Tài liệu Hệ thống thư điện tử pptx

Mail Filter ..... Các gi i pháp an toàn cho mail server ..... RSA Public Key/Private Key Authentication RSA vi t t t cho Rivest, Shamir, và Adelman là nh ng ng i khám phá ra cách mã hoá

M C L C

M C L C 1

GI I THI U CHUNG 4

CH NG 1 - KHÁI NI M CHUNG V H TH NG TH I N T 5

1.1 Gi i thi u th đi n t 5

1.1.1 Th đi n t là gì ? 5

1.1.2 L i ích c a th đi n t 6

1.2 Ki n trúc và ho t đ ng c a h th ng th đi n t 6

1.2.1 Nh ng nhân t c b n c a h th ng th đi n t 6

1.2.2 Gi i thi u v giao th c SMTP 8

1.2.3 Gi i thi u v giao th c POP và IMAP 14

1.3 Gi i thi u v h th ng DNS 19

1.3.1 Gi i thi u v h th ng DNS 19

1.3.2 Ho t đ ng c a DNS 20

1.3.3 Các b n ghi c a DNS và liên quan gi a DNS v i h th ng mail 21

1.4 C u trúc c a th đi n t 23

1.5 Làm th nào đ xác đ nh đ a ch th đi n t c a ng i g i ? 27

Tóm t t ch ng 1 29

CH NG 2 - GI I THI U V MAIL CLIENT 30

2.1 Các tính n ng c b n c a m t mail client 30

2.2 Các tính n ng nâng cao c a mail client 30

2.2.1 Gi i thi u qu n lý đ a ch 30

2.2.2 Gi i thi u l c th 30

2.2.3 Gi i thi u ch ng th c đi n t 30

2.3 Gi i thi u m t s mail client 31

2.3.1 Pine 31

2.3.2 Eudora 32

2.3.3 SPRYMail 32

2.3.4 GroupWise 33

2.3.5 Các tham s chung cài đ t mail client 33

2.4 Gi i thi u s d ng ph n m m mail client 34

2.4.1 Cài đ t ch ng trình Outlook Express 34

2.4.2 S d ng ph n m m Outlook Express 36

2.4.3 Cài đ t Netscape Mail 41

2.4.4 H ng d n s d ng Netscape Mail 43

2.4.5 S d ng webmail 48

2.4.6 Mail Filter 52

2.4.7 S d ng ch ng th c đi n t trong Outlook 55

2.5 M t s nguyên t c đ m b o an toàn khi s d ng th đi n t 58

2.6 M i l i khuyên đ h n ch Spam 59

Tóm t t ch ng 2 61

CH NG 3 - QU N TR H TH NG TH I N T 62

3.1 Khái ni m qu n tr h th ng th đi n t 62

3.1.1 M c đích c a vi c qu n tr h th ng th đi n t 62

3.1.2 Các công vi c c n thi t đ qu n tr h th ng th đi n t 63

3.2 M t s tính n ng c b n đ qu n tr và thi t l p h th ng th đi n t 64

3.2.1 Mô hình ho t đ ng c a h th ng th đi n t 64

3.2.2 Gi i thi u v th t c LDAP 67

3.2.3 Các gi i pháp an toàn cho h th ng th đi n t 70

3.2.4 Qu n tr máy ch th đi n t t xa 76

3.2.5 Khái ni m v mailing list 76

3.2.6 Domain gateway 78

3.3 Gi i thi u m t s Mail Server 81

3.3.1 Gi i thi u v Sendmail 81

3.3.2 Gi i thi u v Qmail 81

3.3.3 Gi i thi u Microsoft Exchange Server 81

3.3.4 Gi i thi u v MDaemon Server 82

3.3.5 So sánh các ph n m m mail server thông d ng 82

Tóm t t ch ng 3 84

CH NG 4 - QU N TR H TH NG MDAEMON 85

4.1 Các tính n ng c b n 85

4.1.1 H ng d n cài đ t và c u hình cho MDaemon 85

4.1.2 C u hình domain chính cho h th ng 89

4.1.3 S d ng MDaemon đ qu n lý nhi u Domain 102

4.1.4 S d ng Account Editor đ t o và s a account 104

4.1.5 Qu n lý và s a MDaemon Account 115

4.1.6 T o đ a ch bí danh (Alias Editor) 120

4.1.7 C u hình thi t l p ghi log c a h th ng 120

4.1.8 Sao l u, ph c h i ho t đ ng c a h th ng 122

4.2 Các tính n ng nâng cao c a MDaemon 123

4.2.1 Qu n lý t xa b ng Webadmin và MDConfig 123

4.2.2 Thi t l p và s d ng WorldClient Server 127

4.2.3 S d ng th t c LDAP 128

4.2.4 Thi t l p và s d ng Shared/Public IMAP folder 130

4.2.5 Các gi i pháp an toàn cho mail server 135

4.2.6 Chuy n đ i header cho th đi n t 159

4.2.7 Gi i pháp truy v n DNS và l u gi đ a ch IP c n truy v n 161

4.2.8 Thi t l p truy nh p tho i l y th và l ch quay tho i 163

4.2.9 L y th s d ng DomainPOP 169

4.2.10 Thi t l p th t u tiên 174

4.2.11 T o nhóm s d ng th (mailling list) 175

4.2.12 Thi t l p và c u hình mail Gateway 182

4.2.13 Queue và qu n lý th ng kê v h th ng th c a MDaemon 188

Tóm t t ch ng 4 191

CH NG 5 - M T S L I TH NG G P V I TH I N T 192

5.1 M t s mã l i c a th đi n t 192

5.2 M t s l i t i phía mail server 193

5.2.1 M t k t n i 193

5.2.2 L i m t tên mi n trên DNS 193

5.2.3 L i do m open relay 193

5.2.4 M t reverse lookup (pointer) 194

5.3 M t s l i phía ng i dùng 194

5.3.1.Thi t l p sai đ a ch SMPT,POP,IMAP,accountname,password 194

5.3.2 y h p th 194

5.3.3 G i th mà không đi n ng i g i ho c đi n sai 195

5.3.4 Virus 195

BÀI T P TH C HÀNH 196

Bài t p ch ng 1 196

Bài t p ch ng 2 197

Bài t p ch ng 3 & 4 197

TÀI LI U THAM KH O 203

GI I THI U CHUNG

M c tiêu c a giáo trình này nh m h ng d n các h c viên có trình đ tin h c

c b n có th thi t l p và qu n lý m t máy ch th đi n t ng th i giáo trình này c ng là m t tài li u tham kh o ph c v cho công tác qu n tr máy ch

th đi n t c ng nh h ng d n ng i dùng s d ng th đi n t m t cách có

hi u qu

Giáo trình bao g m các ph n sau:

Ch ng 1 : Khái ni m chung v h th ng th đi n t - Gi i thi u cho h c

viên các khái ni m c b n v th đi n t nh h th ng tên mi n, mô hình c

b n c a h th ng th đi n t và các giao th c c b n đ g i nh n th nh : SMTP, POP, IMAP

Ch ng 2 : Gi i thi u v mail client – Giúp h c viên đi sâu tìm hi u mail client V i ng i qu n tr h th ng th đi n t vi c hi u bi t k n ng s d ng mail client c ng là m t yêu c u quan tr ng Nó giúp ng i qu n tr nâng cao k

n ng s d ng và hi u c ch ho t đ ng c a đ u cu i h th ng th đi n t

Ch ng 3 : Qu n tr h th ng mail server - Ch ng này giúp cho h c viên có các khái ni m c b n đ qu n tr và thi t k h th ng th đi n t làm vi c m t cách có hi u qu

Ch ng 4 : Gi i thi u mail server MDaemon – Giúp h c viên đi sâu vào s

d ng ph n m m MDaemon mail server ây là m t ph n m m có đ y đ các tính n ng giúp ng i qu n tr qu n lý hi u qu m t mail server

Ch ng 5: M t s l i th ng x y ra v i th đi n t - a ra m t s l i mà h

th ng mail server th ng g p ph i

Qu n tr h th ng th đi n t c n ph i có các ki n th c c b n v m ng, h

đi u hành Do đó trong khuôn kh giáo trình này không th bao g m h t đ c

m i n i dung Vì v y h c viên c n tham kh o thêm các giáo trình khác c a

án 112 nh :

- Thi t k và xây d ng m ng LAN và WAN

- H đi u hành m ng Microsoft Windows 2000

th ng

V y th đi n t là gì ? Nói m t cách đ n gi n, th đi n t là m t thông đi p g i t máy tính này đ n

m t máy tính khác trên m ng máy tính mang n i dung c n thi t t

ng i g i đ n ng i nh n Do th

đi n t g i qua l i trên m ng và s d ng tín hi u đi n vì v y t c đ truy n r t

nhanh Ngoài ra b n có th g i ho c nh n th riêng ho c các b c đi n giao d ch

v i các file đính kèm nh hình nh, các công v n tài li u th m chí c b n nh c,

hay các ch ng trình ph n m m

Th đi n t còn đ c g i t t là E-Mail (Electronic Mail) E-Mail có nhi u

c u trúc khác nhau tùy thu c vào h th ng máy tính c a ng i s d ng M c dù

khác nhau v c u trúc nh ng t t c đ u có m t m c đích chung là g i ho c

nh n th đi n t t m t n i này đ n m t n i khác nhanh chóng Ngày nay, nh

s phát tri n m nh m c a Internet ng i ta có th g i đi n th t i các qu c gia

trên toàn th gi i V i l i ích nh v y nên th đi n t h u nh tr thành m t

nhu c u c n ph i có c a ng i s d ng máy tính Gi s nh b n đang là m t

nhà kinh doanh nh và c n ph i bán hàng trên toàn qu c V y làm th nào mà

b n có th liên l c v i khách hàng m t cách nhanh chóng và d dàng Th đi n

t là cách gi i quy t t t nh t và nó đã tr thành m t d ch v ph bi n trên

Internet

T i các n c tiên ti n c ng nh các n c đang phát tri n, các tr ng đ i

h c, các t ch c th ng m i, các c quan chính quy n v.v đ u đã và đang k t

n i h th ng máy tính c a h vào Internet đ vi c chuy n th đi n t đ c

nhanh chóng và d dàng

Vì th đi n t phát tri n d a vào c u trúc c a Internet cho nên cùng v i s phát tri n c a Internet, th đi n t càng ngày càng ph bi n trên toàn th gi i

Ng i ta không ng ng tìm cách đ khai thác đ n m c t i đa v s h u d ng

c a nó Th đi n t phát tri n s đ c b sung thêm các tính n ng sau:

̇ M i b c th đi n t s mang nh n d ng ng i g i Nh v y ng i nh n

s bi t ai đã g i th cho mình m t cách chính xác

̇ Ng i ta s dùng th đi n t đ g i th vi t b ng tay Có ngh a là ng i

nh n s đ c th đi n mà ng i g i đã vi t b ng tay

̇ Thay vì g i lá th đi n b ng ch , ng i g i có th dùng đi n th đ g i

ti ng nói Ng i nh n s l ng nghe đ c gi ng nói c a ng i g i khi

nh n đ c th

̇ Ng i g i có th g i m t cu n phim ho c là nh ng hình nh l u đ ng cho ng i nh n

Trên đây ch là vài thí d đi n hình mà th đi n t đang phát tri n.V i trình

đ khoa h c k thu t nh hi n nay, nh ng vi c trên s th c hi n không m y khó kh n Nh ng tr ng i l n nh t hi n gi là đ ng truy n t i tín hi u c a Internet còn ch m cho nên khó có th chuy n t i s l ng l n các tín hi u Ngoài ra còn tr ng i khác nh máy tính không đ s c ch a hay x lý h t t t c tín hi u mà nó nh n đ c Nên bi t r ng nh ng âm thanh (voice) và hình nh (graphics) th ng t o ra nh ng s l ng l n thông tin

G n đây ng i ta đã b t đ u xây d ng nh ng đ ng chuy n t i t c đ cao cho Internet v i l u l ng nhanh g p tr m l n so v i đ ng c Hy v ng r ng

v i đà ti n tri n nh v y, m i ng i trên Internet s có thêm đ c nhi u l i ích

Hình 1.1: S đ t ng quan h th ng th đi n t

MTA (Mail Transfer Agent)

Khi các b c th đ c g i đ n t MUA MTA có nhi m v nh n di n ng i

g i và ng i nh n t thông tin đóng gói trong ph n header c a th và đi n các thông tin c n thi t vào header Sau đó MTA chuy n th cho MDA đ chuy n

đ n h p th ngay t i MTA, ho c chuy n cho Remote-MTA

SMTP Nó th ng đ c thêm vào hay thay đ i t đ ng b i ph n m m h th ng

th Các b c th có th chuy n qua nhi u MTA và đ c vi t l i vài l n, đ c

bi t khi c n ph i chuy n sang các đ nh d ng riêng M t ph n hay c b c th có

th ph i vi t l i t i b i các MTA trên đ ng đi

Vi c chuy n giao các b c th đ c các MTA quy t đ nh d a trên đ a ch

ng i nh n tìm th y trên phong bì:

X N u nó trùng v i h p th do MTA (Local-MTA) qu n lý thì b c th

đ c chuy n cho MDA đ chuy n vào h p th

X N u đ a ch g i b l i, b c th có th đ c chuy n tr l i ng i g i

X N u không b l i nh ng không ph i là b c th c a MTA, tên mi n đ c

s d ng đ xác đ nh xem Remote-MTA nào s nh n th , theo các b n ghi MX trên h th ng tên mi n (chúng ta s đi sâu vào các khái ni m DNS và tên mi n trong các m c phía sau)

X Khi các b n ghi MX xác đ nh đ c Remote-MTA qu n lý tên mi n đó thì không có ngh a là ng i nh n thu c Remote-MTA Mà Remote-MTA có th đ n gi n ch trung chuy n (relay) th cho m t MTA khác,

có th đ nh tuy n b c th cho đ a ch khác nh vai trò c a m t d ch v domain o (domain gateway) ho c ng i nh n không t n t i và Remote-MTA s g i tr l i cho MUA g i m t c nh báo

Các ví d v các ph n m m qu n lý mail MTA là: Mdaemon, Exchange server, Sendmail, Qmail

MDA (Mail Delivery Agent) — Là m t ch ng trình đ c MTA s d ng

đ đ y th vào h p th c a ng i dùng Ngoài ra MDA còn có kh n ng l c

th , đ nh h ng th Th ng là MTA đ c tích h p v i m t MDA ho c m t vài MDA

MUA (Mail User Agent)

MUA là ch ng trình qu n lý th đ u cu i cho phép ng i dùng có th đ c,

vi t và l y th v t MTA

X MUA có th l y th t mail server v đ x lý (s d ng giao th c POP)

ho c chuy n th cho m t MUA khác thông qua MTA (s d ng giao

X G n các file vào các th g i đi (Text, HTML, MIME v.v )

X Thay đ i các tham s (ví d nh server đ c s d ng, ki u hi n th th ,

lo i m ng khác nhau b t ch p c u hình ph n c ng, h đi u hành m ng, giao

th c truy n d n đ c dùng Còn chu n SMTP miêu t cách đi u khi n các thông đi p trên m ng Internet i u quan tr ng c a chu n SMTP là gi đ nh MTA ho c MUA g i th ph i dùng giao th c SMTP g i th đi n t cho m t MTA nh n th c ng s d ng SMTP Sau đó, MUA s l y th khi nào h mu n dùng giao th c POP (Post Office Protocol) Ngày nay POP đ c c i ti n thành POP3 (Post Officce Protocol version 3)

Hình 1.2: Ho t đ ng c a POP và SMTP

Th t c chu n trên Internet đ nh n và g i c a th đi n t là SMTP (Simple Mail Transport Protocol) SMTP là th t c phát tri n m c ng d ng trong mô hình 7 l p OSI cho phép g i các b c đi n trên m ng TCP/IP SMTP đ c phát tri n vào n m 1982 b i t ch c IETF (Internet Engineering Task Force) và

đ c chu n hoá theo tiêu chu n RFCs 821 và 822 SMTP s d ng c ng 25 c a TCP

M c dù SMTP là th t c g i và nh n th đi n t ph bi n nh t nh ng nó

v n còn thi u m t s đ c đi m quan tr ng có trong th t c X400 Ph n y u

nh t c a SMTP là thi u kh n ng h tr cho các b c đi n không ph i d ng text Ngoài ra SMTP c ng có k t h p thêm hai th t c khác h tr cho vi c l y

th là POP3 và IMAP4

MIME và SMTP

MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) cung c p thêm kh n ng cho SMTP và cho phép các file có d ng mã hoá đa ph ng ti n (multimedia) đi kèm v i b c đi n SMTP chu n

SMTP yêu c u n i dung c a th ph i d ng 7 bit - ASCII T t c các d ng d

li u khác ph i đ c mã hoá v d ng mã ASCII Do đó MIME đ c phát tri n

đ h tr SMTP trong vi c mã hoá d li u chuy n v d ng ASCII và ng c l i

Hình 1.3 - nh d ng message h tr MIME

M t th khi g i đi đ c SMTP s d ng MIME đ đ nh d ng l i v d ng ACSII và đ ng th i ph n header đ c đi n thêm các thông s c a đ nh d ng (nh trên hình 1.3) cho phép đ u nh n th có th đ nh d ng tr l i d ng ban

đ u c a b c đi n

Conten-Type là d ng d li u Nó có c u trúc nh sau :

Content-Type: <type>/<subtype>[; <parameters>]

type: ki u subtype: ki u ph parameters: tham s

Ví d :

- “Content-Type: text/plain; charset=us-ascii”: ki u text/đ n thu n là text

mã hoá US-ASCII

- “Content-Type: application/pdf; filename=foo.pdf”: ki u ng d ng/d ng

file pdf, tên file foo.pdf

MIME là m t tiêu chu n đ c h tr b i h u h t các ng d ng hi n nay MIME đ c quy chu n trong các tiêu chu n RFC 2045-2049

S/MIME

Là m t chu n m r ng c a MIME cho phép h tr th đi n t đ c mã hoá

b o m t S/MIME d a trên k thu t mã hoá công c ng RSA và giúp cho b c

đi n không b xem tr m ho c ch n l y

RSA Public Key/Private Key Authentication

RSA vi t t t cho Rivest, Shamir, và Adelman là nh ng ng i khám phá ra cách mã hoá này RSA cung c p c p khoá public key/private key (khoá công

c ng/khoá riêng) đ mã hoá D li u s đ c mã hoá b i khoá công c ng và

ch có th đ c gi i mã b i khoá riêng V i S/MIME, ng i g i s s d ng

m t chu i mã hoá ng u nhiên s d ng khoá công c ng c a ng i nh n Ng i

nh n s gi i mã đi n b ng cách s d ng khoá riêng

S/MIME đ c đ nh ngh a trong các tiêu chu n RFCs 2311 và 2312

MAIL Kh i t o m t giao d ch g i th Nó k t h p "from" đ xác đ nh

ng i g i th RCPT Xác đ nh ng i nh n th

DATA Thông báo b t đ u n i dung th c s c a b c đi n (ph n thân c a

th ) D li u đ c mã thành d ng mã 128-bit ASCII và nó

SEND Cho host nh n bi t r ng th còn ph i g i đ n đ u cu i khác

Sau đây là nh ng l nh khác nh ng không yêu c u ph i có Xác đ nh b i RFC 821:

SOML Send or mail Báo v i host nh n th r ng th ph i g i đ n đ u

cu i khác ho c h p th

SAML Send and mail Nói v i host nh n r ng b c đi n ph i g i t i

ng i dùng đ u cu i và h p th EXPN S d ng m r ng cho m t mailing list

HELP Yêu c u thông tin giúp đ t đ u nh n th

TURN Yêu c u đ host nh n gi vai trò là host g i th

Các l nh c a SMTP r t đ n gi n B n có th nhìn th y đi u đó ví d sau:

220 receivingdomain.com

Server ESMTP Sendmail 8.8.8+Sun/8.8.8; Fri, 30 Jul 1999 09:23:01 HELO host.sendingdomain.com

250 receivingdomain.com Hello host, pleased to meet you

MAIL FROM: username@sendingdomain.com

250 Sender ok

RCPT TO:anyone@ receivingdomain.com

250 Recipient ok

DATA

354 Enter mail, end with a “.” on a line by itself

Here goes the message

From username@sendingdomain.com Fri Jul 30 09:23:39 1999

Date: Fri, 30 Jul 1999 09:23:15 -0400 (EDT)

Khi m t MTA g i m t l nh SMTP t i MTA nh n thì MTA nh n s tr l i

v i m t mã tr ng thái đ cho ng i g i bi t đang có vi c gì x y ra t i đ u nh n

Và d i đây là b ng mã tr ng thái c a SMTP theo tiêu chu n RFC 821 M c

đ c a tr ng thái đ c xác đ nh b i s đ u tiên c a mã (5xx là l i n ng, 4xx là

l i t m th i, 1xx–3xx là ho t đ ng bình th ng)

SMTP m r ng (Extended SMTP)

SMTP thì đ c c i ti n đ ngày càng đáp ng nhu c u cao c a ng i dùng

và là m t th t c ngày càng có ích Nh ng dù sao c ng c n có s m r ng tiêu chu n SMTP, và chu n RFC 1869 ra đ i đ b sung cho SMTP Nó không ch

m r ng mà còn cung c p thêm các tính n ng c n thi t cho các l nh có s n Ví

d : l nh SIZE là l nh m r ng cho phép nh n gi i h n đ l n c a b c đi n đ n Không có ESMTP thì s không gi i h n đ c đ l n c a b c th

Khi h th ng k t n i v i m t MTA, nó s s d ng kh i t o thì ESMTP thay HELO b ng EHLO N u MTA có h tr SMTP m r ng (ESMTP) thì nó s tr

Các l nh c b n c a ESMTP

8BITMIME S d ng 8-bit MIME cho mã d li u

SIZE S d ng gi i h n đ l n c a b c đi n

SMTP Headers

Có th l y đ c r t nhi u thông tin có ích b ng cách ki m tra ph n header

c a th Không ch xem đ c b c đi n t đâu đ n, ch đ c a th , ngày g i và

nh ng ng i nh n B n còn có th xem đ c nh ng đi m mà b c đi n đã đi qua tr c khi đ n đ c h p th c a b n Tiêu chu n RFC 822 quy đ nh header

ch a nh ng gì T i thi u có ng i g i (from), ngày g i và ng i nh n (TO,

CC, ho c BCC)

Header c a th khi nh n đ c cho phép b n xem b c đi n đã đi qua nh ng đâu tr c khi đ n h p th c a b n Nó là m t d ng c r t t t đ ki m tra và gi i quy t l i Sau đây là ví d :

From someone@mydomain.COM Sat Jul 31 11:33:00 1999

Received: from host1.mydomain.com by host2.mydomain.com (8.8.8+Sun/8.8.8)

with ESMTP id LAA21968 for ;

Sat, 31 Jul 1999 11:33:00 -0400 (EDT)

Received: by host1.mydomain.com with Internet Mail Service (5.0.1460.8)

id ; Sat, 31 Jul 1999 11:34:39 -0400

Message-ID:

From: "Your Friend"

To: "'jamisonn@host2.mydomain.com'"

Subject: Hello There

Date: Sat, 31 Jul 1999 11:34:36 -0400

someone@mydomain.com T mydomain.com, nó đ c chuy n đ n host1

B c đi n đ c g i t host2 t i host1 và chuy n t i ng i dùng M i ch b c

đi n d ng l i thì host nh n đ c yêu c u đi n thêm thông tin vào header nó bao

g m ngày gi t m d ng đó Host2 thông báo r ng nó nh n đ c đi n lúc 11:33:00 Host1 thông báo r ng nó nh n đ c b c đi n vào lúc 11:34:36 S chênh l ch h n m t phút có kh n ng là do s không đ ng b gi a đ ng h c a hai n i

Các u đi m và nh c đi m c a SMTP

Nh th t c X.400, SMTP có m t s u đi m và nh c đi m sau:

u đi m:

1.2.3 Gi i thi u v giao th c POP và IMAP

Trong giai đo n đ u phát tri n c a th đi n t , ng i dùng đ c yêu c u truy nh p vào máy ch th đi n t và đ c các b c đi n c a h đó Các

ch ng trình th th ng s d ng d ng text và thi u kh n ng thân thi n v i

ng i dùng gi i quy t v n đ đó m t s th t c đ c phát tri n đ cho phép ng i dùng có th l y th v máy c a h ho c có các giao di n s d ng thân thi n h n v i ng i dùng Và chính đi u đó đem đ n s ph bi n c a th

đi n t

Có hai th t c đ c s d ng ph bi n nh t đ l y th v hi n nay là POP (Post Office Protocol) và IMAP (Internet Mail Access Protocol)

Post Office Protocol (POP)

POP cho phép ng i dùng có account t i máy ch th đi n t k t n i vào và

l y th v máy tính c a mình, đó có th đ c và tr l i l i POP đ c phát tri n đ u tiên là vào n m 1984 và đ c nâng c p t b n POP2 lên POP3 vào

n m 1988 Và hi n nay h u h t ng i dùng s d ng tiêu chu n POP3

POP3 k t n i trên n n TCP/IP đ đ n máy ch th đi n t (s d ng giao

th c TCP c ng m c đ nh là 110) Ng i dùng đi n username và password Sau khi xác th c đ u máy khách s s d ng các l nh c a POP3 đ l y và xoá th POP3 ch là th t c đ l y th trên máy ch th đi n t v MUA POP3

đ c quy đ nh b i tiêu chu n RFC 1939

RSET Khôi ph c l i nh ng th đã xoá (rollback)

QUIT Th c hi n vi c thay đ i và thoát ra

Internet Mail Access Protocol (IMAP)

Th t c POP3 là m t th t c r t có ích và s d ng r t đ n gi n đ l y th v cho ng i dùng Nh ng s đ n gi n đó c ng đem đ n vi c thi u m t s công

d ng c n thi t Ví d : POP3 ch làm vi c v i ch đ offline có ngh a là th

đ c l y v s b xoá trên server và ng i dùng ch thao tác và tác đ ng trên MUA

IMAP thì h tr nh ng thi u sót c a POP3 IMAP đ c phát tri n vào n m

1986 b i tr ng đ i h c Stanford IMAP2 phát tri n vào n m 1987 IMAP4 là

b n m i nh t đang đ c s d ng và nó đ c các t ch c tiêu chu n Internet

ch p nh n vào n m 1994 IMAP4 đ c quy đ nh b i tiêu chu n RFC 2060 và

nó s d ng c ng 143 c a TCP

IMAP h tr ho t đ ng ch đ online, offline ho c disconnect IMAP cho phép ng i dùng t p h p các th t máy ch , tìm ki m và l y message c n ngay trên máy ch , l y th v MUA mà th không b xoá trên máy ch IMAP

c ng cho phép ng i dùng chuy n th t th m c này c a máy ch sang th

m c khác ho c xoá th IMAP h tr r t t t cho ng i dùng hay ph i di chuy n

SUBSCRIBE Thêm vào m t list đang ho t đ ng

UNSUBSCRIBE D i kh i list đang ho t đ ng

L nh Miêu t

LIST Danh sách h p th

LSUB Hi n danh sách ng i s d ng h p th

STATUS Tr ng thái c a h p th (s l ng th , )

APPEND Thêm message vào h p th

CHECK Yêu c u ki m tra h p th

CLOSE Th c hi n xoá và thoát kh i h p th

EXPUNGE Th c hi n xoá

SEARCH Tìm ki m trong h p th đ tìm messages xác

đ nh FETCH Tìm ki m trong n i dung c a message

STORE Thay đ i n i d ng c a messages

COPY Copy message sang h p th khác

B i r t đ n gi n nên POP3 có r t nhi u gi i h n Ví d nó ch h tr s d ng

m t h p th và th s đ c xoá kh i máy ch th đi n t khi l y v

1.2.4 ng đi c a th

ng đi c a th

M i m t b c th truy n th ng ph i đi t i các b u c c khác nhau trên đ ng đ n v i

ng i dùng T ng t th đi n t c ng chuy n t máy máy ch th đi n t này (mail server) t i máy ch th đi n t khác trên Internet Khi th đ c chuy n đ n đích thì nó đ c ch a t i h p th đi n t

t i máy ch th đi n t cho đ n khi nó

đ c nh n b i ng i nh n Toàn b quá trình x lý ch x y ra trong vài phút, do đó

nó cho phép nhanh chóng liên l c v i m i

ng i trên toàn th gi i m t cánh nhanh chóng t i b t c th i đi m nào dù ngày hay đêm

G i, nh n và chuy n th

nh n đ c th đi n t b n c n ph i có m t tài kho n (account) th đi n

t Ngh a là b n ph i có m t đ a ch đ nh n th M t trong nh ng thu n l i

h n v i th thông th ng là b n có th nh n th đi n t t b t c đâu B n ch

c n k t n i vào máy ch th đi n t đ l y th v máy tính c a mình

g i đ c th b n c n ph i có m t k t n i vào Internet và truy nh p vào máy ch th đi n t đ chuy n th đi Th t c tiêu chu n đ c s d ng đ g i

th là SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) Nó đ c k t h p v i th t c

POP (Post Office Protocol) và IMAP (Internet Message Access Protocol) đ

l y th

Hình 1.4: Ho t đ ng c a POP và SMTP

Khi g i th đi n t thì máy tính c a b n c n ph i đ nh h ng đ n máy ch SMTP (MTA) Máy ch s tìm ki m đ a ch th đi n t (t ng t nh đ a ch

đi n trên phong bì) sau đó chuy n t i máy ch c a ng i nh n và nó đ c ch a

đó cho đ n khi đ c l y v H u h t các nhà cung c p d ch v Internet đ u cung c p th đi n t cho ng i dùng Internet

G i th (Send)

Sau khi ng i s d ng máy tính dùng MUA đ vi t th và đã ghi rõ đ a ch

c a ng i nh n và b m g i th thì máy tính s chuy n b c th lên MTA c a

ng i g i C n c vào đ a ch g i, máy ch g i s chuy n th đ n m t MTA thích h p Giao th c đ k t n i t ch ng trình so n th (MUA) đ n máy ch

g i th (MTA) là SMTP

Chuy n th (Delivery)

N u máy g i (Local-MTA) có th liên l c đ c v i máy nh n MTA) thì vi c chuy n th s đ c ti n hành Giao th c đ c s d ng đ v n chuy n th gi a hai máy ch th đi n t c ng là SMTP Tr c khi nh n th thì máy nh n s ki m soát tên ng i nh n có h p th thu c máy nh n qu n lý hay không N u tên ng i nh n th có h p th thu c máy nh n qu n lý thì lá th

(Remote-s đ c nh n l y và th s đ c b vào h p th c a ng i nh n Tr ng h p

n u máy nh n ki m soát th y r ng tên ng i nh n không có h p th thì máy

nh n s kh c t vi c nh n lá th Trong tr ng h p kh c t này thì máy g i

s thông báo cho ng i g i bi t là ng i nh n không có h p th (user unknown)

Nh n Th (Receive)

Sau khi máy nh n (Remote-MTA) đã nh n lá th và b vào h p th cho

ng i nh n t i máy nh n MUA s k t n i đ n máy nh n đ xem th ho c l y

v đ xem Sau khi xem th xong thì ng i nh n có th l u tr (save), ho c xóa (delete), ho c tr l i (reply) v.v Tr ng h p n u ng i nh n mu n tr l i l i

lá th cho ng i g i thì ng i nh n không c n ph i ghi l i đ a ch vì đ a ch c a

ng i g i đã có s n trong lá th và ch ng trình th s b đ a ch đó vào trong

b c th tr l i Giao th c đ c s d ng đ nh n th ph bi n hi n nay là POP3

và IMAP

Tr m Ph c V Th hay còn g i là máy ch th đi n t (Mail Server)

Trên th c t , trong nh ng c quan và hãng x ng l n, máy tính c a ng i

g i th không g i tr c ti p t i máy tính c a ng i nh n mà th ng qua các máy ch th đi n t (Máy ch th đi n t – Mail Server đây bao hàm k t h p

c MTA, MDA và h p th c a ng i dùng)

Ví d : quá trình g i th

Hình 1.5: G i th t A đ n B

Nh Hình 1.5 cho th y, n u nh m t ng i máy A g i t i m t ng i máy B m t lá th thì tr c nh t máy A s g i đ n máy ch th đi n t X Khi

tr m ph c v th X nh n đ c th t máy A thì X s chuy n ti p cho máy ch

th đi n t Y Khi tr m ph c v th Y nh n đ c th t X thì Y s chuy n th

t i máy B là n i ng i nh n Tr ng h p máy B b tr c tr c thì máy ch th Y

s gi th

Thông th ng thì máy ch th đi n t th ng chuy n nhi u th cùng m t lúc cho m t máy nh n Nh ví d trên tr m ph c v th Y có th chuy n nhi u th cùng m t lúc cho máy B t nhi u n i g i đ n

M t vài công d ng khác c a máy ch th là khi ng i s d ng có chuy n

ph i ngh m t th i gian thì ng i s d ng có th yêu c u máy ch th gi giùm

t t c nh ng th t trong th i gian ng i s d ng v ng m t ho c có th yêu c u máy ch th chuy n t t c th t t i m t cái h p th khác

1.3 Gi i thi u v h th ng DNS

Trong các m c tr c chúng ta đã đ c p đ n các khái ni m c b n c a h

th ng th đi n t T i ph n này chúng ta tìm hi u khái ni m v h th ng tên

mi n hay còn g i là DNS (Domain Name System) H th ng tên mi n giúp chúng ta hi u đ c c u trúc đ a ch th và cách v n chuy n th trên m ng

v y, h th ng DNS ra đ i nh m giúp cho ng i dùng có th chuy n đ i t đ a

ch IP khó nh mà máy tính s d ng sang m t tên d nh cho ng i s d ng và

đ ng th i nó giúp cho h th ng Internet d dàng s d ng và ngày càng phát tri n

Nh ng tên g i nh nh home.vnn.vn ho c www.cnn.com thì đ c g i là tên

mi n (domain name ho c DNS name) Nó giúp cho ng i s d ng d dàng nh

vì nó d ng ch mà ng i bình th ng có th hi u và s d ng hàng ngày

H th ng DNS s d ng h th ng c s d li u phân tán và phân c p hình cây Vì v y vi c qu n lý s d dàng và c ng r t thu n ti n cho vi c chuy n đ i

t tên mi n sang đ a ch IP và ng c l i H th ng DNS c ng gi ng nh mô hình qu n lý cá nhân c a m t đ t n c M i cá nhân s có m t tên xác đ nh

đ ng th i c ng có đ a ch ch ng minh th đ giúp qu n lý con ng i m t cách

d dàng h n

M i cá nhân đ u có m t s c n c c đ qu n lý:

M i m t đ a ch IP t ng ng v i m t tên mi n:

Hình 1.6: T ng quan gi a đ a ch IP và tên mi n

H th ng DNS đã giúp cho m ng Internet thân thi n h n v i ng i s d ng

Do v y, m ng Internet phát tri n bùng n m t vài n m g n đây Theo th ng kê trên th gi i, vào th i đi m tháng 7/2000, s l ng tên mi n đ c đ ng ký là 93.000.000

Nói chung, m c đích c a h th ng DNS là:

a ch IP khó nh cho ng i s d ng nh ng d dàng v i máy tính

Tên thì d nh v i ng i s d ng nh không dùng đ c v i máy tính

H th ng DNS giúp chuy n đ i t tên mi n sang đ a ch IP và ng c l i, giúp ng i dùng d dàng s d ng h th ng máy tính

1.3.2 Ho t đ ng c a DNS

H th ng DNS s d ng giao th c UDP t i l p 4 c a mô hình OSI, m c đ nh

là s d ng c ng 53 đ trao đ i thông tin v tên mi n

Ho t đ ng c a h th ng DNS là chuy n đ i tên mi n sang đ a ch IP và

ng c l i H th ng c s d li u c a DNS là h th ng c s d li u phân tán, các DNS server đ c phân quy n qu n lý các tên mi n xác đ nh và chúng liên

k t v i nhau đ cho phép ng i dùng có th truy v n m t tên mi n b t k (có

t n t i) t i b t c đi m nào trên m ng m t cách nhanh nh t

Ví d : DNS client truy v n tên mi n vnn.vn

Hình 1.7: Truy v n DNS

− B c 1: DNS Client truy v n tên mi n VNN.VN lên Local DNS (là

DNS Server mà nó tr c ti p g i truy v n đ n) Gi s nh Local DNS không qu n lý tên mi n VNN.VN

− B c 2: Local DNS s g i thông tin truy v n tên mi n VNN.VN lên cho

ROOT Server

− B c 3: ROOT Server s tr l i cho Local DNS r ng DNS server nào

đ c quy n qu n lý tên mi n VN ( đây là DNS Server c a VNNIC

đ n v đ c quy n qu n lý h th ng tên mi n VN c a Vi t Nam)

− B c 4: Local DNS truy v n VNNIC DNS Server tên mi n VNN.VN

− B c 5: VNNIC DNS Server l i không qu n lý tr c ti p tên mi n

VNN.VN mà nó l i chuy n quy n qu n lý tên mi n VNN.VN cho DNS

c a VDC qu n lý, do đó nó s tr l i đ a ch DNS Server c a VDC cho Local DNS

− B c 6: Local DNS s truy v n DNS Server c a VDC cho tên mi n

VNN.VN

− B c 7: VDC DNS Server s tr l i đ a ch t ng ng c a tên mi n

VNN.VN cho Local DNS

− B c 8: Local DNS s chuy n câu tr l i đó v cho DNS Client

trên là quá trình truy v n c b n c a m t tên mi n

1.3.3 Các b n ghi c a DNS và liên quan gi a DNS v i h th ng mail

H th ng DNS giúp cho m ng máy tính ho t đ ng d dàng b ng cách chuy n đ i t tên mi n sang đ a ch IP Không ch v y các b n khai c a DNS còn giúp xác đ nh d ch v trên m ng:

B n khai A (address): xác đ nh chuy n đ i t tên c a host xác đ nh sang đ a

B n khai CNAME: xác đ nh ánh x c a m t tên mi n đ n m t host xác đ nh (host th ng đ c khai b ng b n khai A)

Ví d :

home.vnn.vn IN CNAME host1.vnn.vn

home.vnn.vn IN CNAME host2.vnn.vn

B n khai CNAME cho phép xác đ nh trang web có domain là home.vnn.vn

đ c ch v hai host: host1.vnn.vn (203.162.0.151) và host2.vnn.vn (203.162.0.152) Trên h th ng DNS có c ch cho phép các các truy v n th

nh t v trang web home.vnn.vn ch đ n host1.vnn.vn và truy v n th hai v

home.vnn.vn s đ c ch đ n host2.vnn.vn c nh v y truy v n 3 ch đ n host1.vnn.vn

chuy n v m t server mail xác đ nh

B n khai MX cho phép xác đ nh các t t c các th thu c domain hn.vnn.vn

đ c chuy n v host mail05.vnn.vn (203.162.0.190) N u host mail05.vnn.vn có s c thì các th s đ c chuy n v host hn-mail06.vnn.vn (203.162.0.191)

hn-B n khai PTR (Pointer): xác đ nh chuy n đ i t đ a ch IP sang tên mi n

- Truy nh p t xa: ch cho phép m t host có domain t ng ng v i đ a ch

IP và ng c l i m i đ c phép truy nh p đ tránh vi c gi m o đ truy

nh p

Hình 1.8 : Quan h gi a DNS và h th ng mail MTA1 mu n chuy n m t b c th đ n MTA2

- MTA1 s ki m tra ph n header c a b c th t i ph n đ a ch ng i nh n xác đ nh đ a ch ng i nh n MTA1 s tách ph n domain c a ng i

nh n và truy v n h th ng DNS đ xác đ nh đ a ch IP c a ph n domain

c a ng i g i đ n MTA2 (b c t 1 đ n 4 trên hình 1.8)

- Khi xác đ nh đ c đ a ch c a MTA2 thì c n c vào routing c a m ng

đ k t n i ti n trình SMTP đ n MTA2 đ chuy n th Sau đó MTA2 s chuy n vào h p th t ng ng c a ng i nh n (b c 5)

domain-part (tên mi n): là khu v c qu n lý c a ng i nh n trên Internet

Có th hi u nó gi ng nh tên thành ph , tên t nh và qu c gia nh đ a ch nhà trên th b u đi n thông th ng

Thí d c a m t d ng đ a ch thông d ng nh t: ktm-vdc1@vdc.com.vn

T ph i sang trái, "vn" là h th ng tên mi n c a Vi t Nam qu n lý "com" là

h p th th ng m i "vdc" là tên c a m t máy tính do VDC qu n lý vdc1" là tên h p th c a máy ch th đi n c a “vdc” Trên máy tính có tên

"ktm-mi n là vdc.com.vn còn có th có nhi u h p th cho nhi u ng i khác thí d

nh lan@vdc.com.vn, diep@vdc.com.vn

Tóm l i đ a ch th đi n t th ng có hai ph n chính: ví d ktm@vdc.com.vn

Ph n tr c là ph n tên c a ng i dùng user name (ktm) nó th ng là h p

th c a ng i nh n th trên máy ch th đi n t Sau đó là ph n đánh d u (@)

Cu i cùng là ph n tên mi n xác đ nh đ a ch máy ch th đi n t qu n lý th

đi n t mà ng i dùng đ ng ký (vdc.com.vn) và có h p th trên đó Nó th ng

là tên c a m t c quan ho c m t t ch c và nó ho t đ ng d a trên ho t đ ng

c a h th ng tên mi n

Hình 1.9: C u trúc b c th đi n t

Th đi n t (E-mail) đ c c u t o t ng t nh nh ng b c th thông

th ng và chia làm hai ph n chính:

Ph n đ u (header) : ch a tên và đ a ch c a ng i nh n, tên và đ a ch c a

nh ng ng i s đ c chuy n đ n, ch đ c a th (subject) Tên và đ a ch c a

nh ng ng i này không xem đ c nh ng ai

đ c nh n th Date: Th i gian g i b c th

Subject: Ch đ c a b c th

Messages-Id Mã xác đ nh c a th (là duy nh t và đ c t

đ ng đi n vào) Reply-To: a ch nh n đ c phúc đáp

Thân c a th (body) : ch a n i dung c a b c th

Nh khi g i các b c th bình th ng b n c n ph i có đ a ch chính xác N u

s d ng sai đ a ch ho c gõ nh m đ a ch , thì th s không th g i đ n ng i

nh n và nó s chuy n l i cho ng i g i, và báo đ a ch không bi t (Address Unknown)

Khi nh n đ c m t th đi n t , thì ph n đ u (header) c a th s cho bi t nó

t đâu đ n, và nó đã đ c g i đi nh th nào và khi nào Nó nh vi c đóng d u

b u đi n

Không nh nh ng b c th thông th ng, nh ng b c th thông th ng đ c

đ trong phong bì còn th đi n t thì không đ c riêng t nh v y mà nó nh

m t t m thi p postcard Th đi n t có th b ch n l i và b đ c b i nh ng

ng i không đ c quy n đ c tránh đi u đó và gi bí m t ch có cách mã hóa thông tin g i trong th

Xác đ nh email t đâu đ n

Th ng thì m t b c th không đ c g i tr c ti p t ng i g i đ n ng i

nh n Mà ph i ít nh t là đi qua b n host tr c khi đ n ng i nh n i u đó x y

ra b i vì h u h t các t ch c đ u thi t l p m t server đ trung chuy n th hay còn g i là “mail server” Do đó khi m t ng i g i th đ n cho m t ng i nh n thì nó ph i đi t máy tính c a ng i g i đ n mail server qu n lý h p th c a mình và đ c chuy n đ n mail server qu n lý ng i nh n sau cùng là đ n máy tính c a ng i nh n

ng i g i v i userID là rth s d ng ch ng trình mail client đ so n và g i th

đi Nó s đ c chuy n đ n mail server (mail.bieberdorf.edu) và ph n header

Subject: Lunch today?

Và sau đó mail.bieberdorf.edu s chuy n th đ n host isp.com qu n lý ng i nh n và lúc này header s có d ng

mailhost.immense-Received: from alpha.bieberdorf.edu (alpha.bieberdorf.edu

[124.211.3.11]) by mail.bieberdorf.edu (8.8.5) id 004A21; Tue, Mar 18

1997 14:36:17 -0800 (PST)

From: rth@bieberdorf.edu (R.T Hood)

To: tmh@immense-isp.com

Date: Tue, Mar 18 1997 14:36:14 PST

Message-Id: <rth031897143614-00000298@mail.bieberdorf.edu>

X-Mailer: Loris v2.32

Subject: Lunch today?

Khi mailhost.immense-isp.com k t thúc quá trình x lý và chuy n vào h p

th đ ng i nh n tmh nh n v thì nó nh sau:

Received: from mail.bieberdorf.edu (mail.bieberdorf.edu

[124.211.3.78]) by mailhost.immense-isp.com (8.8.5/8.7.2) with ESMTP

id LAA20869 for <tmh@immense-isp.com>; Tue, 18 Mar 1997

14:39:24 -0800 (PST)

Received: from alpha.bieberdorf.edu (alpha.bieberdorf.edu

[124.211.3.11]) by mail.bieberdorf.edu (8.8.5) id 004A21; Tue, Mar 18

Subject: Lunch today?

Ph n trên cùng c a header là ph n mà ng i nh n tmh s d ng khi l y và

đ c th Và sau đây ta s phân tích chi ti t

Received: from mail.bieberdorf.edu : Cho bi t th đ c nh n v t m t host có tên là mail.bieberdorf.edu

(mail.bieberdorf.edu [124.211.3.78]) : th c s tên c a mail server là mail.bieberdorf.edu và có đ a ch IP là 124.211.3.78

mailhost.immense-isp.com

With ESMTP id LAA20869 : Và message nh n v có mã nh n d ng (ID

number) là LAA20869 Nó ch xác đ nh trong m t quá trình t mail.bieberdorf.edu đ n mailhost.immense-isp.com

for <tmh@immense-isp.com>; : c g i đ n cho ng i nh n có đ a ch

là tmh@immense-isp.com

gian th t ngày 18 tháng 03 n m 1997 vào lúc 14:39:24

Received: from alpha.bieberdorf.edu (alpha.bieberdorf.edu [124.211.3.11]) by mail.bieberdorf.edu (8.8.5) id 004A21; Tue, Mar 18

1997 14:36:17 -0800 (PST)

Các ph n ti p là các quá trình trung chuy n th

From: rth@bieberdorf.edu (R.T Hood) :Th đ c g i đi t h p th rth@bieberdorf.edu, và ng i g i có tên là R.T Hood

tmh@immense-isp.com

g i đi vào h i 14:36:14 ngày 18 tháng 03 n m 1997

Message-Id: <rth031897143614-00000298@mail.bieberdorf.edu> : Mã

nh n d ng c a message (đ c đi n b i mail.bieberdorf.edu) Mã nh n d ng này khác v i mã nh n d ng c a quá trình SMTP và ESMTP t i ph n Received headers b i nó có giá tr trong toàn quá trình x lý c a b c th

ch th đi n t trên th gi i và l u gi nó là r t khó kh n b i ng i dùng có xu

h ng th ng xuyên đ i đ a ch th Và đ ng th i nó c ng là m t bí m t riêng

t c ng nh s đi n tho i mà nhi u ng i không mu n cho m i ng i bi t

Nh ng b n có th truy nh p vào m t danh b n i b th ng đ c xây d ng cho m t t ch c hay m t c quan nào đó

Xem danh thi p

R t nhi u ng i khi ti p xúc giao d ch g i danh thi p và trên đó có danh sách đ a ch th đi n t c a h đ ti n giao d ch

Xem t nh ng th đã g i đ n

N u b n nh n đ c th đi n t t m t ai đó thì có ngh a là b n đã có đ a ch

c a h ch b ng cách xem đ a ch n i g i đ n R t nhi u ch ng trình th nh Outlook và Yahoo Mail có th t đ ng ghi l i đ a ch ng i g i đ n vào danh sách đ a ch c a b n N u không b n m th g i đ n và click chu t liên ti p hai

l n vào tr ng FROM: nó s hi n thông tin v ng i g i

Tìm ki m tr c tuy n trên m ng

N u b n tìm ki m đ a ch c a m t t ch c, m t v n phòng ho c m t c quan hãy s d ng tìm ki m trên m ng Và ta có th tìm ki m đ c m t s thông tin trên m ng và th ng n u là các t ch c có uy tín ta có th tìm đ c trang web

c a h và t đó xác đ nh đ c đ a ch

oán

Khi b n đã hi u c u trúc c a đ a ch th đi n t b n có th đoán ra đ a ch

th Th ng các t ch c và các c quan có domain name riêng c a mình Ví du: sale@vdc.com.vn là phòng bán hàng c a công ty VDC T ng t nh v y

b n có th đoán ra nh ng xác su t là không cao

Tóm t t ch ng 1

Ch ng này gi i thi u các khái ni m c b n v th đi n t cho h c viên nh :

- Th đi n t là gì, các l i ích mà h th ng th đi n t đem l i cho con

ng i

- T ng quan h th ng th đi n t , mô hình MTA, MUA, MDA

- Ho t đ ng c a h th ng th đi n t và các th t c chu n c a th đi n

t SMTP, POP và IMAP giúp cho s th ng nh t c a các h th ng th

đi n t khác nhau có th giao ti p, trao đ i đ c v i nhau

- ng th i c ng giúp cho h c viên hi u khái ni m chung v h th ng tên mi n (DNS) trên Internet giúp cho th đi n t có th v n chuy n trên m ng và c u trúc c a th đi n t c ng nh đ a ch c a nó

CH NG 2 - GI I THI U V MAIL CLIENT

2.2 Các tính n ng nâng cao c a mail client

Ngoài các tính n ng c b n cho phép ng i dùng có th s d ng th đi n t Các ph n m m mail client th ng đ c k t h p thêm nhi u tính n ng đ tr giúp cho ng i dùng s d ng th đi n t m t cách d dàng, an toàn và hi u

qu

2.2.1 Gi i thi u qu n lý đ a ch

Ngày nay là th i đ i thông tin, các giao d ch th ng m i, liên h đ i tác và

th m h i ng i thân s d ng th đi n t là r t nhi u Do đó các ph n m m mail client th ng cung c p cho ng i dùng các công c cho phép qu n lý đ a ch

th đi n t m t cách hi u qu nh t

Th ng các ph n m m mail client s d ng c a s qu n lý đ a ch hay còn

g i là address book Nó cho phép ng i dùng mail client có th qu n lý đ a ch

th đi n t c a ng i dùng m t cách hi u qu đ ng th i cho phép chia s danh sách đó v i ng i dùng khác

2.2.2 Gi i thi u l c th

Trên Internet l ng thông tin là r t nhi u nh ng trên đó có đ lo i thông tin:

t t có, x u có Th đi n t c ng v y, do đó không ch t i máy ch th đi n t

có kh n ng h n ch , phân lo i x lý th đi n t mà mail client c ng cho phép

ng i dùng mail client có kh n ng ch n các th không mong mu n theo đ a

ch , hay theo t khóa b t k giúp ng i dùng không ph i m t nhi u th i gian phân lo i và x lý nh ng th không có ích

Ngoài ra b l c th còn cho phép ng i dùng phân lo i th , s p x p, qu n lý

th m t cách hi u qu

2.2.3 Gi i thi u ch ng th c đi n t

Digital IDs là m t xác th c đi n t t ng t nh gi y c p phép, h chi u đ i

v i con ng i B n có th dùng Digital ID đ xác nh n b n có quy n đ truy

nh p thông tin ho c vào các d ch v tr c tuy n

Buôn bán o, ngân hàng đi n t và các d ch v th ng m i đi n t khác ngày càng thông d ng và đem đ n cho ng i dùng nhi u thu n l i và ti n

d ng, nó cho phép b n ng i t i nhà có th làm đ c m i vi c Nh ng dù sao

b n c ng c n ph i quan tâm nhi u v v n đ riêng t và b o m t Ch mã hoá

d li u thôi là ch a đ , nó không xác đ nh đ c ng i g i và ng i nh n thông tin đ c mã hoá Không có các bi n pháp b o v đ c bi t thì ng i g i ho c

n i dung có th b gi m o a ch Digital ID cho phép gi i quy t v n đ đó,

nó cung c p m t đo n mã đi n t đ xác đ nh t ng ng i S d ng k t h p v i

mã hoá d li u nó cho phép m t gi i pháp đ m b o an toàn khi chuy n b c

đi n t ng i g i đ n ng i nh n

2.3 Gi i thi u m t s mail client

Có r t nhi u ch ng trình mail client Nh ng may m n thay là ph n l n chúng ho t đ ng t ng t nh nhau M c này s gi i thi u m t s nh ng

ch ng trình mail client thông d ng nh t nh Pine, Eudora, SPRYMail,

GroupWise Ngoài ra ph n ti p theo (2.4) s gi i thi u v hai ph n m m mail

client r t ph d ng trên n n h đi u hành Windows là Netscape Mail và Outlook Express

đ a ch th khác; t o m t mailing list; t o các nickname; và t o bao nhiêu th

m c tùy thích Vì Pine ch y trên server, b n có th l y th t b t c n i nào Pine không s d ng giao th c POP3

Hình 2.1: Giao di n Pine

2.3.2 Eudora

Eudora là m t ch ng trình mail client có nhi u tính n ng, ch y trên c PC

và Macintosh Eudora là ch ng trình d s d ng Eudora có các phiên b n commercial, freeware, và shareware B n th ng m i (commercial) có thêm nhi u tính n ng nh ki m tra ng pháp B n có th truy c p th t b t c máy client nào

Hình 2.2: Eudora e-mail client

2.3.3 SPRYMail

V i nh ng tính n ng c a mình, SPRYMail là ch ng trình đáng ph i đ c

đ c p đ n B n có th đ c các b n tin trong h p th tr c khi t i xu ng t server Tính n ng này cho phép b n xóa các b n tin b n không mu n đ c, ho c

tr l i ngay l p t c B n c ng có th đ các b n tin trên server r i sau đó t i

xu ng các máy khác Các ch ng trình mail client khác c ng có tính n ng này,

nh ng không rõ ràng nh SPRYMail Tuy v y SPRYMail không ph c t p nh Pine hay g i c m nh Eudora

Hình 2.3: The SPRYMail e-mail client

2.3.4 GroupWise

GroupWise là m t ch ng trình e-mail client th ng s d ng trong các

m ng LAN, nh ng nó c ng có th d dàng nâng c p t ng thích v i môi

tr ng Internet GroupWise không có nhi u tính n ng nh là Eudora Nó c ng thi u m t s tính n ng mà ng i s d ng Internet a thích Ví d nh , Eudora cho phép b n thay đ i m t kh u th , m t tính n ng th ng đ c ng i s d ng Internet th c hi n Nh ng v i GroupWise, m t kh u th c a b n chính là m t

kh u máy tính c a b n

2.3.5 Các tham s chung cài đ t mail client

Tuy r t nhi u lo i mail client, nh ng đ cài đ t đ c chúng b n ch c n có

m t hòm th đã đ c đ ng ký v i ISP (Internet Service Provider) và n m đ c nguyên lý m t s tham s chung Chúng ta s trình bày chúng d i đây và l y

ví d v i h p th support@vnn.vnđã đ c đ ng ký t i công ty VDC (Vietnam Data Communication Company – Công ty i n toán và Truy n s li u)

Display name: Tên hi n th c a h p th Ví d : H p th h tr c a công

ty VDC

E-mail address: a ch E-mail c a h p th Ví d : support@vnn.vn

Incoming mail server: a ch Mail Server làm ch c n ng nh n th v

a ch này do ISP cung c p cho b n Ví d : mail.vnn.vn

Server type (of incoming mail server): Ki u Mail Server nh n th c a

b n G m nh ng lo i sau: POP3, IMAP, HTTP Tùy theo ISP h tr lo i Server type nào mà b n có th ch n l a Ví d nh công ty VDC h tr IMAP và

POP3 cho các hòm th @vnn.vn

Outgoing mail server: a ch Mail Server làm ch c n ng g i th đi a

ch này do ISP cung c p cho b n Ví d : smtp.vnn.vn

Account name: Tên tài kho n, chính là ph n tr c ph n @ trong đ a ch

th c a b n Ví d : support

Password: Là m t kh u h p th c a b n M t kh u này do b n đ t ra khi

đ ng ký tài kho n th v i ISP

Trong ph n sau b n s th y nh ng thông s này đ c áp d ng nh th nào trong quá trình cài đ t hai ph n m m mail client Outlook Express và Netscape Mail

2.4 Gi i thi u s d ng ph n m m mail client

Trên Internet có r t nhi u lo i mail client khác nhau nh ng hai ph n m m mail client thông d ng nh t là Outlook Express c a hãng Microsoft và Netscape Mail c a hãng Netscape ng th i đó c ng là hai ph n m m s d ng

d dàng, tích h p nhi u tính n ng h tr ng i s d ng, do đó trong khuôn kh giáo trình này s ch gi i thi u cài đ t và s d ng Outlook Express và Netscape mail

2.4.1 Cài đ t ch ng trình Outlook Express

B c 1: Ch n Start/Program/Outlook Express, ho c nh n vào bi u t ng

giao di n chính c a ch ng trình Outlook Express sau khi kh i đ ng

Hình 2.4: Giao di n Outlook Express

B c 2: Ch n menu Tools/Account (Hình 2.5)

Hình 2.5: C a s thi t l p các thông s E-mail

B c 3: Ch n ti p m c Mail/Add/Mail, Outlook s l n l t h i b n v t ng thông s và h ng d n b n theo t ng b c B n hãy l n l t đi n vào (Hình 2.6)

Hình 2.6: Khai báo các thông s E-mail

Display name: Tên đ y đ c a b n Ví d : H Tr D ch V -VDC1

Hình 2.7: Khai báo các thông s E-mail

E-mail address: a ch E-mail c a b n (Ví d : Hình 2.7)

Hình 2.8: Khai báo Mail server

Incoming mail (POP3) server: Gõ đ a ch Mail Server ch a h p th nh n v

c a b n ( a ch này tu thu c vào ISP b n đ ng ký) Ví d : mail.vnn.vn

Outgoing mail (SMTP) server: Gõ đ a ch Mail Server ch a h p th g i đi

Ví d : mail.vnn.vn (Hình 2.8)

Sau đó b n nh n vào Next>, s xu t hi n c a s cho hình 2.9

Hình 2.9: Khai báo tên truy nh p Mail Server

Account name: B n gõ tên h p th c a b n (ph n tr c @ trong đ a ch th

c a b n) Ví d : support1

Password: Là m t kh u h p th c a b n (Có th đ tr ng nh đã trình bày trên)

B c ti p theo, nh n cu t vào Next> s cho ta nh hình 2.10

Hình 2.10: Hoàn thành vi c khai báo E-mail trong Outlook Express

Cu i cùng b n nh n vào Finish đ k t thúc quá trình cài đ t

2.4.2 S d ng ph n m m Outlook Express

T i giao di n chính c a ch ng trình Outlook Express (sau khi kh i t o

ch ng trình vào StartåProgramåOutlook Express, ho c nh n vào bi u

t ng Outlook Express trên màn hình)

Trên thanh công c c a Outlook Express có các nút ch c n ng sau:

New Mail: So n th m i

Reply: Phúc đáp l i ng i g i

Send Items: Sao l i nh ng th đã g i

Deleted Items: Ch a nh ng th đã xoá

Ngoài các Folders chính trên, b n có th t o nh ng Folders c a riêng mình

đ thu n ti n trong vi c qu n lý th Trên thanh menu c a giao di n Outlook

Express, ch n File Folder New đ t o Folder riêng cho mình

a, G i và nh n th đi n t

So n th m i

Nh n chu t vào nút New Mail (n u b n dùng Outlook 4.0 thì nút

so n th m i nh hình 2.11

Hình 2.11: So n th m i đ g i đi

Trong tr ng To: Gõ vào đ a ch E-mail ng i nh n Ví d : Quocan@support1.vnn.vn

Trong tr ng Cc (Carbon Copy): Gõ vào đ a ch E-mail ng i đ ng nh n

th trong tr ng h p mu n g i cùng m t n i dung th cho nhi u ng i cùng

bi t Ví d : ; ; tchaivdc1@ktm.vnn.vn… L u ý cách bi t gi a các đ a ch E-mail

b ng m t d u ch m ph y và m t d u cách (space bar) a ch c a ng i nh n

th s th hi n trong th đ t t c nh ng ng i nh n khác đ u bi t (nh ng đ a

ch E-mail trong tr ng To và tr ng Cc)

Trong tr ng Bcc (Blind carbon copy): Gõ vào đ a ch E-mail c a ng i

mu n g i, ví d nh phuonghoa@hotmail.com Trong tr ng h p này, ng i

nh n th (hotmail.com) không bi t E-mail này đ c g i cho bao nhiêu ng i

N u b n mu n g i kèm m t hay nhi u file đã t o s n: T t c các lo i file

d li u đ u có th g i kèm theo trong E-mail ví d nh Word, PowerPoint, hình nh, đ ho … Mi n là b n ph i bi t ch c ch n file đó đang n m đâu trong máy tính c a b n và dung l ng g i d li u t i đa/l n g i mà nhà cung

c p d ch v th đi n t gi i h n đ i v i E-mail c a b n B n th c hi n theo các thao tác sau:

Nh n Mouse vào nút ch c n ng ho c ch n menu Insert File

Nh n vào nút đ chuy n th m i t o vào Outbox

G i th đi

L u ý: B n không c n ph i k t n i Internet khi đang so n th V i Outlook Express b n có th so n th o n i dung th khi máy tính c a b n ch a k t n i Internet (offline), sau khi so n th o xong th và chuy n vào Outbox, khi đó

m i k t n i Internet đ g i th đi N u b n đang dùng Internet Dial-up thì ph i

l u ý chi ti t này đ ti t ki m th i gian và chi phí truy nh p Internet

B n có th so n th o m t vài th và c t chúng vào Outbox tr c khi k t n i Internet Tr ng h p máy tính c a b n đã k t n i Internet (Online), nh n chu t

vào nút Send and Receive t t c các th c a b n l u trong Outbox s l p t c

đ c chuy n đi và đ ng th i nh n nh ng th m i g i v Inbox

Tr ng h p so n xong th và chuy n vào Outbox m i k t n i Internet

Nh n vào nút trên thanh công c , xu t hi n c a s nh hình 2.12

Hình 2.12: Khai báo User name và Password truy nh p m ng

Trong c a s hình 2.12 gõ vào:

User Name: Tên truy nh p m ng

Password: M t kh u truy nh p m ng

Sau đó nh n vào Connect ph n m m quay s k t n i vào Mail server và

hi n c a s nh hình 2.13 Gõ vào m t kh u h p th , sau đó nh n vào OK (c a

s này không xu t hi n n u b n đã gõ m t kh u vào trong ph n cài đ t)

Hình 2.13: Khai báo Account, Password h p th Khi đó ch ng trình s g i các b c th đã đ c l u trong Outbox và nh n

các th m i v In Box

b, X lý th nh n v

T t c các th nh n v thông th ng đ c ch a trong Inbox

Inbox đ c b trí nh hình 2.14 đ c th , ta nh n chu t vào th c n đ c

n i dung th đ c hi n th phía d i Trên m i b c th có các bi u t ng cho bi t th đã đ c hay ch a, ho c có kèm file hay không M i b c th có m t

bi u t ng đi kèm th hi n tr ng thái :

Bi u th th ch a đ c; Bi u th th đã đ c; Bi u th th có kèm file

Hình 2.14: Inbox trong Outlook Express

c th m i:

L u ý: B n có th đ c các th đã đ c nh n v trong Inbox c a b n mà không c n ph i k t n i Internet (offline) i u này có ngh a là, sau khi g i và

nh n các th trong Inbox, b n có th làm vi c ch đ offline (disconnect) đ

Hình 2.15: c file g i kèm

l u l i file đ c g i kèm ta làm theo các b c sau:

Nh n đúp chu t vào bi u t ng góc ph i th , sau đó ch n th m c

c n l u gi file ho c nh n chu t ph i vào tên file d i cùng b c th sau đó

ch n Save as và ch n th m c c n l u gi file

Khi đ c xong th , đóng c a s l i b ng cách nh n chu t vào nút trên góc trên bên ph i c a s