Vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa LLCT – GDCD ở trường ĐH SP Hà Nội

Thực trạng sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay ...

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Phúc

HÀ NỘI – 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn này do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn

khoa học của TS Nguyễn Văn Phúc trường Đại học Sư phạm Hà Nội Các

kết quả nghiên cứu trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được

ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác và thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tôi chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình

Hà Nội, tháng 05 năm 2017

Tác giả

Lê Thị Trang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 2

3 Mục đích nghiên cứu 5

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 6

6 Giả thuyết khoa học 6

7 Những luận điểm cơ bản và đóng góp mới của đề tài 7

8 Phương pháp nghiên cứu 8

9 Cấu trúc của luận văn 8

NỘI DUNG 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH CỦA HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC 9

1.1 Cơ sở lý luận 9

1.1.1 Phương pháp thuyết trình trong dạy học 9

1.1.2 Phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh 14

1.2 Cơ sở thực tiễn 28

1.2.1 Thực trạng sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 28

1.2.2 Sự cần thiết của việc vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội 32

Tiểu kết chương 1 34 CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH CỦA HỒ CHÍ MINH VÀO GIẢNG DẠY MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - GIÁO DỤC CÔNG DÂN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 35 2.1 Nguyên tắc sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội 35 2.2 Biện pháp vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy 37 Tiểu kết chương 2 45 CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM VÀ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH CỦA HỒ CHÍ MINH VÀO GIẢNG DẠY MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ- GIÁO DỤC CÔNG DÂN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 46 3.1 Kế hoạch thực nghiệm 46

3.1.1 Mục đích thực nghiệm 46

3.1.2 Giả thuyết thực nghiệm 46

3.1.3 Phương pháp thực nghiệm 47

3.1.4 Thời gian, địa điểm thực nghiệm 47

3.1.5 Đối tượng thực nghiệm và đối chứng 47

3.2 Nội dung thực nghiệm 48

3.2.1 Những nội dung khoa học cần thực nghiệm 48

3.2.2 Thiết kế bài giảng thực nghiệm 48

3.2.3 Tiến hành dạy thực nghiệm 72

3.2.4 Đánh giá kết quả sau khi thực nghiệm 75

3.3 Kết quả thực nghiệm 75

3.3.1 Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm 75

3.3.2 Kết quả khảo sát nhận thức của sinh viên sau thực nghiệm 78

Tiểu kết chương 3 82

KẾT LUẬN 83 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quá trình dạy học bao gồm hai hoạt động đặc trưng đó là dạy và học Hai hoạt động này thống nhất biện chứng với nhau Sự tác động qua lại giữa hoạt động dạy và học, giữa người dạy và người học đã phản ánh chân thực tính hai mặt của quá trình dạy - học

Để truyền thụ được nội dung kiến thức của môn học đến người học một cách sinh động, khoa học và hiệu quả nhất thì người giáo viên phải sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học sao cho phù hợp với nội dung của môn học Phương pháp dạy học nào phụ thuộc vào nội dung của môn học đó, bởi mỗi môn học đều có phương pháp dạy học đặc thù, tuy nhiên, một phương pháp có thể sử dụng cho nhiều môn học khác nhau hay cùng một nội dung bài giảng người dạy có thể kết hợp nhiều phương pháp dạy học Trong từng hoàn cảnh, điều kiện dạy - học khác nhau mà người dạy linh động sử dụng những phương pháp dạy học phù hợp

Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là môn học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao năng lực tư duy lý luận, rèn luyện, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị cho người học Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã rất chú trọng trong việc đưa môn Tư tưởng Hồ Chí Minh vào giảng dạy trong hệ thống các trường cao đẳng, đại học trong cả nước

Trong hệ thống các phương pháp dạy học, phương pháp thuyết trình là một phương pháp dạy học có từ lâu đời và được sử dụng phổ biến trong trường học Thực tế cho thấy, không có bất kì một phương pháp dạy học nào được xem là tối ưu, hoàn hảo nhất Mỗi một phương pháp đều có những ưu điểm và hạn chế riêng của nó Tuy nhiên, nếu biết khai thác tối đa các thế

mạnh vốn có của nó về ngôn ngữ và được kết hợp một cách hợp lý với các phương pháp dạy học hiện đại, nó sẽ khắc phục được những hạn chế, phát huy được điểm mạnh

Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh (1890-1969), là một lãnh tụ thiên tài, người thầy vĩ đại của Đảng và nhân dân Việt Nam Người tượng trưng cho tinh hoa văn hóa của dân tộc Hồ Chí Minh là tấm gương của một vĩ nhân và cũng là tấm gương đạo đức của một người bình thường với việc làm cụ thể trong cuộc sống hàng ngày Cho nên ai cũng có thể học theo, làm theo Việc tìm hiểu các câu chuyện cuộc đời Bác để vận dụng trong phương pháp thuyết trình là một việc cần thiết hiện nay, nhất là đối với đội ngũ giảng viên dạy các môn khoa học xã hội, đặc biệt là các môn khoa học chính trị, trong đó có môn

Tư tưởng Hồ Chí Minh Việc học tập hệ thống lý luận chính trị Mác – Lênin nói chung, môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng đã có những bước đổi mới

cơ bản nhưng nhìn chung vẫn còn nhiều hạn chế Nhiều giáo viên có sự đổi mới về mặt phương pháp đem lại hiệu quả nhất định trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng bên cạnh đó còn không ít giáo viên “kiên trì” với phương pháp dạy học truyền thống dẫn đến người học chưa thực sự hứng thú với môn học này

Từ những lý do nêu trên, tôi chọn: “Vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sĩ

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Ở Việt Nam nhiều nhà giáo dục đã đề cập đến vấn đề này như:

Nhà giáo Lê Khánh Bằng trong đề tài “Yêu cầu đổi mới với giáo viên,

phương hướng đổi mới phương pháp học và dạy ở các trường đại học sư phạm” đã bàn đến vấn đề đổi mới phương pháp dạy học truyền thống, giúp

cho quá trình dạy học mang lại hiệu quả cao nhất

PGS TS Nguyễn Văn Cư trong cuốn “Giáo trình phương pháp dạy học

chủ nghĩa xã hội khoa học”, đã viết “Để bài thuyết trình có hiệu quả, cần có

sự đổi mới lấy người học làm trung tâm, hạn chế bớt phương pháp thuyết trình thông báo, tái hiện, tăng cường phương pháp thuyết trình theo hướng giải quyết vấnđề, thuyết trình xen kẽ vấn đáp, thảo luận hợp lý, thuyết trình có minh họa, đặc biệt thuyết trình gắn với công nghệ thông tin hiện đại để bài giảng sinh động hơn” Ở đây, tác giả đã đề cập đến việc làm sao để tích cực hóa trong phương pháp pháp thuyết trình nhằm đem lại hiệu quả cao nhất

Nhà giáo dục học Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ trong cuốn “Giáo dục

học” đã trình bày một cách có hệ thống nguyên tắc, bản chất, quá trình,

Theo họ, cấu trúc một giờ học muốn đạt hiệu quả tốt cần phải“ cấu trúc động”

Cuốn “Phương pháp dạy học tích cực lấy người học làm trung tâm”

(1995) do Nguyễn Kỳ (chủ biên) đề cập đến việc phải lấy người học làm trung tâm, phát triển tối đa tính độc lập sáng tạo của người học, để từ đó đề ra được những phương pháp dạy học tích cực

Cuốn sách: “Hồ Chủ tịch nhà giáo dục vĩ đại”, nhà xuất bản Khoa học

xã hội, năm 1990 của GS.Nguyễn Lân đã nêu lên những tư tưởng về giáo dục, phương pháp dạy học mà Hồ Chí Minh đã sử dụng trong hoạt động giảng dạy của mình

Bài viết “Vài nét về nguyên tắc giáo dục Hồ Chí Minh” của ThS Nguyễn

Văn Quang, khoa Giáo dục chính trị - Trường Đại học Sư phạm Huế, chỉ ra nguyên tắc giáo dục nói riêng và tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục nói chung

Việc xác định các nguyên tắc giáo dục có vai trò hết sức thiết thực và cụ thể trong việc định hướng cho một nền giáo dục mới

Bài viết: “Bài học về cách nói, cách viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh” của

Lý Toàn Thắng và Phạm Hồng Côn, đăng trên Tạp trí Ngôn Ngữ, số 2, năm

1985 đã chỉ ra khá sinh động về “ phong cách” nói và viết của Bác Bởi vậy, tác giả đã cho thấy cách sử dụng ngôn ngữ của Hồ Chí Minh là rất chính xác, logic và chặt chẽ

Cuốn “Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo

của học sinh và phương pháp hình thành nó” của Viện khoa học Giáo dục

Việt Nam nêu bật vai trò và tác dụng có tính chất quyết định đến chất lượng việc nắm giữ và chiếm lấy kiến thức trong giờ học

Bên cạnh đó, cũng có nhiều luận văn Thạc sĩ đề cập đến đổi mới phương pháp thuyết trình và kết hợp phương pháp thuyết trình với các phương pháp dạy học hiện đại khác như:

Nguyễn Thị Hoa, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, trường Đại học

Sư phạm Hà Nội, (2010), với đề tài “Đổi mới phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Cao đẳng cộng động Hải Phòng” Luận văn đã chỉ ra việc phối hợp phương pháp thuyết trình với các phương pháp dạy học tích cực đã phát huy được tính chủ động, tích cực, sáng tạo của người học

Nguyễn Hải Minh, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, trường Đại học

Sư phạm Hà Nội, (2013), với đề tài “Kết hợp phương pháp thuyết trình và phương pháp trực quan trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường Đại học Tây Bắc” phần nào đã đề cập đến việc tăng hiệu quả của phương pháp thuyết trình bằng cách kết hợp thuyết trình với phương pháp dạy học

trực quan Song, trong giảng dạy cần phải kết hợp thuyết trình với nhiều phương pháp dạy học khác mới có thể vừa trang bị đầy đủ nội dung kiến thức môn học và rèn luyện kỹ năng cho sinh viên

Nhìn chung, các quan điểm được trình bày ở trên đã ít nhiều đề cập đến phương pháp thuyết trình và đi sâu vào nhiều khía cạnh khác nhau, nhưng vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào dạy học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội, thì chưa có công trình nào nghiên cứu Vì vậy, nghiên cứu

“Vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội” là một vấn đề cần được đi sâu nghiên cứu

3 Mục đích nghiên cứu

- Đề tài là làm sáng tỏ bản chất, vai trò của phương pháp thuyết trình

- Làm rõ cơ sở hình thành, mục đích, nội dung, nguyên tắc và đặc điểm

sử dụng phương pháp thuyết trình và những nội dung sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

4 Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Làm rõ khái niệm phương pháp thuyết trình, phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh và vận dụng phương pháp thuyết

trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu phương pháp thuyết trình của Hồ Chí

Minh trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị -

Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn có những nhiệm vụ sau:

- Làm rõ cơ sở lý luận của việc vận dụng phương pháp thuyết trình của

Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

- Phân tích thực trạng sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh và thực tiễn sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

- Đề xuất giải pháp để vận dụng hiệu quả phương pháp thuyết trình của

Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

6 Giả thuyết khoa học

Trong hệ thống các phương pháp dạy học thì phương pháp thuyết trình

có vị trí, vai trò quan trọng trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học, cao đẳng nói chung và khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội nói riêng Do phương pháp thuyết trình truyền thống đang được sử dụng trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

chưa phát huy hết tính tích cực, chủ động, sáng tạo của sinh viên; ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả dạy học môn học Nếu sử dụng nhóm các phương pháp thuyết trình, đặc biệt vận dụng phương pháp thuyết trình theo hướng đổi mới sẽ nâng cao tính tích cực học tập, chất lượng dạy học môn học

7 Những luận điểm cơ bản và đóng góp mới của đề tài

- Những luận điểm cơ bản:

Thứ nhất, đề tài làm sáng tỏ lý luận và thực tiễn của việc sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh

Thứ hai, khảo sát thực trạng dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tiến hành thực nghiệm sản phẩm để khẳng định tính đúng đắn, tính khả thi của đề tài này trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Thứ ba, xây dựng nguyên tắc và biện pháp vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

- Những đóng góp mới của đề tài:

+ Về mặt lý luận: Luận văn góp phần làm rõ khái niệm, cơ sở hình thành, mục đích, nội dung và những đặc điểm trong phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh Qua đó cung cấp thêm những luận chứng khoa học cho phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

+ Về mặt thực tiễn: Đề tài chỉ ra thực trạng dạy và học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư

phạm Hà Nội Trên cơ sở đó, đề tài đưa ra nguyên tắc và phương pháp vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội có hiệu quả

8 Phương pháp nghiên cứu

Quán triệt quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, sử dụng một

số phương pháp nghiên cứu như: Phương pháp nghiên cứu lý thuyết, phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết là phân tích và tổng hợp, những tài liệu có liên quan đến đề tài, khoa học phương pháp lịch sử và logic, phương pháp cụ thể và trừu tượng

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn gồm: Phương pháp quan sát, phương pháp trao đổi kinh nghiệm, phương pháp thực nghiệm sư phạm, phương pháp điều tra xã hội học, phương pháp thống kê toán học

9 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phục lục, nội dung của luận văn được kết cấu thành 3 chương

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH CỦA HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Phương pháp thuyết trình trong dạy học

1.1.1.1 Khái niệm phương pháp thuyết trình

Phương pháp thuyết trình là một trong những phương pháp dạy học truyền thống, được sử dụng phổ biến và chủ yếu trong quá trình giảng dạy Ngày nay, có ý kiến cho rằng phương pháp này đã lạc hậu và bị phê phán vì

nó có thể làm cho người học rơi vào trạng thái thụ động Song thực tế, phương pháp này vẫn giữ một vai trò hết sức quan trọng và là một trong những phương pháp được sử dụng khá phổ biến, nhất là đối với các môn khoa học xã hội, đặc biệt là môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Điều này được quy định bởi chính nội dung, mục tiêu giáo dục của môn học và thực tiễn môn học đã đặt ra

Hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau về phương pháp thuyết trình:

Phùng Văn Bộ trong cuốn “Một số vấn đề về phương pháp giảng dạy

và nghiên cứu triết học” đã viết “Thuyết trình là dùng lời của giảng viên để trình bày, thuyết minh, khai thác, phân tích một nội dung lí luận nào đó Thuyết trình nhằm mục đích: truyền đạt kiến thức, thông báo hoặc thuyết lý một nội dung khoa học” [8,tr 71]

Nguyễn Văn Cư trong cuốn “Giáo trình phương pháp dạy - học chủ nghĩa xã hội khoa học” cho rằng “Thuyết trình là phương pháp giáo viên dùng

lời nói để trình bày, giải thích nội dung bài học một cách có hệ thống logic, theo chủ đích nhất định, nhờ vậy người học sẽ tiếp thu bài giảng một cách có

ý thức” [12,tr 58]

Nguyễn Văn Cường trong “Lí luận dạy học hiện đại” đã định nghĩa

“ Thuyết trình là phương pháp dạy học đặc trưng bởi sự phối hợp giữa truyền đạt tri thức mang tính thông báo của giáo viên và việc tiếp thu mang tính tiếp nhận thụ động của người học, thông qua đó người học tiếp nhận thông tin, xử

lí về mặt nhận thức và phát triển quá trình trí nhớ” [tr 117]

Đinh Văn Đức và Phạm Thúy Nga trong “Phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân ở trường Trung học phổ thông” đã cho rằng “Phương pháp thuyết trình là phương pháp dạy học trong đó giáo viên sử dụng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ để cung cấp cho học sinh hệ thống thông tin về nội dung học tập Học sinh tiếp nhận hệ thống thông tin đó từ giáo viên và xử lí chúng tùy theo tính chủ thể của người học và yêu cầu của người dạy” [19,tr.128]

Phan Trọng Ngọ trong “Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường” có nêu “ Phương pháp thuyết trình là phương pháp giáo viên sử dụng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ để cung cấp cho học sinh hệ thống thông tin về nội dung học tập Học sinh tiếp nhận hệ thống thông tin đó từ giáo viên và xử lí chúng tùy theo tính chủ thể của học sinh và yêu cầu của giáo viên” [32,tr.187]

Như vậy, có rất nhiều quan niệm khác nhau về phương pháp thuyết

trình Tuy nhiên, tựu chung lại có thể hiểu: Phương pháp thuyết trình là

phương pháp dạy học trong đó giáo viên dùng lời nói sinh động, gợi cảm, thuyết phục để truyền thụ hệ thống và logic tri thức môn học cho học sinh theo một chủ đích nhất định nhờ đó học sinh tiếp thu bài giảng một cách có ý thức

Từ khái niệm trên, có thể phương pháp thuyết trình ở những khía cạnh sau:

Phương pháp thuyết trình là một trong những phương pháp dạy học và được sử dụng phổ biến trong quá trình dạy học Ở đó giáo viên sử dụng những lời nói mang tính biểu cảm, thuyết phục cùng với cử chỉ, điệu bộ, thao tác, làm nổi bật nội dung của tri thức cần truyền đạt tới học sinh

Trong quá trình thuyết trình, kiến thức môn học phải được truyền thụ một cách có hệ thống và logic theo môn học đó Điều này có nghĩa trong khi thuyết trình, giáo viên với vai trò là trung tâm, chủ yếu trình bày vấn đề giống như cấu trúc của sách giáo khoa hoặc giáo trình một cách chính xác theo một trình tự logic xác định

Khi thực hiện một bài dạy trên lớp, người giáo viên thường đặt ra các mục tiêu cơ bản cho người học về kiến thức, kĩ năng, thái độ Mục tiêu kiến thức cần đạt chính là chủ đích nhất định mà người dạy mong muốn học sinh thực hiện được tối đa các mục tiêu đã đề ra một cách cầu thị, ham học hỏi

ra các sự kiện, hiện tượng thể hiện tính quy luật của đối tượng Cho nên khi

kể chuyện người dạy cần chú ý lựa chọn nội dung của câu chuyện phải thật phù hợp với nội dung bài giảng Cùng với lối kể chuyện sinh động sẽ giúp

cho người học dễ dàng tiếp thu tri thức một cách vừa nhẹ nhàng, vừa thấm thía

Thuyết trình giảng giải: Là phương pháp trong đó người dạy dùng lời nói để làm cho người học hiểu được các khái niệm, các phạm trù, quy luật vận động phát triển của đối tượng cần truyền thụ

Thuyết trình diễn giảng: Là phương pháp dạy học trong đó những tri thức được truyền thụ sẽ diễn biến theo một hệ logic chặt chẽ theo một khối lượng lớn trong một thời gian tương đối dài thông qua lời nói của người dạy

1.1.1.3 Cấu trúc của phương pháp thuyết trình

Phương pháp thuyết trình thường được thực tiến hành theo trình tự gồm

ba bước:

Đặt vấn đề: Người dạy có thể nêu lên tri thức cũ để chuyển sang bài mới, nêu lên tầm quan trọng của nội dung bài giảng hoặc đặt ra tình huống có vấn đề

Giải quyết vấn đề: Người dạy trình bày nội dung chính Đây là phần trọng tâm Người dạy cần tập trung khai thác tốt nội dung của vấn đề theo một kết cấu hợp lý, tuân theo trình độ nhận thức của người học từ dễ đến khó,

từ đơn giản đến phức tạp, từ cụ thể đến trừu tượng

Kết thúc vấn đề: Ở bước này người dạy phải nhấn mạnh nội dung cơ bản, khái quát hóa một cách có hệ thống để người hoc nắm vững kiến thức

1.1.1.4 Đánh giá phương pháp thuyết trình

Phương pháp thuyết trình có nhiều ưu điểm:

Một là, trong một thời gian nhất định, người dạy chủ động trình bày bài giảng một cách lưu loát, dễ hiểu, hợp logic nhận thức của người học Từ đó có thể chuyển tải toàn bộ nội dung tri thức bài học tới học viên

Hai là, cung cấp cho người học những thông tin cập nhật mới nhất mà trong giáo trình, sách giáo khoa chưa có Với sự bùng nổ thông tin, khoa học công nghệ phát triển nhanh trong thời đại ngày nay, người dạy cần phải không ngừng trau dồi kiến thức để cung cấp cho học viên những thông tin cập nhật,

bổ sung mới

Ba là, thuyết trình tạo nên sự giao tiếp gần gũi giữa người dạy và nười học Người dạy có thể thay đổi thủ pháp sư phạm, điều chỉnh tài liệu cho phù hợp với trình độ nhận thức của người học, kết hợp khích lệ, động viên học viên một cách kịp thời Bằng sự say mê, nhiệt tình với sự kì diệu của ngôn ngữ , người dạy có thể lôi cuốn kích thích sự chú ý của người học vào bài dạy Người dạy dễ cảm hóa được người học, tạo cho họ niềm tin khoa học từ những tri thức môn học, giúp họ tin vào cuộc sống, làm chủ bản thân, làm chủ

xã hội

Bốn là, phương pháp thuyết trình vạch ra cho người học khuôn mẫu và phương pháp nhận thức, tổng hợp cấu trúc tài liệu học tập, giúp người học phát huy phương pháp tự học, trau dồi khả năng sử dụng ngôn ngữ

Năm là, phương pháp thuyết trình cũng là phương pháp phù hợp bới số đông người học với điều kiện thiếu cơ sở vật chất ( phòng học, tài liệu, phương tiện dạy học )

Tuy nhiên, phương pháp thuyết trình cũng có những hạn chế nhất định Khi sử dụng phương pháp thuyết trình người dạy làm việc là chủ yếu Vì vậy, nếu người dạy không sử dụng tốt phương pháp này, không biết khéo léo kết

hợp với các phương pháp khác, thì khiến người học dễ rơi vào trạng thái thụ động, thiếu sáng tạo, và sự ghi nhớ kém bền vững

1.1.2 Phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh

1.1.2.1 Khái niệm phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chủ tịch - vị lãnh tụ thiên tài của cách mạng Việt Nam, người anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà Văn hóa lớn của thế giới đặc biệt quan tâm đến vấn đề giáo dục - đào tạo Trên cơ sở tiếp thu, kế thừa, phát triển phương pháp giáo dục truyền thống của dân tộc Việt Nam, những tinh hoa phương pháp giáo dục của phương Đông, phương Tây và qua điểm giáo dục của chủ nghĩa Mác – Lênin; xuất phát từ mục đích, nội dung giáo dục – đào tạo, qua kinh nghiệm thực tiễn dạy học và trực tiếp đào tạo bồi dưỡng những lớp cán bộ đầu tiên của cách mạng Việt Nam; Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã nêu lên những quan điểm toàn diện, sáng tạo, độc đáo về phương pháp giáo dục – đào tạo, có ý nghĩa chỉ đạo toàn bộ sự nghiệp giáo dục – đào tạo của nước nhà

Trong hoạt động tuyên truyền cách mạng, giáo dục quần chúng; Hồ Chí Minh đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau Trong đó, phương pháp thuyết trình được Hồ Chí Minh sử dụng phổ biến và đem lại hiệu quả cao mà thực tiễn đã chứng minh Phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh có thể được hiểu như sau:

Phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh là sự tổng hợp những cách thức, là khoa học và nghệ thuật mà Người đã tiếp thu, kế thừa, vận dụng một cách sáng tạo học thuyết Mác – Lênin, tinh hoa văn hóa của dân tộc và nhân loại, để truyền đạt đến mọi tầng lớp nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước

1.1.2.2 Cơ sở hình thành phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh

- Cơ sở khách quan

+ Bối cảnh lịch sử:

 Trong nước: Cuối thế kỉ XIX, thực dân Pháp xâm lược nước ta

Chúng biến Việt Nam phong kiến thành nước nửa thuộc địa nửa phong kiến, mọi quyền hành đều nằm trong tay người Pháp Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa trùm lên phương thức sản xuất phong kiến lỗi thời, làm xuất hiện giai cấp mới và phân hóa giai cấp cũ Giai cấp công nhân, giai cấp tư sản ra đời, giai cấp địa chủ bị phân hóa mạnh mẽ Kết cấu giai cấp – xã hội mới ở Việt Nam làm cho mâu thuẫn xã hội phức tạp và ngày càng sâu sắc hơn Người Việt Nam chịu hai, ba tròng áp bức Những nhà yêu nước Việt Nam nổi tiếng đầu thế kỉ XX, như Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu đều quan tâm tới việc xóa bỏ chế độ thuộc địa nửa phong kiến ở Việt Nam Ai cũng muốn xóa bỏ xã hội cũ, nhưng xây dựng xã hội mới như thế nào thì không phải ai cũng xác định đúng Điều đó đã thôi thúc Người ra đi tìm đường cứu nước, tìm ra một phương pháp tuyên truyền mới phù hợp với hoàn cảnh lịch sử của đất nước Bên cạnh đó, để đào tạo những con người ưu tú cho các mạng Bác

đã tổ chức huấn luyện cho cán bộ và thông qua các lớp cán bộ này Bác cũng

có điều kiện tìm ra những cách nói, cách viết có sức thuyết phục với người nghe, người đọc

 Thế giới: Lịch sử thế giới trong giai đoạn này cũng đang có

những biến chuyển to lớn Chủ nghĩa tư bản từ giai đoạn cạnh tranh tự do chuyển sang giai đoạn độc quyền đã xác lập quyền thống trị của chúng trên phạm vi toàn thế giới Chủ nghĩa đế quốc đã trở thành kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 diễn ra và thành công, mở ra một thời kỳ mới cho loài người Tháng 3/1919, Quốc tế Cộng sản

được thành lập làm cho phong trào cộng sản, công nhân quốc tế và phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa và phụ thuộc phát triển mạnh mẽ

Tại Paris, thủ đô nước Pháp, Nguyễn Ái Quốc được đọc “ Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về các vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I Lênin đăng trên báo Nhân đạo, số ra ngày 16 và 17/7/1920 của Đảng Xã hội Pháp Những hiểu biết ban đầu đã giúp Hồ Chí Minh xác định được con đường cứu nước theo lập trường vô sản; đã lựa chọn tán thành Quốc tế thứ ba

và tin theo V.I Lênin Từ một người yêu nước, Hồ Chí Minh đã trở thành một chiến sĩ cộng sản Bước chuyển lịch sử đó của Người đồng thời phù hợp với

xu thế của thời đại, mở ra con đường cứu nước đúng đắn cho cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam

Chủ nghĩa Mác – Lênin là chủ nghĩa dễ hiểu, dễ thực hiện và phù hợp với trình độ công nhân nên Người có ảnh hưởng rất lớn ở cách nói, cách làm của người cộng sản Hơn nữa, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã từng

có thời gian nghiên cứu sinh ở Liên Xô nên Người có điều kiện để nghiên cứu phương pháp khoa học, trong đó có phương pháp thuyết trình

+ Những tiền đề tư tưởng – lý luận:

Nguyễn Ái Quốc được sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học Ngay từ bé, Người đã được dạy dỗ chỉ bảo cẩn thận, hơn nữa với tính hiếu động, ham khám phá cái mới trong cuộc sống nên Người đã tiếp thu được tinh hoa trong gia đình cả bên nội và bên ngoại, tạo tiền đề để thuyết phục quần chúng sau này

Trước khi đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, Hồ Chí Minh đã theo học Nho học, tiếp cận Phật giáo, Thiên chúa giáo, làm quen với tư tưởng của các nhà khai sáng và cách mạng tư sản Tây Âu Sau khi đến với chủ nghĩa

Mác – Lênin, Hồ Chí Minh còn tìm hiểu chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn (Trung Quốc), thuyết Bất bạo động của Găngđi (Ấn Độ)

Hồ Chí Minh luôn luôn có tinh thần tiếp thu học hỏi những tư tưởng, học thuyết tiến bộ, phù hợp, cần thiết cho cách mạng và dân tộc Việt Nam Người cũng chỉ rõ Phật giáo, Thiên chúa giáo, tuy không phải là học thuyết cách mạng nhưng nó lại có những ưu điểm là lòng thương người, yêu vạn vật

Vì vậy, để giải phóng con người khỏi ách áp bức bóc lột cần một phương pháp cách mạng cụ thể soi đường

- Nhân tố chủ quan

+ Thực tiễn hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh

Những năm tháng hoạt động trong nước và buôn ba khắp thế giới, Hồ Chí Minh đã không ngừng học tập, nghiên cứu làm phong phú thêm sự hiểu biết của mình, đồng thời hình thành được những cơ sở quan trọng để tạo dựng lên những thành công trong lĩnh vực hoạt động lý luận của người

Đồng thời với con mắt quan sát tinh tế mà Người đã nhận thức được sự thay đổi của dân tộc và thời đại, đấy là điều mà nhiều nhà cách mạng cùng thời không nhận ra được Người khám phá ra các quy luật vận động xã hội, đời sống văn hóa và các cuộc đấu tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát thành lý luận, đem lý luận chỉ đạo thực tiễn và được kiểm nghiệm trong thực tiễn, nhờ vào con đường nhận thức chân lí như vậy mà lý luận của Người mang giá trị khách quan, cách mạng và khoa học

+ Phong cách Hồ Chí Minh

Phong cách Hồ Chí Minh là một chỉnh thể, theo lối logic đi từ phong cách tư duy đến phong cách diễn đạt và qua các hoạt động sống hàng ngày nó

được biểu hiện ở phong cách làm việc, phong cách ứng xử, phong cách sinh hoạt

 Phong cách tư duy: Hồ Chí Minh có một tư duy khoa học và logic, điều đó góp phần to lớn trong việc hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh Tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo là nét đặc trưng, bản chất nhất trong phong cách tư duy của Hồ Chí Minh Phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của Hồ Chí Minh có từ rất sớm Hồ Chí Minh khi được tiếp cận với chủ nghĩa Mác – Lênin, bằng tư duy độc lập, tự chủ Người đã sáng tạo và phát triển học thuyết Mác – Lênin cho phù hợp với tình hình cụ thể và điều kiện đất nước lúc bấy giờ, tìm ra con đường đi riêng dẫn dắt cách mạng, từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Bên cạnh đó, cũng chính bởi tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo mà Hồ Chí Minh đã đưa nước ta, từ một nước có nền kinh tế kém phát triển đi lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn tư bạn chủ nghĩa

 Phong cách diễn đạt: Phong cách diễn đạt được biểu đạt bằng ngôn ngữ nói và viết Các bài nói, bài viết của Người là cơ sở cho việc tìm hiểu phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh Cách viết và nói của Hồ Chí Minh luôn luôn gây hứng thú đối với người nghe và người đọc bởi ở đó là sự kết hợp uyển chuyển giữa cái mới với cái cũ, hiện đại với truyền thống, giữa cái đơn giản với phức tạp, giữa “Đông” và “Tây” Để tạo được sức hút mạnh mẽ

đó, Người đã đặt trái tim mình cùng hòa nhịp với người nghe và người đọc, không chỉ đơn thuần là câu chữ, mà còn là cả tâm hồn, trái tim của người nói, người viết Bên cạnh đó, việc luôn xác định rõ đối tượng, mục đích truyền đạt tạo nên điểm khác biệt của Người Trong từng bài nói, bài viết Hồ Chí Minh luôn luôn đặt ra câu hỏi, đó là: Nói, viết cái gì? Nói, viết cho ai? Nói, viết để làm gì? Nói, viết như thế nào?.Trong đó thì “cái gì”, “cho ai”, “để làm gì” sẽ quyết định cách thể hiện “như thế nào” Nếu không xác định được chủ đề, đối tượng, mục đích thì sẽ không có cách thể hiện hợp lý; ngược lại, nếu thể hiện

cuốn hút sẽ làm đối tượng hiểu được chủ đề, mục đích mà người nói, viết muốn gửi gắm

Trong cách nói và viết Bác luôn chân thật trong từng lời nói và hành động Chính tính trung thực này đã làm các bài nói bài viết của Bác được tin cậy và thêm phần thuyết thục

 Phong cách làm việc: Hồ Chí Minh từng trải qua nhiều việc để nuôi sống bản thân và khi hoạt động cách mạng, Người đã đảm nhận nhiều trọng trách trong cách mạng thế giới và cách mạng Việt Nam Trong quá trình hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh luôn đi sâu đi sát, lắng nghe nguyện vọng của nhân dân nhưng Hồ Chí Minh đến với dân hết sức gần gũi, bình dị với quần chúng Là người đứng đầu một nhà nước, Người luôn tậm tâm vì dân vì nước, điểu này được thể hiện ở phương châm làm việc dân chủ và tập thể Người luôn căn dặn các cán bộ làm việc phải nghĩ đến lợi ích của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe dân; đặc biệt là cán bộ, đảng viên phải có “cách làm việc khoa học” trong công tác và trong lãnh đạo

 Phong cách ứng xử: Đặc trưng cơ bản của phong cách ứng xử Hồ Chí Minh là phong cách ứng xử văn hóa Trước hết ở ngôn từ, cử chỉ được sử dụng thích hợp và phù hợp với đối tượng giao tiếp Ở phong cách ứng xử của Người ta thấy được: đối với đồng chí đồng bào người luôn khiêm nhường, bình dị; đối với kẻ thù Người luôn bình tĩnh, tỉnh táo và chủ động; cạnh đó, đối với những lỗi lầm của người khác Người lại luôn khoan dung, rộng lượng, chỉ bảo tận tình

 Phong cách sinh hoạt: Hồ Chí Minh có một cuộc sống rất đỗi giản dị nhưng lại đa dạng và phong phú Đó là, người trải qua nhiều ngành nghề công việc khác nhau, từ thủy thủ, thợ bếp, giáo viên đến người đứng đầu của một nhà nước Dù ở cương vị nào đi chăng nữa, Hồ Chí Minh cũng luôn: lấy khiêm tốn giản dị làm nền, lấy chừng mực điều độ làm chuẩn, lấy

trong sạch thanh cao làm lẽ sống, lấy gắn bó giữa con người với thiên nhiên làm niềm say mê vô tận

1.1.2.3 Nội dung cơ bản trong phương pháp thuyết trình Hồ Chí Minh

- Thuyết trình gắn với kể chuyện:

Trong giảng dạy, đặc biệt là trong dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, phương pháp thuyết trình gắn với kể chuyện là rất cần thiết Cuộc đời Bác có

vô vàn những câu chuyện, mẩu chuyển có ý nghĩa to lớn trong học tập và cuộc sống Khi giảng dạy, giáo viên kết hợp giữa các nội dung mới với lấy ví

dụ minh họa sẽ làm cho người học hiểu rõ nội dung bài học, đồng thời cung cấp thêm cho người học những hiểu biết quan trọng về sự nghiệp và con người Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh không chỉ là nhà chính trị lỗi lạc mà Người còn là một nhà giáo dục bậc thầy Trong các bài nói, bài phát biểu của mình, Người rất chú ý đến việc lồng ghép các câu chuyện, dẫn chứng thuyết phục để lôi cuốn người nghe những mẩu chuyện, dẫn chứng Hồ Chí Minh đưa ra luôn là những dẫn chứng điển hình, phù hợp với nội dung đang được trình bày Trong Bản án chế độ thực dân Pháp, với mục đích vạch trần tôi ác của bọn thực dân đối với nhân dân các nước thuộc địa người đã dẫn chứng những cái chết thảm thương của người lính thuộc địa trên khắp các chiến trường miền Nam nước Pháp: Trong lúc vượt biển, nhiều người bản xứ, sau khi được mời chứng kiến cảnh kì diệu của trò biểu diễn khoa học về phóng ngư lôi, đã được xuống tận đáy biển để bảo vệ tổ quốc của các loài thủy quái Một số khác đã bỏ xác tại những miền hoang vu thơ mộng vùng Ban-căng Một số khác nữa thì anh dũng đưa thân cho người ta tàn sát trên bờ biển Mác-nơ, hoặc trong bãi lầy miền Săm-pa-nhơ Bên cạnh đó, Người còn đưa ra con số chính xác về sự hi sinh của những người bản địa trong mấy năm chiến thanh thế giới thứ nhất: Tổng cộng có bảy mươi vạn người bản xứ đã đặt chân lên đất Pháp; và trong

số ấy, tám vạn người không bao giờ trông thấy mặt trời trên quê hương đất nước mình nữa

Trong Tuyên ngôn độc lập, Bác đã nói lên tội ác của bọn thực dân trên các mặt của đời sống, như : “ Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong bể máu” Khi nói về tội ác của thực dân Pháp đối với Việt Nam, Hồ Chí Minh đã kể những tội ác điển hình, giúp cho nhân dân thấy rõ tội ác của chúng trên mọi mặt của đời sống

Không những trong chiến tranh, mà ở thời bình, khi nói chuyện với nhân dân và cán bộ tỉnh Thái Bình ngày 26/3/1962, Bác còn nêu ra những dẫn chứng xác thực như: “Ở tỉnh nhà, bình quân mỗi mẫu tây chỉ bón non 8 tấn phân như thế còn ít; trong khi đó thì các tỉnh khác đang hăng hái thi đua với hợp tác xã Tân Khang bón mỗi mẫu 54 tấn phân các loại, tức gần gấp 7 lần ở Thái Bình” mặt khác Bác còn khích lệ thi đua : Ở trong tỉnh có nhiều kinh nghiệm tốt, như: Hợp tác xã Hiệp Hòa và Đông Lăng tăng vụ, tăng năng suất, tăng nghề phụ khá Hợp tác xã Đông Mỹ cải tiến nông cụ khá Hợp tác xã Đông Phú chăn nuôi khá Hợp tác xã An Cầu tăng năng xuất khá ” Khi giảng giải cho lãnh đạo và cán bộ tỉnh Thái Bình về việc phải phát triển hợp tác xã của đồng bào Công giáo, Bác có sử dụng dẫn chứng, như: “ Chúng ta có những hợp tác xã của đồng bào Công giáo phát triển rất tốt Vài ví dụ : Ngay

ở tỉnh nhà, hợp tác xã Xứ Riến lúc thành lập chỉ có 5 hộ, nay đã tăng đến 65

hộ Năng suất mỗi mùa một tăng, đời sống xã viên được cải thiện rõ rệt ”

Trong các câu chuyện của Bác, Bác không chỉ động viên, kích lệ, chỉ dạy mà Bác còn chỉ ra những tồn đọng, cần phải khắc phục Chẳng hạn, khi nói chuyện với nhân dân và cán bộ tỉnh Thái Bình ngày 26/3/1962, Bác đã chỉ

ra cho lãnh đạo và cán bộ biết sự phát triển chậm của tỉnh: “Số ngày lao động quá ít, bình quân mỗi người mỗi năm chỉ làm việc 180 ngày cả thảy Như vậy

là trong một năm 365 ngày, chỉ lao động một ngày lại nằm nghỉ một ngày! Lao động ít thì sản xuất được ít Sản xuất ít thì thu nhập được ít Thu nhập ít thì cải thiện đời sống không được nhiều” Hay trong bài nói chuyện với cán

bộ và đồng bào tỉnh Bắc Giang, Bác đã kể ra những khuyết điểm cần phải khắc phục giúp cho tỉnh phát triển hơn nữa ( phụ lục 1.1)

Những mẩu chuyện, dẫn chứng của Bác luôn lôi cuốn người nghe một phần còn bởi tính giàu hình ảnh trong đó Ví dụ, sáng hè năm 1960, sau khi

dự Đại hội Đoàn kết chống hạn tai Ứng Hòa - Mỹ Đức xong, Bác ra Cánh đồng thôn Thái Bình thăm nông dân chống hạn, khi chia tay với bà con Bác

đã đọc hai câu thơ: “ Hỡi ai bưng bát cơm đầy Dẻo thơn một hạt đắng cay muôn phần” Và cả tính hài hước, chẳng hạn: Lần Bác tiếp các anh hùng quân đội, Bác hỏi: “Chú nào hạ được nhiều máy bay nhất? Thưa Bác đồng chí Cốc

ạ Bác gọi: Chú Cốc lên đây Bác bắt tay Bác nói: Năm nay mong chúng ta có nhiều Cốc hơn nữa”

- Thuyết trình gắn với nêu vấn đề

Phương pháp nào cũng có những ưu nhược điểm riêng, bởi vậy mà trong dạy học cần kết hợp phương pháp thuyết trình với các phương pháp dạy học khác, trong đó có phương pháp nêu vấn đề, để đem lại kết quả tối ưu

Hồ Chí Minh thường sử dụng các câu hỏi chứa đựng vấn đề để tạo sự hứng thú, tò mò cho người nghe về nội dung đề cập Các câu hỏi nêu vấn đề

có thể ở ngay đầu bài nói hoặc trong từng nội dung của bài Ví dụ như: Trong bài nói chuyện với sinh viên và thanh niên trong Lễ khai mạc Trường Đại học Nhân dân Việt Nam(19/11/1955) Bác nói “Nhiệm vụ của thanh niên không phải là hỏi nước nhà đã cho mình những gì Mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà? Mình phải làm thế nào cho lợi ích nước nhà nhiều hơn? Mình

đã vì lợi ích nước nhà mà hy sinh phấn đấu chừng nào”

Hay khi Bác nói chuyện với các đại biểu Đại hội Đảng bộ và Đại hội sản xuất Hà Giang (26/3/1961), Bác có đặt vấn đề “Phải minh bạch Minh bạch là thế nào?” Hoặc tại Đại hội sinh viên Việt Nam lần thứ II (7/5/1958), Bác nhấn mạnh: “Đối với thanh niên tri thức như các cháu ở đây thì cần đặt hai câu hỏi: Học để làm gì? Học để phục vụ ai? Đó là hai câu hỏi cần phải trả lời dứt khoát thì mới có phương hướng”

Các câu hỏi khi đặt vấn đề của Hồ Chí Minh luôn có một sức hút kì diệu đối với người nghe Bởi vì, các câu hỏi đặt ra một cách phù hợp với đối tượng người nghe, bên cạnh đó thì lượng câu hỏi hợp lý, không quá sức với đối tượng tiếp nhận Chính vì vậy, các bài thuyết trình của Hồ Chí Minh luôn gây tò mò, hứng thú đối với đối tượng, giúp cho không khí buổi nói chuyện gần gũi, thân tình hơn

- Thuyết trình gắn với đàm thoại

Phương pháp thuyết trình kết hợp với đàm thoại trong dạy học sẽ làm cho bài giảng lôi cuốn, sinh động; người học không chỉ thụ động nghe mà còn buộc phải tư duy, tìm hướng giải quyết cho vấn đề mà người dạy đưa ra

Hồ Chí Minh đã sử dụng các câu hỏi đàm thoại trong các bài nói chuyện của Người như một cách thức để tạo sức hút với đối tượng nghe Chẳng hạn, khi Bác Hồ về thăm trường sư phạm miền núi Nghệ An (9/12/1961), Bác có dẫn dắt “Chủ nghĩa xã hội là gì? Là ấm no Gì nữa? Là đoàn kết, vui khỏe Muốn đi đến xã hội chủ nghĩa phải làm gì? Phải học tập, lao động, đoàn kết Làm gì nữa? Phải tăng gia sản xuất, làm ra nhiều lúa, nhiều khoai, đủ các thứ ” Bên cạnh đó, việc tài tình, logic trong việc đặt câu hỏi đã tạo sự tương tác giữa người nói và người nghe; tạo không khí sôi nổi, hào hứng, ví dụ phụ lục 1.2 và 1.3

1.1.2.4 Đặc trưng trong phương pháp thuyết trình Hồ Chí Minh

- Nội dung trình bày cụ thể, thiết thực, ngắn gọn và sâu sắc.

Theo Hồ Chí Minh , nội dung phải ngắn gọn tức là “Phải viết gọn gàng, rõ ràng, vắn tắt Nhưng vắn tắt không phải là cụt đầu, cụt đuôi mà phải

có đầu, có đuôi, có nội dung Nói ít nhưng nói cho thấm thía, nói cho chắc chắn thì quần chúng thích hơn” 1 Ngắn gọn trong trình bày đối theo Người ở phần nội dung cần hàm súc, ý nhiều lời ít; ở mỗi câu, mỗi chữ phải có một mục đích, một ý nghĩa bao hàm Mặt khác, theo Hồ Chí Minh, không phải cái

gì cũng viết ngắn, nói ngắn, cắt xén nội dung làm cho người nghe, người đọc không hiểu nội dung trình bày, tùy vào đối tượng cụ thể và hoàn cảnh mà căn

cứ, nhưng nhất thiết mỗi câu chữ phải mang một nội dung nhất định nhằm phản ánh đúng tư tưởng của người nói, người viết Cụ thể, tại Hội nghị tuyên giáo miền núi, Bác có nói: “Công tác tuyên truyền phải cụ thể, thiết thực Tuyên truyền cái gì? Tuyên truyền cho ai? Tuyên truyền để làm gì? Tuyên truyền cách thế nào? Đó là những vấn đề các chú phải tự hỏi, tự trả lời Chứ không phải chờ trên gửi tài liệu xuống, rồi theo một, hai, ba, bốn mà làm” 2Hay như bài “Dân vận” Người cũng đặt vấn đề: Dân vận là gì? Ai phụ trách dân vận? Dân vận phải thế nào? Cuối bài báo, Người kết luận: Lực lượng của dân rất to việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công

- Hình thức diễn đạt giản dị, dễ hiểu, dễ thực hiện, phong phú

Người cho rằng: “ muốn cho người xem hiểu được, nhớ được, làm được, thì phải viết cho đúng trình độ của người xem ” 3

Nếu người tuyên truyền khi nói, viết “người xem mà không nhớ được, không hiểu được, là không viết đúng, nhằm không đúng mục đích” 4 Hồ Chí Minh luôn đa dạng, linh hoạt cách hình thức thuyết trình, tuyên truyền nhằm làm cho bài thuyết

1 Sách đã dẫn, tập 7, tr.120-121

2 Bác Hồ với đồng bào các dân tộc thiểu số, NXB Thông tấn, HN, 2007, tr.97

3, 4 sách đã dẫn, tập 7, tr.119

trình của Người vừa gần gũi, dễ hiểu đối với nhân dân, lại vừa có nội dung sâu sắc chặt chẽ

Tính hợp lý, bố cục rõ ràng trong bài thuyết trình của Người được thể hiện rõ ở ba phần:

+ Phần mở đầu: Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc mở đầu các bài nói, bài phát biểu được Người thực hiện một cách đa dạng, sáng tạo Tính đa dạng, sáng tạo trong cách mở đầu bài thuyết trình của Hồ Chí Minh phụ thuộc vào nội dung bài nói, đối tượng người nghe Chẳng hạn: có những bài nói Người sử dụng lời chào hỏi ngắn rồi đi vào bài như Bài nói chuyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hội nghị nghiên cứu Nghị quyết TW năm 1966, mở đầu Người nói: “Năm hết Tết đến, Bác chúc các cô, các chú mạnh khỏe Các cô các chú đã nghiên cứu Nghị quyết TW Hôm nay, Bác chỉ nói một điểm chính.”; có lúc Người lại mở đầu bằng những câu thơ hay câu chuyện có liên quan đến nội dung bài nói

+ Phần nội dung: Đối với các bài thuyết trình của Người, khi triển khai nội dung, Người rất chú ý đến việc sắp xếp bố cục một cách rõ ràng, chặt chẽ, phân theo từng mục, mỗi mục lại chia nhỏ theo ý Ví dụ trong Bài nói chuyện tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 21/10/1964, Bác đã chia nhắc nhở các cán bộ và học sinh thành các mục 1,2,3,4,5,6 (Xem thêm phụ lục 1.4)

Hay Bài nói chuyện tại Trường chính trị trung cấp quân đội (25/10/1951) Người nói:

“ I Cuộc kháng chiến của ta trường kỳ gian khổ nhưng nhất định thắng lợi

1 Ngày xưa tổ tiên ta đã phải kháng chiến trường kỳ mới thắng giặc ngoại xâm

2 Cuộc kháng chiến hết sức gian khổ

3 Cuộc kháng chiến của ta nhất định thắng lợi

II Cán bộ ta còn khuyết điểm

III Học tập chính trị và quân sự

IV Học tập kinh nghiệm cách mạng của các nước anh em

V Cán bộ phải thương yêu chiến sĩ

VI Đạo đức cũ và đạo đức mới

VII Phê bình và tự phê bình phải như thế nào?”5

Trong từng nội dung, từng ý, bao giờ Người cũng “tóm lại” để kết luận, giúp cho người nghe nắm được nội dung cơ bản Chẳng hạn, trong Bài nói chuyện tại lớp chỉnh huấn các cơ quan Khu I (25/8/1953) khi kết thúc bài nói chuyện có đoạn: “Tóm lại, bất kỳ làm việc gì cũng có ích cho Đảng, cho Chính phủ, cho dân tộc Vậy bất kỳ việc gì, cố mà thi đua, giúp anh em thi đua đều là anh hùng củ dân tộc, không nên nghĩ chỗ này thì tiến bộ, chỗ khác không tiến bộ Bất kỳ làm việc gì cũng phải cố gắng, kiên quyết an tâm công tác, sẽ vẻ vang và có thể trở nên anh hùng được.”

+ Phần kết luận: Cách kết thúc mỗi bài nói của Người rất đa dạng, phong phú, linh hoạt ở chỗ: có bài Người sử dụng các câu thơ chứa đựng nội dung sâu sắc để kết luận hay Người lại sử dụng các khẩu hiệu mang tính chân lý Ví như, khi kết thúc Bài nói tại Đại hội các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc (1/5/ 1952) bác đúc kết lại bằng mấy câu thơ:

Người người thi đua, Ngành ngành thi đua,

Ta nhất định thắng, Địch nhất định thua

- Tính dân chủ, gợi mở vấn đề

5 Hồ Chí Minh với các lực lượng vũ trang nhân dân, Nxb Quân đội nhân dân, 1962, tr.119-126

Hồ Chí Minh quan điểm “Việc gì cũng phải học hỏi và bàn bạc với dân chúng, giải thích cho dân chúng Đưa mọi vấn đề cho dân chúng thảo luận và tìm cách giải quyết” 6 Người chỉ rõ dân chủ có nghĩa là “dân là chủ”

và “dân làm chủ”, mọi quyền hành và lực lượng ở nơi dân Tuy nhiên, không phải dân nói gì cũng làm theo mà Người phải: “Đem các ý kiến khác nhau để

so sánh kỹ, phân tích kỹ các nội dung của các tầng lớp xã hội có cái ý kiến đó Xem rõ cái nào đúng, cái nào sai Chọn lấy ý kiến đúng, đưa ra cho dân chúng bàn bạc, lựa chọn, để nâng cao dần sự tự giác ngộ của dân chúng” 7 Ví dụ, Sách “Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử”, do Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh biên soạn, Nxb Chính trị quốc gia ấn hành năm 1996, tập 10, trang 334, có đoạn: “ Ai đến trước, viết trước, Bác đến sau, Bác chờ Bác chờ cho đến hàng mình, mới nhận phiếu và vào “buồng” phiếu ”( Xem thêm phụ lục 1.5)

- Tuyên truyền cần chú trọng đặc điểm tâm lý - xã hội của đối tượng Người chỉ ra rằng: “Dân ở đó sinh hoạt thế nào, ta cũng phải sinh hoạt như họ Nếu dân dậy sớm mà mình ngủ trưa, dân đang làm việc mà mình nằm ngủ lì, thì sẽ bị dân ghét và ảnh hưởng xấu đến việc tuyên truyền Thấy dân làm việc gì, bất kể to nhỏ, ta cũng ra tay làm giúp Đó là cách gây cảm tình tốt nhất, nó sẽ giúp cho việc tuyên truyền kết quả gấp bội” 8 Bên cạnh đó: “Dân chúng không nhất luận như nhau, trong dân chúng cũng có nhiều tầng lớp khác nhau, trình độ khác nhau, ý kiến khác nhau, có lớp tiên tiến, có lớp lưng chừng, có lớp lạc hậu” 9và “bất kì nơi nào có quần chúng, thì nhất định có ba hạng người: hạng hăng hái, hạng vừa vừa và hạng kém Mà trong

6,7 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 5, tr.297

8 ,9 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 5, tr.400,296

ba hạng đó, hạng vừa vừa, hạng ở giữa, nhiều hơn hết, hạng hăng hái và hạng kém đều ít hơn” 10

Trong các bài tuyên truyền Người luôn dành tình cảm đặc biệt đến thiếu niên nhi đồng và phụ nữ Việt Nam Bác từng nhấn mạnh: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cùng già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ ” hay Bác còn dành tám chữ vàng khen tặng phụ nữ Việt Nam: “Anh hùng - Bất khuất – Trung hậu - Đảm đang” Đối với thế hệ tương lai của đất nước Người luôn ân cần nhưng cũng đặc biệt quan tâm, điển hình trong Di chúc của mình, Bác còn gửi gắm: “Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình yêu thương cho các cháu thiếu niên và nhi đồng ”

Là một người đọc nhiều, hiểu rộng, biết nhiều ngoại ngữ nhưng khi nói, khi viết bao giờ Người cũng sử dụng một loại ngôn ngữ tùy theo đối tượng người nghe Đặc biệt nói và viết cho quần chúng nhân dân bao giờ Người cũng trở về với ngôn ngữ dân tộc, dùng cách nói của nhân dân, chẳng hạn: một lần về thăm quê sau 45 năm xa cách, khi nói chuyện với các bạn cùng trang lứa kỷ niệm về giếng Cốc, Người có nói “ngày xưa choa với mi cùng câu cá ở đó” Người phê phán gay gắt những người ham dùng chữ, hay nói chữ, sính dùng chữ, tiếng nước ngoài

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

1.2.1.1 Vài nét về ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội ( Nguồn: www.hnue.edu.vn)

10

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 5, tr.298

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chính thức được thành lập ngày 11/10/1951 theo Nghị định của Bộ Quốc gia Giáo dục Trong quá trình phát triển, dù đã nhiều lần đổi tên: Trường Sư phạm Cao cấp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 1, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội như ngày nay, nhà trường vẫn luôn đứng ở

vị trí là trường đại học sư phạm đầu ngành, trọng điểm, cái nôi của ngành sư phạm cả nước Đến nay, trường đã có 70 giảng viên được phong học hàm Giáo sư, hơn 350 Phó Giáo sư, 33 Nhà giáo Nhân dân và 118 Nhà giáo Ưu tú

Ngay từ khi trường Đại học Sư phạm Hà Nội được thành lập, các môn khoa học Mác – Lênin đã đưa vào giảng dạy do những nhà giáo danh tiếng đảm nhận Lịch sử ra đời, phát triển của khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân, như vậy là gắn liền với lịch sử trường Đại học Sư phạm Hà Nội Hơn 40 năm đã qua kể từ khi được thành lập, khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân luôn không ngừng nỗ lực, phấn đấu, tâm huyết, sáng tạo Hiện nay, khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân có tất cả 6 tổ bộ môn và tổ văn phòng là: Tổ bộ môn Kinh tế chính trị, Tổ bộ môn Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tổ bộ môn Lịch sử Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh, Tổ bộ môn giáo dục công dân, Tổ bộ môn Phương pháp dạy học , Tổ bộ môn Giáo dục pháp luật

và 1 tổ văn phòng Tổng số cán bộ của khoa hiện nay là 41 người, trong đó có

06 Phó Giáo sư, 11 tiến sĩ, 13 nghiên cứu sinh và 11 thạc sĩ

Ngày nay, các hệ đào tạo của khoa đang ngày càng phong phú với nhiều mã ngành; các bậc đào tạo của khoa từ Cử nhân đến Thạc sỹ,Tiến sỹ đang ngày càng có uy tín Với truyền thống nỗ lực phấn đấu, tâm huyết, sáng tạo, khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân quyết tâm nghiên cứu, rèn luyện và không ngừng phát triển, đáp ứng tốt yêu cầu thực tiễn đời sống

1.2.1.2 Thực trạng sử dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

Trong những năm qua, ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong quá trình dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh phương pháp thuyết trình theo kiểu truyền thống vẫn được sử dụng phổ biến: Thầy nghiên cứu tài liệu, giáo trình, chuẩn bị bài giảng, trực tiếp truyền thụ tri thức đến sinh viên Người học tiếp nhận thông tin qua nghe nhìn, cùng tư duy theo lời giảng của thầy, ghi chép và ghi nhớ

Về mặt hiệu quả, được thể hiện ở việc thầy đã hoàn thành nhiệm vụ được giao:

Đối với người học thông qua việc chú ý lắng nghe bài giảng, nghe chép đầy đủ sinh viên có được những kiến thức của bài học dưới dạng cô đọng, xúc tích, dễ hiểu, phù hợp với khả năng nhận thức và hoàn cảnh thực tiễn Theo tìm hiểu, có khoảng 70% sinh viên cảm thấy môn học thiết thực, trong đó có 40% sinh viên thấy hứng thú với môn học

Phần lớn giáo viên được đào tạo cơ bản và bồi dưỡng thường xuyên nên có kiến thức môn học vững vàng, qua đó giảng dạy có nhiều đổi mới sáng kiến, nhiều thầy cô sử dụng linh hoạt các phương pháp như kể chuyện, đàm thoại Nên bước đầu đã đạt được hiệu quả giảng dạy môn học này, trong đó

có 88% giáo viên tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, 26% giáo viên cho rằng phương pháp thuyết trình truyền thống vẫn đem lại hiệu quả tốt cho môn học Hiệu quả của phương pháp thuyết trình đã được sử dụng còn được thể hiện trong các bài giảng, giáo viên đã truyền tới sinh viên lập trường, quan điểm vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình

thành niềm tin vào những giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh Đồng thời, sinh viên

đã có khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt

ra, biết phân tích đánh giá các sự kiện chính trị, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng, rèn luyện bản lĩnh chính trị

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, phương pháp thuyết trình vẫn còn những hạn chế nhất định Với phương pháp thuyết trình đang được áp dụng

đã dẫn tới tình trạng học chay còn phổ biến, sinh viên ít được tiếp cận với các phương pháp dạy học hiện đại Tài liệu học tập chỉ là việc ghi chép và giáo trình, sinh viên thờ ơ buồn chán, thậm chí làm việc riêng trong giờ học Trong các bài giảng người thầy còn đơn điệu trong việc sử dụng ngôn ngữ, chưa tạo được không khí sôi nổi, hứng thú cho người học Có thể nói, cách dạy và học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh như trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy và học bộ môn Từ thực trạng đó, cho thấy việc đổi mới phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là cần thiết

Đổi mới phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, trước hết phải tìm ra nguyên nhân tại sao việc dạy học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh chưa đạt hiệu quả cao Có thể do một số nguyên nhân khách quan và chủ quan cả phía người học và người dạy:

Về phía người học: Sinh viên thường có nhận thức chưa đầy đủ về môn học Họ cho rằng đây là môn học khó, mang tính chính trị, trừu tượng , chỉ la môn điều kiện không phải chuyên ngành, nên không dành thời gian nhiều cho môn học này Ý thức tự học, tự nghiên cứu của sinh viên còn chưa cao, chưa

tự giác, thiếu hứng thú trong học tập Ngoài ra sinh viên còn chưa tìm được một phương pháp phù hợp khi học các môn lí luận Mác – Lênin, trong đó có môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Về phía người dạy: Một bộ phận người dạy chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng và sự cần thiết đổi mới phương pháp dạy học trong việc nâng cao chất lượng đào tạo Đặc biệt, một số tuyệt đối hóa về vai trò và năng lực chuyên môn, số khác chưa thường xuyên đổi mới phương pháp dạy học

Như đã nói ở trên, việc đổi mới phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay đã và đang được thực hiện theo những cách khác nhau Tuy nhiên, việc vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh đưa lại hiệu quả hơn nhưng vẫn chưa được quan tâm đúng mực Vì vậy, để có được kết quả như mong đợi trong dạy và học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh phải tạo ra sự thống nhất, sự tương tác giữa người dạy và người học

1.2.2 Sự cần thiết của việc vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Xu hướng phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, sự hội nhập

sâu rộng với môi trường quốc tế và những yêu cầu về nguồn nhân lực có trình

độ cao hiện nay đòi hỏi phải có sự đổi mới phương pháp dạy học trong giáo dục và đào tạo Phương pháp thuyết trình là một phương pháp dạy học truyền thống, nó đã được sử dụng phổ biến và trở thành phương pháp chủ yếu trong giảng dạy nhiều bộ môn khoa học nói chung và môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội Trong xu thế đổi mới phương pháp dạy học, những hạn chế của phương pháp thuyết trình truyền thống không thể đáp ứng nhu cầu và nhiệm

vụ giáo dục đào tạo hiện nay Thực tế đòi hỏi phải đổi mới phương pháp thuyết trình để phù hợp với hoàn cảnh mới

Xuất phát từ nhu cầu tiếp tục nhận thức rõ, đầy đủ hơn vị trí và vai trò của các môn khoa học Mác – Lênin nói chung và môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhằm hạn chế việc giảng dạy lý thuyết, tăng cường thảo luận trong sinh viên, giúp sinh viên phát huy tính chủ động, độc lập, sáng tạo trong nhận thức

Căn cứ vào tình hình và hiệu quả của quá trình dạy và học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội, xem xét những vấn đề đó trên cơ sở lí luận và thực tiễn giảng dạy ở nhiều góc độ khấc nhau, dựa trên cơ sở tiếp cận các quan điểm dạy học hiện đại nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học Mặt khác, khắc phục những hạn chế của phương pháp thuyết trình bằng cách gắn thuyết trình với các phương pháp dạy học tích cực khác, đồng thời tăng cường

sự hỗ trợ của các phương tiện dạy học hiện đại

Xuất phát từ lý do trên, cho nên vận dụng phương pháp thuyết trình của

Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội là yêu cầu tất yếu

Tiểu kết chương 1

Mặc dù phương pháp thuyết trình đã có từ lâu, nhưng đến nay phương pháp này vẫn giữ vai trò chủ đạo trong các môn khoa học xã hội nói chung và môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng

Trước yêu cầu của thực tiễn, đổi mới phương pháp thuyết trình là xu thế tất yếu trong qua trình giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Qua việc tìm hiểu thực trạng dạy và học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho thấy còn

có những hạn chế nhất định

Hồ Chí Minh đã kết hợp những yếu tố tích cực của phương pháp thuyết trình truyền thống với các phương pháp dạy học hiện đại nhằm mang lại những hiệu quả tích cực cho người học

Thực tế, trong qua trình giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa

Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội, giáo viên bộ môn đã có những đổi mới nhất định Mặc dù vậy, những đổi mới đó vẫn chưa đáp ứng được thực tế Vì thế, việc vận dụng phương pháp thuyết trình của Hồ Chí Minh vào giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân trường Đại học Sư phạm Hà Nội là cần thiết