khai trường năm xưa của chính mình Trong văn bản có câu “ Mẹ + Cái ấn tượng khắc sâu mãi trong lòng một con người về không lo, nhưng vẫn không cái ngày“ Hôm nay tôi đi học“ ngủ được “[r]
Trang 1- Trường THCS Thạnh Đông
- Giáo viên: võ Hoàng Trúc
LÍ LAN
A / MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
01 Kiến thức
- Tình cảm sâu nặng của cha mẹ,gia đình với con cái,ý nghĩa lớn lao của nhà
trường đối với cuộc đời mỗi con người,nhất là tuổi thiếu niên ,nhi đồng
- Lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản
02 Kỹ năng
- Đọc –hiểu văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một nhườimẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn
bị cho ngày khai trường đầu tiên của con
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
03 Thái độ: - Hiểu được những tình cảm cao đẹp , ý thức trách nhiệm của gia đình – tương
lai nhân loại
B / CHUẨN BỊ:
01 Giáo viên
- SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống
- Soạn giáo án
02 Học sinh - SGK , tranh ảnh liên quan bài học
- Soạn bài( Trả lời các câu hỏi trong SGK)
pháp
- Dạy học gợi mở - vấn đáp, giải quyết vấn đề, dạy học bằng bản đồ tư duy
- Động nảo: rút ra những bài học thiết thực về lối sống cho bản thân về
tấm gương Hồ Chí Minh
- Thảo luận nhóm: trình bày 1 phút về giá trị nội dung, nghệ thuật của văn
bản và những gì cá nhân tiếp thu , hoặc hướng phấn đấu của bản thân về tấm gương của Hồ Chí Minh
C / TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
VĂN BẢN
Trang 201 Ổn định lớp
-Ổn định nề nếp của học sinh
-Lớp trưởng báo cáo sĩ số lớp
- Kiển tra tác phong của H/S
- Kiểm tra vệ sinh lớp học
1 phút
- Kiểm tra tập soạn của H/S
- Học sinh soạn bài
đã làm gì cho em và suy nghĩ gì không ? Học sinh nhớ lại và tưởng tượng lại thông qua ngày học đầu tiên của các em nhỏ…
Các em sẽ nói được mẹ đã làm gì, nhưng các em khó mà biết được mẹ đã nghĩ gì.
Từ đó GV dẫn vào bài : Tiết học hôm nay sẽ giúp cho chúng
HOẠT ĐỘNG 1 : HDHS TÌM HIỂU CHUNG
Mục tiêu:HS nắm được kiểu văn bản và bố cục văn bản
Phương pháp : Phương pháp đọc sáng tạo, phương pháp vấn đáp và
gợi tìm , phương pháp nghiên cứu
Quê mẹ ở xứ vườn trái câyLái Thiêu, quê cha ở huyệnTriều Dương, tỉnh QuảngĐông, Trung quốc Támnăm đầu đời Lý Lan sống ởquê mẹ, sau khi mẹ mất thìgia đình về Chợ Lớn định
1987)
2/ Tác phẩm
Trang 3- Những người lớn (NXB
Kim Đồng, Hà Nội, 1992)
Nêu xuất xứ của văn bản? Văn bản nhật dụng
( Là những bài viết có nội
dung gần gũi, bức thiết đối với đời sống trước mắt con người và cộng đồng như môi trường, xã hội )
a)Xuất xứ:
Báo yêu trẻ, số 166, Thành Phố HCM , ngày 01/09/2000
Văn bản được dùng thể loại gì?
Văn bản này được chia làm
mấy phần?
Nêu nội dung chính từng phần?
(?) Nhân vật chính là ai ?
(?) Theo dõi ND văn bản, em
hãy cho biết văn bản này nhằm :
- Kể chuyện nhà trường ,chuyện
đưa con đến trường hay biểu
hiện tâm tư người mẹ?
Giáo viên hướng dẫn học sinh
tìm hiểu một số chú thích quan
trọng?
Theo em cần đoc bản bằng
giọng điệu nào?
-Hãy tập đọc theo giọng điệu
Đọc bằng giọng điệu nhỏ nhẹ,tha thiết,tình cảm,chậm rãi
-4 hs đọc văn bản( mỗi em một đoạn)
- Từ “ Can đảm “: -Có tinh thần mạnh mẽ,không sợ khó khăn
d) Chú Thích
SGK
Tùy bút “Cổng trường mở ra” Nhà văn Lý Lan tâm sự:
Trang 4đã ghi lại những cảm xúc ấy:
“Vào đêm trước ngày khai
trường của con Mẹ đã chuẩn bị
nhiều tâm trạng và tưởng tượng
một số tình huống sẽ xảy ra,
sự chuẩn bị và cảm thông nỗi lòng của em tôi Chị emtôi mồ cô mẹ khi còn quá nhỏ, các em tôi không hề cóniềm hạnh phúc được mẹ cầm tay dẫn đến trường
Hình ảnh đó là nỗi khao khát mà khi làm mẹ em tôi mới thực hiện được Mãi mãi hình ảnh mẹ đưa con đến trường là biểu tượng đẹp nhất trong xã hội loài người.”
15’ HOẠT ĐỘNG 2 : HDHS tìm hiểu phần đọc – hiểu văn
bản:
Phương pháp đọc sáng tạo ,phương pháp vấn đáp và gợi tìm, phương
pháp thuyết trình (bình giảng, thuyết giảng), phương pháp đàm thoại
II/ ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
Tóm tắt nội dung văn bản ?
- Bài văn nêu lên tâm trạng lo lắng không ngủ được của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho con trước ngày khai giảng vào lớp 1.
- Đồng thời cũng nói lên kí ức về tuổi thơ sống dậy trong lòng người mẹ.
Văn bản viết về việc gì?
- HS trả lời: VB viết về tâmtrạng của người mẹ trongđêm không ngủ trước ngàykhai trường của con
1/ TÂM TRẠNG CỦA MẸ
VÀ CON TRONG ĐÊM TRƯỚC NGÀY KHAI TRƯỜNG:
Tìm những chi tiết cho thấy
tâm trạng của mẹ và con trước
ngày khai trường?
Tìm những chi tiết miêu tả việc
làm, cử chỉ của mẹ vào đêm
trước ngày khai trường ?
Qua đó bộc lộ tâm trạng gì của
Vì mẹ rất yêu con, quan tâm đến con, bởi mẹ đã được hưởng tình yêu thương ấy từ bà ngoại, tình cảm ấy là 1 sự tiếp nối thế hệ, là truyền thống hiếu học.
- Giấc ngủ đến với con dễ dàng
- Không có mối bận tâm nào
=> Tâm trạng ngây thơ , hồn nhiên, vô tư, thanh thản.
Trang 5GV bình : Đó là đức hi sinh – vẻ đẹp giản dị mà lớn lao của
tình mẫu tử trong cuộc sống của người mẹ VN.
(?) Trong đêm không ngủ , tâm trí mẹ đã sống lại những kĩ
niệm quá khứ nào?
(?) Khi nhớ về những kĩ niệm ấy, lòng mẹ “rạo rực những
bâng khuâng xao xuyến”_ Nhận xét cách dùng từ trong lời
văn trên? Tác dụng cách dùng từ đó?
(?) Cảm xúc ấy nói lên tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ?
(?)Tất cả đều đó cho em hình dung về một người mẹ như thế
nào?
(?) Theo dõi phần cuối văn bản cho biết :Trong đêm không
ngủ mẹ đã nghĩ về điều gì ?
(?) Câu văn nào nói lên vai trò và tầm quan trọng to lớn của
nhà trường đối với thế hệ trẻ ?
(?) Câu nói của mẹ : “Bước qua cánh cổng trường là 1 thế
giới kì diệu sẽ mở ra.” Em hiểu câu đó ntn ?
(?) Đoạn thâu tóm ND văn bản là đoạn nào ?
(?) Đó là tình yêu và lòng tin của mẹ Theo em, mẹ dành tình
yêu và lòng tin ấy cho ai ?
? Em có biết 1 câu ca dao, danh ngôn hay 1 bài thơ nói về tấm
lòng người mẹ
- “Con là mầm đất tươi xanh
Nở trong tay mẹ, mẹ ươm mẹ trồng
Hai tay mẹ bế mẹ bồng
Như con sông chảy nặng dòng phù sa
Mẹ nhìn con đẹp như hoa
Con trong tay mẹ thơm ra giữa đời
Sao tua rua đã lên rồi
Con ơi có cả đất trời bên con
Cho dù đạn réo mưa bom
Con trong tay mẹ vẫn ngon giấc nồng
Vẫn mơ tiếp giấc mơ hồng
Ru con tiếng mẹ bay vòng quanh nôi”
- Mừng vì con đã lớn, hi vọng những điều tốt đẹp sẽ đến với con,thương yêu con,luôn nghĩ về con,thức canh cho con ngủ ngon.
- Đắp mền, buông mùng , lượm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị
Một lòng vì con , lấy giấc
ngủ của con làm niềm vui cho mẹ.
-Nhớ ngày bà ngoại dắt tay
mẹ vào lớp 1.
Nhớ thương bà ngoại và mái trường.
-Nhớ tâm trạng hồi hợp trước cổng trường.
- Dùng từ láy liên tiếp Gợi tả cảm xúc phức tạp trong lòng mẹ:vui, nhớ , thương.
- Đó là tình cảm thiên liên ,hết lòng yêu thương con … Vô cùng thương yêu con và người thân ; Yêu quí và biết
ơn trường học ; Tin tưởng ở tương lai con cái.
-Mẹ đã nghĩ về ngày hội khai trường,nghĩ về ảnh hưởng của GD đối với trẻ em
- Ai cũng biết rằng mỗi sai
lầm (3dòng cuối đoạn )
“Không có mặt trời thì hoa không nở, không có người mẹ thì cả anh hùng và nhà thơ đếu không có” M.G.
Trang 6* HS quan sát tranh Bức tranh miêu tả điều gì?
GV mở rộng nói về sự quan tâm của tất cả mọi người trong
nước và trên thế giới đối với việc học tập của trẻ vì “Trẻ em
hôm nay, thế giới ngày mai”.
- HS tìm và đọc
- Làm nổi bật tâm trạng, khắchọa được tâm tư, tình cảm, những điều sâu thẳm, khó nóibằng lời trực tiếp
Trong văn bản có câu “ Mẹ
không lo, nhưng vẫn không
ngủ được “
a)Lí do thứ nhất:Người mẹ lo lắng cho con vì đây là lần
đầu tiên con bước chân vào nhà trường để học lớp 1
+ Mẹ không tập trung được vào việc gì cả+ Mẹ lên giường và trằn trọc
+ Mẹ không lo , nhưng vẫn không ngủ được
b) Lý do thứ hai: Người mẹ nhớ về kí ức tuổi thơ, về ngày
khai trường năm xưa của chính mình + Cái ấn tượng khắc sâu mãi trong lòng một con người về cái ngày“ Hôm nay tôi đi học“
+ Ấn tượng của mẹ về buổi khai trường đầu tiên ấy rất sâu đậm
+ Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tời gần ngôi trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại
Câu 4: Có phải bà mẹ nói
- Người mẹ như tâm sự với chính mình , những kỉ
niệm , những hồi tưởng , những quá khứ của buổi đi học học đầu tiên bỗng sống dậy trong tâm hồn mẹ
- Cách việt này làm nổi bật tâm trạng của mẹ khắc học
được tâm tư tình cảm Những điều sâu lắng khó nói bằng lời trực tiếp của nhân vật
HOẠT ĐỘNG 4 : HDHS
vai trò của vị trí của nhà
trường.
3 VAI TRÒ VÀ VỊ TRÍ CỦA NHÀ TRƯỜNG:
CÂU 5Câu văn nào trong bài
nói lên vai trò tầm quan trọng
của nhà trường đối với thế hệ
hiểu câu tục ngữ này có ý nghĩa
gì khi gắn với sự nghiệp GD?
“ Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm mội li
có thể đưa đến thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau này”
- Không được sai lầm tronggiáo dục vì giáo dục quyệtđịnh tương lai của một đấtnước
Bà mẹ nói” Bước qua cánh Người mẹ nghĩ và liên - Khẳng định vai trò to lớn
Trang 7cổng trường là một thế giới kì
diệu sẽ mở ra”
Em hiểu thế giới kì diệu đó là
+ Các quan chức lớn tới dự.
+ không có ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên GD thế hệ trẻ cho tương lai sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng tới cả một thế hệ.
của nhà trường đối với conngười
=> Mong muốn con trai cảm nhận được ý nghĩa quan trọng của GD và ngày khai giảng.
Em hình dung về một người mẹ
như thế nào qua đoạn trích trên?
- Một người mẹ sâu sắc, tếnhị và hiểu biết
=> Người con ý thức được trách nhiệm và nhiệm vụ của mình.
- Sử dụng thành công nghệthuật so sánh
Tóm tắt vài nét về nội dung
của văn bản
2/ NỘI DUNG:
- Văn bản thể hiện tấm lòng , tình cảm của người mẹ đối với con.
Đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người.
- Cử đại diện báo cáo
IV/ LUYỆN TẬP: ( PHÚT )
Hãy nói về kỉ niệm của em
trong ngày khai trừơng đầu tiên?
Bài 1:
- Hồi hộp nhất vì là lần đầu
- Dấu ấn sâu đậm vì kỉ niệm tuổi thơ
Trang 8Viết một đoạn văn ngắn kể về
một kỉ niệm nhớ nhất trong ngày
khai trường đầu tiên của mình
- Em có suy nghĩ gì sau
khi học xong văn bản
“Cổng trường mở ra” của
- Nghệ thuật và nội dung bài văn bản?
- Viết đoạn văn kể về những kỉ niệm trong ngày khai trừơng đầu tiê
Nắm chắc suy nghĩ, tâm trạng của người mẹ và vấn đề mà văn bản muốn nói đến
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ ( VẬN DỤNG)
5 DẶN DÒ ( 5 PHÚT)
- Bài cũ: - Chọn một đoạn trong thư có nội dung thể hiện vai trò lớn lao của mẹ đối với con
và học thuộc
- Nắm được ý nghĩa những lời khuyên nhủ của người bố
- *Bài mới: - Chuẩn bị cho bài: “ Từ ghép ”
- Ôn lại các khái niệm từ đơn, từ ghép, từ láy
- Chuẩn bị bài: “ mẹ tôi”
- Đọc bài trước và trả lời các câu hỏi trong SGK
D/ RÚT KINH NGHIỆM
- Bài này nên giáo dục kĩ năng tư duy nhận thức
- Trường THCS Thạnh Đông
Trang 9- Giáo viên : Võ Hoàng Trúc
( Ét – môn - đo - đơ - A- mi- xi )
A / MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
01 Kiến thức
- Sơ giản về tác giả Ét-môn-đô đơ A-mi-xi
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc, vừa tế nhị, có lí và có tình của người cha khicon mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư
02 Kỹ năng
- Đọc – hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả bức thư) vàngười mẹ nhắc đến trong bức thư
* Kĩ năng sống: - Tự nhận thức và xác định được giá trị của lòng nhân ái, tình
thương và trách nhiệm cá nhân với hạnh phúc gia đình.
- Giao tiếp, phản hồi / lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ / ý tưởng, cảm nhận của bản thân về các ứng xử thể hiện tình cảm của các nhân vật, giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản.
03 Thái độ:
- Yêu thương kính trọng cha, mẹ mình
- Nghiêm túc tự giác trong học tập
- Thấy được tác dụng của cách diễn đạt tình cảm và phương thức viết thư
- Động não: suy nghĩ về ý nghĩa và cách ứng xử thể hiện tình cảm của các
nhân vật trong truyện
- Thảo luận nhóm , kĩ năng trình bày 1 phút về những giá trị nội dung và
nghệ thuật của văn bản
- Cặp đôi chia sẻ suy nghĩ về lòng nhân ái, tình thương và hạnh phúc gia
Trang 10sinh - Kiển tra tác phong của
H/S
- Kiểm tra vệ sinh lớp học
Câu hỏi: Văn bản “cổng
trừơng mở ra” để lại trong
em suy nghĩ gì?
- Trả lời: Tấm lòng yêuthương con, tình cảm đẹpsâu nặng đối với con; Vaitrò to lớn cùa nhà trườngđối với cuộc sống conngười
5 phút
03 Bài mới
Mẹ đã chờ xanh lại thời gian
Mẹ ngỡ con còn chơi trốn tìm đâu đó Những đứa con mang hình hài nỗi nhớ
Ký ức mẹ là lòng biển hóa san hô
Phương pháp thuyết trình, vấn đáp , kĩ thuật động não, phương pháp đọc sáng tạo, phương pháp nghiên cứu
a) Xuất xứ: Trích
“Những tấm lòng cao cả”
Nêu thể loại của vănbản ?
Trang 11sử dụng trong vănbản?
Văn bản được chialàm mấy phần và nộidung chính của từngphần ?
Hình thức của văn bảnđược viết theo thể loại
gì ?
+ Phần 1: hình ảnhngười mẹ
+ Phần 2: những lờinhắn nhủ dành chocon
+ Phần 3: thái độ dứt khoát của cha trước lỗi lầm của con
HS dựa vào SGK, giảithích từng từ
-Từ ghép: lễ độ,cảnhcáo, trưởng thành, hốihận
-Từ láy: quằn quại
d) Từ khó:
*Chuyển ý: Muốn biết rõ hơn về các từ ghép, từ láy này, ta sẽ học ở tiết sau.Còn bây giờ chúng ta tìm hiểu chúng trong việc biểu đạt ý nhgiã của văn bản Mẹ tôi.
HDHS tìm hiểu phần đọc hiểu văn
bản.
Phương pháp vấnđáp và gợi tìm,Phương pháp nêu
và giải quyết vấnđề:, - Phương pháp
Bố viết thư cho
Enricô trong hoàn cảnh nào?
Người cha viết lá thư
- En-ri-cô lỡ thốt ra lờinói thiếu lễ độ với mẹ khi cô giái đến nhà
- Người cha viết thư là
để giúp con suy nghĩ kĩnhận ra và sửa chữa lỗi
Trang 122 BỨC THƯ CỦA BỐ GỬI CHO En- ri- cô:
Khi viết thư cho con
người cha biểu lộ điều
gì ?
Qua những chi tiết
nào em nhận thấy thái
của người cha ?
Dựa vào đâu mà em
biết được?
- Thể hiện thái độ vàtâm trạng
- HS thảo luận nhóm, trình bày
- Thái độ đó thể hiện qua lời lẽ ông viết trong bức thư gửi cho En-ri-cô
“… như một nhát
dao… vậy”
“… bố không thể… đối với con”
“Thật đáng xấu hổ…
đó”
“… thà rằng… với mẹ”
“…bố sẽ… con được”
- En-ri-cô đã phạm lỗi
“lúc cô giáo đến thăm, tôi có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ”
a) TÂM TRẠNG VÀ THÁI ĐỘ CỦA
En-ri Vì sao người cha lại thấy sự thiếu lễ độ của con đối với người mẹ như
nhát dao đâm vào tim bố?
Định hướng: Vì cha rất yêu con, rất tôn trọng mẹ và thất vọng vì con hư
Đó là nỗi đau thực sự của bao bậc cha mẹ khi con hư
- Tìm chi tiết thể hiện thái độ giáo dục của cha với con ?
+ Không bao giờ được tái phạm
+ Phải xin lỗi mẹ, cầu xin mẹ hôn con
Trang 13+ Thà rằng bố không có con còn hơn thấy con bội bạc.
+ Thôi con đừng hôn bố nữa quyết của người cha trong bài văn?
- Có ý kiến cho rằng người bố đã ghét bỏ, từ chối đứa con
khi nói: thà rằng bố không có con thôi con đừng hôn bố nữa " em
có đồng ý không? Vì sao?
- Những chi tiết đó cho thấy thái độ giáo dục con ntn ?
Nghiêm khắc và kiên quyết phê bình lỗi lầm của Enricô
GV bình ngắn: Lời cha minh chứng cho thái độ kiên quyết đến quyết liệt
trước lỗi lầm của con Yêu và ghét, còn và mất mà ông nói với con trainhư một lời khẳng định cho tình cảm cũng như niềm mong mỏi hi vọngcủa ông nơi con mình Và càng yêu con bao nhiêu hẳn lòng ông càng thấtvọng vì thái độ vô lễ của con bấy nhiêu
- Trong bức thư người cha nhắc tên con rất nhiều lần "Enricô ạ", à" Em thử hình dung trong những lời gọi ấy ẩn chứa tình cảm gì?
- Vì sao khi nói về lỗi lầm của con, người cha lại nhắc đến công lao của
người mẹ và đặc biệt là nói tới "ngày buồn thảm nhất là ngày con mất mẹ"?
Định hướng:
+ Con hỗn với mẹ >< mẹ chăm lo cho con
+ Nhắc đến công lao của mẹ, con sẽ tự nhận thấy lỗi lầm của mình,thấm thía về thái độ không phải, đau đớn day dứt về việc làm sai Như thếgián tiếp người cha đã nói với con biết bao điều về đạo lí, về cách cư xửtrong cuộc sống
- Tại sao những điều như thế người cha không nói với con trực tiếp mà
lại viết thư?
Định hướng : Đây là một bức thư mang tính tế nhị Người bố không trực
tiếp phê phán lỗi của con trước mặt mọi người , ông cũng không muốn nói chuyện trực tiếp với con vì ông rất hiểu tâm lí trẻ con Chúng dễ bị tự
ái khi bị phê bình trực tiếp Chọn giải pháp viết thư , người bố tránh cho con sự xấu hổ mà từ đó có thể dẫn đến tự ái rồi ương ngạnh làm trái ý người lớn Đây là cách suy nghĩ thấu đáo và giáo dục có hiệu quả Khi đọc bức thư người con sẽ đối diện với chính mình để suy nghĩ và sửa đổi.
- Em có thể nhận thấy một người cha ntn trong bức thư ?
- Chăm sóc, lo lắng, quan tâm đến con
- Hi sinh mọi thứ vì con
Là người mẹ hết lòng
thương yêu con người
mẹ tận tụy, giàu đức hysinh