+ C¸c vua Hïng nãi nghiÖp: = > Giáo viên mở rộng cách hiểu một - Tên nước: Văn Lang có nghĩa đất nsố từ ngữ để học sinh hiểu hết vẻ đẹp ước tươi đep, sáng ngời, có văn hoá của những từ d[r]
Trang 1Tiết 1- Văn học Con Rồng cháu Tiên
Ngày soạn: 18 - 8 ( Truyền thuyết)
Ngày dạy: 22 - 8
I Mục tiêu
*Kiến thức: Hiểu đợc sơ 8$ợc về định nghĩa truyền thuyết Nắm nội dung
và ý nghĩa của truyện truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên.Hiểu đợc ý nghĩa của những chi tiết kì ảo
* Kĩ năng: Rèn khả năng đọc diễn cảm, tóm tắt truyện
* Giáo dục: Giáo dục lòng tự tôn, tự hào về nguồn gốc của $ời Việt
II Chuẩn bị
* Giáo viên: Nội dung bài, hệ thống câu hỏi $ớng dẫn học bài Một số truyện truyền thuyết "$ơng tự
* Học sinh: Đọc và tóm tắt nội dung truyện nêu ý nghĩa truyện Trả lời các câu hỏi theo $ớng dẫn
III Phương pháp Kĩ thuật dạy học
- Nêu vấn đề, tạo tình huống
- Thảo luận Thuyết trình, vận dụng
III Tiến trình dạy- học
A ổn định lớp:
B Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra phần chuẩn bị bài - soạn bài của học sinh Hớng dẫn học sinh cách soạn bài
C Tổ chức hoạt động
* Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
Hoạt động dạy- học Nội dung kiến thức cơ bản.
* Hoạt động 2: $P dẫn tìm hiểu
chung về nguồn gốc tác phẩm:
Học sinh trình bầy cách hiểu về truyền
thuyết, kể tên những truyện truyền
thuyết mà em đ$ợc đọc, đ$ợc nghe kể?
Gv l$4 ý: Tất cả các thể loại , tác phẩm
đều có cơ sở lịch sử, nh$ so với các
thể văn học dân gian khác thì truyền
thuyết có mối liên hệ với lịch sử đậm
hơn, rõ hơn
ví dụ; Sự kết hợp giữa các bộ lạc Lạc
Việt vơí Âu Việt và nguồn gốc chung
của các $ dân Bách Việt là có thật Sự
sùng bái tổ tiên, một tín ng$c đặc sắc
I Giới thiệuchung
* Thể loại: Truyện truyền thuyết là truyện dân gian kể về các nhân vật và
sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ Chính vì vậy mà truyền thuyết
có cơ sở lịch sử, cốt lõi sự thật lịch sử
- Cơ sở lịch sử (hiểu theo nghĩa rộng):
là những sự kiện, những nhân vật lịch
sử liên quan đến tác phẩm
- Cốt lõi lịch sử sự thật lịch sử: Là những sự kiện, nhân vật lịch sử quan trọng nhất, chủ yếu nhất mà tác phẩm phản ánh hoặc làm cơ sở cho sự ra đời của tác phẩm
Trang 2của dân ta, đã có từ thời cổ Đó là cốt
lõi sự thật lịch sử của truyền thuyết Con
Rồng cháu Tiên.; Thánh Gióng Sơn
Tinh, Thuỷ Tinh…
* Hoạt động 3: $P dẫn đọc - hiểu
nội dung, nghệ thuật văn bản văn học
dân gian:
- Học sinh đọc và tóm tắt truyện:
- ?Hãy đọc truyện và nêu rõ cần một
giọng đọc $ thế nào cho truyện?( 2
học sinh đọc)
- ? Kể lại tóm tắt các sự việc chính
trong truyện?
* Học sinh trao đổi từ ngữ cần giải
thích Tìm thêm từ hán Việt có yếu tố
ng$ là cá( ng$ "#$ờng, $ nghiệp, ng$
cụ, ng dân…)
* Giáo viên nêu vấn đề cho học sinh
trao đổi:
- ? Câu chuyện truyền thuyết đ$6 kể
nhằm mục đích gì?
- ? Lạc Long quân và Âu Cơ là ai?
Hình dáng đ$6 miêu tả ra sao?
- ? Các chi tiết miêu tả có gì kì lạ so với
ng$% "$ờng?
-? Các nhân vật này có thật hay không
có thật?
*Học sinh thảo, luận về chi tiết: Cái
bọc trăm trứng nở ra trăm con trai
- ? Chi tiết cái bọc trăm trứng có ý
nghĩa gì?(Học sinh trong nhóm trình
bầy, nhận xét và thống nhất)
=> Làm nền, phông cho các tác phẩm Lịch sử dã 5$ợc nhào nặn đ$6 kì ảo hoá để khái quát hoá, trừu "$ợng hoá nhân vật, sự kiện làm tăng tính chất thơ cho các câu chuyện
* Truyện: Con Rồng cháu Tiên là truyện mở đầu cho chuỗi truyền thuyết
về thời đại các vua hùng
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc và tóm tắt
* Đọc: Rõ ràng,mạch lạc, chú ý giọng các nhân vật
* Tóm tắt: Câu chuyện kể về Lạc Long Quân con trai thần biển kết duyên cùng
Âu Cơ thuộc dòng Tiên ở trên núi Hai ng$% sinh ra một bọc trăm trứng, nở ra trăm con trai 50 con theo cha xuống miền biển 50 con theo mẹ lên rừng Cùng nhau mở mang đất $ớc Truyện giải thích nguồn gốc của Ng$% Việt
2 Chú thích:
- $ tinh; tập quán; nòi; vô địch…
3 Phân tích
a Giải thích cội nguồn của dân tộc Việt Nam
+ Lạc Long quân: là con trai thần biển, khôi ngô, thuộc nòi rồng, quen sống
d-$P n$P_ Có tài năng vô dịch, diệt trừ yêu quái, dạy dân cách làm ăn
+ Âu Cơ: là con gái Thần Nông, xinh
đẹp, duyên dáng thuộc dòng Tiên, $a sống trên cạn dạy dân phong tục lễ nghi
=>Hai vị tổ đầu tiên xuất thân từ giống tiên, thần, có hình dáng khoẻ, đẹp, có tính tốt Đ$6 trí "$ởng t$6 của ng$% Việt xây dựng về sự kì lạ, tài năng phi
"$% ) + Cái bọc trăm trứng: Là chi tiết lạ, mang tính hoang 5$ờng, nh$ giầu ý nghĩa:
- Nó bắt nguồn từ thực tế rồng, rắn (bò sát) đẻ trứng Tiên (chim cũng để
Trang 3=> Nh$ vậy bằng trí "$ởng t$6 mộc
mạc của $ời Việt cổ, nguồn gốc dân
tộc ta thật cao đẹp, là con Rồng cháu
Tiên, là kết qủa của một tình yêu, một
mối l$7 duyên Tiên - Rồng
* Học sinh thảo luận chi tiết chia con:
- Vì sao Lạc Long quân và Âu Cơ lại
quyết định chia con?
- ? Chi tiết chia con có ý nghĩa gì?
- ? Lời dặn của Lạc long Quân 5$ợc
hiểu $ thế nào? (Học sinh đọc lời dặn
của Long Quân)
=> Giáo viên khái quát những ý kiến
của học sinh và bình thêm để học sinh
hiểu cái hay, cái đẹp của chi tiết truyện
* Giáo viên đọc đoạn cuối: Ng$% con
tr$[ lên……không hề thay đổi
Nêu vấn đề cho học sinh trao đổi:
- ? Phần cuối truyện cho ta biết thêm
điều gì về xã hội, phong tục, tập quán
của $ời Việt cổ ?
= > Giáo viên mở rộng cách hiểu một
số từ ngữ để học sinh hiểu hết vẻ đẹp
của những từ dùng để gọi tên đất $P
tên $%)
trứng)
- Từ “đồng bào” nghĩa là cùng một bọc Mọi ng$% Việt đều đ$6 sinh ra từ một bọc trứng của mẹ Âu Cơ
- Dân tộc ta vốn khoẻ mạnh, $ờng tráng, đẹp đẽ, phát triển nhanh (trăm con trai)
- Ước nguyện muôn đời của nhân dân (ý nghĩa)
+ Chi tiết chia con:
- Nguyên nhân thực tế: Rồng quen ở
$P không thể ở mãi trên cạn $ợc lại Tiên quen sống nơi non cao, cũng không thể theo chồng vùng vẫy chốn bể khơi Vợ chồng vốn yêu th$7 nhau, nhng vì hoàn cảnh mà bắt buộc phỉ xanhau, càng th$7 nhớ nhau,càng mong xum họp Đàn con 100 trăm tất nhiên cũng chia đôi, một nửa theo cha
về biển, một nửa theo mẹ lên non
- Khách quan: (Cái lõi của lịch sử): sự phát triển của cộng đồng dân tộc, thời
điểm mở mang đất n$P về hai $P , Biển và Rừng Sự phong phú của cộng
đồng ng$% sinh sống trên đất $ớc Việt Nam, nh$ đều chung một nhà, một dòng máu, chung cha mẹ
b Phong tục tập quán của người Việt
+ Lời dặn cuả LLQ: Phản ánh ý nguyện
đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau, gắn bó lâu bền của dân tộc Việt nam
+ Các vua Hùng nói nghiệp:
- Tên $ớc: Văn Lang có nghĩa đất
n-$P t$7 đep, sáng ngời, có văn hoá (văn) đất $ớc của ng$% đàn ông, các chàng trai khoẻ mạnh, giầu có (lang)
- Thủ đô: Phong Châu, Bạch Hạc (Vĩnh Phú)
- Vua: Con tr$[ của Âu Cơ và Long Quân lên làm vua gọi là vua Hùng (Pò khun) Các vua Hùng nối nghiệp theo kiểu cha truyền con nối
=> Xã hội các vua Hùng là một xã hội văn hoá dù còn sơ khai Truyện giải thích, suy tôn nguồn gốc cao quí của
$% Việt đề cao nguồn gốc chung và
Trang 4* Học sinh đọc ghi nhớ và trao đổi cách
hiểu các cụm từ:
- ? Chi tiết hoang đ$% t$[ t$6
kì ảo là gì? Vai trò của nó trong truyền
thuyết? (Là chi tiết không có thật 5$ợc
tác giả dân gian sáng tạo ra nhằm mục
đích nhất định; Trong văn học dân gian
chi tiết "$ởng t$[ BC ảo gắn liền với
tín $ỡng của ng$% k$a về thế giới,
về sự đan xen giữa thế giới thần linh và
conn $ời: tín ng$c về Vật tổ
* Giáo viên đọc thêm cho học sinh
nghe đoạn thơ: mặt đ$% khát vọng
* Hoạt động 4: $P dẫn học sinh
vận dụng luyện tập:
* Học sinh làm bài tập và trình bày trên
lớp: Bài 1, 2
-> Học sinh nhận xét và bổ sung
biểu hiện ý nguyện đoàn kết của nhân dân Bồi dắp những sức mạnh tinh thần của dân tộc
* Ghi nhớ: SGK
- Chi tiết hoang 5$ờng, kì ảo: do con
$% "$ởng t$6 ra, tạo bản sắc riêng cho thể loại, sự hấp dẫn cho truyền thuyết, giải thích tự nhiên và mơ $ớc chinh phục, khám phá tự nhiên của con ng$% "$[ sơ khai
- Chi tiết kì lạ nhất; Sinh ra cái bọc trăm trứng - cái bào thai vĩ dại nhất của
mẹ Âu Cơ
III Luyện tập
1 Bài 1; Đọc thêm một số truyện truyền thuyết giải thích nguồn gốc của các dân tộc: Truyện cổTày, Nùng, Mèo,
2 Bài tập 2: Đọc diễn cảm một đoạn truyện
D Củng cố
- Nêu lại khái niệm truyền thuyết? Chi tiết kì ảo,kì lạ?
- Đọc truyện: Quả Bầu mẹ( tự đọc và tóm tắt)
E Hướng dẫn về nhà
- Tóm tắt truyện và nắm ý nghĩa
- Chuẩn bị bài đọc thêm: Bánh ch$ bánh dày (theo câu hỏi h$P dẫn
và tìm hiểu về hai loại bánh trong đời sống của nhân dân ngày nay)
******************