t các thu c đó qua n c ti u Ng c l i các thu c ki m hoá n c ti u

l i có tác d ng làm gi m bài ti t (t o đi u ki n tái h p thu ng th n)

X lý: M c d u t ng tác này có th x y ra theo c ch lý - hoá, nh ng hình nh không có nh ng bi u hi n lâm sàng đáng k

Thu c ki m hoá n c ti u

Phân tích: Trung hoà v m t lý hoá

X lý: Ph i h p hai lo i thu c này có th h p lý hay không h p lý tu theo m c đích

đi u tr o pH n c ti u b ng gi y ch th

Trang 15

ACTINOMYCIN D

Kháng sinh kìm t bào

DACTINOMYCIN l b t pha tiêm 0,5mg

Cosmegen l b t pha tiêm 0,5mg

CHÚăụăKHIăCH ă NHăTHU C

Cácătr ngătháiăkhác: Ng i b nh ung th : Ph i cân nh c k tu theo tr ng thái sinh lý

- b nh lý c a ng i b nh, theo kh n ng theo dõi t i ch , và theo m c tiêu đi u tr do nhà chuyên môn n đ nh

Các ch t c ch HMG - CoA reductase

Phân tích: Dùng đ ng th i v i các ch t c ch mi n d ch làm t ng nguy c xu t hi n

tiêu c vân và suy th n

X lý: M c d u các tr ng h p thông báo ch liên quan đ n lovastatin, nh ng nguy c

v n có kh n ng x y ra v i simvastatin, pravastatin và các statin khác Nên tránh ph i h p

Doxorubicin ho c d n ch t

Phân tích: M t m t, có nguy c t ng đ c tính v i máu do c ch tu x ng, do các tác d ng hi p đ ng, có th d n đ n m t b ch c u h t M t khác, đã có nh ng thông báo v các tr ng h p b nh c tim

X lý: N u c n ph i h p, thì v i m i thu c ph i dùng li u th p; theo dõi

ch t ch huy t đ Khuy n ngh là t ng li u doxorubicin không v t quá

n ng đ acid uric trong máu

Carmustin ho c d n ch t; cisplatin ho c d n ch t; ganciclovir; methotrexat; vincristin và các ch t t ng t

Phân tích: Nguy c t ng đ c tính v i máu do c ch tu x ng, do nh ng tác d ng

hi p đ ng, có th d n t i m t b ch c u h t

Trang 16

X lý: N u c n ph i ph i zh p thu c, nên dùng li u th p v i m i ch t Theo dõi ch t

ch huy t đ

Clozapin

Phân tích: Nguy c t ng đ c tính v i máu do c ch tu x ng, và do nh ng tác d ng

hi p đ ng, có th d n t i m t b ch c u h t Ch riêng đ i v i clozapin đã có th gây m t

b ch c u h t n ng, th m chí t vong (đ c tính mi n d ch)

X lý: Tránh ph i h p N u c n ph i h p, ph i dùng li u th p v i m i thu c V i

clozapin, không có gì cho phép d báo xu t hi n m t b ch c u h t Cho nên dù ph i h p hay không, đ u ph i theo dõi ch t ch huy t đ (nh đ i v i b t c m i thu c kìm t bào) Thông báo cho ng i b nh khi ch s t nh , viêm h ng hay loét mi ng là ph i ng ng dùng thu c

Cyclophosphamid ho c thu c t ng t ; fluoro-5-uracil; interferon alpha tái t

h p; levamisol; procarbazin; thiotepa; thu c ch ng ung th : Azathioprin

Phân tích: Nguy c t ng đ c tính v i máu do c ch tu x ng, do các tác d ng hi p

Phân tích: Ph i h p gi a hai thu c đ u có tác d ng c ch mi n d ch Do c ch mi n

d ch quá m nh, có nguy c xu t hi n u lympho gi

X lý: Ph i h p hai thu c c ch mi n d ch là đi u ph i suy ngh , t ng quan gi a nguy c / l i ích ph i cân nh c tu theo m c đích đi u tr S ph i h p này ch đ c th c

hi n c s chuyên khoa và có theo dõi ng i b nh th t c n th n

Dantrolen

Phân tích: Ph i h p các thu c có ti m n ng đ c v i gan (hi p đ ng các tác d ng

không mong mu n)

X lý: Khi ph i h p hai thu c đ c v i gan, ho c ph i theo dõi ch t ch ch c n ng gan

(ASAT, ALAT, phosphatase ki m, bilirubin), ho c n u có th , hoãn 1 trong 2 thu c đó C n

b o đ m là ng i b nh không th ng xuyên u ng r u, và không có ti n s viêm gan virus Các tri u ch ng lâm sàng ch y u không đ c hi u: bu n nôn, vàng da… Vi c k t h p

xu t hi n ban ngoài da, ng a, h ch to bi n minh cho c n nguyên do thu c D a vào k t qu các test sinh h c, c n phân bi t nguy c xu t hi n viêm gan hu t bào không h i ph c và viêm gan m t h i ph c đ c sau khi ng ng đi u tr

Phân tích: Ph i h p hai thu c c ch tu x ng

X lý: Ch đ c dùng Interleukin 2 tái t h p c s chuyên khoa do b nh n ng Các

t ng tác thu c ph i đ c cân nh c vì t t c các ch c n ng c a c th c n ph i theo dõi

th ng xuyên B t bu c ph i theo dõi huy t đ

Mercaptopurin; pentostatin

Phân tích: S d ng đ ng th i hai ch t c ch tu x ng có th gây các r i lo n v

máu nghiêm tr ng, tu thu c th i gian đi u tr

Trang 17

X lý: Ph i h p này ph i đ c theo dõi v m t huy t h c

Penicilamin ho c thu c t ng t

Phân tích: Dùng đ ng th i hai ch t c ch tu x ng có th d n đ n nh ng r i lo n

v máu nghiêm tr ng, tu thu c th i gian đi u tr C ng c n ph i theo dõi ch c n ng th n

X lý: Ph i h p này ph i đ c theo dõi v m t huy t h c và ch c n ng th n

Phenicol

Phân tích: Nguy c t ng đ c tính v i máu do c ch tu x ng, do tác d ng hi p

đ ng, có th d n đ n m t b ch c u h t Ch riêng đ i v i phenicol đã có th d n đ n m t

b ch c u h t nghiêm tr ng, th m chí t vong (đ c tính mi n d ch)

X lý: N u c n ph i h p, dùng li u th p v i m i thu c Không th đoán tr c xu t

hi n m t b ch c u h t do các phenicol Theo dõi c n th n huy t đ , th c hi n nh th ng

l v i m t ch t kìm t bào, v n có giá tr Thông báo cho ng i b nh là khi ch s t nh , viêm

h ng hay loét mi ng là ph i ng ng đi u tr v i các phenicol

Zidovudin

Phân tích: Ph i h p zidovudin v i các thu c đ c khác v i tu đòi h i ph i r t th n

tr ng Có nguy c thi u máu hay các r i lo n khác v máu

X lý: N u c n ph i h p, ph i theo dõi c n th n huy t đ và n u c n, ph i gi m li u

ALOPURIOLăHO CăD NăCH T

Thu c ch ng b nh th ng phong (gút), thu c c ch t ng h p acid uric

Th iăk ăchoăconăbú: Alopurinol tham gia quá trình chuy n hoá ( c ch t ng h p

purin, và gây nh ng b t th ng trong chuy n hoá các pyrimidin) nên tránh dùng su t trong

th i k cho con bú

Th iăk ămangăthai: Alopurinol tham gia quá trình chuy n hoá ( c ch t ng h p purin,

và gây nh ng b t th ng trong chuy n hoá pyrimidin) nên tránh dùng trong th i k mang thai

Trang 18

Th nătr ngăkhiădùng:ăm căđ ă2

Suyăganăho căth n: 3% s tr ng h p dùng thu c, có tai bi n ngoài da nh ng a,

ban đ và hi m h n là mày đay hay ph n ng ngoài da có tróc m nh; các tai bi n này

X lý: V i ng i b nh th ng phong (gút), c n tránh làm acid hoá n c ti u, và khuyên

nên t ng l ng nu c ti u bài ti t b ng đ u ng có tính ki m, t o đi u ki n cho s hoà tan các tinh th urat Ng i b nh hay t dùng vitamin C, nên ph i c nh báo ng i b nh th ng phong

đi u tr b ng alopurinol v nguy c này, nó ch xu t hi n v i nh ng li u vitamin C th ng ngày v t quá 2g (có s thay đ i đáng k pH c a n c ti u)

Penicilin

Phân tích: Nguy c cao có ph n ng ngoài da, đ c bi t v i nh ng penicilin nhóm A

(ampicilin) Nguy c này đ c bi t quan tr ng đ i v i ng i b nh gút Tuy v y ch a xác đ nh

đ c nguyên nhân c a hi n t ng này là do alopurinol, hay là do n ng đ acid uric cao trong máu

X lý: Nên tránh ph i h p thu c này Nên tìm m t kháng sinh lo i khác có ho t ph

t ng t đ i v i ch ng khu n gây nhi m

Vidarabin

Phân tích: Nguy c r i lo n th n kinh, ki u run, hay r i lo n trong hình thành ý ngh

Nguy c đ c v i th n kinh và các tác d ng có h i khác, nh : thi u máu, bu n nôn, đau,

ng a

X lý: N u ph i h p thu c tuy t đ i c n thi t, ph i theo dõi lâm sàng

Asparaginase

Phân tích: Asparaginase làm t ng n ng đ acid uric trong máu

X lý: S ph i h p thu c ch đ c th c hi n t i b nh vi n Ki m tra li u l ng thu c

ch ng gút tránh b nh s i urat, ng i ta a dùng alopurinol h n là các thu c gây acid uric ni u, chúng có th gây b nh th n do urat

Azathioprin ho c mercaptopurin

Phân tích: Alopurinol c ch chuy n hoá oxy hoá c a azathioprin, và mercaptopurin

(do tác d ng c ch xanthin oxydase, là enzym giáng hoá các purin thành acid uric) gây nguy c tích lu các ch t kháng chuy n hoá, g m nh ng base puric

X lý: N u c n ph i h p thu c, ng i kê đ n ph i gi m li u ch t kháng chuy n hoá

Trang 19

Phân tích: Nguy c làm t ng n ng đ acid uric trong huy t t ng

X lý: Có th ph i hi u ch nh li u thu c ch ng gút đ kh c ph c s t ng acid uric

trong máu

Doxorubicin ho c d n ch t - melphalan

Phân tích: Dùng đ ng th i m t thu c kìm t bào v i m t thu c ch ng gút làm t ng

n ng đ acid uric Ngoài ra, t ng nguy c gi m b ch c u và gi m ti u c u do hi p đ ng

nh ng tác d ng có h i c a các thu c

X lý: Nên tránh ph i h p các thu c này, n u không, có th th t b i trong li u pháp

ch a th ng phong

Pentostatin

Phân tích: Pentostatin có th làm t ng n ng đ acid uric Có th ph i hi u ch nh li u

alopurinol đ kh ng ch t ng acid uric trong máu

X lý: Nên dùng alopurinol (ch t c ch t ng h p acid uric) thay cho nh ng ch t gây

urat ni u đ tránh nguy c b nh th n vì urat

Sulfamid h glucose máu

Phân tích: Alopurinol có th c ch bài ti t clorpropamid qua ng th n, do đó có th

gây nguy c h glucose máu n ng, vì làm t ng đáng k n a đ i c a clorpropamid

X lý: C n đ c bi t c nh giác v i ng i suy th n dùng hai thu c này Theo dõi ch t

ch glucose máu khi b t đ u, trong th i gian và khi ng ng đi u tr v i alopurinol T ng tác này m i ch đ c mô t v i clorpropamid, còn v i các sulfamid h glucose máu khác thì

ch a đ c nói t i T t h n h t là ghi đ n dùng m t thu c khác ch ng ti u đ ng

Theophylin ho c d n ch t

Phân tích: Dùng alopurinol li u cao (ít nh t 600mg/ngày) cùng v i theophylin s kéo

theo gi m đ thanh l c theophylin th n và làm t ng n ng đ ch t này trong huy t thanh

X lý: Ph i theo dõi ch t ch n ng đ theophylin trong huy t thanh, và đi u ch nh li u

l ng theo k t qu theo dõi Các d u hi u ng đ c theophylin g m bu n nôn, nôn, đau vùng

th ng v , nh c đ u, kích thích, m t ng , nh p tim nhanh Hi n t ng co gi t nói chung

đ c coi là d u hi u ch c ch n do nhi m đ c, và có th là d u hi u đ u tiên (đ c bi t tr em) C n nh là theophylin có ranh gi i đi u tr th p

Thu c acid hoá n c ti u

Phân tích: Dùng th ng xuyên các thu c acid hoá n c ti u v i li u cao có th gây

Thu c l i ti u th i kali; furosemid ho c thu c t ng t

Phân tích: Các ch t này làm t ng n ng đ acid uric trong máu và làm gi m tác d ng

c a li u pháp ch ng b nh th ng phong (gút)

X lý: T t nh t nên tránh s k t h p các thu c này vì có th làm cho li u pháp ch a

th ng phong th t b i

Thu c u ng ch ng đông máu kháng vitamin K

Phân tích: T ng n a đ i c a thu c ch ng đông máu, do c ch chuy n hoá thu c

gan (t ng tác d c đ ng h c v chuy n hoá gan)

Trang 20

X lý: N u c n ph i h p thu c, ph i theo dõi đ u đ n h n th i gian Quick và t l chu n qu c t (INR) ng i b nh khi b t đ u, trong quá trình và khi k t thúc đi u tr b ng alopurinol Sau khi đã hi u ch nh li u l ng, khuyên ng i b nh dùng thu c đ u đ n, vào

gi nh t đ nh Không ng ng đi u tr đ t ng t ho c thay đ i cách đi u tr mà không có ý ki n

c a bác s

Thu c u ng kháng acid ho c than ho t tính

Phân tích: Làm gi m h p thu alopurinol theo đ ng tiêu hoá, nên làm gi m tác d ng

c a thu c này

X lý: C n đ m t kho ng th i gian t m t đ n hai gi gi a lúc u ng thu c kháng acid

và alopurinol Nên nh c l i là thông th ng thu c kháng acid đ c dùng 1 gi 30 phút sau

b a n, khi mà n là nguyên nhân c a s t ng ti t d ch d dày T ng tác này v i alopurinol còn c n đ c kh ng đ nh

ALPROSTADIL

Prostaglandin E 1 có tác d ng ch y u trên c tr n ng đ ng m ch

Cácătr ngătháiăkhác: Không tiêm thu c này tr c ti p vào t nh m ch

Tr ăem: Dùng th n tr ng cho tr s sinh có nguy c ch y máu Tránh dùng cho tr s

sinh suy hô h p

T ng tác c n theo dõi: m c đ 1

Thu c ch ng t ng huy t áp: Tác d ng gi m huy t áp t ng C n theo dõi huy t áp

Ch ng Parkinson và kháng virus

AMANTADIN nang 50 mg; 100 mg

Trang 21

Mantadix nang 100 mg

Contenton nang 50 mg; 100 mg

Th iăk ăchoăconăbú: Do th n tr ng, khi ch a có đ d li u

Th iăk ămangăthai: Nguy c sinh quái thai đáng k

Tr măc m: Amantadin có th gây r i lo n th n kinh tâm th n: lú l n kèm theo o giác

v th giác và thính giác, ch y u vào chi u t i

ngăkinh: Amantadin h th p ng ng co gi t, và có th gây c n đ ng kinh

Suy tim: Nguy c h huy t áp t th đ ng

Suyăth n: Nguy c tích lu , do amantadin ít b chuy n hoá, nên có m t g n nh toàn

b trong n c ti u d i d ng còn ho t tính

Thu c c ch MAO không đ c hi u; procarbazin

Phân tích: T ng tác có th gây t ng huy t áp không th ng xuyên sau khi dùng thêm thu c c ch MAO, do m t c ch ch a đ c bi t

X lý: N u kê đ n ph i h p thu c, c n th n tr ng xác đ nh li u l ng và c n thông

báo cho Trung tâm c nh giác thu c t t c nh ng đi u b t th ng cho phép kh ng đ nh m t

s nh n xét

R u

Phân tích: T ng tác d ng c ch h th n kinh trung ng, kéo theo t ng tác d ng an

th n gây bu n ng M t s tác d ng tâm th n v n đ ng có th th y, đ c bi t trong tu n đi u

tr đ u tiên T ng tác ki u d c l c

X lý: T t h n là không nên ph i h p, vì ng i kê đ n không th đ m b o ng i

b nh không u ng r u Nguy c an th n gây bu n ng đ c bi t nguy hi m v i ng i lái xe

và ng i đ ng máy Khuyên ng i b nh không dùng các ch ph m có r u

Cafein; theophylin ho c d n ch t

Phân tích: Th n tr ng trong ph i h p amantadin v i thu c kích thích tâm th n, nh m

tránh nh ng tác d ng h ng th n nh d b kích thích, m t ng , và c đ n lo n nh p tim

X lý: Vi c ph i h p thu c này đòi h i ph i th n tr ng và c nh giác Nh ng tác d ng

không mong mu n xu t hi n c n đ c chuy n v Trung tâm c nh giác thu c

Kháng histamin kháng H 1 có tác d ng an th n; thu c ch ng tr m c m ba vòng

ho c thu c t ng t

Phân tích: Amantadin t o đi u ki n xu t hi n các tác d ng lú l n và o giác c a các

thu c kháng cholinergic Chú ý ch t ketotifen (Zaditen*) và oxadomid (Tinset*) hình nh không có tác d ng cholinergic

Trang 22

X lý: N u nghi ng t ng tác gây các tác d ng không mong mu n, đi u ch nh l i li u

các ch t kháng cholinergic trong khi dùng ph i h p v i amantadin Báo cho ng i b nh bi t

nh ng tác d ng không mong mu n có th x y ra

Levodopa

Phân tích: Có th s d ng ph i h p thu c này trong đi u tr b nh Parkinson, nh ng l i

c n tránh dùng cho ng i b nh tâm th n hay có ti n s b nh tâm th n

X lý: Tránh dùng ph i h p thu c này cho ng i b nh có ti n s b nh tâm th n và

ph i h i ng i b nh hay nh ng ng i xung quanh

Phenothiazin

Phân tích: Amantadin t o đi u ki n xu t hi n các tr ng thái lú l n và o giác c a các

thu c có tác d ng kháng cholinergic ( đây là tác d ng kháng cholinergic c a các thu c an

th n d n ch t c a phenothiazin)

X lý: N u nghi ng t ng tác gây tác d ng không mong mu n, đi u ch nh li u các

thu c kháng cholinergic khi đi u tr đ ng th i v i amantadin Thông báo cho ng i b nh bi t

nh ng tác d ng không mong mu n có th x y ra

Quinin ho c d n ch t (quinidin)

Phân tích: N ng đ trong huy t thanh c a amantadin có th t ng nam, nh ng không

t ng n Nguy c nhi m đ c amantadin (nh th t đi u, lú l n) có th t ng T ng tác x y

ra nhanh C ch : Các d n ch t quinin có th c ch đ thanh l c c a amantadin th n nam gi i

X lý: C n giám sát các tác d ng có h i v th n kinh khi dùng ph i h p

Thu c c ng giao c m alpha - beta; thu c c ng giao c m beta

Phân tích: T ng c ng các tác d ng h ng th n, kéo theo tính d b kích thích, m t

ng và hi m th y h n là co gi t và lo n nh p tim

X lý: Khi dùng các thu c c ng giao c m, ph i theo dõi lâm sàng

Thu c l i ti u gi kali; thu c l i ti u th i kali

Phân tích: Các thiazid l i ti u th i kali và triamteren l i ti u gi kali có tác d ng làm

gi m đ thanh l c c a amantadin th n, do m t c ch còn ch a bi t, nên có th làm t ng

đ c tính c a amantadin

X lý: Khi ph i h p thu c, ph i đi u ch nh li u amantadin cho thích h p T ng tác

này còn c n đ c xác minh

Thu c c ch MAO typ B

Phân tích: S c ch đ c hi u monoamin oxydase typ B d n t i kéo dài tác d ng c a

levodopa, gi i thích vi c kê đ n đ ng th i thu c c ch MAO typ B v i levodopa Nh v y, các t ng tác gi ng nh các t ng tác c a levodopa, nên đ ngh xem m c h thu c levodopa S ph i h p thu c này có th đ c s d ng trong đi u tr b nh Parkinson, nh ng

ng i b nh tâm th n, ho c có ti n s b nh tâm th n thì không nên dùng

X lý: Vì c n tránh ph i h p thu c này đ i v i ng i b nh có ti n s b nh tâm th n, nên c n ph i h i ng i b nh ho c h i nh ng ng i xung quanh

Trimethoprim; trimethoprim – sulfamethoxazol

Phân tích: Dùng đ ng th i các thu c đó có th làm lú l n c p tính T ng tác x y ra

mu n C ch Amantadin và trimethoprim có th c ch đ thanh l c c a c hai thu c, làm

t ng n ng đ huy t thanh c a c hai thu c

X lý: C n giám sát các tác d ng có h i v th n kinh khi dùng ph i h p

Amphetamin ho c d n ch t

Trang 23

Phân tích: Tuy ch a có tr ng h p nào đ c thông báo, nhà s n xu t khuyên nên

th n tr ng trong vi c ph i h p amantadin v i ch t kích thích tâm th n, nh m tránh nh ng tác d ng h ng th n nh tính d kích thích, m t ng , và có th c lo n nh p tim

X lý: Ph i h p thu c này đòi h i ph i th n tr ng và c nh giác, và n u c n, các tác

d ng ph i đ c báo v Trung tâm c nh giác thu c

Thu c kháng cholinergic

Phân tích: Do hi p đ ng các tác d ng không mong mu n, nên các tác d ng kháng

cholinergic t ng, làm t ng nguy c bí ti u ti n, khô mi ng, táo bón

X lý: C n ghi nh n nh ng nh c đi m c a lo i thu c này N u c n ph i h p thu c,

ph i thông báo cho ng i b nh bi t các nh c đi m đó Tránh dùng cho ng i b phì đ i tuy n ti n li t và ng i t ng nhãn áp

Trang 24

AMINEPTIN

Thu c ch ng tr m c m ba vòng, không ph i d n ch t c a imipramin, không ph i thu c

c ch MAO, ch y u có tác d ng dopaminergic (tác d ng gi ng dopamin)

AMINEPTIN viên nén 100mg

Survector viên nén 100mg

nău ngă- R u: Tránh u ng r u khi đi u tr

Suy gan: Nguy c viêm gan do c ch mi n d ch d ng

Cácătr ngătháiăkhác: Ch ng múa gi t Huntington

Th iăk ăchoăconăbú: Bài ti t v i l ng th p vào s a

ngăkinh: Nguy c h th p ng ng gây đ ng kinh

Th iăk ămangăthai: Vì ch a có nh ng d li u chính xác

Thu c c ch MAO không ch n l c

Phân tích: Nguy c c n t ng huy t áp có th gây t vong, b nh v não, co gi t, s t

X lý: Ch b t đ u dùng amineptin sau khi đã ng ng dùng procarbazin ít nh t 15 ngày

N u ng c l i, ch b t đ u dùng procarbazin sau khi đã ng ng dùng amineptin hai ngày

T ngătácăc năth nătr ngăkhiădùng:ăm căđ ă2

Carmustin ho c d n ch t; dantrolen; estrogen ho c thu c tránh thai progestogen; griseofulvin; isoniazid ho c thu c t ng t ; macrolid; methotrexat; natri valproa t ho c d n ch t; progabid; rifampicin; thu c gây mê bay h i ch a halogen

estro-Phân tích: Ph i h p các thu c có ti m n ng đ c v i gan (hi p đ ng các tác d ng

không mong mu n)

X lý: Khi c n đi u tr b ng hai thu c đ c v i gan, thì ho c ph i theo dõi ch t ch

ch c n ng gan (ASAT, ALAT, phosphatase ki m, bilirubin) ho c hoãn dùng m t trong hai thu c đó n u có th Ph i đ m b o là ng i b nh không th ng xuyên u ng r u và không

có ti n s viêm gan virus Nh ng tri u ch ng lâm sàng chính không đ c hi u là bu n nôn,

s t, vàng da N u b ban đ ngoài da, ng a và h ch to thì có nhi u kh n ng là do thu c

Tu theo k t qu test sinh h c, c n phân bi t nguy c xu t hi n viêm gan tiêu t bào không

h i ph c v i nguy c viêm gan m t h i ph c đ c sau khi ng ng đi u tr

Trang 25

Gluthetimid ho c thu c t ng t ; fluoxetin; interferon alpha tái t h p; kháng histamin kháng H 1 có tác d ng an th n; medifoxamin; reserpin; thu c ch ng tr m c m

ba vòng ho c các ch t t ng t ; thu c ch v n c a morphin

Phân tích: T ng các tác d ng c ch h th n kinh trung ng, c ch hô h p và h huy t áp Ngoài ra, n u đã b ph thu c thu c thì ph i h p hai thu c có th làm t ng thêm nguy c ph thu c thu c

X lý: Ph i tính đ n nguy c này đ đi u ch nh li u l ng hai thu c cho thích h p,

n u c n ph i h p hai thu c, ph i ngh đ n gi m t nh táo ng i lái xe và ng i đ ng máy Khuyên ng i b nh không u ng r u và dùng các ch ph m có r u

Interleukin 2 tái t h p

Phân tích: M c tiêu chính là đi u tr ung th tuy n th n (adenocarcinoma) Interleukin

c ng có tính đ c v i gan, nên đây là s ph i h p hai thu c có ti m n ng đ c v i gan

X lý: Ch đ c th c hi n k t h p này c s đi u tr chuyên khoa Dùng interleukin

2 đòi h i ph i theo dõi th ng xuyên Nh v y, trong tr ng h p này, m i th ph i quy t

đ nh theo tr ng thái chung c a ng i b nh Khi ph i h p hai th thu c đ c v i gan, ph i,

ho c theo dõi ch t ch ch c n ng gan (ASAT, ALAT, phosphatase ki m, bilirubin), ho c hoãn dùng m t trong hai thu c n u có th

Oxaflozan

Phân tích: T ng tác d ng c ch h th n kinh trung ng, kéo theo t ng tác d ng an

th n gây bu n ng (t ng tác d c l c)

X lý: Ph i tính đ n nguy c trên đ hi u ch nh li u l ng c a hai thu c Ph i ngh

đ n gi m t nh táo ng i lái xe, ng i đ ng máy Khuyên không u ng r u và dùng các

ch ph m có r u

Thu c ch ng n m d n xu t imidazol

Phân tích: Ph i h p hai thu c có ti m n ng đ c v i gan

X lý: Amineptin dùng m t mình, có th gây ph n ng mi n d ch d ng gan, h i

ph c đ c sau khi ng ng đi u tr V i các thu c ch ng n m d n ch t c a imidazol, ho c

ph i theo dõi ch t ch ch c n ng gan (ASAT, ALAT, phosphatase ki m, bilirubin), đ c bi t

v i ketoconazol, ho c n u có th , hoãn dùng m t trong hai thu c Ph i đ m b o là ng i

b nh không th ng xuyên u ng r u và không có ti n s viêm gan virus Các tri u ch ng lâm sàng chính trên không đ c hi u là bu n nôn, s t, vàng da S xu t hi n ban đ ngoài

da, ng a và h ch to nói lên có nhi u kh n ng do thu c.C n c các test th sinh h c, phân

bi t rõ nguy c xu t hi n viêm gan tiêu t bào không h i ph c v i viêm gan m t h i ph c

đ c sau khi ng ng đi u tr

Viloxazin

Phân tích: T ng c ch h th n kinh trung ng, kéo theo t ng tác d ng an th n gây

bu n ng (t ng tác d c l c)

X lý: Ph i tính đ n nguy c này đ đi u ch nh li u l ng hai ch t cho thích h p, n u

c n s k t h p này Ph i ngh đ n gi m t nh táo ng i lái xe và ng i đ ng máy Khuyên không u ng r u và dùng các ch ph m có r u

Trang 26

Phân tích: T ng tác d ng c ch h th n kinh trung ng gây an th n bu n ng

m nh, có h i đ c bi t v i ng i lái xe hay đ ng máy

X lý: Ph i tính đ n t ng c ng tác d ng an th n bu n ng khi kê đ n thu c và ph i

có l i khuyên thích h p

AMINOGLYCOSID (N HịMăKHÁNGăSINH)

( ng toàn thân ho c t i ch ) Kháng sinh ch y u kìm khu n

Chúăý: S h p thu aminoglycosid (aminosid) dùng t i ch có th trong m t s hoàn

c nh (li u cao, t n th ng th c th ) gây nên nh ng nguy c t ng tác t ng t nh khi dùng aminoglycosid đ ng tiêm

AMIKACIN l tiêm 500 mg/2mL; 250 mg/2mL; 500 mg/4mL; 1000 mg/2mL

Acemycin l b t pha tiêm 500 mg/2mL

Amikacin l b t pha tiêm 250 mg/2mL

Amikacin dung d ch tiêm 250mg/mL

Amikaye l b t pha tiêm 250 mg/2mL

Amiklin l b t pha tiêm 50mg/1mL; 250mg/2mL và 500 mg/4mL

Biodacyna l b t pha tiêm 250mg/2mL; 500mg/2mL; 1g/4mL

Kupramickin ng tiêm 500mg/2mL

Likacin dung d ch tiêm truy n 250mg/2mL; 500mg/2mL

Mikin l b t pha tiêm 500 mg/2mL

Minakin l b t pha tiêm 500 mg/2mL

Opekacin l b t pha tiêm 100mg/2mL; 500mg/2mL

Selemycin 250mg/mL

FRAMYCETIN thu c nh m t 31500 IU; dung d ch nh m i 1,25%

Frakidex thu c nh m t 31500 IU

Soframycin dung d ch nh m i 1,25% framycetin ph i h p v i Naphazolin

GENTAMICIN ng tiêm 80 mg/2mL; 40 mg/2mL; thu c m tra m t 3%; dung d ch nh

m t 3 mg/10 mL

Betnovate-GM-kem bôi 0,1% gentamicin sulfat + betamethason và miconazol

Genoptic liquifilm dung d ch nh m t 0,03%

Gentacyne 40 ng tiêm 40 mg/2mL

Gentacyne 80 ng tiêm 80 mg/2mL

Gentagram ng tiêm 40 mg/2mL

Gentamycin sulfat ng tiêm 40 mg/2mL; 80 mg/2mL

Gentamycin thu c m tra m t 3%

Gentamycin thu c nh m t dung d ch 0,3%

Gentamycin B.J ng tiêm 40 mg/1mL; 80 mg/2mL

Trang 27

Gentamycin 80 uphace

Gentamycin FI Pharma ng tiêm 80mg/2mL, thu c nh m t 3%/5mL Progara ng tiêm 80 mg/2mL

Infectoflam: thu c nh m t 15mg gentamicin + fluorometholon/ l 5mL

m tra m t 15mg gentamicin + fluorometholon/ tuýp 4g

Servigenta 80 ng tiêm 80 mg/2mL

NEOMYCIN m tra m t 340.000 IU/100 g

Cébémycine m tra m t 5 g (Neomycin 3.400 IU/1g)

Cébémycine dung d ch nh m t l 10 mL (Neomycin 340.000 IU/100 mL) Dicortineff d ch nh m t, nh tai 25mg neomycin sulfat

Flucort - N kem bôi da 15g (5mg neomycin sulfat/1g)

Izac viên ng m 2,5mg (ph i h p)

Lobacin viên ng m 2,5mg (ph i h p)

Lorinden-N kem bôi da 15g (5mg neomycin sulfat/1g)

Neodexa thu c nh m t, nh m i (neomycin 17.000 IU/5mL)

Nemydexan thu c nh m t, nh m i, nh tai (neomycin 17.000 IU/5mL) Neo-Zergynan viên đ t âm đ o 65000 IU/viên (ph i h p)

Neomycin Diamant dung d ch nh m t 3500 IU/mL

Neomycinum m tra m t 0,5% (tuýp 3g)

Neo-Tergynan viên đ t âm đ o (neomycin sulfat 65000 IU/viên)

Polydexa thu c nh tai 1% neomycin sulfat l 5mL; 10mL

Polydexa nasal (thu c nh m i)

Polygynax viên đ t âm đ o (neomycin sulfat 35000 IU/viên)

NETILMICIN dung d ch tiêm 100 mg/ 2mL

Netromycin dung d ch tiêm 100 mg/ 2mL

Nelticin ng tiêm 100mg/2mL

Uninetil ng tiêm 100mg/2mL

SPECTINOMYCIN l 2 g

Kirin l b t pha dung d ch tiêm 2g

Togocide l b t pha dung d ch tiêm 2g

Trobicin l b t pha dung d ch tiêm 2g

Spectinomycin l 2g

STREPTOMYCIN l 1g

Streptomycin Panpharma l b t pha tiêm 1g

Streptomycin Sedapharm l 1g

Streptomycin sulfat l b t pha tiêm 1g

TOBRAMYCIN dung d ch nh m t 1 mg/1 mL; m tra m t 1 mg/g

Brulamycin dung d ch tiêm 80mg/2mL; dung d ch nh m t 15mg/5mL Dex-Tobrin d ch treo nh m t 3mg/mL kèm dexamethason

Trang 28

Gentobra d ch treo tiêm 80mg/2mL

Mytob dung d ch tiêm 80mg/2mL

Tobrabact dung d ch nh m t 0,3%

Tobramycin dung d ch tiêm 40mg/1mL

Tobramicina IBI dung d ch tiêm 150mg/2mL

Tobradex d ch treo và m tra m t 3mg/1mL; 3mg/g

Tobrex d ch treo và m tra m t 1mg/1mL

Toracin dung d ch nh m t 3mg/1mL

Tobrin d ch treo nh m t 3mg/mL

Union-topracin Inj dung d ch tiêm 80mg/2mL

Nh că c : Aminosid làm gi m d n truy n th n kinh - c , thông qua c ch gi i

phóng acetylcholin và nh v y làm t ng các tri u ch ng nh c c

Th iăk ămangăthai: Aminosid đ c coi là nguyên nhân gây đi c b m sinh hay gây t n

th ng th n kinh th giác do đ c tính c a thu c nhóm này

Suyăth n: Aminosid th i qua th n d i d ng còn ho t tính Khi suy th n, có th có

n ng đ thu c quá cao trong huy t thanh, và do đ c tính v i th n và v i tai, nên có th làm

b nh th n n ng lên và làm đi c v nh vi n C n hi u ch nh li u l ng thích h p

Th iăk ăchoăconăbú: Aminosid có th qua s a m

Ng iăcaoătu i: Tu i tác là y u t d gây đ c v i tai (t n th ng ti n đình và c tai)

và đ c v i th n V i ng i cao tu i, c n theo dõi ch t ch ch c n ng th n và thính giác, ngay trong tr ng h p đã hi u ch nh li u l ng c n th n

X lý: C n theo dõi ch c n ng th n, n u ph i đi u tr theo đ ng tiêm dài ngày

Bacitracin; capreomycin; kháng sinh polypeptid (colistin, tyrothricin )

Phân tích: T ng đ c tính v i tai và v i th n do ph i h p hai thu c đ c v i th n Có

hi p đ ng các tác d ng không mong mu n S ph i h p này có th có ích trong m t s

tr ng h p

X lý: Ph i h p thu c này th ng áp d ng t i b nh vi n M c d u cách dùng thu c

m t li u duy nh t cho aminosid m i ngày s h n ch đ c tính v i tai và v i th n, song khi

c n ph i h p thu c, ph i hi u ch nh li u l ng thu c theo đ thanh l c creatinin (áp d ng công th c Cockroft và Gault) C n đ c bi t theo dõi khi dùng thu c ng i cao tu i

Carmustin ho c d n ch t; foscarnet; lincosamid; methotrexat; penicilamin ho c

d n ch t

Phân tích: T ng nguy c đ c v i th n do ph i h p hai thu c có ti m n ng đ c v i

th n Hi p đ ng tác d ng không mong mu n

Trang 29

X lý: Ph i h p thu c này th ng th y, nh t là t i b nh vi n M c d u cách dùng aminosid m t li u duy nh t m i ngày s h n ch đ c tính v i th n và tai, song khi c n ph i

h p thu c, ph i hi u ch nh li u l ng thu c theo đ thanh l c creatinin (áp d ng công th c Cockroft và Gault) C n đ c bi t theo dõi s d ng ng i cao tu i

Digoxin

Phân tích: T c đ h p thu digoxin b gi m đi, làm gi m tác d ng d c lý c a thu c

Tuy nhiên, l i có m t t l th p s ng i b nh (d i 10%) có hi n t ng gi m chuy n hoá digoxin khi dùng k t h p v i neomycin C ch gi m h p thu digoxin khi dùng cùng v i aminosid còn ch a rõ Còn v n đ gi m s chuy n hoá c a digoxin có th do neomycin đã

di t các t p khu n ru t, có vai trò trong s t o thành các s n ph m c a digoxin kh hoá, là

m t b c trong s chuy n hoá c a ch t này

X lý: Ph n l n các ng i b nh ch a xác đ nh đ c li u digoxin mà dùng m t li u

đ n nh t neomycin không c n s ch m sóc gì đ c bi t Nh ng đ i v i ng i b nh ch a xác đ nh đ c li u digoxin trong đi u tr duy trì hay ng i b nh dùng neomycin nhi u l n liên ti p hay dùng lâu dài, thì ph i theo dõi s thay đ i n ng đ digoxin trong máu đ tìm ra

m t li u l ng thu c thích h p

c t Clostridium botulinum

Phân tích: Nguy c t ng tác d ng "gi ng cura" c a các aminosid và ng c l i c t

Clostridium botulinum phong b acetylcholin ch n i th n kinh - c , và gây li t c

X lý: Kê đ n đ c t Clostridium botulinum dành riêng cho nh ng chuyên gia, trong

m t s ch đ nh chính xác hi m g p N u đi u tr b ng kháng sinh aminosid, ph i tính t i

nguy c này khi ch n li u đ c t Clostridium botulinum

Phenicol

Phân tích: Tác d ng kìm khu n c a các phenicol có th đ i kháng tác d ng di t khu n

c a nhóm thu c ph i h p Tác d ng di t khu n bi u hi n trên các vi khu n trong giai đo n phát tri n theo hàm m Tính đ i kháng này có th có h i trong đi u tr viêm màng não mà ta

c n can thi p s m và m nh

X lý: Ph i tính t i nguy c này theo b i c nh sinh b nh h c c th Vi c ph i h p

thu c có th đ c th c hi n tu thu c lo i thu c, và vi khu n gây b nh (c n chú ý đ n n ng

đ c ch t i thi u; MIC)

Thu c ch ng viêm không steroid

Phân tích: Thu c ch ng viêm không steroid làm gi m t c đ thanh l c c a c u th n,

gây tích lu aminosid, do đó làm t ng n ng đ các thu c này trong huy t t ng, đ c bi t

tr s sinh thi u tháng

X lý: Rút b t li u aminosid, r i m i dùng thu c ch ng viêm không steroid Sau đó,

hi u ch nh l i li u dùng d a vào ch c n ng th n và n ng đ aminosid trong huy t thanh

Thu c gây th doãi c không kh c c

Phân tích: Do tác d ng hi p đ ng v d c lý, tác d ng c a các thu c gây th doãi c

s đ c t ng c ng, gây suy hô h p

X lý: Ch dùng k t h p thu c này khi th t c n, và ph i tìm li u thích h p thu c gây

th doãi c thông qua đáp ng th n kinh - c Chu n b h tr hô h p n u c n

Furosemid ho c thu c t ng t ; thu c l i ti u th i kali

Phân tích: c tính v i tai c a các aminosid và các thu c l i ti u quai có th t ng lên

n u dùng ph i h p hai thu c Có th m t thính l c m c đ khác nhau, đôi khi không h i

ph c đ c C ch ch a rõ, có th do tác d ng hi p đ ng v đ c tính v i tai Nguy c t ng khi dùng thu c theo đ ng t nh m ch, khi suy th n

Trang 30

X lý n u c n ph i h p thu c, ph i theo dõi đ u đ n thính l c i v i ng i suy th n,

c n gi m li u m t trong hai thu c ho c c hai thu c

Interleukin 2 tái t h p

Phân tích: Interleukin ch đ c dùng t i c s chuyên khoa Nguy c hi p đ ng tác

d ng đ c v i th n c a hai thu c

X lý: i u tr b ng interleukin ch đ c th c hi n nh ng c s chuyên khoa, do

thu c đ c ch đ nh cho nh ng tr ng h p n ng Khi đó, các t ng tác n ng nh tu theo tình tr ng chung c a ng i b nh N u không hoãn dùng đ c m t trong hai thu c, c n theo dõi c n th n ion đ và đ thanh l c creatinin

Mu i vàng

Phân tích: T ng creatinin ni u Hi p đ ng tác d ng đ c v i th n

X lý: Lo i ph i h p thu c này hay g p, nh t là t i b nh vi n M c d u cách dùng

aminosid m t li u duy nh t m i ngày s h n ch đ c tính v i tai và v i th n, nh ng n u c n

ph i h p thu c này, ph i hi u ch nh li u l ng cho thích h p theo đ thanh l c creatinin (công th c Cockroft và Gault) C n theo dõi th ng xuyên ch c n ng th n C n đ c bi t theo dõi khi dùng ng i b nh cao tu i

Penicilin các lo i (ampicilin, mezlocilin, nafcilin, oxacilin, penicilin G, piperacilin, ticarcilin)

Phân tích: Tính hi p đ ng c a các kháng sinh này đã đ c xác đ nh Tuy v y, m t s aminoglycosid b m t tác d ng do m t s penicilin M t tác d ng nhi u nh t khi ph i h p in vitro Khi tiêm vào c th , thu c b pha loãng nên làm gi m b t tính t ng k lý – hoá Tobramycin và gentamicin m t tác d ng do các lo i penicilin nhi u h n so v i netilmicin

ho c amikacin Gentamicin có th b m t tác d ng nhi u h n v i ticarcilin so v i mezlocilin

ho c piperacilin C ch : Ch a rõ

X lý: Không tr n l n aminoglycosid v i các lo i penicilin tiêm vào trong cùng m t

dung d ch Giám sát n ng đ aminoglycosid và ch c n ng th n i u ch nh li u khi c n

Thu c gây mê khác (ngoài thu c gây mê barbituric và thu c gây mê bay h i)

Phân tích: T ng tác tu thu c tính ch t phong b ch n i th n kinh - c (phong b

d n truy n th n kinh c ) c a aminosid

X lý: N u ng i b nh ph i qua ph u thu t, khuyên h thông báo cho th y thu c gây

mê t t c các thu c đã và đang dùng

Thu c gây mê bay h i ch a halogen

Phân tích: Nguy c phong b th n kinh - c t ng lên, có th gây nh c c và c ch

hô h p, th m chí gây li t, đ c bi t v i ch t enfluran và isofluran

X lý: Ng i gây mê ph i tránh nguy c này, ph i chu n b các thu c kháng cholinesterase và các mu i calci tiêm đ gi i to s phong b th n kinh - c Nguy c này

gi m thi u khi có h tr hô h p Ph i chú ý khi ng i b nh t nh l i

Thu c lo i cura

Phân tích: Nguy c phong b th n kinh - c t ng, có th kéo theo nh c c , suy hô

h p, th m chí li t Chú ý, nguy c phong b này có th g p v i các thu c gây mê halogen hoá bay h i và m t s thu c gi m đau h thu c phi n, nh ng m c đ nh h n

X lý: Th y thu c gây mê ph i tránh nguy c này, ph i chu n b các thu c kháng

cholinesterase và các mu i calci tiêm đ gi i to s phong b th n kinh - c N u ng i

b nh đ c h tr hô h p thì nguy c này m t đi

Salicylat

Phân tích: Salicylat, khi dùng lâu dài và v i li u cao, có th đ c v i tai, do đó, đ c tính

này s t ng khi ng i b nh đ c đi u tr b ng m t aminosid v i li u cao

Trang 31

X lý: Ph i ch c ch n là ng i b nh không dùng th ng xuyên các salicylat (đ c

đi u tr hay t đi u tr ) Tu theo s c n thi t, đi u tr ph i h p ph i th ng k ki m tra thính

Amphotericin B; ciclosporin; cisplatin ho c d n ch t

Phân tích: T ng nguy c đ c v i th n, do ph i h p hai thu c có ti m n ng đ c v i

th n Hi p đ ng nh ng tác d ng có h i

X lý: Ph i h p này hay g p, nh t là t i b nh vi n M c d u cách dùng aminosid m t

li u duy nh t m i ngày h n ch đ c đ c tính v i tai và th n, nh ng n u c n ph i h p thu c thì ph i đi u ch nh li u thu c cho thích h p theo đ thanh l c creatinin (công th c Cockroft và Gault) C n theo dõi đ u đ n ch c n ng th n C n theo dõi đ c bi t khi dùng

aminosid m t li u duy nh t m i ngày có th h n ch đ c đ c tính v i tai và th n, nh ng

n u c n ph i h p thu c ph i đi u ch nh li u thu c cho thích h p theo đ thanh l c creatinin (công th c Cockroft và Gault) C n theo dõi đ c bi t khi dùng ng i b nh cao tu i

Trang 32

Suyăth n: M c d u bình th ng aminosid đ c h p thu qua ru t r t ít, nh ng v n

nên th n tr ng khi niêm m c đ ng tiêu hoá ng i suy th n b t n th ng

Acid chenodesoxycholic ho c d n ch t

Phân tích: Acid ursochenodesoxycholic góp ph n làm t ng t l acid m t /

cholesterol Nh tác d ng làm cân b ng các thành ph n t o nên m t, cho nên acid ursochenodesoxycholic có th góp ph n làm gi m kh i l ng các s i m t cholesterolic Khi t o ph c v i acid ursodesoxycholic (nh cholestyramin, các kháng acid), ho c khi làm

t ng đ bão hoà c a m t (nh neomycin đ ng u ng, estrogen, progesteron, fibrat), thì

ho t tính c a acid ursodesoxycholic b gi m

X lý: Vi c đi u tr v i acid ursodesoxycholic là dài h n (t 6 tháng đ n 1 n m) C n

tránh th t b i trong đi u tr , vì v y không dùng k t h p v i các thu c khác làm gi m hi u

qu c a nó, tr tr ng h p vi c dùng k t h p này ch th c hi n trong m t th i gian r t

ng n

Các phenicol

Phân tích: Tác d ng kìm khu n c a các phenicol đ i kháng v i tác d ng di t khu n

c a các aminosid u ng, có tác d ng trên các vi khu n đang giai đo n phát tri n theo hàm

m S đ i kháng gây h i trong vi c đi u tr viêm màng não, c n ph i có m t tác d ng nhanh và m nh

X lý: Chú ý t i nguy c này trong tình tr ng sinh lý b nh h c c th S k t h p có

th th c hi n v i m t vài thu c c th , đ i v i m t s ch ng khu n c th (chú ý đ n n ng

Phân tích: c bi t khi k t h p v i neomycin Kháng sinh này làm ch m s h p thu

c a digoxin, ngay khi digoxin đ c u ng tr c 6 gi Có th là neomycin đã tiêu di t các t p khu n ru t, làm kéo dài tác d ng c a các thu c digitalis thông qua c ch s thoái bi n digoxin

X lý: Khi k t h p thu c, ph i theo dõi n ng đ digoxin trong huy t thanh M t s d u

hi u nhi m đ c các thu c digitalis là bu n nôn, nôn và r i lo n th giác (nhìn màu)

Phân tích: Có s t ng hi u qu kháng vitamin K, có th do tác d ng c a aminosid (còn

n m trong khoang ru t) trên t p khu n ru t s n sinh vitamin K, hay do làm gi m s h p thu vitamin K

X lý: N u k t h p thu c, ph i t ng c ng theo dõi li u pháp kháng vitamin K thông

qua t l chu n qu c t (INR) hay th i gian prothrombin Hi u ch nh li u lúc b t đ u và lúc

k t thúc đi u tr v i aminosid, n u th y c n

Trang 33

AMIODARON

Thu c ch ng đau th t ng c không ph i nitrat, ch ng lo n nh p lo i III

c a Vaughan - Williams (kéo dài th tác d ng c a c tim)

Cơnănh cănguyăc ă/l iăích:ăm căđ ă3

Th iăk ămangăthai: Iod ch a trong ph n t amiodaron tích lu trong mô m c tim

và các c khác khi dùng thu c dài h n Các tr ng h p r i lo n tuy n giáp đã g p có th là

t ng n ng hay gi m n ng tuy n giáp Nh v y s có nguy c cho tuy n giáp c a thai nhi, do

đó ch ng ch đ nh dùng amiodaron khi mang thai

T ngăn ngătuy năgiáp: Tr c khi b t đ u đi u tr b ng amiodaron, ph i tìm hi u k

xem ng i b nh có b t ng n ng giáp không?

Suy tim: Do amiodaron gây gi m nh p tim

Suyăhôăh p;ăhen: Tác d ng làm ch m nh p tim s m nh h n khi suy hô h p n ng

Ng iăcaoătu i: Tác d ng làm ch m nh p tim s m nh h n đ i v i ng i b nh cao

tu i

Benzamid

Phân tích: Trong các benzamid, ch sultoprid (Garnetil) là gây nguy c khi k t h p v i

amiodaron T t c các ch t gây co c âm tính (làm ch m nh p tim) đ u có th làm t ng nguy

c gây lo n nh p th t, đ c bi t là xo n đ nh do đ c b sung thêm tính ch t đi n sinh lý c a sultoprid

X lý: Ch ng ch đ nh vi c k t h p thu c này

Bepridil; bretylium; disopyramide; lidocain ho c thu c t ng t ; quinidin ho c d n

ch t; vincamin

Phân tích: T ng nguy c xo n đ nh do hi p đ ng tác d ng Hi n t ng h kali máu,

nh p tim ch m và kho ng QT dài đã có t tr c (ch nh n bi t đ c trên đi n tâm đ ) là

nh ng y u t t o đi u ki n cho s xu t hi n xo n đ nh

X lý: K t h p này có kh n ng gây t vong và ph i ch ng ch đ nh

Macrolid

Trang 34

Phân tích: T ng nguy c xo n đ nh do tác d ng hi p đ ng (ch g p v i erythromycin

tiêm t nh m ch) Hi n t ng h kali máu, nh p tim ch m, và kho ng QT dài (ch nh n bi t

đ c trên đi n tâm đ ) là nh ng y u t t o đi u ki n cho s xu t hi n xo n đ nh Trong nhóm macrolid, ch có erythromycin, đ c bi t là d ng tiêm t nh m ch là có th gây lo n nh p tim (kéo dài kho ng QT, ngo i tâm thu th t, xo n đ nh, bloc nh - th t)

X lý: K t h p có th gây t vong, ph i ch ng ch đ nh Ngay v i erythromycin tiêm t nh

m ch dùng riêng, c ng có th gây r i lo n nh p tim, vì v y không đ c tiêm nhanh, mà ph i tiêm truy n t nh m ch, tiêm liên t c hay ng t quãng, l ng thu c cho m t l n dùng ph i truy n trong ít nh t là 60 phút

Ritonavir

Phân tích: Ritonavir có ái l c m nh v i isoenzym 3A4 c a các cytochrom P450, nên làm

gi m s chuy n hoá các thu c b chuy n hoá nh cytochrom P450, do đó n ng đ các thu c này trong huy t t ng t ng lên, kéo theo t ng đ c tính Nguy c gây lo n nh p tim T ng tác d c đ ng h c giai đo n chuy n hoá

X lý: Không ph i h p thu c và suy ngh v nh ng thu c thay th

Sparfloxacin

Phân tích: T ng nguy c xo n đ nh

X lý: Ch ng ch đ nh ph i h p thu c Ch n m t thu c ch ng lo n nh p khác

Thu c kháng histamin kháng H 1 không an th n

Phân tích: T ng tác ch đ c nói t i v i m t kháng histamin kháng H1 là astemizol (Hismanal) T ng nguy c xu t hi n xo n đ nh

X lý: Ph i h p nguy hi m Ch n m t kháng histamin không an th n khác, không gây

xo n đ nh (cetirezin, loratadin)

Corticoid - khoáng; halofantrin; pentamidin

Phân tích: Có nguy c xu t hi n xo n đ nh khi ph i h p thu c S gi m kali máu, nh p

tim ch m và kho ng QT dài đã có t tr c (ch nh n bi t đ c trên đi n tâm đ ) là nh ng

y u t thu n l i cho s xu t hi n xo n đ nh

X lý: K t h p thu c nên tránh Dùng nh ng thu c không gây xo n đ nh N u c n ph i

h p thu c, ph i theo dõi liên t c kho ng QT và ki m tra đ u đ n n ng đ kali trong máu

Sotalol

Phân tích: Amiodaron có th t ng c ng thêm tác d ng làm ch m nh p tim c a thu c

ch n beta Có th xu t hi n r i lo n nh p xoang và bloc nh -th t, nh t là nh ng ng i

b nh có ti n s r i lo n nh p xoang

X lý: N u c n ph i k t h p thu c, c n ph i gi m li u và theo dõi đi n tâm đ C n

chú ý là amiodaron có n a đ i là 28 ngày, nên tác d ng c a t ng tác thu c còn có th

bi u hi n nhi u tu n l sau khi ng ng đi u tr

Diltiazem; thu c ch n beta; verapamil

Phân tích: Amiodaron t ng c ng thêm tác d ng làm ch m nh p tim c a thu c ch n

beta (ngay khi dùng d i d ng thu c nh m t), diltiazem, verapamil Có th xu t hi n nh ng

r i lo n nh p xoang hay nh p bl c nh - th t, nh t là ng i b nh có ti n s r i lo n nh p xoang

X lý: N u c n ph i h p thu c, đi u quan tr ng là ph i gi m li u và theo dõi đi n tâm

đ C n nh là amiodaron có n a đ i là 28 ngày, nên tác d ng c a t ng tác gây ra v n có

th bi u hi n nhi u tu n l sau khi ng ng đi u tr

Thu c kháng giáp t ng h p

Trang 35

Phân tích: ây không ph i là m t t ng tác thu c th t s , vì hi n t ng gi m n ng hay t ng n ng tuy n giáp có th xu t hi n sau khi đi u tr v i amiodaron ây là nh ng tác

d ng không mong mu n do s có m t c a iod trong phân t amiodaron M t li u pháp v i

nh ng thu c kháng giáp có th b nhi u do amiodaron, kéo theo lo n n ng tuy n giáp khi dùng thu c ng n h n, trung h n, hay dài h n

X lý: N u c n k t h p thu c, ph i chú ý kh n ng khó gi ch c n ng tuy n giáp

đ c cân b ng Hi n t ng t ng n ng hay gi m n ng tuy n giáp có th xu t hi n m t

ng i b nh ch dùng riêng amiodaron Th y thu c kê đ n ph i cân nh c gi a l i ích và nguy c Nh ng trong m i tr ng h p, ch ng ch đ nh amiodaron cho ng i t ng n ng tuy n giáp C n nh là amiodaron có n a đ i là 28 ngày, nên nh ng hi u qu c a t ng tác v n có th bi u hi n nhi u tu n l sau khi ng ng đi u tr

Thu c nhu n tràng làm tr n; thu c nhu n tràng kích thích

Phân tích: Có nguy c xu t hi n xo n đ nh khi ph i h p thu c Hi n t ng gi m kali -

máu, nh p tim ch m và kho ng QT dài đã có tr c đó (ch nh n bi t đ c trên đi n tâm đ )

là nh ng y u t t o đi u ki n cho vi c xu t hi n các xo n đ nh

X lý: Nên ng ng dùng thu c nhu n tràng N u c n k t h p thu c, c n d phòng h

kali - máu b ng cách t ng c ng theo dõi, và ki m tra đi n tâm đ Khi xu t hi n xo n đ nh, không dùng các thu c ch ng lo n nh p

Amphotericin B

Phân tích: Có nguy c xo n đ nh khi k t h p amphotericin B tiêm v i amiodaron Hi n

t ng gi m kali máu, nh p tim ch m và kho ng QT dài đã có t tr c (ch nh n bi t đ c trên đi n tâm đ ) là nh ng y u t t o thu n l i cho vi c xu t hi n các xo n đ nh

X lý: N u c n k t h p thu c, ph i d phòng h kali máu nh t ng c ng theo dõi và

ki m tra đi n tâm đ th ng xuyên Khi xu t hi n xo n đ nh, không dùng các thu c ch ng

lo n nh p

Glycosid tr tim

Phân tích: T ng nguy c nh p tim ch m Ngoài ra, amiodaron còn làm t ng n ng đ

digoxin trong huy t thanh

X lý: Khi b t đ u li u pháp v i amiodaron, li u l ng các thu c digitalis ph i gi m đi

50% Theo dõi ch t ch n ng đ các thu c trong huy t thanh trong và sau đi u tr Chú ý là amiodaron có n a đ i là 28 ngày, nên nh ng h qu c a t ng tác còn có th bi u hi n nhi u tu n sau khi ng ng dùng thu c

Glucocorticoid; furosemid ho c thu c t ng t ; tetracosactid; thu c l i ni u

th i kali

Phân tích: Nguy c xo n đ nh do h kali máu Hi n t ng h kali máu, nh p tim ch m

và kho ng QT dài đã có t tr c (ch nh n bi t đ c trên đi n tâm đ ) là nh ng y u t t o thu n l i cho vi c xu t hi n các xo n đ nh

X lý: N u c n k t h p gi a amiodaron v i các thu c h kali máu thì ph i d phòng h

kali máu nh t ng c ng theo dõi và ki m tra th ng xuyên đi n tâm đ Khi xu t hi n xo n

đ nh, không dùng các thu c ch ng lo n nh p

Mexiletin

Phân tích: Có nguy c xu t hi n xo n đ nh Trên đi n tâm đ , kho ng QT dài ra

Trang 36

X lý: Ph i h p thu c c n đ c theo dõi đ c bi t (đi n tâm đ ) Nói chung, s ph i

h p v i các thu c ch ng lo n nh p lo i I c a Vaugang - Williams là nên tránh, do s kéo dài

th i gian d n truy n tim

Phenytoin

Phân tích: T ng n ng đ phenytoin trong huy t thanh, d n đ n quá li u

X lý: Gi m li u phenytoin theo n ng đ thu c trong huy t thanh

Phân tích: Nguy c h huy t áp thêm, nguy c kháng hi n t ng nh p tim ch m do

atropin gây ra

X lý: T t c ph thu c vào m c tiêu chính c a vi c đi u tr và th i gian dùng t ng th

thu c dài hay ng n Có th ph i h p thu c gây th t b i trong đi u tr

Phân tích: V i các d n ch t coumarin, th i gian Quick có th t ng g p đôi, th m chí

g p ba T ng tác này đã đ c mô t v i acenocoumarol (Sintrom*) và warfarin (Coumadine*)

X lý: Gi m li u thu c kháng vitamin K t 30 đ n 50%, theo dõi t l chu n qu c t

(INR) và th i gian Quick nhi u tu n sau khi đã ng ng dùng amiodaron

Trang 37

AMPHETAMINăHO CăD NăCH T

Thu c gây t nh táo có tính c ng giao c m gián ti p Các thu c gây chán n

có tác d ng kích thích h th n kinh trung ng ít h n S dung n p thu c t t

có th kéo theo t ng li u, làm t ng các tác d ng không mong mu n

và nguy c ph thu c thu c

Prefamone chronules nang m m 75mg

Tenuate dospan viên nén 75mg

T ngănhưnăáp: Nh các thu c c ng giao c m khác, amphetamin gây giãn đ ng t ,

có th gây ra m t c n t ng nhãn áp c p tính nh ng ng i có góc m ng m t - giác m c

h p

T ngăhuy tăáp: Thông qua kích thích các th th alpha và gi i phóng nor-adrenalin,

nên các amphetamin gây t ng huy t áp

T ngăn ngătuy năgiáp: Do tác d ng t ng nh p tim c a amphetamin

Suy tim: Amphetamin gây h i h p và r i lo n nh p tim do tác d ng kích thích alpha và beta

Tr măc m: Các amphetamin có th gây r i lo n tâm th n (lo âu, lú l n, o giác, ý

mu n t v n ), làm cho tr ng thái tr m c m có t tr c n ng thêm

ngăkinh: Các amphetamin là nh ng ch t kích thích h th n kinh trung ng, nên

có th gây kích đ ng, m t ng , co gi t Tuy nhiên trong m t s bi t d c ch ng đ ng kinh,

l i có amphetamin nh m làm gi m tác d ng gây bu n ng c a thu c ch ng co gi t (nh barbituric)

Th iăk ămangăthai: Amphetamin gây d t t tim, h p các ng m t và gan

C nătheo dõi:ăm căđ ă1

Th că nă- r u: Amphetamin t ng c ng s s n sinh các catecholamin Có th có

các s c do t ng huy t áp khi dùng ch đ n u ng giàu tyramin và histamin Các đ u ng kích thích (nh chè, cà phê) và r u c ng c n tránh

Thu c c ch MAO typ B

Phân tích: Nguy c lo n nh p tim nghiêm tr ng S c ch monoamin oxydase typ B

làm kéo dài tác d ng c a amphetamin

Trang 38

X lý: Ch n m t chi n l c đi u tr khác, do nguy c có th x y ra

Ch t c ch enzym chuy n đ i; diazoxyd; guanethidin ho c thu c t ng t ; methyldopa; Thu c ch ng t ng huy t áp giãn m ch; thu c l i ti u gi kali; thu c l i

ti u th i kali

Phân tích: Amphetamin là thu c c ng giao c m, nên có tác d ng làm t ng huy t áp

Vi c k t h p v i các thu c ch ng t ng huy t áp d n đ n s đ i kháng tác d ng và gây khó

Thu c acid hoá n c ti u

Phân tích: Làm gi m s tái h p thu amphetamin ng th n Các thu c acid hoá n c

ti u làm t ng s bài ti t các amphetamin (pH g n b ng 5) Amphetamin là m t base, đ c bài ti t qua th n, nó ít t n t i d i d ng không ion hoá môi tr ng acid

X lý: Trong tr ng h p dùng amphetamin quá li u, vi c acid hoá n c ti u là có ích

nh m t o đi u ki n đào th i thu c này Trong tr ng h p này, t ng tác là có l i Ng c

l i, khi dùng li u pháp v i amphetamin, có th th t b i trong đi u tr do đào th i thu c quá nhanh (acid hoá n c ti u) ho c gây ra nh ng b nh tâm th n do thu c, khó đào th i (ki m hoá n c ti u)

Thu c gây mê

Phân tích: T ng tác ph thu c vào tác d ng c ng giao c m c a amphetamin

X lý: Vi c chuyên khoa hoá cao trong gây mê, đ ng th i v i vi c các thu c gây mê

ch đ c dùng khoa ph u thu t, nên đây ch nêu ra các h thu c có th gây nguy c theo lo i thu c gây mê đã dùng

Phân tích: Halothan, enfluran, isofluran, methoxyfluran làm c tim nh y c m v i các

thu c c ng giao c m, nên làm t ng nguy c xu t hi n lo n nh p th t nghiêm tr ng

X lý: Th y thu c gây mê ho c nhà chuyên khoa ph i yêu c u b nh nhân ng ng dùng

amphetamin, ít nh t là hai ngày tr c khi ph u thu t ho c là ph i chú ý đi u ch nh li u cho thích h p

Thu c ki m hoá n c ti u

Phân tích: Khi dùng các thu c ki m hoá n c ti u v i li u đ đ có tác d ng, s làm

t ng s tái h p thu amphetamin ng th n Các thu c acid hoá n c ti u làm t ng đào th i amphetamin (pH g n b ng 5) Amphetamin là m t base, đ c bài ti t qua th n Nó ít t n t i

d i d ng không ion hoá môi tr ng acid Ng c l i, các thu c ki m hoá n c ti u (pH

g n b ng 8) làm gi m r t nhi u s bài ti t amphetamin qua n c ti u Do s tích lu amphetamin ng i b nh có n c ti u ki m tính, s x y ra các b nh v tâm th n, và tình hình này đã nhi u l n đ c đ c p trong y v n (t ng tác đã đ c kh ng đ nh)

X lý: Vi c acid hoá n c ti u là có ích khi dùng amphetamin quá li u nh m t o đi u

ki n đào th i ch t này Nh v y t ng tác trong tr ng h p này là có ích Ng c l i, khi

đi u tr b ng amphetamin, có th th t b i do đào th i thu c quá nhanh (acid hoá n c ti u)

ho c s gây ra b nh lý v tâm th n do thu c (ki m hoá n c ti u)

Amantadin ho c thu c t ng t

Trang 39

Phân tích: Tuy ch a có báo cáo nào v t ng tác này, nhà s n xu t v n khuyên nên

th n tr ng trong ph i h p amantadin v i các thu c kích thích tâm th n, nh m tránh các tác

ch ng tr m c m ba vòng ho c thu c t ng t ; thu c c ch MAO không ch n l c; viloxazin

Phân tích: Tác d ng đ i kháng Có kh n ng làm t ng tính hung hãn ng i nghi n amphetamin

X lý: Tính đ n t ng tác d c l c này khi xác đ nh m c đích đi u tr chính

Lithium

Phân tích: T ng tác d c l c: Lithium đ i kháng v i các tác d ng kích thích h th n kinh trung ng c a amphetamin

X lý: Chú ý đ n tác d ng này đ xác đ nh (ho c xác đ nh l i) chi n l c đi u tr theo

m c đích đi u tr chính

Sotalol

Phân tích: T ng tác d c l c, làm t ng tác d ng alpha - adrenergic và các h u qu

c a nó, nh t ng huy t áp, nh p tim ch m, và kh n ng có bl c tim

X lý: Hi u ch nh li u và theo dõi ch t ch huy t áp

Thu c ch n beta

Phân tích: T ng tác d c l c, làm t ng tác d ng alpha adrenergic và các h u qu

c a nó, nh t ng huy t áp, nh p tim ch m, có th bl c tim Nguy c này nh h n đ i v i labetolol (Trandate*) là ch t ch n beta đ c nh t có đ ng th i tác d ng ch n alpha

X lý: Hi u ch nh li u l ng và theo dõi huy t áp c n th n

Thu c c ng giao c m alpha, beta

Phân tích: Làm t ng c ng tác d ng kích thích h th n kinh trung ng (d kích

đ ng, m t ng , nguy c co gi t và l an nh p tim)

X lý: Chú ý đ n nguy c này, thông báo cho ng i b nh hi u ch nh li u, theo dõi c n

th n trên lâm sàng

Thu c c ng giao c m beta

Phân tích: T ng tác d c l c Amphetamin là nh ng amin c ng giao c m nên làm

t ng tác d ng h ng th n, nh d kích đ ng, m t ng và đôi khi có co gi t và lo n nh p tim

X lý: Theo dõi lâm sàng: các tác d ng nói trên m nh hay y u là tu vào t ng ch t

c ng giao c m beta đã dùng (các thu c ch a hen) Thay đ i chi n l c đi u tr n u c n,

ho c hi u ch nh li u l ng

Trang 40

AMPHOTERICIN B

Kháng sinh ch ng n m

Chúăý: Ng i kê đ n và ng i phát thu c c n đánh giá đúng nh ng nguy c t ng

tác theo đ ng dùng thu c; Amphotericin B b h p thu r t ít khi dùng t i ch hay đ ng

Suyăth n: Amphotericin B đ c v i th n, gây nguy c gây tr ni u không kèm protein

ni u Có nitrogen máu cao, nhi m acid chuy n hoá do hi n t ng co m ch các ti u huy t

qu n th n, và gây t n th ng ng l n xa c a th n, nên nh h ng t i s tái h p thu n c (H20) b i ADH t i đây, có th làm t ng l ng n c ti u

Bepridil; halofantrin; vincamin

Phân tích: Ph i h p các thu c này v i amphotericin B d ng tiêm có nguy c gây xo n

đ nh Hi n t ng h kali máu, nh p tim ch m, và kho ng QT dài đã có t tr c (ch nh n

bi t đ c trên đi n tâm đ ) là nh ng y u t có th t o đi u ki n cho s xu t hi n xo n đ nh

X lý: Ph i h p c n tránh Dùng nh ng thu c không gây xo n đ nh N u ph i h p này

là c n, ph i theo dõi liên t c kho ng QT và th ng xuyên ki m tra n ng đ kali trong máu

X lý: K t h p thu c là c n tránh và nên thay đ i chi n l c đi u tr và ch n nh ng

thu c không gây xo n đ nh N u s ph i h p thu c này là c n, theo dõi n ng đ kali trong máu và n u c n thì b sung kali

Pentamidin

Phân tích: Có hai nguy c : 1/ Nguy c xo n đ nh khi ph i h p v i amphotericin B

d ng tiêm Hi n t ng h kali máu, nh p tim ch m và kho ng QT dài đã có t tr c (ch

nh n bi t đ c trên đi n tâm đ ) là nh ng y u t thu n l i cho s xu t hi n xo n đ nh

Xo n đ nh là m t d ng riêng bi t c a nh p th t, có th xu t hi n thành c n r t ng n (vài giây,

m t th u, có c m giác ng t, nh ng không m t tri giác) 2/ K t h p amphotericin B d ng tiêm

v i các thu c đ c v i tu khác đòi h i ph i r t th n tr ng Có nguy c thi u máu hay nh ng

r i lo n khác v máu

Định dạng
Số trang	207
Dung lượng	1,26 MB