THUYẾT TRÌNH : Văn hóa chăm

MÔN: CƠ SỞ VĂN HOÁ VIỆT NAM

Bài thuyết trình

An

Giang

Bắc Nin h

Phân bố dân

tô ̣c Chăm trên bản đồ Viê ̣t Nam

Ven Biển Miền Trung

I Bàlamôn giáo và ba nguồn gốc của văn hóa Chăm

1 Bàlamôn giáo:

Là yếu tố quan tro ̣ng nhất của văn hóa Chăm

Đươ ̣c hình thành trên cơ sở kinh Veđa do người Aryen từ phía Tây Bắc

di cư tới Ấn Đô ̣ đưa vào, là tôn giáo thờ Brahma – Đa ̣i Hồn

Thần Sáng Tạo Brahma Thần Bảo Tồn Visnu Thần Hủy Diệt Siva

Đa ̣o Balamon thờ chúa tể các loa ̣i thần

2.Bô ̣ ba nguồn gốc của văn hóa Chăm

• Ảnh hưởng của Ấn Đô ̣: hấp thu ̣ đa ̣o Balamon

• Ảnh hưởng của nguồn bản đi ̣a: là chất dương tính trong

tính cách Chăm

• Ảnh hưởng của văn hóa khu vực: là khuynh hướng hài

hòa âm dương có thiên về âm tính

II Những đă ̣c điểm nổi bâ ̣c của văn hóa Chăm

Yếu tố

quan tro ̣ng

Kiến Trúc

Điêu Khắc

Tôn Giáo

1 Những đă ̣c điểm của kiến trúc Chăm

A Đô ̣ tinh tế

“ Nghê ̣ thuâ ̣t kiến trúc Chăm cân bằng, có nhi ̣p điê ̣u và sáng sủa hơn, nó ta ̣o cho tháp Chăm mô ̣t vẻ đe ̣p không thể bỏ qua.”

Đươ ̣c B Groslier nhâ ̣n xét “ Cấu trúc của tháp Chăm đe ̣p hơn các đền tháp Khmer.”

Sử sách Trung Hoa đã phải công nhâ ̣n người Chăm là bâ ̣c thầy trong nghê ̣ thuâ ̣t kiến trúc và điêu khắc ga ̣ch

Thánh Địa Mỹ Sơn – Quảng Nam

Kỹ thuật xây dựng truyền thống của người Chăm

Tháp Chàm – Phan Rang

B Cấu trúc quần thể: có 2 loa ̣i

Các quần thể kiến trúc bô ̣ ba: thờ 3 vi ̣ thần Brahma, Visnu, Siva

Quần thể kiến trúc có mô ̣t tháp trung tâm: thờ thần Siva

và các tháp phu ̣ vây quanh

Tháp Bà Ponarga – Nha Trang – Khánh Hòa

C Vê hinh dang ̀

• Phần lớn tháp Chăm đều có da ̣ng hình núi, trên các tầng có thể có các

tháp con ở góc ứng với các ngo ̣n núi nhỏ – biểu tượng cho thiên nhiên miền Trung trùng điê ̣p núi non  Phản ánh đúng chất dương tính trong tính cách bản đi ̣a.

Tháp Pô Klong Garai

Ninh Thuâ ̣n

Ngoài ra, còn có những kiến trúc phu ̣ có mái cong hình thuyền – dấu hiê ̣u đă ̣c thù trong kiến trúc nhà cửa dân

cư Đông Nam Á Mang đâ ̣m ảnh hưởng của văn hóa khu vực.

Tháp Bánh Ít

Bình Đi ̣nh

D Chức năng

• Đều mang tính chất lăng mô ̣ thờ vua.

• Còn la ̣i đền thờ thần bảo trợ của nhà vua

2 Những đă ̣c điểm của điêu khắc Chăm

• Trong tháp Chăm vi ̣ thần được thờ phổ biến nhất Siva,

vâ ̣t thờ phổ biến nhất là Linga.

• Về hình dáng, Linga có ba loa ̣i:

Linga đơn giản nhất

chỉ có mô ̣t thành phần

hình tru ̣ tròn – mang

đâ ̣m nét tính cách bản

đi ̣a Chăm

Loa ̣i Linga thứ hai có

cấu ta ̣o hai phần, phần trên là hình tru ̣, dưới là mô ̣t vâ ̣t thể to tròn (biến thể 2A) hoă ̣c là

vuông (2B)

Loa ̣i Linga có 3 phần: phần hình tru ̣ ở trên, hình vuông ở dưới, ở giữa còn có mô ̣t đoa ̣n hình bát giác

Dòng dương tính và chất bản đi ̣a không chỉ thể hiê ̣n bằng vô số

tươ ̣ng Linga mà còn thể hiê ̣n qua viê ̣c thờ Siva.

Để nhấn ma ̣nh tính cách dương tính nhiều pho tượng Siva được

ta ̣c ở tư thế ngồi, tay cầm Linga.

Tươ ̣ng Siva cầm Linga Tươ ̣ng Thần Voi Ganesa Tươ ̣ng Vũ nữ (Trà Kiê ̣u)

Bên ca ̣nh đó, những tượng Siva còn thể hiê ̣n mô ̣t dòng

âm tính ma ̣nh mẽ, những hình tượng mẫu thần của quê

hương, xứ sở

Biểu tươ ̣ng của Nữ thần Uroja -

Me ̣ quê hương xứ sở – Quốc mẫu của người Chăm

Tháp Bà Thiên Y Ana Thánh Mẫu

Nha Trang Bà Chúa Xứ – Châu Đốc

Sức ma ̣nh bản đi ̣a hóa ảnh hưởng Balamon giáo

− Nguồn bản đi ̣a và nguồn khu vực giữ vai trò quan trong nhất

− Ngày nay người

Chăm chỉ thờ thần

Siva  phù hợp với

tính cách bản đi ̣a

của người Chăm

( phổ biến nhất Siva

dưới da ̣ng Linga

hoă ̣c với Linga)

• Siva đươ ̣c hình dung như Người Chăm

• Linga đươ ̣c thay bằng: Ông vua – anh hùng của người Chăm

Me ̣ quê hương xứ sở

Thần Siva Siva dưới da ̣ng Linga

Thần Siva, tươ ̣ng Linga Đối với người Chăm chỉ là hình thức

Ước vo ̣ng phồn thực lòng sùng kính các nữ thần đi ̣a phương,

các anh hùng dân tô ̣c mới chính là nô ̣i dung.

Ngày nay đa ̣o Balamon đã được người Chăm cải biến thành đa ̣o Bà Chăm gần gũi – được xem như là mô ̣t biến thể của đa ̣i

Balamon giáo.

Thiên Y

A Na Thánh Mẫu – nữ thần của

người Chăm

Cám ơn cô

và các bạn

đã lắng

nghe